BAI 1 Giáo án Ngữ văn 7 Cánh diều đầy đủ phần 1

BÀI 1 – TRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT (Thời gian thực hiện 12 tiết) I MỤC TIÊU 1 Năng lực Nêu được ấn tượng chung về các văn bản đọc hiểu; nhận biết được một số yếu tố hình thức (bối cảnh, nhân vật, ngôi. Đây là bản soạn đầy đủ nhất cung cấp kiến thức toàn diện cho Giáo viên giảng dạy ngữ văn 7 theo chương trình sách giáo khoa mới bộ Cánh Diều. Nó là tài liệu đươc dùng để giảng dạy có chất lượng bậc nhất bây giờ và không có bất kỳ tài liệu thay thế hiện nay. Chương trình ngữ văn 7 theo sách giáo khoa mới tương đối khó soạn bài. Với tâm huyết của cả một tập thể: Bài giảng ngữ văn 7 cánh diều đã được hoàn chỉnh và gửi tới các cô

BÀI 1 – TRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT

(Thời gian thực hiện: 12 tiết)

I MỤC TIÊU

1 Năng lực

- Nêu được ấn tượng chung về các văn bản đọc hiểu; nhận biết được một

số yếu tố hình thức (bối cảnh, nhân vật, ngôi kể và sự thay đổi ngôi kể, ngônngữ vùng miền,…) và nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa,…) của văn bản

- Nhận biết được từ ngữ địa phương, đặc sắc ngôn ngữ vùng miền trongcác văn bản đã học

- Viết được bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến nhân vật hoặc sựkiện lịch sử

- Biết trình bày ý kiến về một vấn đề trong đời sống

2 Phẩm chất

- Có tình yêu thương con người, biết chia sẻ, cảm thông với người khác

và những cảnh ngộ éo le trong cuộc sống

- Có tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và ý thức về trách nhiệm của côngdân đối với đất nước

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Giáo viên

- SGK, SGV, Thiết kế bài dạy Ngữ văn 7; tài liệu tham khảo về đặctrưng thể loại, về kĩ năng đọc hiểu và các văn bản mở rộng văn bản Ngữ văn 7;Phiếu học tập, hình ảnh, video,…

- Máy tính, máy chiếu, loa, giấy và bút dạ, bút màu, bút bi nhiều màu,…

(Trích tiểu thuyết Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi)

1 Hoạt động 1: Mở đầu

a Mục tiêu: Tạo tâm thế, hứng thú học tập cho HS và kết nối, giới thiệu

bài học

b Nội dung: GV sử dụng phương pháp trực quan và kĩ thuật dự đoán

hướng dẫn HS tham gia hoạt động khởi động, kết nối bài học

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

- GV nêu yêu cầu: HS xem video trích đoạn từ bộ phim “Đất phương

Nam” kết hợp với nhan đề văn bản, hãy tưởng tượng và đưa ra những dự đoán vềnội dung hoặc cuộc sống của nhân vật trong văn bản “Người đàn ông cô độc giữarừng”

- HS theo dõi video, đọc nhan đề văn bản, chuẩn bị câu trả lời

- GV gọi 3 – 4 HS chia sẻ dự đoán của mình về nhân vật, nội dung vănbản gợi ra từ nhan đề và đoạn video

- GV nhận xét, khen ngợi, kết nối vào bài học và văn bản đọc số 1

(VD: Như vậy, qua phần khởi động, chúng ta đã có những dự đoán, hình

dung của riêng mình về nội dung và nhân vật chính trong văn bản đúng không nào? Trong những hoạt động tiếp theo của giờ học, chúng ta sẽ cùng nhau trải nghiệm đọc hiểu và khám phá đoạn trích với đặc trưng thể loại truyện nhé!)

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

a Mục tiêu: HS nhận diện được các yếu tố bối cảnh, nhân vật, ngôi kể,

đặc trưng ngôn ngữ Nam Bộ, đề tài, chủ đề, ý nghĩa thông điệp của văn bản;Bước đầu hình thành cách đọc hiểu văn bản truyện

b Nội dung: GV sử dụng PPDH theo nhóm, dạy học hợp tác, nêu vấn đề

và kĩ thuật 5W1H, kĩ thuật động não, thuyết trình, đặt câu hỏi để hướng dẫn HS

đọc hiểu văn bản “Người đàn ông cô độc giữa rừng”

* HĐ1: Tìm hiểu kiến thức ngữ văn về

tiểu thuyết và truyện ngắn.

