TÓM TẮT LUẬN VĂN Đề tài: “Phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Mỹ Đình” Học viên: Kim Đức Tuân, Khóa: CHTC 04 Người hướng dẫn khoa
PHÁT TRIỂN CHO VAY TIÊU DÙNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH
Cho vay tiêu dùng và phát triển cho vay tiêu dùng
Cho vay tiêu dùng là một trong những hình thức cấp tín dụng cơ bản của ngân hàng, là loại tín dụng có cơ cấu dư nợ tương đối đáng kể trong tổng số dư nợ tín dụng của các NHTM ngày nay
Cho vay tiêu dùng là khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng, bao gồm các cá nhân và hộ gia đình Khác với cho vay sản xuất kinh doanh, người vay tiêu dùng sử dụng khoản vay vào các hoạt động không sinh lời, nguồn trả nợ độc lập với việc sử dụng tiền vay Đây là một nguồn tài chính quan trọng giúp một bộ phận người tiêu dùng có nhu cầu nhưng chưa có đủ khả năng để tự đáp ứng nhu cầu, có thể thực hiện đƣợc mong muốn sử dụng sản phẩm, dịch vụ một cách nhanh và sớm nhất Những khoản vay này chủ yếu đƣợc sử dụng vào việc mua nhà cửa, ô tô, các dụng cụ trong gia đình, các dịch vụ y tế …
1.1.2 Vai trò của cho vay tiêu dùng và vấn đề phát triển
(1) Đối với nền kinh tế
Thông qua hoạt động cho vay tiêu dùng chất lượng cuộc sống người dân đƣợc nâng cao, tâm lý thoải mái dẫn tới hiệu quả công việc, năng suất lao động đƣợc nâng cao nhƣ thế là tạo sự phát triển cho nền kinh tế
Cho vay tiêu dùng kích thích tiêu dùng dẫn tới kích thích nền kinh tế phát triển, giải quyết công ăn việc làm cho người dân, nâng cao thu nhập, giảm các tệ nạn xã hội, tạo ra cuộc sống lành mạnh và tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Đặc biệt, khi nền kinh tế ở trong giai đoạn suy thoái, có sự dƣ thừa nguồn lực, cho vay tiêu dùng sẽ giúp kích thích tiêu dùng, góp phần làm tăng tổng cầu, dẫn đến tăng sản lƣợng, giúp cải thiện tình hình kinh tế
Hoạt động CVTD của ngân hàng ra đời với thủ tục cho vay tương đối đơn giản, nhanh gọn hơn do cạnh tranh giữa các ngân hàng nên góp phần ổn định mức lãi suất cho vay trong hệ thống ngân hàng Ngoài ra, CVTD đã làm giảm đƣợc tình trạng cho vay nặng lãi, lành mạnh hoá quan hệ tài chính
(2) Đối với nhà sản xuất
Nhà sản xuất không được hưởng lợi ích trực tiếp từ hoạt động cho vay tiêu dùng, song chính nhờ có cho vay tiêu dùng mà sản lƣợng hàng hóa sản xuất ra tăng, năng suất lao động của công nhân tăng, hàng hóa tiêu thụ nhiều và dễ dàng hơn Do khi có CVTD thì nhu cầu mua sắm của đại bộ phận dân cƣ tăng nên hàng hóa sẽ được sản xuất nhiều hơn Vì vậy các nhà sản xuất cũng được hưởng lợi gián tiếp từ hoạt động cho vay tiêu dùng
(3) Đối với người tiêu dùng
Cho vay tiêu dùng giúp người tiêu dùng ổn định và nâng cao đời sống
Nhất là thế hệ trẻ và người có thu nhập thấp, họ không thể đợi đến khi tiết kiệm đủ tiền để mua nhà, mua ô tô và các đồ dùng gia đình khác Cho vay tiêu dùng giúp họ có đƣợc một cuộc sống sớm ổn định, bằng việc mua trả góp những gì cần thiết, tạo động lực to lớn để làm việc, tiết kiệm, nuôi dƣỡng con cái Nhờ vay tiêu dùng, họ đã có thể được hưởng các tiện ích trước khi tích lũy đủ tiền và quan trọng hơn, nó đáp ứng cho những cá nhân có các chi tiêu có tính cấp bách, như nhu cầu chi tiêu cho giáo dục và y tế Do người tiêu dùng đi vay để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong hiện tại, vì thế họ sẽ phải tiết kiệm và nỗ lực hơn để có thu nhập bù đắp cho khoản vay ở hiện tại Tuy nhiên, nếu khách hàng lạm dụng việc đi vay mà không tính toán kỹ kế hoạch trả nợ theo đúng hợp đồng vay sẽ gặp phiền toái do liên tục nhận đƣợc điện thoại báo nợ, thúc nợ, nghiêm trọng hơn họ có thể mất khả năng chi trả, dễ rơi vào tình trạng bị tịch biên tài sản, nhà xe khi bị thất nghiệp Bên cạnh đó, việc chi tiêu vƣợt mức cho phép cũng có thể làm giảm khả năng chi tiêu trong tương lai, ảnh hưởng đến đời sống tiêu dùng của khách hàng
