GIÁO dục CHÍNH TRỊ CHO hạ sĩ QUAN và CHIẾN sĩ ở đơn vị cơ sở CHIẾN đấu một số vấn đề cơ bản về lý LUẬN và QUAN điểm

GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ CHO HẠ SĨ QUAN VÀ CHIẾN SĨ Ở ĐƠN VỊ CƠ SỞ CHIẾN ĐẤU MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ QUAN ĐIỂM Trong những năm gần đây, trước những biến đổi sâu sắc, phức tạp của tình hình thế gi.

GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ CHO HẠ SĨ QUAN VÀ CHIẾN SĨ Ở ĐƠN VỊ CƠ SỞ CHIẾN ĐẤU - MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ QUAN ĐIỂM

Trong những năm gần đây, trước những biến đổi sâu sắc, phức tạp của tình hình thếgiới, trong nước và yêu cầu cao của nhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị,vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ đã thu hút sự quantâm nghiên cứu của các cán bộ lãnh đạo, cán bộ khoa học và các cơ quan nghiên cứu chỉđạo nhiều vấn đề được đặt ra “Giáo dục chính trị là gì” ? “Lấy tiêu chuẩn nào để đánh giáchất lượng giáo dục chính trị”; “Cần phải làm thế nào để kế thừa và phát triển những kinhnghiệm lịch sử quý báu của giáo dục chính trị trong xây dựng, trưởng thành và chiến thắng

của quân đội ta cho phù hợp với giai đoạn mới của cách mạng ? ” thì chưa có câu trả lời

đầy đủ cho các vấn đề này Vì vậy cần phải nghiên cứu làm rõ bản chất, vai trò của giáodục chính trị và về chất lượng của công tác này

1.1 GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ CHO HẠ SĨ QUAN VÀ CHIẾN SĨ Ở ĐƠN VỊ CƠ

SỞ CHIẾN ĐẤU.

Giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu là một bộ phậncủa công tác giáo dục chính trị của Đảng trong quân đội Vì vậy, bản chất, nhiệm vụ giáodục chính trị của Đảng trong quân đội, quy định bản chất, nhiệm vụ giáo dục chính trị cho

hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu

Giáo dục chính trị trong quân đội là hoạt động có mục đích, có kế hoạch của Đảng của giai cấp công nhân nhằm phổ biến những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng cho cán bộ chiến sĩ quân đội giúp họ hình thành, củng cố phát triển thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống và năng lực hoàn thành nhiệm vụ của người chiến sĩ bảo vệ Tổ quốc.

Nội hàm khái niệm đó chỉ rõ : “Giáo dục chính trị cho quân nhân” bao gồm toàn bộ những hoạt động của quá trình bồi dưỡng, nâng cao nhận thức, xây dựng niềm tin cách mạng, hình thành thói quen hành vi chính trị, đạo đức cách mạng cho quân nhân.

Bồi dưỡng nâng cao nhận thức chính trị là giai đoạn rất quan trọng, bởi vì nhận thức là

cơ sở cho việc xây dựng và củng cố niềm tin chính trị Thực chất giai đoạn này nhằm trang

bị cho các quân nhân hệ thống tri thức chính trị Cốt lõi của tri thức chính trị là phổ biếncho quân nhân những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,nhất là các vấn đề về chiến tranh và quân đội, về xây dựng quân đội cách mạng của giaicấp công nhân; vấn đề đường lối quan điểm của Đảng về xây dựng và bảo vệ Tổ quốcXHCN, phương hướng xây dựng quân đội qua từng thời kì cách mạng, đặc biệt trong giaiđoạn hiện nay Quá trình giáo dục phải làm cho những tri thức mà các quân nhân đã lĩnhhội thấm sâu vào lý trí, nảy sinh những cảm xúc tình cảm, phát triển ý chí và hình thànhnhững quan điểm, tư tưởng đúng đắn

Giai đoạn xây dựng niềm tin chính trị là kết quả của hiểu biết chính trị, đồng thời là tiền

đề quy định hành vi và hoạt động Việc xây dựng niềm tin chính trị không chỉ thông quacác hoạt động nhận thức mà còn thông qua các hoạt động tình cảm và ý chí, thông qua cáchoạt động của các quân nhân trong thực tiễn Chỉ có thể xây dựng niềm tin cộng sản choquân nhân khi đã trang bị cho họ những kiến thức chính trị vững chắc, khơi dậy ở họnhững tình cảm sâu sắc và ý chí mạnh mẽ

Rèn luyện thói quen, hành vi chính trị đạo đức cho quân nhân, về thực chất là sự lặp đi,lặp lại nhiều lần những hành vi tốt đẹp, trở thành ý thức tự giác ăn sâu vào lối sống, nhưmột nhu cầu tự nhiên của cá nhân; những thói quen đó giúp các quân nhân ứng xử mộtcách mau lẹ và đúng đắn trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.

Quá trình giáo dục chính trị cho quân nhân là quá trình tổ thức cuộc sống sinh hoạt và giao lưu cho các quân nhân.

Hoạt động thực tiễn của quân nhân là quá trình vận dụng những kiến thức đã học vàothực tiễn cuộc sống của họ

Sự tác động qua lại giữa chủ thể và đối tượng giáo dục được diễn ra thông qua việc tổchức cuộc sống, hoạt động và giao lưu cho các quân nhân là một trong những hoạt động cơbản của quá trình giáo dục chính trị Do đó phải tổ chức cho quân nhân tham gia tích cựcvào các hoạt động thực tiễn, như sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, hoạt động chính trị - xãhội, hoạt động văn hoá, văn nghệ Phải tổ chức cho đời sống, các quan hệ xã hội trong tậpthể quân nhân tiến hành một cách khoa học, bảo đảm cho nhân cách quân nhân được hìnhthành và phát triển Có nhiều con đường và cách thức tổ chức giáo dục, song tất cả đềuphải thông qua hoạt động thực tiễn của quân nhân Thông qua hoạt động đa dạng của quânnhân và tập thể quân nhân, làm phong phú thêm các mối giao lưu của họ, đưa họ trực tiếptham gia vào các quan hệ xã hội đa dạng trong cuộc sống, như quan hệ chính trị, quan hệkinh tế, quan hệ pháp luật, quan hệ đạo đức Quá trình đó giúp cho quân nhân được phongphú về kiến thức, tích luỹ thêm những kinh nghiệm, rèn luyện những nhu cầu, thói quenhành động đúng đắn