- GV chiếu PHT số 1, yêu cầu HS thảo

luận cặp đôi hoàn thành các thông tin trên

PHT để phân biệt tiểu thuyết và truyện

ngắn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

So sánh tiểu thuyết và truyện ngắn

Truyện ngắn

Tiểu thuyết

Quy

Bối cảnh Không giannhỏ, khoảng

thời gian nhất định

Không gian rộng lớn, thời gian kéo dài

Nhân vật

Thường có

ít nhân vật

Nhiều tuyến nhân vật với

chồng chéo, diễn biến tâm

Cốt truyện

Sự kiện

- HS căn cứ vào phần kiến thức ngữ văn

SGK/13 và những hiểu biết về truyện ngắn

đã được học ở lớp 6, trao đổi cặp đôi hoàn

thiện các thông tin trên PHT số 1 trong

- GV yêu cầu HS dựa vào phần Chuẩn bị

(SGK/15) làm việc cá nhân thực hiện các

- GV gọi 2 – 3 HS trình bày câu trả lời, HS

khác theo dõi, chia sẻ, bổ sung thêm thông

tin tìm hiểu được

- GV nhận xét quá trình đọc và tìm hiểu

văn bản ở nhà của HS, chia sẻ, mở rộng

một số thông tin về tác giả, tác phẩm

VD: Đoàn Giỏi là nhà văn đã biến đất

rừng phương Nam trở thành thân thuộc,

đáng yêu đối với độc giả, không chỉ là

độc giả nhỏ tuổi Những trang văn của

ông thấm đượm hơi thở của sông nước,

rừng cây, những câu chuyện cả thực cả kỳ

bí của thiên nhiên Nam bộ hoang sơ và

truyền được hơi thở ấy cho độc giả Có

được điều đó không những là nhờ tình yêu

của ông đối với miền đất Nam bộ quê

hương mà còn ở óc quan sát tỉ mỉ, tinh tế,

lối văn kể chuyện hấp dẫn trong tác phẩm

lí phức tạp,

đa dạng Cốt

truyện

Đơn giản hơn

Phức tạp, đa chiều

Sự kiện

Ít sự kiện, chi tiết (tập trung vào một lát cắt trong cuộc đời nhân vật).

Nhiều sự kiện, chi tiết đan xen, chồng chéo.

2 Đoàn Giỏi và tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam”

- Tác giả: Đoàn Giỏi (1925 –1989), quê ở Tiền Giang

- Tiểu thuyết “Đất rừng phươngNam” sáng tác năm 1957, gồm

20 chương

của mình Một số tác phẩm nổi tiếng của

nhà văn Đoàn Giỏi: Truyện dài Cá bống

mú (1956), Cuộc truy tầm kho vũ khí

(1962); Truyện ngắn Hoa hướng dương

đổi lời kể, lời thoại của các nhân vật (cậu

bé An khi chậm rãi, khi bất ngờ, tò mò, sợ

hãi; chú Võ Tòng suồng sã, thân mật, thật

thà; ông Hai nhẹ nhàng, từ tốn, ) và các

từ ngữ đặc trưng của vùng đất Nam Bộ;

sau đó đọc minh họa đoạn 1

- GV gọi 4 HS đọc nối tiếp 4 đoạn còn lại

của văn bản

- HS thực hiện đọc theo phân công; HS

khác lắng nghe, nhận xét, rút kinh nghiệm

cách đọc của bạn; GV lựa chọn một số câu

hỏi hướng dẫn đọc văn bản (VD: câu 1, 2,

4) cho HS chia sẻ và lưu ý kĩ thuật đọc suy

luận ở giai đoạn trong khi đọc của mỗi cá

nhân

- GV đánh giá, rút kinh nghiệm cách đọc

của HS; giải thích 1 số từ ngữ đặc trưng

* HĐ1: Tìm hiểu các yếu tố của truyện

- GV hướng dẫn HS làm việc cặp đôi

hoàn thành các nội dung trong PHT số 2

trong thời gian 10 phút

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Nhận diện các yếu tố đặc trưng thể loại truyện

1 Tóm tắt văn bản theo kĩ thuật 5 ngón tay.

When (thời gian) – where (địa điểm) – who (nhân vật)

II Đọc và tìm hiểu chi tiết

1 Bối cảnh, nhân vật, sự kiện, ngôi kể

2 Văn bản được kể bằng những ngôi kể nào?

Dấu hiệu nào giúp em nhận ra điều đó? Cách

sử dụng ngôi kể như vậy có tác dụng gì?