Tạo uy tín của người tiêu dùng với hệ thống ngân hàng Vì khi thông qua cho vay tiêu dùng thì họ đã tiếp xúc với ngân hàng, hành vi của họ khi vay và trả nợ sẽ được ngân hàng lưu lại Trong tương lai nếu họ có nhu cầu mở một khoản tín dụng mới thì ngân hàng nơi họ xin vay sẽ tìm kiếm thông tin khách hàng qua mạng thông tin ngân hàng, nhƣ thế sẽ rút ngắn đƣợc thời gian thẩm định khách hàng và họ sẽ đƣợc giải quyết yêu cầu vay nhanh hơn
CVTD sẽ giúp ngân hàng phân tán rủi ro CVTD giúp cho ngân hàng đa dạng hóa danh mục sản phẩm cho vay và từ đó kiếm thêm lợi nhuận Lợi nhuận kiếm thêm này bao gồm phần lợi nhuận thu đƣợc từ cho vay tiêu dùng và các phí sử dụng dịch vụ và lợi nhuận tăng thêm từ các gói sản phẩm khác khi thu hút đƣợc thêm khách hàng Bên cạnh đó việc đa dạng hóa sản phẩm cũng giúp cho ngân hàng hạn chế đƣợc rủi ro, vì nếu ngân hàng không phân tán đƣợc vốn thì khi có sự cố xảy ra sẽ khó mà chống đỡ đƣợc
CVTD giúp NHTM mở rộng quan hệ với khách hàng, từ đó làm tăng khả năng huy động tiền gửi từ dân cƣ Vì đối tƣợng khách hàng của cho vay tiêu dùng là rất rộng, từ các cá nhân cho đến hộ gia đình, nên thông qua CVTD thì ngân hàng có điều kiện tiếp xúc nhiều hơn với các đối tƣợng khách hàng khác nhau Theo tâm lý chung của đại bộ phận khách hàng, thì khi họ tiếp xúc với một ngân hàng và cảm thấy tin tưởng, họ sẽ không dễ dàng mà từ bỏ để tìm một ngân hàng khác Vì thế tăng đƣợc một khách hàng đồng nghĩa với việc lợi nhuận tiềm năng của ngân hàng tăng lên
1.1.3 Các sản phẩm cho vay tiêu dùng Để có thể quản lý các khoản CVTD, các ngân hàng thường dựa vào các tiêu chí khác nhau để phân ra các hình thức và sản phẩm cho vay khác nhau Từ việc phân loại này, các khoản mục cho vay tiêu dùng đƣợc đánh giá, phân tích và từ đó đƣa ra kết quả về tình hình cho vay của từng loại, đánh giá đƣợc chất lƣợng và rút ra các biện pháp khắc phục cho từng loại khoản vay
(1) Căn cứ vào mục đích vay: Có thể chia CVTD theo 2 hình thức:
- CVTD cƣ trú: Là các khoản cho vay nhằm phục vụ cho nhu cầu xây dựng, mua sắm hay cải tạo nhà của các cá nhân và hộ gia đình
- CVTD không cƣ trú: Là các khoản cho vay phục vụ nhu cầu cải thiện đời sống như mua sắm phương tiện, đồ dùng, du lịch, học hành hoặc giải trí…
(2) Căn cứ vào nguồn gốc trả nợ
- CVTD gián tiếp: Là hình thức cho vay trong đó ngân hàng mua các khoản nợ phát sinh của các doanh nghiệp đã bán chịu hàng hóa hoặc đã cung cấp các dịch vụ cho người tiêu dùng Với hình thức này, ngân hàng cho vay thông qua các doanh nghiệp bán hàng hóa hoặc làm dịch vụ mà không trực tiếp tiếp xúc với khách hàng Ưu điểm: (i) Với ngân hàng, giảm đƣợc chi phí trong cho vay, do với loại hình cho vay này ngân hàng không tốn chi phí để tiếp xúc và thẩm định khách hàng; (ii) Tạo tiền đề cho việc phát triển quan hệ với khách hàng và các hoạt động ngân hàng khác Vì khi ngân hàng hợp tác với các doanh nghiệp hay các đầu mối phân phối sản phẩm thì ngân hàng đã có một phần cơ hội thu hút họ đến với ngân hàng trong vai trò là một khách hàng; (iii) Rủi ro thấp hơn so với hình thức cho vay trực tiếp trong trường hợp ngân hàng có quan hệ tốt với doanh nghiệp bán lẻ Vì, khi có quan hệ tốt với doanh nghiệp bán lẻ thì ngân hàng phần nào có đƣợc sự đảm bảo từ doanh nghiệp đó
Nhược điểm: (i) Ngân hàng không trực tiếp tiếp xúc với người tiêu dùng đã đƣợc bán chịu Trong khi các doanh nghiệp bán lẻ không có đủ trình độ chuyên môn trong việc phân tích và thẩm định khách hàng Do đó, khoản cho vay sẽ tiềm ẩn rủi ro lớn đối với ngân hàng; (ii) Thiếu sự kiểm soát của ngân hàng khi công ty bán lẻ thực hiện việc bán chịu hàng hóa Nếu ngân hàng không có quan hệ mật thiết với ngân hàng thì sẽ tiềm ẩn sự gian lận trong cho vay; (iii)
Phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng
1 2.1 Khái niệm về phát triển cho vay tiêu dùng
Phát triển cho vay tiêu dùng là một chỉ tiêu khá trừu tƣợng, tùy theo mục đích nghiên cứu và tùy theo quan điểm khác nhau mà có những khái niệm khác nhau về phát triển cho vay tiêu dùng Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này phát triển cho vay tiêu dùng đƣợc hiểu đó là sự phát triển cả về số lƣợng và chất lƣợng của khoản cho vay tiêu dùng
- Phát triển cho vay tiêu dùng về số lượng: Mở rộng thị trường cho vay, tăng số lƣợng khách hàng vay, tăng quy mô từng khoản vay, tăng doanh số cho vay…
- Phát triển cho vay tiêu dùng về chất lượng: Các khoản cho vay đƣợc khách hàng sử dụng hiệu quả, đúng mục đích, thông qua đó các tổ chức tín dụng thu hồi đƣợc đầy đủ cả gốc và lãi, còn khách hàng có thể trả đƣợc nợ, bù đáp chi phí và thỏa mãn nhu cầu
1.2.2 Các tiêu chí đánh giá phát triển cho vay tiêu dùng
(1) Chỉ tiêu phản ánh sự phát triển đối tượng CVTD: Chỉ tiêu này phản ánh sự đa dạng về loại hình CVTD mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng, nhƣ: Cho vay mua nhà, sửa chữa nhà cửa; du lịch; du học; Cho vay mua ô tô;
Danh mục này phản ánh khả năng phát triển quy mô CVTD của ngân hàng
Nó phản ánh sự đa dạng về cách thức mà ngân hàng CVTD Khi mở rộng đƣợc danh mục này ngân hàng sẽ tăng khả năng mở rộng đối tƣợng khách hàng hơn
(2) Chỉ tiêu phản ánh sự phát triển về quy mô CVTD: Dƣ nợ cho vay tiêu dùng là số tiền mà khách hàng đang nợ ngân hàng tại một thời điểm Chỉ tiêu này thường được sử dụng kết hợp với chỉ tiêu doanh số cho vay tiêu dùng nhằm phản ánh con số thực chất của tình hình chất lƣợng phát triển cho vay tiêu dùng
Giá trị tăng trưởng dư nợ CVTD tuyệt đối = ∑ Dư nợ CVTD năm t - ∑ Dư nợ CVTD năm (t-1)
Chỉ tiêu này cho biết nợ năm (t) tăng so với năm (t-1) về tuyệt đối là bao nhiêu Chỉ tiêu này tăng lên, một phần sẽ thể hiện hoạt động tín dụng của ngân hàng đang đƣợc mở rộng
(3) Chỉ tiêu phản ánh dư nợ tương đối
Giá trị tăng trưởng dư nợ CVTD tương đối = GTTT dư nợ CVTD tuyệt đối x 100%
Tổng dư nợ CVTD năm (t-1)
Chỉ tiêu này phản ánh phần trăm tăng trưởng cho vay tiêu dùng năm so với năm (t-1)
(4) Chỉ tiêu phản ánh tỷ lệ dư nợ CVTD trong tổng dư nợ của ngân hàng
∑ Dư nợ hoạt động tín dụng
Chỉ tiêu này cho biết dƣ nợ của hoạt động CVTD chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng số dƣ nợ hoạt động cho vay của ngân hàng
(5) Tốc độ tăng trưởng dư nợ hoạt động CVTD tại NHTM
Một chỉ tiêu cũng luôn đƣợc quan tâm đối với các nhà quản trị ngân hàng là tốc độ tăng dƣ nợ hoạt động cho vay tiêu dùng
Tốc độ tăng trưởng dư nợ CVTD = ( Dư nợ CVTD năm n
Chỉ tiêu này phản ánh tính hiệu quả trong mục tiêu đặt ra của các ngân hàng thương mại trong chiến lược đẩy mạnh hoạt động cho vay tiêu dùng Nếu tốc độ tăng dƣ nợ hoạt động cho vay tiêu dùng nhanh, chứng tỏ ngân hàng đang mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng không ngừng Tuy nhiên, các ngân hàng cũng cần chú ý đến chất lƣợng của hoạt động cho vay tiêu dùng, đẩy mạnh cho vay tiêu dùng phải đồng thời với đảm bảo chất lƣợng hoạt động tín dụng
(6) Số lượng và số lượt khách hàng CVTD
Số lƣợng khách hàng là một chỉ tiêu quan trọng trong việc đánh giá mức độ phát triển hoạt động CVTD Số lƣợng khách hàng là tổng số khách hàng thực hiện giao dịch với ngân hàng Trong hoạt động cấp cho vay tiêu dùng, số lƣợng khách hàng thể hiện số các khoản vay tiêu dùng mà ngân hàng cấp cho khách hàng
Chỉ tiêu phản ánh sự tăng trưởng về số lượng khách hàng (SLKH)
Mức tăng (giảm) SLKH = SLKH năm (t) − SLKH năm (t-1)
Chỉ tiêu này cho biết số lƣợng khách hàng năm t tăng (giảm) so với năm (t-1) là bao nhiêu về con số tuyệt đối Thông qua chỉ tiêu này cho phép ngân hàng đánh giá việc phát triển quy mô đối tƣợng khách hàng tại ngân hàng