Hoạt động của đối tượng giáo dục mang đậm dấu ấn của sự định hướng của chủ thểgiáo dục Mọi hoạt động đó phải hướng vào thực hiện mục tiêu giáo dục, nhằm hình thành

và phát triển những phẩm chất nhân cách, thế giới quan, niềm tin, lý tưởng, thói quen, hành

vi đạo đức và những nét thể hiện tính cách đặc trưng của người quân nhân cách mạng, nhưlòng dũng cảm, sự gan dạ, tính kỷ luật, tính chuẩn xác, tính khẩn trương mưu trí, tinh thầnđoàn kết hợp đồng Quá trình giáo dục quân nhân phải biết kết hợp tổ chức các hoạt độngsao cho vừa hoàn thành nhiệm vụ chính trị theo chức trách vừa đạt được mục tiêu giáo dụcđặt ra

Hai quá trình trên diễn ra hết sức sinh động; giữa chúng vừa có khoảng cách, vừa quan

hệ biện chứng với nhau, đan xen vào nhau Điều đó đòi hỏi quá trình giáo dục phải tuântheo diễn biến hợp logic của các giai đoạn, phải linh hoạt sáng tạo trong những điều kiện

cụ thể và đối tượng giáo dục cụ thể

Tiến hành giáo dục chính trị của Đảng trong quân đội xuất phát từ những vấn đề cơ bản,cần nắm vững :

Thứ nhất, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, chính trị là mối quan hệ giữa các

giai cấp, các tầng lớp xã hội, các quốc gia, dân tộc, trong đó vấn đề cất lõi là quan hệ giữacác giai cấp trong xã hội, là vấn đề giành và giữ chính quyền, duy trì sử dụng quyền lựcnhà nước vì lợi ích của giai cấp Chính trị phản ánh sâu sắc lợi ích, địa vị kinh tế của giaicấp, đồng thời giữ địa vị hàng đầu đối với kinh tế, xâm nhập và chi phối mọi lĩnh vực củađời sống xã hội

Chính trị là một phạm trù lịch sử Trên lập trường duy vật về lịch sử, C Mác đã khẳngđịnh sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn liền với những giai đoạn phát triển nhất định củasản xuất Cuộc đấu tranh giai cấp nhất thiết sẽ dẫn đến chuyên chính vô sản Bản thân nền

chuyên chính vô sản chỉ là bước quá độ tiến tới thủ tiêu tất cả mọi giai cấp và tiến tới một

xã hội không còn giai cấp

Vì vậy, chính trị chỉ là những hiện tượng lịch sử Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sảnchống lại giai cấp tư sản là cuộc đấu tranh cuối cùng trong lịch sử Cuộc đấu tranh đó, dùkhó khăn, gian khổ, lâu dài, nhưng tất yếu sẽ dẫn đến một nền chính trị mới; đó là chuyênchính vô sản Chuyên chính vô sản là hình thức chính trị quá độ nhằm xoá bỏ mọi chế độ

xã hội có áp bức bóc lột, xây dựng một xã hội mới tốt đẹp không còn giai cấp, không cònbóc lột bất công Đó là xã hội XHCN, Cộng sản chủ nghĩa

Chính trị của Đảng là chính trị của giai cấp vô sản Mục tiêu lí tưởng phấn đấu của Đảng là vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì CNXH, vì hạnh phúc của nhân dân.

Quân đội ta là một quân đội cách mạng, mang bản chất của giai cấp công nhân, dưới sự

lãnh đạo của Đảng Do đó chính trị của quân đội là chính trị của giai cấp công nhân, là chính trị của Đảng Chính trị của quân đội được biểu hiện tập trung ở bản chất truyền thống của quân đội.

Tuy nhiên quân đội là một tổ chức đặc thù- tổ chức quân sự; do đó chính trị của quân

đội ta là chính trị- quân sự Chính trị đó được thể hiện ở chức năng của một đội quân chiến

đấu, một đội quân công tác, một đội quân sản xuất mà Đảng, Nhà nước ta và Chủ tịch HồChí Minh đã xác định cho quân đội- chính trị đó đòi hỏi quân đội trước hết phải đặt dưới

sự lãnh đạo tuyệt đối trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam

Giáo dục chính trị chủ yếu là truyền bá hệ tư tưởng và đường lối chính trị vào ý thức xãhội và ý thức cá nhân, nhằm nâng cao giác ngộ chính trị và năng lực hoạt động chính trịcủa các chủ thể Bởi lẽ toàn bộ các quá trình, các mục tiêu chính trị đều phải thông quahoạt động của con người Về vấn đề này Các Mác đã viết: “Vũ khí của sự phê phán, cốnhiên là vũ khí của sự phê phán không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí; lực lượngvật chất chỉ có thể đánh đổ bằng lực lượng vật chất; nhưng lí luận cũng sẽ trở thành lựclượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng” [41, 580] Lịch sử của cuộc đấutranh giai cấp và dân tộc trên thế giới đã chứng minh rằng các chính đảng, giai cấp, nhànước đều đặc biệt coi trọng, truyền bá quan điểm chính trị vào các lực lượng xã hội Họlàm việc ấy bằng nhiều biện pháp khác nhau, trong đó giáo dục chính trị giữ vị trí trọngyếu trong việc bồi dưỡng một cách có hệ thống quan điểm chính trị vào ý thức con người.Đối với quân đội ta, giáo dục chính trị của Đảng là hoạt động bồi dưỡng chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính sách của Đảng vào một bộ phận lựclượng cách mạng đặc thù- những chiến sĩ bảo vệ Tổ quốc Đó là quá trình giáo dục nhằmđem lại cho họ những hiểu biết về lý luận chính trị, những tri thức về thế giới quan khoahọc, về đường lối chính sách của Đảng biến nó thành niềm tin, thành lý tưởng, thànhnguyên tắc đạo đức của cán bộ, chiến sĩ Trên cơ sở đó mà nâng cao tính tự giác, chủ động,sáng tạo của họ trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Vì vậy phải tổ chức một cáchchủ động, khoa học việc giáo dục chính trị, làm cho nó trở thành một khoa học và mộtnghệ thuật

Thứ hai, Học thuyết Mác-Lênin về chiến tranh và quân đội đã chỉ ra rằng, quân đội ra

đời và tồn tại gắn liền với sự xuất hiện của nhà nước trong xã hội có giai cấp, là công cụbảo vệ lợi ích của giai cấp, nhà nước tổ chức ra nó Vì vậy, chính trị của quân đội đượcchính trị của giai cấp, nhà nước tổ chức ra, chi phối và quyết định Chính trị quy định bảnchất giai cấp, chức năng, nhiệm vụ các mối quan hệ cơ bản của quân đội, như quan hệ vớigiai cấp, với chế độ xã hội, với nhân dân, với dân tộc, chỉ đạo mọi mặt hoạt động của quân

đội V I Lê nin đã vạch trần luận điệu xuyên tạc lừa bịp của các lý luận gia tư sản khi họcho rằng quân đội cần phải “trung lập về chính trị”, đứng ngoài chính trị, vì theo họ, bảnchất của quân đội là "phi giai cấp, siêu giai cấp" Ông viết : "Quân đội không thể và khôngnên trung lập, không lôi kéo quân đội vào chính trị, đó là khẩu hiệu của bọn tôi tớ, giả nhângiả nghĩa của giai cấp tư sản” [33, 316].