- HS căn cứ vào phần đọc và chuẩn bị bài

thảo luận cặp đôi hoàn thành PHT số 2

- GV gọi 2 – 3 nhóm HS chiếu PHT và

trình bày kết quả thảo luận, các nhóm khác

nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, chốt 4 nội dung quan trọng

về bối cảnh, nhân vật, sự kiện, ngôi kể và

sự thay đổi ngôi kể trong văn bản

* HĐ2: Tìm hiểu nhân vật Võ Tòng

- GV phát PHT số 3, chia lớp thành 4

nhóm lớn (mỗi nhóm thực hiện một nội

dung), yêu cầu HS làm việc nhóm 4 để tìm

hiểu đặc điểm, tính cách của nhân vật Võ

Tòng

- Nhân vật: Chú Võ Tòng (nhân vật chính), An, ông Hai

- Sự kiện:

+ Ông Hai dẫn theo An đến gặp chú Võ Tòng trong một căn lều sâu trong rừng U Minh

+ Câu chuyện về cuộc đời chú Võ Tòng trong quá khứ

+ Cuộc trò chuyện của ông Hai

và chú Võ Tòng về việc đánh Pháp

+ Ông Hai và An chia tay chú Võ Tòng, hẹn ngày gặp lại

- Ngôi kể:

+ Kết hợp ngôi kể thứ nhất (An –

trong cuộc gặp gỡ ở hiện tại của ông Hai, An và chú Võ Tòng) với

ngôi kể thứ ba (trong câu chuyện

ở quá khứ về chú Võ Tòng).

+ Tác dụng: Giúp các sự việc được kể lại ở hiện tại – quá khứ diễn ra linh hoạt, phù hợp; khắc họa nhân vật đa chiều, ở nhiều góc nhìn hơn

2 Nhân vật Võ Tòng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 Tìm hiểu nhân vật Võ Tòng

động

1 Khi mới gặp

2 Câu chuyện

trong quá khứ

3 Cuộc trò chuyện

với ông Hai

4 Khi chia tay

- HS hình thành nhóm, nhận PHT và thực hiện nội dung được phân công theohướng dẫn của GV, GV theo dõi, hỗ trợ quá trình thực hiện nhiệm vụ của cácnhóm.

- GV gọi 4 nhóm lần lượt chiếu và trình bày kết quả thảo luận của nhóm theotừng nội dung của PHT; tổ chức cho HS thảo luận, nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, chốt kiến thức trọng tâm về nhân vật Võ Tòng và bình một chitiết đặc sắc trong văn bản

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 Tìm hiểu nhân vật Võ Tòng Thời

bộ lâu ngày chưa giặt

- Bên hông đeo lủng lẳng 1 lưỡi

lê nằm gọn trong vỏ sắt

- Thắt tuya-rông

xanh Nhặt trong lửa một thỏi khô nướng to nhất đặt vào tay tôi

- Nhai bậy một miếng khô nai

đi, chú em Cho

đỡ buồn miệng mà!

- Cuộc sống gắn với núi rừng hoang dã

- Tướng mạo phong trần, kì quặc, thô mộc

- Chất phác, chân thành, hiếu khách

đi tù.

- Hiền lành, thật thà, yêu thương vợ

- Khảng khái, cương trực

- Chịu nhiều áp bức, bất công

- Đi tù - Chữ bùa

xanh lè xăm rằn rực trên người

- Bỏ đi - Trở về mất vợ,

mất con  kêu trời

- Mười mấy

năm về trước

- Căn lều

- Hàng sẹo khủng khiếp chạy từ thái dương xuống

- Gọi tên là

Võ Tòng

- Kì hình, dị tướng

- Đánh bại con hổ chúa

- Chất phác, thật thà, sẵn sàng giúp đỡ mọi người

- Dũng mãnh, tài giỏi

- Tốt bụng, thật thà, chất phác

- Con dao găm của anh Hai

- Giọng bỡn cợt pha đượm nỗi buồn chua chát

- Đổi giọng vui

vẻ bảo An cầm

hộ lọ muối

- Tôn trọng, gần gũi, thân mật tình cảm với cha con ông Hai

- Căm thù giặc Pháp

- Vẫy vẫy tay, cười lớn một thôi dài

- Tôi quý anh Hai là bậc can trường

- Vậy thì tôi có lõi với chị Hai quá

- Có gì đâu anh Hai, vì nghĩa chung mà

- Ờ, thể nào cũng có chứ

- Hào hiệp, nghĩa khí

- Gần gũi, vui vẻ

(VD: Tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam” của nhà văn Đoàn Giỏi đã tái hiện