Số lƣợt khách hàng: Là số lần khách hàng tới giao dịch với ngân hàng trong một năm Trong hoạt động CVTD thì số lƣợt khách hàng thể hiện số lần khách hàng đến với ngân hàng nhằm mục đích vay tiêu dùng Số lƣợt khách hàng luôn lớn hơn số lƣợng khách hàng Độ chênh lệch giữa hai đại lƣợng này càng lớn thì chứng tỏ hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng đang đƣợc mở rộng
(7) Chỉ tiêu Dư nợ bình quân/khách hàng CVTD
Dƣ nợ bình quân CVTD là một chỉ tiêu quan trọng trong việc đánh giá mức độ phát triển quy mô tăng trưởng CVTD
Dư nợ bình quân CVTD = Dư nợ CVTD
Số lượng khách hàng CVTD
Chỉ tiêu này cho biết dƣ nợ bình quân CVTD năm t là tăng (giảm) so với năm (t-1) là bao nhiêu về con số tuyệt đối Thông qua chỉ tiêu này cho phép ngân hàng đánh giá việc phát triển quy mô tăng trưởng của khách hàng trong hoạt động CVTD
(8) Chỉ tiêu về thu nhập từ hoạt động cho vay tiêu dùng
Chỉ tiêu này đƣợc biểu hiện qua chỉ tiêu lợi nhuận có đƣợc từ hoạt động CVTD:
Lợi nhuận = Doanh thu - Chi phí
Lợi nhuận CVTD là chỉ tiêu tổng hợp nhất phản ánh sự tăng trưởng CVTD Khi lợi nhuận CVTD càng cao thì càng chứng tỏ sự phát triển về cả số lƣợng và chất lƣợng của hoạt động này:
Tỷ trọng TN từ CVTD = Thu nhập từ hoạt động CVTD x 100%
Tổng thu nhập của ngân hàng
Tỷ trọng này càng cao chứng tỏ đƣợc vai trò của hoạt động CVTD với toàn ngân hàng và có các biện pháp để phát triển CVTD
(9) Chỉ tiêu về kiểm soát rủi ro CVTD
Tỷ lệ nợ xấu tiêu dùng = Dư nợ CVTD nhóm 3,4,5/Tổng dư nợ CVTD
Tại Việt Nam, việc phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng đƣợc thực hiện theo Thông tƣ 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của NHNN Việt Nam Theo đó, các khoản nợ đƣợc phân loại cụ thể nhƣ sau:
Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn) gồm: Các khoản nợ đƣợc tổ chức tín dụng đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ cả nợ gốc và lãi đúng hạn
Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển cho vay tiêu dùng
1.3.1 Nhóm nhân tố bên ngoài Đây là nhóm nhân tố ảnh hưởng rất mạnh mẽ tới việc phát triển hoạt động CVTD mà bản thân ngân hàng không thể kiểm soát đƣợc
(1) Môi trường kinh tế Môi trường kinh tế bao gồm: Tốc độ tăng trưởng kinh tế, lạm phát, mặt bằng chung lãi suất, thu nhập bình quân đầu người, các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thu nhập, thanh toán, chi tiêu, nhu cầu về vốn… ảnh hưởng rất lớn đến cho vay tiêu dùng của NHTM Nền kinh tế đang trên đà phát triển thì danh mục hàng hóa sẽ đa dạng hơn, mức sống của đại bộ phận tầng lớp dân cư sẽ tăng lên, mức kỳ vọng vào thu nhập trong tương lai sẽ tăng nên người dân sẽ tìm đến cho vay nhiều hơn để thỏa mãn nhu cầu mua sắm, và sử dụng các dịch vụ mới về vật chất và tinh thần nhằm mục đích nâng cao đời sống Từ đó dẫn tới hoạt động cho vay tiêu dùng của các ngân hàng thương mại đƣợc mở rộng và phát triển
Ngƣợc lại, trong xu thế nền kinh tế đang đi vào giai đoạn bão hòa và dự báo suy thoái trong tương lai thì sự kỳ vọng thu nhập trong tương lai không khả quan, người dân chuẩn bị tinh thần đối mặt với một nền kinh tế ảm đạm nên các nhu cầu tiêu dùng cũng bị hạn chế Vì vậy, nhu cầu vay tiêu dùng cũng sẽ giảm, dẫn tới hoạt động CVTD của ngân hàng cũng bị thu hẹp lại
Về mặt lãi suất trong nền kinh tế, nếu lãi suất chung trong nền kinh tế tăng cao thì lãi suất cho vay của ngân hàng cũng sẽ cao Nên khi lãi suất cho vay tăng thì nhu cầu vay tiền từ ngân hàng của người dân sẽ giảm, nhu cầu mua sắm, tiêu dùng cũng sẽ giảm, dẫn tới nhu cầu vay tiêu dùng của người dân giảm làm giảm quy mô hoạt động CVTD của NHTM