Xây dựng quân đội về chính trị là một nguyên tắc quan trọng trong xây dựng quân độikiểu mới của giai cấp công nhân Quân đội nhân dân Việt Nam, do Đảng Cộng sản ViệtNam và Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp tổ chức, lãnh đạo và giáo dục nhất thiết phải lấychính trị làm gốc Ngay từ “Chỉ thị thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân”,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ : “Tên đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân nghĩa làchính trị trọng hơn quân sự” [42, 507] Thực chất của việc xây dựng Quân đội nhân dânViệt Nam về chính trị là củng cố tăng cường bản chất giai cấp công nhân, thể hiện tínhnhân dân và tính dân tộc chân chính, làm cho quân đội thấm nhuần sâu sắc chủ nghĩa Mác-Lênin, đường lối của Đảng Cần xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổchức, có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn là lực lượng chính trị tin cậy, lực lượng vũtrang tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân và dân tộc, sẵn sàng chiến đấu hy sinh

vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì CNXH, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nàocũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng

Như vậy, vấn đề cơ bản nhất, có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với quá trình xâydựng quân đội về chính trị là không ngừng củng cố, tăng cường giữ vững sự lãnh đạo tuyệtđối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Xác lập và củng cố chế độ công tác Đảng, công tácchính trị là biểu hiện chấp hành nguyên tắc lãnh đạo của Đảng đối với quân đội Nó có tácđộng quyết định trực tiếp đến việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đến việc phát huybản chất, truyền thống cách mạng, nhân tố chính trị tinh thần của quân đội và ảnh hưởngtrực tiếp tới việc nâng cao sức mạnh chiến đấu toàn diện và việc hoàn thành nhiệm vụ củađơn vị

Giáo dục chính trị cho cho quân nhân là một nội dung cơ bản của công tác tư tưởng củaĐảng trong quân đội và công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội nhằm nâng caogiác ngộ chính trị, bồi dưỡng, xây dựng lập trường tư tướng chính trị, đạo đức, củng cố sựnhất trí về chính trị, tinh thần cho bộ đội Từ đó tăng cường, giữ vững sự lãnh đạo củaĐảng đối với quân đội về chính trị, tư tưởng và tổ chức

Thứ ba, sức mạnh chiến đấu của quân đội bao gồm nhiều yếu tố hợp thành Đó là sự kết

hợp biện chứng giữa con người và vũ khí, chính trị và kĩ thuật, tư tưởng và tổ chức, chấtlượng và số lượng, khoa học kĩ thuật- nghệ thuật quân sự và tổ chức biên chế Chung quylại đó là sự kết hợp biện chứng giữa yếu tố vật chất và nhân tố tinh thần, trong đó conngười có vai trò quyết định V.I.Lênin cho rằng : “Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộcthắng lợi đều tuỳ thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường” [38,147] Vì vậy, V.I.Lênin đặc biệt đề cao tầm quan trọng của việc giáo dục cho binh sĩ nhậnthức được mục đích và nguyên nhân của chiến tranh, ông nhận định rằng, một vua Phổ thế

kỉ XVIII đã nói một câu rất thông minh: “Nếu quân lính của chúng ta hiểu tại sao chúng tađánh nhau, thì chúng ta sẽ không thể tiến hành được một cuộc chiến tranh nào cả” [36, 61].Trong quân đội ta, con người có vai trò quyết định phải là những quân nhân có giác ngộchính trị, có lý tưởng cao đẹp, có tinh thần dũng cảm kiên cường, có quyết tâm sắt đá bềnvững, tinh thông nghiệp vụ, kĩ thuật để tiêu diệt kẻ thù

Thử thách của chiến tranh càng ác liệt, vũ khí phương tiện càng hiện đại con người càngphải có trình độ giác ngộ chính trị, có phẩm chất tinh thần và ý thức tổ chức kỉ luật rất cao

Vì vậy, phải coi trọng giáo dục phẩm chất chính trị, làm tiền đề phát huy trí tuệ, tài năngcủa con người và phát huy sức mạnh tổng hợp của quân đội.

Thứ tư, bản chất của giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến

đấu còn do đặc điểm đơn vị cơ sở chiến đấu và đặc điểm đối tượng giáo dục quy định

Đặc điểm đơn vị cơ sở chiến đấu.

Hiện nay, đáp ứng yêu cầu thực hiện chức năng và nhiệm vụ do Đảng và Nhà nướcgiao, quân đội ta đã thành lập ra những loại hình đơn vị khác nhau Khác với các đơn vịchuyên làm kinh tế, các công xưởng, nhà máy, xí nghiệp, công ty quốc phòng Đơn vị cơ

sở chiến đấu được xác định là cấp trung đoàn (và tương đương) Mỗi đơn vị có biên chế, tổchức và trang bị khác nhau Trung đoàn bộ binh có các tiểu đoàn, đại đội bộ binh; Lữ đoàntàu hải quân có các hải đội, biên đội tàu và các tàu chiến; Trung đoàn phòng không có cáctiểu đoàn, đại đội, cụm phòng không và khẩu đội; Trung đoàn không quân có các phi độibay kíp chiến đấu; Lữ đoàn tăng thiết giáp có các tiểu đoàn, đại đội tăng thiết giáp và cáckíp xe; Trung đoàn thông tin có các mạng, các trạm thông tin và các đài quan sát; Lữ đoàncông binh có các tiểu đoàn, đại đội công binh Điều đó cho thấy giáo dục chính trị cho hạ

sĩ quan và chiến sĩ đơn vị cơ sở chiến đấu diễn ra trong những điều kiện và hoàn cảnh rấtkhác nhau