lại toàn bộ cuộc sống của những người nông dân miền Tây Nam Bộ trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp Bên cạnh hình ảnh của ông Hai, An, thì chú Võ Tòng cũng là một trong những nhân vật chính của tiểu thuyết Một người nông dân có vẻ ngoài “kì hình dị tướng”, trải qua biết bao biến cố bất hạnh của cuộc đời nhưng vẫn mang trong mình vẻ đẹp phẩm chất của con người Nam Bộ: giản dị, mộc mạc, chân thành, thật thà, tốt bụng, chu đáo, hào phóng nhưng cũng hết sức cương trực, khảng khái, dũng cảm và

có tinh thần yêu nước, căm thù giặc sâu sắc)

* HĐ3: Tìm hiểu màu sắc Nam Bộ

- GV sử dụng phương pháp hỏi đáp

nhanh, yêu cầu HS tìm các chi tiết, từ

ngữ thể hiện sắc màu Nam Bộ trong

văn bản qua ngôn ngữ, bối cảnh, tính

cách con người, nếp sống.

- HS theo dõi văn bản, tìm các chi

tiết, hình ảnh theo gợi ý của GV

- Ngôn ngữ: dùng các đại từ xưng hô

như tía, má, anh Hai, chị Hai, bả;

cách nói khiêm tốn, thân mật của

người Nam Bộ: nhai bậy; Các từ chỉ vật: heo, bếp cà ràng, xuồng, mụt

măng, khám, giầm,…

- Bối cảnh: cây tràm, rừng có nhiều

hồ.

- Tính cách con người: chất phác, thật

thà, can trường, gan dạ.

- Nếp sinh hoạt: buộc xuồng lên một

gốc cây tràm, nấu bằng bếp cà ràng, uống rượu với khô nướng.

- GV hướng dẫn HS hoạt động nhóm

cặp để khái quát giá trị nội dung,

nghệ thuật của văn bản “Người đàn

ông cô độc giữa rừng” và rút ra cách

đọc hiểu văn bản truyện qua PHT

sau:

III Tổng kết

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4

Tổng kết văn bản “Người đàn ông cô độc giữa rừng”

Nghệ thuật

- Kết hợp sử dụng ngôi kể thứ nhất với

……….

……….

- Cách sử dụng ngôn ngữ ………

……….

Nội dung - Qua câu chuyện, tác giả đã khắc họa hình ảnh nhân vật Võ Tòng ………

………

………

………

Cách đọc hiểu văn bản truyện ………

………

………

………

- HS chia nhóm cặp trao đổi và hoàn thiện PHT trong thời gian 5 phút

- GV chiếu 1 PHT của nhóm bất kì, nhóm khác đối chiếu, nhận xét, bổ sung

- GV tổng hợp ý kiến, chốt kiến thức về nội dung và nghệ thuật của văn bản,

và cách đọc hiểu truyện

Nghệ thuật

- Kết hợp sử dụng ngôi kể thứ nhất với

ngôi kể thứ ba giúp linh hoạt trong cách kể

chuyện và xây dựng đặc điểm tính cách

nhân vật đa chiều

- Sử dụng ngôn ngữ mang đậm sắc màu

Nam Bộ

Nội dung

- Qua câu chuyện, tác giả đã khắc họa hình ảnh nhân vật Võ Tòng với những đặc điểm thú vị và tính cách đặc trưng của người dân Nam Bộ: chất phác, mộc mạc, cương trực, dũng cảm, hào hiệp.

Kĩ năng đọc hiểu văn bản truyện

- Đọc và tóm tắt truyện, chú ý các yếu tố: Bối cảnh, nhân vật, sự kiện.

- Xác định và nêu tác dụng của ngôi kể, lời kể trong truyện.

- Phân tích, nhận xét đặc điểm của nhân vật dựa trên các biểu hiện: xuất thân, ngoại hình, hành động cử chỉ, lời nói, tình cảm, suy nghĩ

- Chỉ ra nội dung, ý nghĩa của câu chuyện và kết nối với cuộc sống, với bản thân em.

