Nội dung của giáo trình cung cấp các kiến thức, kỹ năng về lắp đặt, bảo dưỡng và xử lý các thao chủ yếu trong các máy điều hòa không khí dân dụng dạng treo tường là loại máy đang được sử
CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ DÂN DỤNG
NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC
KHẢO SÁT NHẬN BIẾT, PHÂN BIỆT CÁC BỘ PHẬN
2 Bài 2: Lắp đặt, bảo dưỡng máy điều hòa không khí dân dụng 25 9 16
1 Qui trình và phương pháp lắp đặt máy điều hoà không khí
2 Lắp đặt máy điều hoà không khí
3 Bảo dưỡng máy điều hòa không khí
Thi/kiểm tra kết thúc mô đun 4 4
BÀI 1: CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA
Mã Bài: MĐ 24-01 Giới thiệu:
Máy điều hòa ghép là thiết bị được sử dụng rộng rãi hiện nay trong các không gian sinh hoạt và làm việc, bên cạnh đó máy hút ẩm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát độ ẩm Việc nghiên cứu nguyên lý làm việc của hai loại thiết bị này giúp người dùng dễ dàng nhận biết và dự đoán các sự cố hoặc sai hỏng có thể xảy ra trong quá trình sử dụng, từ đó đảm bảo hiệu suất vận hành ổn định và kéo dài tuổi thọ cho thiết bị.
- Nêu được cấu tạo và trình bày được nguyên lý làm việc của hệ thống điều hòa không khí dân dung
- Biết được chức năng làm việc các bộ phận
- Phân biệt được các bộ phận chính trong hệ thống điều hòa không khí dân dụng
- Điều chỉnh được thông số làm việc theo yêu cầu
Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Nghiêm túc, cẩn thận, đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp
1.1.1 Đặc điểm máy điều hòa không khí treo tường
Chủ yếu là máy ĐHKK hai khối gồm hai cụm khối ngoài nhà và khối trong nhà được bố trí tách rời nhau
Các ống đồng dẫn môi chất và dây điện điều khiển giúp kết nối giữa hai cụm của hệ thống điều hòa Máy nén được đặt trong khối bên ngoài, trong khi quá trình điều khiển hoạt động của máy được thực hiện từ khối bên trong thông qua bộ điều khiển hoặc remote, đảm bảo hiệu quả và thuận tiện khi sử dụng thiết bị.
Hình 1.1 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa treo tường
- Tiện lợi, dễ lắp đặt
- Phù hợp với không gian nhỏ như phòng gia đình
- Tùy điều kiện không gian mà ta chủ động bố trí sao cho thẩm mỹ
- Công suất nhỏ nên không phù hợp với không gian lớn
1.1.2 Đặc điểm máy điều hòa đặt sàn Đối với máy điều hòa này, khối bên trong thường có dạng tủ đứng Được bố trí như hình 1.2:
Hình 1.2 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa đặt sàn
- Phù hợp với không gian nhỏ
- Có tính thẩm mỹ cao
- Không phù hợp với không gian lớn
- Hơi bất tiện đi đường nước xả
1.1.3 Đặc điểm máy điều hòa âm trần Đối với loại điều hòa âm trần, khối bên trong thường dạng cassette, có dạng khối vuông, gió được thổi ra bốn hướng,
Hình 1.3 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa âm trần
- Có tính thẩm mỹ cao
- Được âm trần nên ít vướng
1.1.4 Đặc điểm máy điều hòa áp trần Đối với loại điều hòa này, khối trong nhà được đặt áp trần đối với không gian có chiều cao hạn chế
Hình 1.4 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa áp trần
- Phù hợp với không gian có chiều cao hạn chế
Cấu tạo của máy điều hòa dân dụng được mô tả như hình 1.5, hình 1.6, hình 1.7, hình 1.8
1.2.1 Cấu tạo máy điều hòa không khí treo tường a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.5 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh treo tường của Reetech a) b)