Đơn vị cơ sở chiến đấu mang tính chất phân đội là chính, cho nên hoạt động cơ độngxuất hiện nhiều, năng lực tiêu hao lớn, thường phát sinh những mâu thuẫn, nhất là mâuthuẫn giữa yêu cầu đòi hỏi rất cao của chiến tranh với khả năng bảo đảm những yếu tố chothắng lợi; nó cũng phát sinh mâu thuẫn giữa yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu với ýchí quyết tâm và sức sẵn sàng chiến đấu hy sinh của người lính Thực tiễn đó đòi hỏi nănglực toàn diện và sức chịu đựng khó khăn, gian khổ rất cao ở người chiến sĩ, nhất là bản lĩnhchính trị và tinh thần chiến đấu

Tinh chất nhiệm vụ ấy đòi hỏi đơn vị cơ sở chiến đấu nhất thiết “quân lệnh phải nhưsơn” Yêu cầu này tạo nên sự gắn kết giữa lãnh đạo, chỉ huy và chiến sĩ với nhau rất chặtchẽ Đó vừa là điều kiện thuận lợi trong quản lý chỉ huy bộ đội của đội ngũ cán bộ, đồngthời cũng đòi hỏi rất cao ở ý thức chấp hành kỉ luật của chiến sĩ

Nhiệm vụ mà đơn vị cơ sở chiến đấu đảm nhiệm thường có những bộ phận hoạt độngphân tán, nhỏ lẻ, thậm chí độc lập dài ngày Điều này gây những khó khăn trở ngại lớntrong việc tổ chức giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ theo hình thức tập trung.Điều kiện đó cũng dễ làm nảy sinh những biểu hiện qua loa, đại khái trong học tập hoặc bỏrơi chế độ nền nếp sinh hoạt chính trị

Các đơn vị cơ sở thường chủ yếu chiến đấu trong đội hình của cấp trên, đảm đương mộtphần việc do cấp trên giao Vì vậy thường không am hiểu hết nhiệm vụ của cấp trên (doquy định về yếu tố bí mật quân sự); cho nên việc giáo dục nhiệm vụ chính trị cho hạ sĩquan và chiến sĩ cần được quán triệt bổ sung trong suốt quá trình chiến đấu Nhiệm vụ nàyđặt ra cho lãnh đạo, chỉ huy phải dự kiến cho hết tình huống để chủ động làm tốt công tácgiáo dục bộ đội

Đơn vị cơ sở chiến đấu được biên chế vũ khí, trang bị hiện đại, đó là những tài sản rấtlớn của nhân dân Do vậy, hạ sĩ quan và chiến sĩ phải có ý thức trách nhiệm rất cao trongviệc giữ gìn và sử dụng có hiệu quả vũ khí trang bị trong quá trình huấn luyện và chiếnđấu

Trong chiến tranh, đơn vị cơ sở chiến đấu thường gặp những tình huống bất ngờ nằmngoài dự kiến; những tình huống đó gây ra những tác động lớn đến nhận thức, ý chí của hạ

sĩ quan và chiến sĩ Vì thế, họ phải được rèn luyện chu đáo, sát thực tế chiến đấu, như vậymới bảo đảm giành được thắng lợi Những đặc điểm nêu trên đòi hỏi công tác giáo dụcchính trị trước hết phải đi sâu nghiên cứu nắm vững tình hình đơn vị, thấy cho hết nhữngthuận lợi, khó khăn Vận dụng sáng tạo sự chỉ đạo của cấp trên vào thực tiễn đơn vị, linhhoạt trong lựa nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục chính trị, quan tâm giáo dụctoàn diện, đặc biệt là bản lĩnh chính trị, ý chí quyết tâm giành thắng lợi trong thực hiệnnhiệm vụ chiến đấu

Vì vậy nhiệm vụ của giáo dục chính trị là bảo đảm mặt chính trị- tư tưởng cho việchuấn luyện chiến đấu và nâng cao tính sẵn sàng chiến đấu của bộ đội Như vậy, làm cho hạ

sĩ quan và chiến sĩ cống hiến trí tuệ và công sức của mình trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ

Tổ quốc XHCN

Đặc điểm của hạ sĩ quan chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu:

Sự xuất hiện của hạ sĩ quan và chiến sĩ là do yêu cầu tất yếu của lịch sử đấu tranh cáchmạng ở nước ta gắn liền với nhu cầu xây dựng và chiến đấu của Quân đội nhân dân

Hạ sĩ quan và chiến sĩ đơn vị cơ sở chiến đấu trong giai đoạn hiện nay có những đặc điểm sau:

Là lực lượng trẻ khoẻ, tuyệt đại đa số là đoàn viên thanh niên, họ được tuyển chọn kĩ vềthể lực, lai lịch chính trị, quan hệ xã hội của gia đình và bản thân trước khi vào quân đội

Hạ sĩ quan và chiến sĩ được tổ chức ăn, ở, sinh hoạt, học tập, công tác tập trung theobiên chế của quân đội trong các khu vực doanh trại và được đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ huy,quản lý trực tiếp của tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ các cấp ở đơn vị cơ sở Họ có chungđiều kiện sống, chung nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu

Hạ sĩ quan và chiến sĩ là con em của tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, nên lợiích quyền lợi của họ gắn liền với lợi ích của dân tộc, giai cấp và chịu sự tác động rất mạnhcủa gia đình và xã hội kể cả mặt tích cực lẫn chiều tiêu cực

Lực lượng hạ sĩ quan và chiến sĩ xuất thân từ nông thôn vẫn chiếm tỷ lệ cao, nhìn chungvẫn tương đối thuần nhất Số lượng, chất lượng hạ sĩ quan và chiến sĩ luôn biến đổi theochu kì, gắn liền với các đợt ra quân và nhận quân hàng năm Điều này thường xuyên gâynên sự xáo trộn về mặt tư tưởng và tổ chức

Như vậy, đặc điểm hạ sĩ quan và chiến sĩ phản ánh tính tập thể và tính cộng đồng rấtcao Một cách tổng quát có thể nêu những ưu điểm và hạn chế hiện nay của đội ngũ nàynhư sau :

Ưu điểm cơ bản của hạ sĩ quan và chiến sĩ là: có trình độ học vấn cao hơn trước, tuyệt

đại đa số thanh niên nhập ngũ đã tốt nghiệp phổ thông trung học, một số đang theo họchoặc đã tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung học thực hiện luật nghĩa vụ quân sự