3 Hoạt động 3,4: Luyện tập và vận dụng

a Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để kết nối với văn bản và đọc

mở rộng (tiểu thuyết Đất rừng phương Nam).

b Nội dung: GV sử dụng PPDH nêu và giải quyết vấn đề, để HS thực

hiện các nhiệm vụ

c Sản phẩm: Tranh minh họa và lí giải; nhật kí đọc sách.

d Tổ chức thực hiện:

- GV yêu cầu HS thực hiện 2 nhiệm vụ sau:

+ Mô tả bằng một đoạn văn (6-8 dòng) hoặc vẽ một bức tranh minh họa chi tiết mà em thích nhất trong văn bản Cho biết vì sao?

+ Tìm đọc toàn bộ tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam” và lưu lại nhật kí đọc sách.

- HS thực hiện nhiệm vụ 1 ở lớp, nhiệm vụ 2 ở nhà theo hình thức cá nhân

- GV tổ chức cho HS chia sẻ sản phẩm nhiệm vụ 1 theo nhóm 8 ở lớp vàbình chọn tác phẩm xuất sắc nhất để trưng bày; sản phẩm 2 chụp nộp vào linkpadlet và lưu hồ sơ học tập

Văn bản 2 Buổi học cuối cùng

(Chuyện kể của một em bé người An-dát – An-phông-xơ Đô-đê)

1 Hoạt động 1: Mở đầu

a Mục tiêu: Tạo tâm thế, thu hút sự chú ý của HS và kết nối vào bài học.

b Nội dung: GV sử dụng PPDH trực quan, trải nghiệm và kĩ thuật free

writing để HS bộc lộ những suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về giá trị của ngônngữ (tiếng mẹ đẻ) đối với một dân tộc/đất nước

c Sản phẩm: Cảm nhận của HS.

d Tổ chức thực hiện:

- GV chiếu video bài hát Thương ca Tiếng Việt – Kyo York(https://www.youtube.com/watch?v=0m-UM6KlMoM), yêu cầu HS lắng nghe vàghi lại những cảm xúc của mình sau khi nghe bài hát vào tờ giấy note

- HS lắng nghe, ghi lại cảm xúc của cá nhân

- GV và HS cùng nhau chia sẻ cảm xúc sau khi nghe bài hát

- GV kết luận hoạt động và dẫn dắt vào bài học

(Ví dụ: Mỗi dân tộc trên thế giới đều có tiếng nói riêng mà ta gọi là tiếng

mẹ đẻ Thứ ngôn ngữ đã nuôi dưỡng con người ta từ thuở nằm nôi, cùng ta lớn

lên, kết nối cảm xúc của ta với cha mẹ, với gia đình, với quê hương, với dân tộc! Trong bài học ngày hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một câu chuyện xúc động về tình yêu tiếng nói dân tộc qua văn bản “Buổi học cuối cùng”.)

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

a Mục tiêu: HS nhận diện được các yếu tố bối cảnh, nhân vật, ngôi kể, đề

tài, chủ đề, ý nghĩa thông điệp của văn bản; hình thành kĩ năng đọc hiểu văn bảntruyện theo đặc trưng thể loại

b Nội dung: GV sử dụng PPDH theo nhóm, dạy học hợp tác, nêu vấn đề

và kĩ thuật 5W1H, kĩ thuật động não, thuyết trình, đặt câu hỏi để hướng dẫn HS

đọc hiểu văn bản “Buổi học cuối cùng”

+ Tên nhan đề “Buổi học cuối cùng”

gợi cho em những suy nghĩ, dự đoán gì

về nội dung câu chuyện?

- HS độc lập báo cáo theo nội dung đã

chuẩn bị ở nhà, HS khác lắng nghe, đối

chiếu với phần chuẩn bị của mình để

nhận xét, bổ sung

- GV dựa trên phần HS trình bày để

nhận xét, khuyến khích, biểu dương,

khen ngợi và tổng hợp ý kiến

* HĐ2: Tìm hiểu chung VB

- GV yêu cầu HS dựa vào nội dung đã

chuẩn bị ở nhà, chia sẻ những thông tin

tìm hiểu được về tác giả, tác phẩm

- HS tự xem lại và chuẩn bị câu trả lời.