1.2.2 Cấu tạo máy điều hòa máy điều hòa đặt sàn a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.6 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh đặt sàn của Reetech 1.2.3 Cấu tạo máy điều hòa máy điều hòa âm trần a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.7 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh đặt sàn của Reetech a) b) a) b)
1.2.4 Cấu tạo máy điều hòa máy điều hòa áp trần a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.8 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh áp trần của Reetech
Trên hình 1.9 là sơ đồ nguyên lý của máy điều hoà
Hình 1.9 Sơ đồ khối máy điều hòa không khí
2.2 Chức năng của các khối trên sơ đồ
Trên hình 1.9 là sơ đồ khối của máy điều hoà không khí Theo sơ đồ này hệ thống có các thiết bị chính có chức năng sau: a) b)
1 Dàn lạnh (indoor Unit): Được đặt bên trong phòng, là dàn trao đổi nhiệt kiểu ống đồng cánh nhôm Dàn lạnh có trang bị quạt kiểu ly tâm (lồng sóc) Dàn lạnh có nhiều dạng khác nhau cho phép người sử dụng có thể lựa chọn kiểu phù hợp với kết cấu tòa nhà và không gian lắp đặt , cụ thể như sau:
Điều hòa loại đặt sàn (Floor Standing) được thiết kế với cửa thổi gió phía trên, cửa hút nằm ở bên hông hoặc phía trước, phù hợp cho các không gian có diện tích hẹp nhưng trần cao Sự bố trí này giúp luồng khí lạnh lan tỏa đều, tối ưu hiệu quả làm mát trong những môi trường đặc thù như văn phòng, nhà hàng hay phòng họp nhỏ.
Máy điều hoà dạng treo tường là loại phổ biến nhất hiện nay, với thiết kế đẹp mắt và hiện đại, phù hợp lắp đặt ở các phòng có không gian cân đối Dàn lạnh được gắn trực tiếp trên tường, luồng không khí được thổi ra từ cửa nhỏ phía dưới và được hút về cửa hút phía trên, đảm bảo luồng khí phân bố đều khắp phòng.
Máy lạnh áp trần là lựa chọn lý tưởng cho các công trình có trần thấp và diện tích rộng, với thiết kế lắp đặt áp sát laphông giúp tiết kiệm không gian Dàn lạnh áp trần phân phối luồng gió sát trần, tạo hiệu quả làm mát đồng đều, đồng thời gió hồi được hút về phía dưới dàn lạnh, tăng hiệu suất sử dụng.
Máy lạnh âm trần cassette là loại thiết bị được lắp đặt bằng cách khoét trần và áp sát lên bề mặt trần, với toàn bộ dàn lạnh nằm sâu bên trong, chỉ lộ mặt trước ra ngoài Mặt trước của máy bao gồm cửa hút ở giữa và các cửa thổi nằm ở các bên, tùy vào từng mẫu máy mà có thể có 2, 3 hoặc 4 cửa thổi phân bổ luồng gió tới nhiều hướng khác nhau Thiết kế này giúp máy cassette đặc biệt phù hợp cho những khu vực có trần cao, không gian rộng như phòng họp, đại sảnh và hội trường, đảm bảo hiệu quả làm mát đồng đều và thẩm mỹ cho không gian lắp đặt.
Dàn lạnh trong hệ thống điều hòa cần được lắp đặt đường thoát nước ngưng có độ dốc phù hợp để nước ngưng thoát hết, tránh tình trạng đọng lại trên ống gây đọng sương Đối với máy điều hòa cassette, việc tích hợp bơm thoát nước ngưng giúp quá trình xả nước diễn ra thuận tiện hơn Ống thoát nước ngưng thường sử dụng loại PVC, được bọc lớp mút cách nhiệt nhằm hạn chế sự ngưng tụ hơi nước trên bề mặt ngoài của ống.
Dàn nóng sử dụng ống đồng cánh nhôm kết hợp quạt hướng trục, thiết kế phù hợp lắp đặt ngoài trời mà không cần che chắn mưa Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu suất hoạt động tối ưu, nên tránh lắp đặt ở vị trí có ánh nắng gắt và bức xạ trực tiếp từ mặt trời.