Do có trình độ văn hoá nên hạ sĩ quan và chiến sĩ có hiểu biết về nhiều lĩnh vực: kinh tế,chính trị, văn hoá, xã hội và đời sống Họ nhạy cảm với thời cuộc, nhất là những vấn đề cóliên quan trực tiếp đến nghĩa vụ và quyền lợi trong thời kì tại ngũ, vấn đề quan tâm củaĐảng và nhà nước đối với việc định hướng nghề nghiệp của họ trong tương lai Hạ sĩ quan

và chiến sĩ giàu lòng yêu nước, có khát vọng đưa đất nước mau chóng vượt qua nghèo nàn,lạc hậu, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội văn minh Họ thể hiện rõ ý thức và tráchnhiệm chính trị, thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, hăng hái nhiệt tình đóng góp trí tuệ, tài

năng cho Tổ quốc, quân đội, mong muốn một cuộc sống tốt đẹp Đã xuất hiện trong tập thểnhiều tấm gương sáng về tinh thần học tập, rèn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, ủng

hộ và hăng hái tham gia sự nghiệp đổi mới, ủng hộ và bảo vệ quan điểm đường lối đổi mớicủa Đảng

Tuy nhiên hạ sĩ quan và chiến sĩ còn những hạn chế cơ bản:

Một bộ phận hạ sĩ quan và chiến sĩ đang gặp nhiều khó khăn về định hướng chính trịtrong tình hình thế giới, khu vực và đất nước phức tạp hiện nay, băn khoăn về con đườngXHCN trong điều kiện chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ, kẻ thù điêncuồng chống phá Đảng, chống phá cách mạng

Không ít hạ sĩ quan và chiến sĩ do hạn chế về nhận thức chính trị nên thiếu trách nhiệmvới đơn vị, quân đội và bản thân mình, biểu hiện tư tưởng trung bình chủ nghĩa trong họctập, tu dưỡng rèn luyện và công tác

Một bộ phận hạ sĩ quan và chiến sĩ ít quan tâm sinh hoạt chính trị, coi thường truyềnthống cách mạng, đào, bỏ ngũ làm ảnh hưởng đến bản chất tốt đẹp của quân đội và hìnhảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”

Như vậy, nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu đòi hỏi hạ sĩ quan và chiến sĩ cógiác ngộ chính trị cao, đồng thời chính quá trình lao động quân sự cũng là nguồn gốc để

“sản xuất” ra nhiều giá trị tinh thần và đạo đức như tính kiên trì, tính chủ động, tinh thần kỉluật tự giác Thông qua lao động quân sự, tình bạn chiến đấu, tinh thần tương trợ, tính tậpthể, tinh thần trách nhiệm được hình thành và phát triển ở mỗi hạ sĩ quan và chiến sĩ Hoạtđộng sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu so với các hoạt động quân sự khác ở chỗ: gắn liềnvới sự hi sinh, gian khổ, nguy hiểm, những bất ngờ, những tình huống biến động Ngaytrong thời bình, người lính đã phải học tập và rèn luyện với cường độ cao sát thực tế chiếnđấu Trong chiến tranh họ trực tiếp sử dụng vũ khí để tiêu diệt địch Họ chịu đựng mọi giannguy, thử thách, sự ác liệt của bom đạn, sự giành giật giữa cái sống và cái chết

Đó là những thử thách cao độ đối với đơn vị cơ sở chiến đấu với từng hạ sĩ quan vàchiến sĩ về chính trị tư tưởng và tâm lý Chính vì vậy, sự bảo đảm về lợi ích vật chất là cầnthiết, nhưng động lực tinh thần vẫn là động lực chủ yếu, trước hết cần có của mỗi quânnhân trong thực hiện nhiệm vụ chiến đấu Vì lẽ đó, cần phải tiến hành giáo dục chính trịnhằm làm cho họ giác ngộ sâu sắc mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, lòng trung thành vô hạnvới Đảng, với Tổ quốc XHCN, với nhân dân, sẵn sàng xả thân chiến đấu, hi sinh để bảo vệ

vụ quân sự chuyển sang môi trường công tác mới Những phẩm chất được rèn luyện trongthời gian tại ngũ là rất quý, sẽ giúp cho họ sớm hoàn thiện phẩm chất nhân cách đáp ứngyêu cầu của nhiệm vụ mới Chính vì vậy, việc giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩcòn có ý nghĩa góp phần xây dựng phát huy nguồn lực con người với tư cách vừa là mụctiêu vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN

Từ những phân tích trên, có thể khái quát bản chất của giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan

và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu là bồi dưỡng cho họ thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cánh mạng, lòng trung thành vô hạn với Đảng, với Tổ quốc XHCN, thường xuyên

nâng cao trình độ mọi mặt, nâng cao tính chủ động, sáng tạo , sẵn sàng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ Tổ quốc bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ Đảng, bảo vệ Đảng, bảo vệ hoà bình của nhân dân.

Bản chất đó thể hiện tính chính trị và tính nhân văn của giáo dục chính trị của Đảng.Giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu là một việc làm vìcon người, do con người nhằm phát huy nhân tố con người, lực lượng sáng tạo ra mọi giátrị vật chất và tinh thần của mọi quốc gia, dân tộc Khi mọi người hiểu rõ mục đích, lýtưởng của cuộc sống và con đường đi tới đích, nhận rõ ý nghĩa của việc mình làm, tintưởng vào chân lý thì mới cống hiến toàn bộ trí tuệ, tài năng và thể lực của mình cho sựnghiệp cách mạng trong đó có lợi ích của bản thân Giáo dục chính trị của Đảng nhằm mụctiêu cao cả đó Đối với hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu cũng vậy Chỉ khinào làm cho họ hiểu rõ : "chiến đấu vì ai, vì mục tiêu lý tưởng nào" ? “Vì sao phải chiếnđấu”?, “Nghĩa vụ trách nhiệm của họ trong cuộc chiến đấu này” ? họ mới thực sự tự giác

và xả thân chiến đấu cho dù phải trải qua nhiều khó khăn thử thách Giáo dục chính trị trựctiếp góp phần vào xây dựng củng cố ý chí, quyết tâm chiến đấu của họ làm cơ sở hìnhthành phát triển bản lĩnh của người chiến sĩ cầm súng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc

Bản chất của giáo dục chính trị quy định nội dung, hình thức phương pháp, chỉ ra kháchthể và đối tượng tác động của nó

Mục đích của việc giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan chiến sĩ và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu là dạy cho họ thành người và làm người Chủ tịch Hồ Chí Minh viết : "Học để

sửa chữa tư tưởng : hăng hái theo cách mạng, điều đó rất hay Tư tưởng đúng thì hànhđộng mới khỏi sai lạc và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được Học để tu dưỡng đạođức cách mạng Có đạo đức cách mạng thì mới hi sinh tận tụy với cách mạng Học để tintưởng vào đoàn thể Tin tưởng vào nhân dân Tin tưởng vào tương lai tiền đồ của dân tộc.Tin tưởng vào tương lai của cách mạng Có tin tưởng thì lúc ra thực hành mới vững chắchăng hái, lúc gặp khó khăn mới kiên quyết, hy sinh” [45, 50]