Về mặt lạm phát khi nền kinh tế có chỉ số lạm phát cao thì đồng tiền mất giá, nhu cầu mua sắm hàng hóa của người dân tăng, vì tâm lý tích trữ hàng hóa trong thời kỳ lạm phát cao hơn là đem tiền gửi ngân hàng Vì vậy, việc thu hút nguồn vốn của ngân hàng là gặp khó khăn, dẫn tới việc ngân hàng cần điều chỉnh lãi suất phù hợp, và khi lãi suất thay đổi lại ảnh hưởng đến quy mô hoạt động CVTD của ngân hàng
(2) Môi trường văn hóa xã hội Các yếu tố văn hóa tiêu dùng, phong tục tập quán về mua sắm của người dân cũng ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng Ở một đất nước mà người dân quen với việc thanh toán không dùng tiền mặt thì hoạt động cho vay tiêu dùng ở đất nước đó sẽ có quy mô rộng hơn so với hoạt động này ở nước người dân chỉ thích và quen với chi tiêu bằng tiền mặt
Trình độ dân trí cũng là một yếu tố có sự tác động không nhỏ đến quy mô hoạt động cho vay tiêu dùng Ở khu vực nào có trinh độ dân trí cao thì ở đó nhu cầu vay tiêu dùng sẽ cao, vì những người có trình độ thì họ sẽ hiểu rõ hơn về lợi ích thu được từ cho vay tiêu dùng Ví dụ như ở nông thôn, người dân sống ở đó sẽ không muốn vay tiêu dùng do họ không nhận thức đƣợc lợi ích từ cho vay tiêu dùng, do tâm lý ngại mang nợ, tính tiết kiệm nên cho rằng lãi suất cho vay tiêu dùng là cao…trong khi ở đô thị thì nhu cầu vay tiêu dùng là rất lớn, hoạt động vay tiêu dùng là phổ biến
(3) Môi trường chính trị, pháp luật Môi trường chính trị và luật pháp là yếu tố có ảnh hưởng mạnh và sâu rộng tới tất cả mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh của một đất nước
Về mặt chính trị: Một đất nước có nền chính trị ổn định, không có chiến tranh, không khủng bố,… sẽ có cơ hội thu hút và mở rộng đƣợc đầu tƣ, nền kinh tế sẽ phát triển, đời sống nhân dân ở đất nước đó sẽ ổn định Trong điều kiện đó ngân hàng có thể mở rộng đƣợc quy mô các loại tín dụng nói chung và CVTD nói riêng
Về mặt pháp luật: các hoạt động kinh doanh trên một lãnh thổ phải tuân theo những quy định của đất nước đó Luật pháp tác động rất sâu sắc và mạnh mẽ tới hoạt động kinh doanh của một đất nước Các hoạt đông kinh doanh, sản xuất phải tuân thủ và làm theo các quy định ban hành của nhà nước, của bộ tài chính, của NHTW… một cách chặt chẽ Vì vậy nếu chính sách luật của một đất nước rõ ràng, dễ hiểu, thông thoáng… thì sẽ kích thích nền kinh tế phát triển
Người dân sẽ tăng thêm thu nhập và nâng mức đời sống, dẫn tới hoạt động CVTD cũng đƣợc phát triển Bên cạnh đó nếu luật về tín dụng thông thoáng thì cũng sẽ kích thích sự phát triển của các hoạt động cho vay
(4) Môi trường công nghệ Khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ qua từng thời kì Đây là 1 nhân tố quan trọng ảnh hưởng tới sự phát triển các hoạt động ngân hàng nói chung, và hoạt động cho vay tiêu dùng nói riêng của NHTM Các ngân hàng có thể ứng dụng sự tiến bộ của khoa học công nghệ vào việc mở rộng và thu hút khách hàng
(5) Cạnh tranh Cạnh tranh là yếu tố không thể thiếu cho sự phát triển của hoạt động kinh doanh Có hai hình thức cạnh tranh là cạnh tranh trực tiếp và cạnh tranh gián tiếp Sự cạnh tranh trong việc cho ra các loại sản phẩm mới, các dịch vụ mới, giá của sản phẩm và dịch vụ mới giữa các ngân hàng là sự cạnh tranh trực tiếp Nếu sự cạnh tranh này càng cao, càng gây gắt thì ảnh hưởng càng lớn đến việc phát triển quy mô hoạt động cho vay tiêu dùng của một ngân hàng thương mại
Trong cuộc sống vốn có nhiều sự lựa chọn, việc người tiêu dùng lựa chọn cách nào để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của mình là một vấn đề tạo nên tính cạnh tranh gián tiếp của hoạt động cho vay tiêu dùng Ví dụ: ông A có thể chọn vay tiêu dùng để mua xe máy để đi lại trong khi ông có đủ số tiền để mua đƣợc 1 chiếc xe đạp, vậy ông A sẽ chọn đi xe đạp hay xe máy ? Sự lựa chọn này đã tạo sự cạnh tranh gián tiếp với hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng Để hạn chế cạnh tranh gián tiếp ngân hàng nên tăng cường marketing để khách hàng tiềm năng hiểu đƣợc lợi ích của CVTD và vì thế sẽ hạn chế đƣợc đối thủ cạnh tranh gián tiếp