Liên kết giữa dàn nóng và dàn lạnh sử dụng một cặp ống dẫn gồm ống dịch lỏng và ống gas, trong đó ống dịch có kích thước nhỏ hơn ống gas Thông tin về kích thước ống dẫn được ghi rõ trong tài liệu kỹ thuật hoặc dựa vào đầu nối của máy Khi lắp đặt, nên kẹp các ống dẫn vào nhau để tăng hiệu quả hoạt động của máy, đồng thời bọc lớp mút cách nhiệt bên ngoài để đảm bảo hiệu suất làm việc tối ưu.
Ngoài 2 ống dẫn gas , giữa dàn nóng và dàn lạnh còn có các dây điện điều khiển Tuỳ theo hãng máy mà số lượng dây có khác nhau từ 3÷6 sợi Kích cỡ dây nằm trong khoảng từ 0,75 ÷ 2,5mm 2
Dây điện động lực, còn gọi là dây điện nguồn, thường được kết nối với dàn nóng máy lạnh Loại điện nguồn sử dụng có thể là 1 pha hoặc 3 pha, tùy thuộc vào công suất máy; thông thường, các máy có công suất từ 36.000 Btu/h trở lên sẽ sử dụng điện 3 pha Số lượng dây điện động lực sẽ thay đổi tùy theo loại máy (1 pha hay 3 pha) và từng hãng sản xuất, đảm bảo phù hợp với yêu cầu vận hành của thiết bị.
Vật chất thu nhiệt hoặc thải nhiệt khi thay đổi trạng thái
Quá trình hóa hơi (sôi): Thu nhiệt từ môi trường bên ngoài
Quá trình hóa lỏng (ngưng tụ): Thải nhiệt ra môi trường bên ngoài 3.3.1 Nguyên lý làm việc máy điều hoà một chiều
Máy điều hòa 1 chiều hoạt động dựa trên nguyên lý đưa môi chất về các trạng thái thích hợp để thực hiện quá trình sôi ở dàn lạnh và ngưng tụ ở dàn nóng, từ đó tạo ra hiệu quả làm lạnh không khí trong không gian cần điều hòa.
LẮP ĐẶT, BẢO DƯỠNG MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ DÂN DỤNG
BẢO DƯỠNG MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ
Thi/kiểm tra kết thúc mô đun 4 4
BÀI 1: CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA
Mã Bài: MĐ 24-01 Giới thiệu:
Máy điều hòa ghép và máy hút ẩm là hai thiết bị phổ biến hiện nay, thường được ứng dụng trong nhiều không gian khác nhau Hiểu rõ về nguyên lý hoạt động của máy điều hòa ghép và máy hút ẩm giúp người dùng dự đoán, phòng tránh các lỗi và sự cố trong quá trình sử dụng Việc nghiên cứu các chức năng chính, cấu tạo cơ bản và quy trình vận hành sẽ hỗ trợ nâng cao hiệu quả sử dụng, giảm thiểu nguy cơ hỏng hóc và tiết kiệm chi phí bảo trì.
- Nêu được cấu tạo và trình bày được nguyên lý làm việc của hệ thống điều hòa không khí dân dung
- Biết được chức năng làm việc các bộ phận
- Phân biệt được các bộ phận chính trong hệ thống điều hòa không khí dân dụng
- Điều chỉnh được thông số làm việc theo yêu cầu
Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Nghiêm túc, cẩn thận, đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp
1.1.1 Đặc điểm máy điều hòa không khí treo tường
Chủ yếu là máy ĐHKK hai khối gồm hai cụm khối ngoài nhà và khối trong nhà được bố trí tách rời nhau
Các cụm của hệ thống được kết nối bằng ống đồng dẫn môi chất và dây điện điều khiển, đảm bảo quá trình vận hành hiệu quả Máy nén được bố trí tại khối bên ngoài, trong khi việc điều khiển hoạt động của hệ thống lại diễn ra từ khối bên trong thông qua bộ điều khiển hoặc điều khiển từ xa, giúp người dùng dễ dàng kiểm soát và nâng cao hiệu suất làm việc của máy.