Nội dung, giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở các đơn vị cơ sở chiến đấu bao gồm những vấn đề chủ yếu sau đây :

Thứ nhất, giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm cơ sở để

hạ sĩ quan và chiến sĩ quán triệt sâu sắc đường lối của Đảng, củng cố vững chắc niềm tin,

lý tưởng chiến đấu Giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bởi lẽ chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở tư tưởng, kim chỉ nam cho hành độngcủa Đảng và nhân dân ta Nó bao gồm hệ thống các quan điểm khoa học và cách mạng vềmọi quá trình xã hội Vì vậy, việc quán triệt đường lối chính trị, quân sự của Đảng và việchình thành phát triển thế giới quan khoa học chỉ có thể đạt được trên cơ sở nghiên cứu sâusắc lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Nắm vững lý luận Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, hạ sĩ quan và chiến sĩ mới có cơ sở hiểu rõ đường lối chính sách củaĐảng, có lập trường quan điểm và phương pháp tư tưởng đúng để suy nghĩ và có thái độđúng, khả năng vận dụng sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ chiến đấu Chủ tịch Hồ ChíMinh đã chỉ rõ: "Phải dạy lý luận Mác-Lênin cho mọi người” [45, 47] Do đó, việc giáodục chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho hạ sĩ quan và chiến sĩ là một nộidung cơ bản của giáo dục chính trị

Thứ hai, giáo dục cho hạ sĩ quan và chiến sĩ quán triệt sâu sắc đường lối chính trị, quân

sự của Đảng nhằm nâng cao giác ngộ chính trị của họ Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Phảihọc tập chính trị Quân sự mà không có chính trị như cây không có gốc vô dụng lại có hại"[43, 38] Và Người yêu cầu: "Quân đội ta là quân đội của nhân dân Nhân dân có Đảng

lãnh đạo, Đảng có chính cương chính sách Đã là quân đội nhân dân thì phải học chínhsách của Đảng" [45, 318] Điều đó lý giải vì sao nội dung quan trọng hàng đầu của giáodục chính trị là giáo dục đường lối chính trị của Đảng Đường lối chính trị của Đảng nhằmgiải quyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam Quán triệt đường lối chính trịcủa Đảng là cơ sở để tiếp thu đường lối quân sự và xây dựng ý chí quyết tâm chiến đấu cho

hạ sĩ quan và chiến sĩ, củng cố sự nhất trí về chính trị tinh thần trong đơn vị

Cùng với giáo dục đường lối chính trị phải quán triệt cho hạ sĩ quan và chiến sĩ nắmvững đường lối quân sự của Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ : "Chính trị của các chúbiểu hiện ra trong lúc đánh giặc" [45, 3191

Đường lối quân sự có mối quan hệ hữu cơ với đường lối chính trị, xuất phát từ đườnglối chính trị và phục vụ cho thực hiện đường lối chính trị Đường lối quân sự của Đảng chỉđạo mọi hoạt động xây dựng và chiến đấu của quân đội, là cơ sở để rèn luyện nâng cao bảnlĩnh chiến đấu, hiệu lực lãnh đạo chỉ huy và của mọi hạ sĩ quan và chiến sĩ

Đường lối quân sự của Đảng là hệ thống các quan điểm của Đảng về vấn đề quốcphòng, chiến tranh và quân đội Giáo dục quán triệt những quan điểm cơ bản trong đườnglối quân sự của Đảng bao gồm các nội dung Quan điểm xây dựng nền quốc phòng toàndân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân và tiến hành chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổquốc; nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kì mới; kẻ thù và đối tượng tác chiến

Thứ ba, cần phải đặc biệt coi trọng giáo dục cho hạ sĩ quan và chiến sĩ truyền thống lịch

sử dân tộc, lịch sử Đảng, lịch sử quân đội, tình yêu Tổ quốc XHCN, một số kiến thức khoahọc xã hội nhân văn cần thiết Những nội dung đó trực tiếp góp phần xây dựng tư tưởng,tình cảm đạo đức trong sáng cho hạ sĩ quan và chiến sĩ Đặc biệt cần coi trọng giáo dục chủnghĩa yêu nước Việt Nam cho hạ sĩ quan và chiến sĩ Tình yêu Tổ quốc hoà làm một với sựtrung thành với lý tưởng cộng sản sẽ là một động lực tinh thần mạnh mẽ của hạ sĩ quan vàchiến sĩ trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

Như vậy, việc giáo dục lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và một số kiến thứckhoa học xã hội và nhân văn cần thiết là một nội dung quan trọng của giáo dục chính trịcho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu Đương nhiên phải căn cứ vào mục tiêu

và nhiệm vụ, giáo dục hạ sĩ quan, chiến sĩ để xác định nội dung cho thích hợp Theo Chủtịch Hồ Chí Minh : "Huấn luyện cốt thiết thực chu đáo hơn tham nhiều, huấn luyện từ dướilên trên, huấn luyện phải nhằm đúng nhu cầu” [45, 48] Tư tưởng của Người là phải đặttính hiệu quả của giáo dục lên hàng đầu Vì vậy phải lấy tài liệu chủ nghĩa Mác-Lênin làmgốc, nhưng tài liệu phải được lựa chọn, sắp xếp lại vì trình độ người học không đều nhaucần có tài liệu thích hợp với từng đối tượng [45, 49]

Thứ tư, giáo dục đạo đức, giáo dục pháp luật Nhà nước, kỉ luật quân đội, xây dựng cho

hạ sĩ quan và chiến sĩ những phẩm chất tinh thần chiến đấu cao là nội dung cần thiết củagiáo dục chính trị ở đơn vị cơ sở chiến đấu

Trong nội dung giáo dục chính trị, giáo dục đạo đức có vị trí đặc biệt quan trọng Bởi vì,đạo đức điều chỉnh các mối quan hệ cá nhân với tập thể, cá nhân với xã hội, xác định nghĩa

vụ trách nhiệm của hạ sĩ quan và chiến sĩ đối với cuộc sống Vì vậy, khi nói đến giáo dụcchính trị không chỉ là giáo dục các quan điểm chính trị chung mà còn giáo dục những quitắc đạo đức cho hạ sĩ quan và chiến sĩ Sự giác ngộ chính trị, lòng trung thành với Đảng,với Tổ quốc và nhân dân được thể hiện ra ở thái độ, hành vi, thực tiễn đạo đức của hạ sĩquan và chiến sĩ Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng việc giáo dục đạo đức không nằm ngoàinội dung giáo dục chính trị và trở thành nền tảng của chiến lược con người Bởi vì, chính

trị có tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội và cá nhân Theo Người, chất lượng củamột con người là sự thống nhất biện chứng giữa đức và tài, phẩm chất và năng lực, trong