(6) Khách hàng Tƣ cách đạo đức của khách hàng là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi cấp tín dụng cho khách hàng Vì một khách hàng có đủ điều kiện tài chính trả nợ chƣa chắc anh ta sẽ trả nợ đầy đủ và đúng hạn Nếu ngân hàng không xem xét kỹ tƣ cách đạo đức của khách hàng thì sẽ dẫn tới rủi ro tín dụng rất cao Đạo đức khách hàng là một yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển CVTD của một NHTM
Kinh nghiệm phát triển cho vay tiêu dùng của một số NHTM
Vietcombank là một ngân hàng lớn và có chất lƣợng hàng đầu tại Việt Nam hiện nay, ngân hàng này sở hữu rất nhiều điểm mạnh cũng nhƣ những lợi thế có sẵn mang tính lịch sử Đó là một thương hiệu rất uy tín, có giá trị lớn nhất trong ngành ngân hàng Việt Nam thời điểm hiện tại Chất lƣợng về nhân sự cũng là một lợi thế lớn của ngân hàng này khi hầu hết nhân sự tại Trụ sở chính đều được đào tạo tại nước ngoài
Mặt khác, thâm niên công tác của nhân viên tại đây cũng lớn hơn nhiều so với các ngân hàng khác Điều này giúp cho Vietcombank vừa có đƣợc đội ngũ nhân sự giỏi, đồng thời lại rất gắn bó với tổ chức này
Sự khác biệt lớn nhất của ngân hàng này chính là chi phí huy động vốn (COF) Theo đó, tính đến hết ngày 31/12/2018 thì Vietcombank có tới trên 226.000 tỉ đồng tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng, tăng 12,4% so với cuối năm 2017
Theo tính toán, chi phí huy động vốn bình quân của Vietcombank hiện nay chỉ vào khoảng cỡ 3,5%/năm, một con số thấp hơn rất nhiều so với con số từ 4,5- 5,5%/năm của nhiều ngân hàng Với lợi thế đó ngân hàng này khi cho khách hàng vay với lãi suất từ 7-8%/năm mà vẫn có thể đạt đƣợc biên lợi nhuận (NIM) khoảng 3-4% - Đây là một con số mơ ƣớc của rất nhiều ngân hàng cả trong và ngoài nước
Con số về tiền gửi không kỳ hạn của Vietcombank đƣợc xem là “hữu xạ tự nhiên hương” Tức là từ lợi thế về thương hiệu, về lịch sử và tính tất yếu vốn có của ngân hàng này Rất nhiều tập đoàn, tổng công ty lớn của Nhà nước đã và đang sử dụng sản phẩm dịch vụ của Vietcombank từ khoảng 15-20 năm trở lại đây
Số lƣợng khách hàng lớn cùng với lợi thế là cổng trung gian thanh toán ngoại tệ giữa Việt Nam và thế giới là cơ sở để khách hàng để rất nhiều tiền gửi không kỳ hạn bằng cả tiền đồng và ngoại tệ tại đây Thành công của Vietcombank đã khiến cho nhiều ngân hàng khác cũng đang muốn đi theo con đường này Nhưng, có lẽ cách làm và bước đi phải có sự khác biệt so với Vietcombank, bởi những lợi thế của Vietcombank là không thể và rất khó để các ngân hàng khác có đƣợc trong giai đoạn hiện nay
Chi phí huy động vốn thấp, khi đó Vietcombank có thể cho vay tiêu dùng với lãi suất thấp hơn các ngân hàng khác vừa cạnh tranh tốt cũng nhƣ hạn chế tối đa khả năng phát sinh nợ xấu chính là câu trả lời cho thành công của Vietcombank hiện nay
Tuy nhiên, Vietcombank cũng chƣa phải là một ngân hàng toàn diện về mọi mặt Theo đó, hệ thống công nghệ thông tin chƣa hoàn toàn đáp ứng đƣợc nhu cầu hiện nay của khách hàng, ngân hàng này đã có một vài trường hợp mất tiền của khách hàng trên tài khoản mà không rõ nguyên nhân Mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch trên cả nước cũng chỉ nhỉnh hơn một vài ngân hàng cổ phần tƣ nhân và còn kém xa BIDV, VietinBank và Agribank