Hình 1.1 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa treo tường
- Tiện lợi, dễ lắp đặt
- Phù hợp với không gian nhỏ như phòng gia đình
- Tùy điều kiện không gian mà ta chủ động bố trí sao cho thẩm mỹ
- Công suất nhỏ nên không phù hợp với không gian lớn
1.1.2 Đặc điểm máy điều hòa đặt sàn Đối với máy điều hòa này, khối bên trong thường có dạng tủ đứng Được bố trí như hình 1.2:
Hình 1.2 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa đặt sàn
- Phù hợp với không gian nhỏ
- Có tính thẩm mỹ cao
- Không phù hợp với không gian lớn
- Hơi bất tiện đi đường nước xả
1.1.3 Đặc điểm máy điều hòa âm trần Đối với loại điều hòa âm trần, khối bên trong thường dạng cassette, có dạng khối vuông, gió được thổi ra bốn hướng,
Hình 1.3 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa âm trần
- Có tính thẩm mỹ cao
- Được âm trần nên ít vướng
1.1.4 Đặc điểm máy điều hòa áp trần Đối với loại điều hòa này, khối trong nhà được đặt áp trần đối với không gian có chiều cao hạn chế
Hình 1.4 Bố trí dàn lạnh máy điều hòa áp trần
- Phù hợp với không gian có chiều cao hạn chế
Cấu tạo của máy điều hòa dân dụng được mô tả như hình 1.5, hình 1.6, hình 1.7, hình 1.8
1.2.1 Cấu tạo máy điều hòa không khí treo tường a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.5 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh treo tường của Reetech a) b)
1.2.2 Cấu tạo máy điều hòa máy điều hòa đặt sàn a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.6 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh đặt sàn của Reetech 1.2.3 Cấu tạo máy điều hòa máy điều hòa âm trần a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.7 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh đặt sàn của Reetech a) b) a) b)
1.2.4 Cấu tạo máy điều hòa máy điều hòa áp trần a) Dàn lạnh (indoor); b) Dàn nóng (outdoor) Hình 1.8 Cấu tạo hình bên ngoài máy lạnh áp trần của Reetech
Trên hình 1.9 là sơ đồ nguyên lý của máy điều hoà
Hình 1.9 Sơ đồ khối máy điều hòa không khí
2.2 Chức năng của các khối trên sơ đồ
Trên hình 1.9 là sơ đồ khối của máy điều hoà không khí Theo sơ đồ này hệ thống có các thiết bị chính có chức năng sau: a) b)
1 Dàn lạnh (indoor Unit): Được đặt bên trong phòng, là dàn trao đổi nhiệt kiểu ống đồng cánh nhôm Dàn lạnh có trang bị quạt kiểu ly tâm (lồng sóc) Dàn lạnh có nhiều dạng khác nhau cho phép người sử dụng có thể lựa chọn kiểu phù hợp với kết cấu tòa nhà và không gian lắp đặt , cụ thể như sau:
Máy lạnh loại đặt sàn là thiết bị được thiết kế với cửa thổi gió ở phía trên và cửa hút nằm ở bên hông hoặc phía trước, phù hợp lắp đặt cho những không gian có diện tích hẹp nhưng trần nhà cao, mang lại hiệu quả làm mát tối ưu và tiết kiệm diện tích sử dụng.
Máy điều hoà dạng treo tường là loại phổ biến nhất hiện nay, với thiết kế dàn lạnh lắp đặt trên tường mang vẻ ngoài hiện đại và đẹp mắt Thiết bị này phù hợp cho các phòng có diện tích cân đối, đảm bảo lưu thông không khí hiệu quả với luồng gió thổi ra từ cửa nhỏ phía dưới và luồng hút về ở cửa phía trên Lựa chọn máy điều hoà treo tường giúp tiết kiệm không gian và nâng cao tính thẩm mỹ cho nội thất phòng.
Máy lạnh áp trần là lựa chọn lý tưởng cho các không gian có trần thấp và rộng, nhờ khả năng lắp đặt áp sát laphông Với thiết kế đặc biệt, luồng gió của dàn lạnh áp trần được thổi sát trần và hồi về phía dưới, giúp phân bổ hơi lạnh đều khắp căn phòng, tối ưu hiệu quả làm mát.