đó đạo đức cách mạng là cái gốc : “Cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không cónguồn thì sông cạn, cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo “Người cách mạng phải cóđạo đức" [44, 252] Bản chất của giáo dục đạo đức là bồi dưỡng cho hạ sĩ quan và chiến sĩnhững quan điểm đạo đức cách mạng, những tình cảm, thói quen và hành vi đạo đức củangười quân nhân cách mạng Nội dung đạo đức quân nhân có vai trò hạt nhân định hướng,điều chỉnh, chi phối tình cảm, thói quen, hành vi đạo đức của hạ sĩ quan và chiến sĩ theo tưtưởng Hồ Chí Minh Đó là : “Trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vìđộc lập tự do của Tổ quốc, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻthù nào cũng đánh thắng” [50, 350] Việc giáo dục đạo đức cách mạng cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ thể hiện sự thống nhất hữu cơ giữa mục tiêu chính trị và đạo đức trong giáo dục vàđào tạo quân nhân Do đó, giáo dục đạo đức cách mạng là một nội dung không thể thiếucủa giáo dục chính trị

Một trong những phẩm chất chính trị tinh thần của hạ sĩ quan và chiến sĩ là có tính kỉluật cao Đó là lòng trung thành với lời thề quân nhân, sẵn sàng xả thân hi sinh để hoànthành nghĩa vụ; tinh thần phục tùng tuyệt đối mệnh lệnh của chỉ huy, luôn luôn chấp hànhnghiêm chỉnh ki luật quan hệ quân dân, kỉ luật trực ban chiến đấu, kỉ luật hiệp đồng Ýnghĩa của việc giáo dục pháp luật Nhà nước và kỉ luật quân đội ngày càng tăng, bởi vì việcchấp hành những tiêu chuẩn pháp lý trong xã hội và quân đội bảo đảm cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ có thể hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu Vì vậy, giáo dục pháp luật Nhà nước và kỉluật quân đội là một nội dung của giáo dục chính trị nhằm xây dựng cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ có phẩm chất chính trị- tinh thần chiến đấu cao

Thứ năm, giáo dục những vấn đề về âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, về những diễn biến

sôi động của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở trong nước và trên thế giới Sự nghiệpxây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc XHCN trong bối cảnh quốc tế diễn biến nhanh chóng

và phức tạp, trong đó có những nhân tố gây mất ổn định, khó lường Đặc biệt các thế lựcthù địch tiến hành một cách quyết liệt chiến lược “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổhòng xoá bỏ độc lập dân tộc và CNXH ở nước ta Vì vậy, phải giáo dục cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ nhận rõ kẻ thù, đề cao cảnh giác cách mạng; đồng thời giáo dục cho họ những vấn

đề thời sự của cách mạng để họ có nhận thức, làm chủ được bản thân trước diễn biến phứctạp của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở trong nước, khu vực cũng như trên thế giới.Bản chất, mục đích của giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ quy định tính toàndiện của nội dung giáo dục, phân biệt và chỉ ra vai trò, mối liên hệ của nó với các hoạtđộng giáo dục khác trong quân đội Bởi vì, con người là một bản thể mang tính xã hội sâusắc Các mối quan hệ cá nhân và tập thể, cá nhân và xã hội, sự nhận thức sâu sắc các mốiquan hệ lợi ích, nghĩa vụ quân nhân tất cả đều do các quan điểm chính trị chi phối Chính

vì vậy, khái niệm “giáo dục chính trị” rộng hơn khái niệm “giáo dục lý luận chính trị”.

Giáo dục lý luận chính trị chỉ là một hình thức của giáo dục chính trị Khái niệm giáo dụcchính trị và giáo dục chính trị - tư tưởng cũng là khái niệm cùng loại rất gần nhau Giáodục chính trị chỉ ra những tác động rộng lớn toàn diện của chính trị tới ý thức xã hội và ýthức nhân cách Giáo dục chính trị- tư tưởng là muốn nhấn mạnh đến phương hướng chínhtrị, tư tưởng của công tác tư tưởng trong quân đội với những hình thức, phương pháp đadạng phong phú Cũng cần có sự phân biệt giữa giáo dục chính trị với công tác chính trị.Giáo dục chính trị là một bộ phận của công tác chính trị mà hoạt động chủ yếu của nó là ởlĩnh vực giáo dục con người, công tác chính trị còn bao hàm cả công tác tổ chức nhằm xâydựng hệ thống tổ chức trong quân đội vững mạnh

Giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu có nhiều hình thức phong phú, tác động ảnh hưởng tới cá nhân và tập thể quân nhân Tựu trung có những hình thức chủ yếu sau:

Học tập chính trị tập trung trong chương trình huấn luyện hàng năm do Tổng cục Chính

trị quy định là hình thức giáo dục chính trị quan trọng nhất Theo hệ thống chương trìnhnày hạ sĩ quan và chiến sĩ có thể lĩnh hội được những quan điểm tư tưởng, chủ trươngchính sách của Đảng và Nhà nước, những di sản quân sự của chủ nghĩa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và nhiệm vụ quân đội

Sinh hoạt chính trị, học tập quán triệt các nghị quyết mới, những buổi thông báo thời sự

chính sách, những ngày sinh hoạt chính trị- văn hoá tinh thần là những hình thức quantrọng của giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ Những hình thức này nhanh chónggiúp hạ sĩ quan và chiến sĩ cập nhật những thông tin mới, kiến thức chính trị mới, nâng caogiác ngộ chính trị, xây dựng tư tưởng, tình cảm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chức trách củamỗi người

Tổ chức có hiệu quả các hoạt động đọc báo, nghe đài, xem truyền hình theo chế độ nềnnếp; tổ chức tốt các hoạt động vui chơi tích cực cho hạ sĩ quan và chiến sĩ trong nhữngngày nghỉ, giờ nghỉ cũng là một hình thức giáo dục chính trị ở đơn vị cơ sở chiến đấu.Những hình thức này có sự hỗ trợ của các phương tiện thông tin đại chúng, làm phong phúthêm đời sống tinh thần của hạ sĩ quan và chiến sĩ Điều chính yếu là thông qua cácphương tiện (thu thanh, truyền hình, báo chí, sách ) với nội dung rất phong phú tác độngvào ý thức hạ sĩ quan và chiến sĩ, tạo cơ sở cho họ tiếp nhận các quan điểm chính trị, đạođức, khoa học Do đó, trong hoạt động của mình, các cán bộ chính trị, cán bộ chỉ huy, cơquan chính trị phải biết tổ chức, sử dụng rộng rãi các hình thức này cho phù hợp với sinhhoạt và hoạt động của hạ sĩ quan và chiến sĩ

Một hình thức nữa có vai trò đặc biệt quan trọng trong giáo dục chính trị là “”tự học”.