Techcombank cũng là một trong số các ngân hàng đang có rất nhiều nỗ lực, chiến lƣợc cũng nhƣ chiến thuật để có thể tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng nhằm áp dụng đƣợc lợi thế giống nhƣ Vietcombank Cùng với Vietcombank và MBbank thì đây cũng là một những ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn lớn trong hệ thống hiện nay Một trong những bước đi quan trọng nhất để có thể tăng tỷ lệ CASA là đẩy mạnh đầu tƣ vào hệ thống công nghệ thông tin, đặc biệt là hệ thống ngân hàng giao dịch (transaction banking) Qua đó, sẽ giúp khách hàng tăng số lƣợng giao dịch, từ đó số dƣ tiền gửi không kỳ hạn sẽ gia tăng theo tỷ lệ tương ứng
Do đó, Techcombank đang đẩy mạnh công nghệ và hoàn thiện hơn hệ thống thanh toán để có thể cho phép khách hàng (cả cá nhân và doanh nghiệp) giao dịch thuận tiện, nhanh chóng với mọi đối tác của mình dù là cùng hay khác ngân hàng mở tài khoản với một chi phí thấp nhất
Cho vay tiêu dùng với đặc trƣng là sự thuận tiện, nhanh chóng vốn dĩ là thế mạnh của các ngân hàng nhỏ hơn, đây chính là điểm nhấn để thu hút khách hàng Bên cạnh các sản phẩm cho vay tiêu dùng truyền thống thì Techcombank đã thiết kế một số sản phẩm cho vay tiêu dùng mới ra mắt trên thị trường gần đây cho thấy ngân hàng đang gỡ dần những nút thắt trong cho vay tiêu dùng Có thể kể đến: Gói vay đặc quyền khu Phú Mỹ Hƣng; Vay mua nhà, chuyển nhƣợng căn hộ Vinhomes; Gói vay đặc quyền khu Trung Hòa Nhân Chính; Giải pháp tài chính dành cho khách hàng vay mua bất động sản các dự án kết hợp sở hữu thêm bảo hiểm nhân thọ…
Có thể ví dụ điển hình nhƣ: Gói cho vay mua nhà của Techcombank với điểm nổi trội là thủ tục chứng minh thu nhập đƣợc đơn giản hóa, tạo thuận lợi tối đa cho người đi vay Khách hàng chỉ cần chứng minh thu nhập bằng một hồ sơ chứng minh vị trí công tác (nếu khách hàng là cá nhân) hoặc doanh thu (nếu là hộ kinh doanh) thay vì phải công chứng một loạt các loại giấy tờ phức tạp nhƣ trước nay các ngân hàng vẫn thường yêu cầu
Thêm vào đó, gói vay này có thời hạn cho vay dài lên tới 25 năm, mức vay tối đa 10 tỷ đồng làm giảm đáng kể áp lực trả nợ đối với người vay Đây là thời hạn cho vay tiêu dùng dài nhất đƣợc ghi nhận tới hiện nay Giả sử một khách hàng quyết định lựa chọn gói vay 2 tỷ đồng với lãi suất cố định 9%/năm trong 25 năm, trả lãi theo dƣ nợ giảm dần thì tháng cao nhất cũng chỉ phải trả khoảng 7-8 triệu đồng/tháng, chỉ bằng nửa số lãi phải trả nếu vay với thời hạn 15 năm
Những lợi ích đặc biệt này đã làm cho gói cho vay mua nhà dài hạn của Techcombank có tính đột phá và hấp dẫn trên thị trường cho vay bất động sản
Cùng với một loạt các gói vay tiêu dùng khác đang được thị trường chào đón nhƣ: vay mua ô tô đã qua sử dụng có thời hạn tới 5 năm (cao hơn đáng kể so với mức phổ biến trên thị trường là tối đa 3 năm), vay mua xe mới có thời hạn lên tới 7 năm (mức tối đa của các sản phẩm cùng loại chỉ là 5 năm), Techcombank đang đƣợc đánh giá là ngân hàng am hiểu và chú ý đến lợi ích của từng nhóm khách hàng riêng biệt
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI BIDV MỸ ĐÌNH
Tổng quan về BIDV Mỹ Đình và kết quả hoạt động kinh doanh
2 1.1 Quá trình hình thành và phát triển
BIDV Mỹ Đình đƣợc thành lập theo quyết định 881/QĐ HĐQT ngày 02/10/2008 của Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam và chính thức đi vào hoạt động ngày 01/12/2008, trên cơ sở tách từ BIDV Thăng Long với tên gọi là BIDV Chi nhánh Tây Hà Nội Ban đầu chi nhánh đặt trụ sở tại đường Phạm Văn Đồng, xã Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm, TP Hà Nội, với cơ cấu tổ chức ban đầu gồm 6 phòng, 2 tổ nghiệp vụ và 1 Quỹ tiết kiệm, với 42 cán bộ nhân viên và quy mô ban đầu vô cùng khiêm tốn: Nhận bàn giao từ chi nhánh gốc 262 tỷ dƣ nợ, huy động vốn bằng 0 và chỉ 29 khách hàng