- GV 1 – 2 HS trình bày kết quả tự tìm

hiểu thông tin về tác giả, tác phẩm ở

nhà, HS khác lắng nghe, bổ sung

- GV nhận xét, khen ngợi, chia sẻ, mở

rộng một số thông tin về tác giả, tác

phẩm

I Đọc và tìm hiểu chung

- Tác giả: An-phông-xơ Đô-đê(1840 – 1897), nhà văn ngườiPháp

- Thể loại: Truyện ngắn

VD: An-phông-xơ Đô-đê là nhà văn hiện

thực và nhân đạo chủ nghĩa lớn của

nước Pháp ở nửa cuối thế kỉ XIX Ông

bắt đầu sáng tác vào năm 14 tuổi,

những tác phẩm của ông đều thấm đẫm

tinh thần nhân đạo và tinh tế, giàu chất

thơ, nhiệt thành gửi gắm niềm tin vào

phẩm chất tốt đẹp của con người Một

số tác phẩm nổi tiếng của ông: Chú

nhóc (1886); Những lá thư viết từ cối

xay gió (1869); Tác-ta-ranh xứ

Ta-rax-công (1872), Tác-ta-ranh trên núi

An-pơ (1885), Cảng Ta-rax-công (1890),…

* HĐ3: Đọc văn bản

- GV yêu cầu HS chia sẻ cách đọc, sau

đó hướng dẫn HS đọc văn bản: Giọng

đọc rõ ràng, tự nhiên, chú ý thể hiện cảm

xúc, suy nghĩ của nhân vật trong truyện

- HS lắng nghe, theo dõi văn bản và thực

hiện đọc theo yêu cầu của GV;

- GV gọi 4 HS đọc tiếp nối và đọc minh

họa đoạn 5; tổ chức cho HS nhận xét, rút

kinh nghiệm về việc đọc văn bản; tổ

chức cho HS chia sẻ một số câu hỏi

hướng dẫn đọc (1,2,4,5) trong văn bản

- GV nhận xét, rút kinh nghiệm đọc văn

- GV hướng dẫn HS thảo luận cặp đôi

hoàn thành PHT số 1 trong thời gian 10

II Đọc và tìm hiểu chi tiết

1 Bối cảnh, nhân vật, sự kiện, ngôi kể

- Bối cảnh:

+ Bối cảnh chung: Bị thua sauchiến tranh Pháp – Phổ (1870 –1871), hai vùng An-dát và Lo-rencủa Pháp bị nhập vào nước Phổ,các trường học bị bắt bỏ tiếngPháp để chuyển sang học tiếngĐức

+ Bối cảnh riêng: Buổi học tiếng

Sự kiện

Ngôi kể

- HS thảo luận cặp đôi, thực hiện nhiệm

vụ theo hướng dẫn của GV

- GV gọi 2 – 3 nhóm HS trình bày kết

quả thảo luận, các nhóm khác theo dõi,

nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, chốt nội dung kiến thức

quan trọng về bối cảnh, nhân vật, sự

kiện và ngôi kể trong văn bản

Pháp cuối cùng tại lớp học củathầy Ha-men (ở vùng An-dát)

- Nhân vật: Cậu bé Phrăng, thầyHa-men, những người dân làng,những cậu học trò,

- Sự kiện:

+ Phrăng đến muộn và ngạc nhiênthấy lớp học có vẻ khác thường.+ Thầy Ha-men thông báo đây làbuổi học tiếng Pháp cuối cùngkhiến cậu rất bất ngờ, tiếc nuối và

ân hận vì đã học tập lơ là

+ Buổi học cuối cùng diễn ra trangnghiêm, xúc động với sự tham giacủa tất cả dân làng

+ Buổi học kết thúc trong tiếngchuông nhà thờ, tiếng kèn của línhĐức và dòng chữ “Nước Phápmuôn năm” trên bảng của thầy Ha-men

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất, người kểchuyện là cậu bé Phrăng, một họcsinh đặc biệt trong buổi học

 Tác dụng: dễ dàng bộc lộ cảmxúc, suy nghĩ, diễn biến tâm trạngcủa nhân vật; tăng tính chân thực,thuyết phục cho câu chuyện

* HĐ2: Tìm hiểu về nhân vật tôi và thầy Ha-men

- GV chia lớp thành các nhóm 4, yêu cầu HS thảo luận, hoàn thiện các thông tin trên PHT để tìm hiểu nhân vật cậu bé Phrăng và thầy Ha-men

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Tìm hiểu nhân vật trong văn bản “Buổi học cuối cùng”

(Ngoại hình, hành động, lời nói, suy

- GV gọi 3 nhóm lần lượt chiếu và trình bày kết quả thảo luận của nhóm theotừng nội dung của PHT; tổ chức cho HS thảo luận, nhận xét, bổ sung.