Đó là hình thức hoạt động nhận thức của cá nhân, tập thể hạ sĩ quan và chiến sĩ nhằm củng

cố, mở rộng kiến thức chính trị đã lĩnh hội Vai trò của hình thức tự học tập chính trị ngàynay càng tăng Do trình độ học vấn cao của hạ sĩ quan và chiến sĩ, xuất hiện nhu cầu thuthập thông tin qua sách báo Sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực phát thanh,truyền hình làm cho lực lượng thông tin tác động vào ý thức của hạ sĩ quan và chiến sĩngày càng nhiều Từ đó, yêu cầu việc tổ chức tự học chính trị phải có mục đích rõ ràng.Cần phải nghiên cứu thiết lập những mối liên hệ gắn chặt giữa nhu cầu nhận thức lànhmạnh, sự phong phú đời sống tinh thần với việc nâng cao giác ngộ chính trị, bồi dưỡngnhững tư tưởng, tình cảm đạo đức trong sáng Do đó, cần phải tổ chức chặt chẽ, địnhhướng cho hạ sĩ quan và chiến sĩ trong tiếp nhận thông tin, giúp họ tự phê phán nhữngthông tin sai lệch, biết sử dụng những kiến thức chính trị đã tiếp nhận vào việc tự lý giải, tựđánh giá các hiện tượng trong đời sống xã hội, quân đội và đơn vị

Giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu được thực hiện

thông qua rất nhiều phương pháp sinh động khoa học Cơ sở khoa học của phương pháp giáo dục chính trị là lý luận Mác-lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là sự thống nhất giữa giáo dục với hoạt động, lý luận liên hệ với thực tiễn, học đi đôi với hàng Chủ tịch Hồ Chí Minh

cho rằng, trong học tập lý luận phải nghiên cứu công tác thực tế, kinh nghiệm thực tế, lúchọc rồi, có thể tự mình tìm ra phương hướng chính trị, có thể làm những công việc thực tế,cải tạo tư tưởng, nâng cao khả năng và tẩy rửa khuyết điểm [45, 48]

Phương châm giáo dục ấy đã chỉ đạo toàn bộ phương pháp giáo dục từ hoạt động

truyền thụ đến hoạt động lĩnh hội, cả hoạt động của chủ thể và đối tượng giáo dục chính trị

về mọi mặt, tư tưởng, đạo đức, lối làm việc và nhấn mạnh: “người huấn luyện phải học

thêm mãi thì mới làm được công việc huấn luyện của mình” [ 45, 46].

Kết hợp giáo dục chung với giáo dục riêng cũng là một phương pháp giáo dục chính trị

có hiệu quả cao “Cần có tài liệu thích hợp với từng hạng” [45, 47] Chủ tịch Hồ Chí Minhchỉ rõ cần phải xuất phát từ đối tượng để giải quyết mối quan hệ giữa "điểm" và "diện"trong giáo dục nhằm đáp ứng mục tiêu, thoả mãn nhu cầu nhận thức của bộ đội Khôngđược công thức, rập khuôn, máy móc trong giáo dục chính trị Phải lấy tự học làm cốt [45,50] Muốn vậy, phải rèn luyện tác phong độc lập suy nghĩ, tự do tư tưởng trong học tập.Phát huy tinh thần tự giác tích cực chủ động sáng tạo của bộ đội Phải học tập ở mọi lúc,

mọi nơi Học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân [45, 50]

- Phải thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả nghiêm túc, có thưởng phạt nghiêm minh.Phải lấy việc sửa chữa tư tưởng và kết quả công việc thực tế của quân nhân, tập thể quânnhân để đánh giá chất lượng, hiệu quả giáo dục chính trị

- Giáo dục chính trị phải được tiến hành trong suốt quá trình tại ngũ của hạ sĩ quan vàchiến sĩ, gắn chặt với huấn luyện quân sự, trong các nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, trongquá trình lao động quân sự Thông qua đó mà bồi dưỡng nâng cao bản lĩnh chính trị củahọ

Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, tổ chức quá trình giáo dục chính trị trong toàn xãhội Đảng xác định phương hướng nhiệm vụ, nội dung, hình thức, phương pháp, phát huysức mạnh của các lực lượng phương tiện để nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, đồngthời Đảng kiểm tra việc thực hiện quá trình đó Giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến

sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu là một bộ phận công tác tư tưởng của Đảng trong quân đội Vì

vậy, chủ thể của giáo dục chính trị là tổ chức Đảng các cấp, cơ quan chính trị, cán bộ đảng viên (nòng cốt là cán bộ chính trị) và các tổ chức quần chúng ở đơn vị cơ sở chiến đấu Điều đặc biệt quan trọng là phải nâng cao năng lực lãnh đạo của các tổ chức đảng ở

cơ sở, sử dụng và phát huy sức mạnh khả năng của các lực lượng để tổ chức có hiệu quả

các hoạt động giáo dục chính trị Hạ sĩ quan và chiến sĩ là đối tượng của giáo dục chính trị, cũng là chủ thể nhận thức của quá trình giáo dục Họ là những người có trình độ văn

hoá cao, có sức khoẻ, ham hiểu biết, xuất thân từ các thành phần kinh tế và dân tộc của Tổquốc Trong ý thức tư tưởng của họ luôn diễn ra sự đấu tranh giữa cái cũ và cái mới, cái đãthành thói quen và cái đang được thiết lập Nhiệm vụ của giáo dục chính trị là xây dựngcho họ có phẩm chất chính trị- tinh thần cao, nhận thức sâu sắc về nghĩa vụ và trách nhiệmcủa mình và tẩy trừ những tàn dư của quá khứ Vì vậy, cần tính đến những sự biến độngtrong chất liệu- người của đội ngũ hạ sĩ quan và chiến sĩ về tâm lý, tình cảm, tư tưởng,nhận thức nhu cầu và lợi ích để xác định các biện pháp tối ưu cần thiết nâng cao hiệu quảcủa giáo dục chính trị