Máy điều hòa âm trần cassette được lắp đặt bằng cách khoét trần và áp sát lên bề mặt trần, toàn bộ dàn lạnh nằm sâu bên trong chỉ để lộ mặt trước ra ngoài Mặt trước của máy gồm cửa hút ở giữa và các cửa thổi gió ở xung quanh, tùy từng model mà có 2, 3 hoặc 4 cửa thổi hướng ra các phía khác nhau Dòng máy cassette phù hợp với không gian rộng, trần cao như phòng họp, đại sảnh hoặc hội trường, đáp ứng hiệu quả làm mát đều cho khu vực lớn.
Dàn lạnh điều hòa cần được lắp đặt với đường ống thoát nước ngưng có độ dốc phù hợp để đảm bảo nước ngưng chảy hết, tránh hiện tượng đọng lại trong ống gây đọng sương Đối với máy lạnh cassette, việc tích hợp bơm thoát nước ngưng giúp quá trình xả nước thuận tiện hơn Ống thoát nước ngưng thường dùng chất liệu PVC và sẽ được bọc lớp mút cách nhiệt bên ngoài nhằm hạn chế tình trạng đọng sương trên bề mặt ống.
Dàn trao đổi nhiệt sử dụng ống đồng cánh nhôm kết hợp với quạt hướng trục, thích hợp lắp đặt ngoài trời mà không cần che chắn mưa Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả hoạt động tối ưu, nên tránh đặt dàn nóng ở vị trí có ánh nắng gắt hoặc bị bức xạ trực tiếp từ mặt trời vì sẽ ảnh hưởng đến hiệu suất của máy.
Liên kết giữa dàn nóng và dàn lạnh sử dụng một cặp ống dẫn gồm ống dịch lỏng và ống gas, trong đó ống dịch thường nhỏ hơn ống gas Kích thước ống dẫn được quy định chi tiết trong tài liệu kỹ thuật của máy hoặc dựa vào các đầu nối Khi lắp đặt, nên kẹp các ống lại với nhau để tối ưu hiệu quả hoạt động của máy lạnh, đồng thời sử dụng lớp mút cách nhiệt bọc ngoài cùng để hạn chế thất thoát nhiệt.
Ngoài 2 ống dẫn gas , giữa dàn nóng và dàn lạnh còn có các dây điện điều khiển Tuỳ theo hãng máy mà số lượng dây có khác nhau từ 3÷6 sợi Kích cỡ dây nằm trong khoảng từ 0,75 ÷ 2,5mm 2
Dây điện động lực, hay còn gọi là dây điện nguồn, thường được kết nối với dàn nóng của máy điều hòa Tùy vào công suất máy mà hệ thống điện nguồn sẽ là loại 1 pha hoặc 3 pha, trong đó các máy có công suất từ 36.000 Btu/h trở lên thường sử dụng điện 3 pha Số lượng dây điện động lực sẽ phụ thuộc vào loại máy (1 pha hoặc 3 pha) cũng như thương hiệu máy điều hòa.
Vật chất thu nhiệt hoặc thải nhiệt khi thay đổi trạng thái
Quá trình hóa hơi (sôi): Thu nhiệt từ môi trường bên ngoài
Quá trình hóa lỏng (ngưng tụ): Thải nhiệt ra môi trường bên ngoài 3.3.1 Nguyên lý làm việc máy điều hoà một chiều
Máy điều hòa 1 chiều hoạt động dựa trên nguyên lý đưa môi chất lạnh qua các trạng thái khác nhau, bao gồm quá trình bay hơi và ngưng tụ Khi môi chất lạnh sôi ở dàn lạnh, nó hấp thụ nhiệt từ không khí trong phòng, qua đó làm giảm nhiệt độ không khí Sau đó, môi chất được nén và chuyển qua dàn nóng để thực hiện quá trình ngưng tụ, giải phóng nhiệt ra ngoài môi trường Quá trình này giúp máy điều hòa nhiệt độ làm lạnh hiệu quả, giúp không gian luôn mát mẻ và dễ chịu.