- GV nhận xét, chốt kiến thức trọng tâm về hai nhân vật cậu bé Phrăng vàthầy giáo Ha-men Bình luận thêm về hình ảnh thầy Ha-men trong thời điểmkết thúc giờ học

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Tìm hiểu nhân vật trong văn bản “Buổi học cuối cùng”

- Choáng váng khi thầy thông báo buổi học tiếng Pháp cuối cùng.

- Nhìn tôi chẳng giận dữ và bảo thật dịu dàng.

- Mặc chiếc áo rơ-đanh-gốt màu xanh lục diềm lá sen gấp nếp mịn và đội cái mũ tròn bằng lụa đen vốn chỉ mặc trong các dịp trọng đại.

- Dịu dàng, trang trọng thông báo về buổi học tiếng Pháp cuối cùng.

Trong

buổi học - Tự giận mình đã lười nhác, hamchơi

- Sách như những người bạn cố tri, phải đau lòng từ giã.

- Hiểu được những thay đổi khác thường của lớp học.

- Đau khổ vì không đọc được bài.

- Chăm chú, cảm thấy rất hiểu bài, muốn học nhiều hơn.

- “Liệu người ta có bắt cả chúng nó

cũng phải hót bằng tiếng Đức không nhỉ?”

- Ôi! Tôi sẽ nhớ mãi buổi học cuối

- Lời nói với Phrăng khi cậu bé không đọc được bài.

- Nói với học trò rằng tiếng Pháp là ngôn ngữ hay nhất trên thế giới, trong sáng nhất, vững vàng nhất, giữ được tiếng nói là nắm giữ được chìa khó chốn lao tù.

- Kiên nhẫn giảng giải, muốn truyền thụ toàn bộ tri thức cho học trò ngay

cùng này! muốn mang theo.

- Can đảm dạy cho đến hết buổi học.

Nhận xét

tâm trạng

nhân vật

Vô cùng tiếc nuối, ân hận, xấu hổ về

sự lười nhác học tập của mình; hiểu được ý nghĩa thiêng liêng của việc học tiếng Pháp và tha thiết muốn được trau dồi học tập.

Dồn hết tâm huyết, sức lực, kiến thức, lòng kiên nhẫn, bao dung để truyền đến học trò tất cả vẻ đẹp, giá trị, ý nghĩa thiêng liêng và tình yêu tiếng Pháp – ngôn ngữ dân tộc.

Kết thúc

buổi học Chưa bao giờ tôi cảm thấy thầy lớnlao đến thế. - Đứng dậy trên bục, người tái nhợt

- Nói nghẹn ngào không nên lời

Nhận xét

tâm trạng

nhân vật

Cảm nhận sâu sắc, thấm thía tình yêu tiếng Pháp và tình yêu đất nước thiết tha, mãnh liệt của thầy Ha-men.

Thể hiện nỗi đau đớn, xúc động lên đến cực điểm Khẳng định một cách sâu sắc nhất, thiêng liêng nhất tình yêu tổ quốc thiết tha và sâu lắng của thầy Ha-men.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm cặp

thực hiện các yêu cầu sau:

1 Khái quát những đặc sắc về nội dung

và nghệ thuật của văn bản.

2 Rút ra kĩ năng đọc hiểu văn bản

truyện theo đặc trưng thể loại.

- HS hình thành nhóm, trao đổi, thảo

luận, thống nhất các nội dung định

hướng của GV

- GV gọi đại diện 1 – 2 nhóm HS trình

bày sản phẩm, các nhóm khác lắng

nghe, nhận xét, bổ sung

- GV tổng hợp ý kiến, khái quát giá trị

nghệ thuật, nội dung của văn bản “Buổi

học cuối cùng” và khắc sâu kĩ năng đọc

hiểu văn bản truyện theo đặc trưng thể

đề của truyện, giúp thông điệp củatruyện thêm sâu sắc, gần gũi, thấmthía

- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm

lí nhân vật tinh tế qua cả hình thứctrực tiếp và gián tiếp

2 Nội dung

- Qua câu chuyện, tác giả muốn cangợi tinh thần yêu nước sâu sắccủa thầy Ha-men và cậu bé Phrăngđược biểu hiện cụ thể ở tình yêutiếng nói mẹ đẻ

- Tiếng nói của mỗi dân tộc có ýnghĩa thiêng liêng và to lớn trongcuộc đấu tranh giành độc lập, tựdo.

3 Kĩ năng đọc hiểu văn bản truyện

- Đọc và tóm tắt truyện

- Xác định và nêu được tác dụngcủa ngôi kể

- Tìm hiểu đặc điểm, tính cách củanhân vật thông qua: ngoại hình,hành động, lời nói, suy nghĩ, cảmxúc

- Nêu được chủ đề, ý nghĩa củavăn bản và kết nối văn bản với bảnthân, với cuộc sống

3 Hoạt động 3,4: Luyện tập và vận dụng

a Mục tiêu: HS vận dụng những kiến thức đã học để kết nối với hoạt

động viết, hoạt động trải nghiệm sáng tạo của bản thân

b Nội dung: GV sử dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, kĩ thuật

động não để HS, thực hiện viết đoạn, tìm tòi, mở rộng vấn đề

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

- GV giao cho HS thực hiện ý 2 câu hỏi 5 và câu hỏi 6, SGK/26

- HS độc lập thực hiện yêu cầu; GV hỗ trợ HS gặp khó khăn

- GV tổ chức cho HS trả lời, chia sẻ suy nghĩ

- GV nhận xét, khen ngợi ý thức và kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

1 Hoạt động 1: Khởi động

a Mục tiêu: Tạo hứng thú, thu hút học sinh sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ

học tập đã tìm hiểu ở nhà trong phần kiến thức ngữ văn; kết nối với phần tiếptheo của bài học

b Nội dung: GV sử dụng PP và kĩ thuật tổ chức trò chơi, đặt câu hỏi để

bước đầu định hướng vào nội dung kiến thức tiếng Việt

c Sản phẩm: Kết quả tham gia trò chơi của HS.

d Tổ chức thực hiện

- GV hướng dẫn HS tham gia trò chơi Tiếp sức:

+ Lớp chọn ra 4 đội chơi, mỗi đội gồm 5 thành viên, HS còn lại làm giámkhảo quan sát và đánh giá các đội

+ GV chiếu các câu trong đó có phần thông tin còn thiếu, các đội suy nghĩchuẩn bị câu trả lời

+ HS đứng đầu hàng chạy nhanh lên bảng ghi đáp án câu số 1 và trở về vịtrí cuối hàng Lần lượt cho đến người chơi cuối cùng

+ Trong thời gian 2 phút, đội nào điền chính xác, nhanh nhất sẽ thắngcuộc

ĐIỀN TỪ VÀO CHỖ TRỐNG Câu 1: Tính đa dạng của tiếng Việt thể hiện ở các mặt ;

Câu 4: Trong tác phẩm văn học, khi dùng từ địa phương sẽ phản ánh

của nhân vật Đồng thời tạo sắc thái thân mật, gần gũi, phù hợp với mà tácphẩm miêu tả

Đáp án: cách nói, bối cảnh

Câu 5: Tuy nhiên, sử dụng từ địa phương cũng cần có để tránh gây khó

khăn cho người đọc và hạn chế của tác phẩm

Đáp án: chừng mực

- HS tham gia trò chơi dưới sự hướng dẫn của GV

- GV cùng HS đánh giá, nhận xét kết quả trò chơi

- GV khen ngợi những đội có tinh thần, thái độ tham gia trò chơi tốt; kết

2 Hoạt động 2: Thực hành

a Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức tiếng Việt để xác định, giải thích

nghĩa; phân tích, nêu tác dụng của từ ngữ địa phương đối với việc phản ánhcon người, sự vật và thể hiện nội dung tác phẩm; phát âm và viết đúng một số từngữ dễ mắc lỗi khi sử dụng vào thực hành các bài tập

b Nội dung: GV sử dụng PPDH dạy học đàm thoại gợi mở, hợp tác, kĩ

thuật dạy học chia nhóm, động não, khăn trải bàn hướng dẫn HS hoàn thành cácbài tập

Vùng miền sử dụng

Tác dụng

tác dụng như thế nào với nghệ

thuật kể chuyện của hai văn bản

Vùng miền sử dụng

Tác dụng

1 a Tía (cha) Ở các

tỉnh miền Nam

Phản ánh

cụ thể, chân thực, sinh động đặc điểm của con người và

sự vật địa phương ở miền Nam

Phản ánh

cụ thể, chân thực, sinh động đặc điểm của con người và

sự vật địa phương ở miền Trung