Trong giai đoạn này, Chi nhánh phải đối mặt với hàng loạt khó khăn: khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008-2009, thị trường tài chính - ngân hàng trong nước diễn biến phức tạp; vị trí trụ sở xa trung tâm, dân cư thưa thớt, cơ sở hạ tầng chậm phát triển; nền khách hàng nhận bàn giao chủ yếu là khách hàng xây lắp, chất lƣợng tín dụng thấp, huy động vốn và dịch vụ khởi đầu từ con số không Nhƣng với sự nỗ lực của tập thể cán bộ công nhân viên Chi nhánh, sau một thời gian hoạt động, các chỉ tiêu nguồn vốn, tín dụng, dịch vụ, chênh lệch thu chi của Chi nhánh đều đạt mức khả quan Bên cạnh rà soát, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, tuyển dụng bổ sung nhân sự, để mở rộng và củng cố mạng lưới, Chi nhánh đã khẩn trương xúc tiến lập thêm PGD Nguyễn Phong Sắc, PGD Nguyên Hồng và Quỹ tiết kiệm Hoàng Hoa Thám; nâng cấp điểm giao dịch Lạc Long Quân lên thành PGD Đồng thời tiếp nhận 3 đơn vị từ chi nhánh BIDV Phúc Yên gồm: PGD Quang Minh, Quỹ tiết kiệm Đại Thịnh và Bàn thu đổi ngoại tệ tại sân bay quốc tế Nội Bài
Sau gần 3 năm gây dựng, năm 2010, BIDV Mỹ Đình đạt đƣợc những kết quả khả quan trong hoạt động kinh doanh: Công tác huy động vốn dân cƣ đứng đầu trong 5 chi nhánh của BIDV tại Hà Nội cùng thành lập; Cấu trúc lại nền khách hàng hiện hữu, xây dựng và phát triển được nền khách hàng tương đối bền vững và thiết lập đƣợc quan hệ với nhiều đối tác quan trọng nhƣ Công ty CP Sữa Quốc tế, Công ty TNHH cơ nhiệt điện lạnh Bách Khoa (POLYCO), Công ty CP Tiến bộ Quốc tế (AIC), Công ty TNHH Hoàng Vũ, Công ty CP Bia Sài Gòn - Hà Nội, Tổng Công ty xây dựng Lũng Lô Hai năm liền BIDV Mỹ Đình đã đạt danh hiệu Chi nhánh hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
Năm 2011, hoạt động kinh doanh của Chi nhánh bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất ổn: Tỷ lệ nợ xấu và nợ nhóm 2 tăng cao, dƣ lãi treo nội bảng tăng 1.089% so với cùng kỳ năm trước, chi nhánh phải khởi kiện nhóm khách hàng có hành vi lừa đảo chiếm dụng vốn ngân hàng, đồng thời thực hiện chuyển nhóm nợ xấu với khách hàng khác với tổng số dƣ nợ lên tới 170 tỷ đồng, nợ nhóm 2 ở mức 57 tỷ đồng, dƣ lãi treo 61 tỷ đồng, trích lập 75 tỷ dự phòng rủi ro, lợi nhuận trước thuế chỉ còn 4-5 tỷ đồng
Trong bối cảnh đó, Chi nhánh đã thực hiện đề án tái cơ cấu hoạt động trong giai đoạn 2013 - 2015 với những nhiệm vụ trọng yếu: Cơ cấu lại hoạt động tín dụng, tách bạch nợ xấu để tập trung xử lý theo lộ trình, tiếp tục tìm kiếm, mở rộng nền khách hàng lành mạnh, thay đổi cơ cấu bảng tổng kết tài sản; tập trung phát triển những thế mạnh sẵn có nhƣ huy động vốn, dịch vụ, ngân hàng bán lẻ
Bằng sự vào cuộc quyết liệt, niềm tin và sự đồng lòng quyết tâm của toàn thể Ban Giám đốc và người lao động, Chi nhánh đã xuất sắc thực hiện thành công “Đề án tái cơ cấu giai đoạn 2013-2015” trước thời hạn 1 năm, được BIDV trao danh hiệu:
“Đơn vị có thành tích tốt nhất trong thực hiện tái cơ cấu hoạt động kinh doanh năm 2014”, đồng thời đƣợc nâng bậc xếp hạng Chi nhánh từ hạng III lên hạng I
Năm 2015, BIDV Mỹ Đình thành lập Chi nhánh Quang Minh trên cơ sở tách 3 PGD Quang Minh, Tân Xuân và Sân bay quốc tế nội bài Chuyển trụ sở chi nhánh từ đường Dương Đình Nghệ sang tòa nhà Golden Palace Mễ Trì, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội vào đầu năm 2016 Mạng lưới hoạt động của Chi nhánh thay đổi liên tục và dần hoàn thiện qua các năm Đến nay, chi nhánh có 5 PGD (trong đó, có 1 PGD hạng đặc biệt, 4 PGD hạng 1) với cơ sở vật chất khang trang, hiện đại, thành lập phòng Kinh doanh thẻ năm 2015 sau đó chuyển đổi thành phòng Khách hàng cá nhân 2; sát nhập phòng tài chính kế toán và phòng
Kế hoạch tổng hợp thành phòng kế hoạch tài chính năm 2017, sát nhập PGD khách hàng doanh nghiệp và PGD khách hàng cá nhân thành PGD khách hàng vào tháng 6/2018 Kết quả kinh doanh của chi nhánh năm 2018 ƣớc đạt: 12.698 tỷ đồng huy động vốn, 6.002 tỷ đồng dƣ nợ, chênh lệch thu chi 233 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế bình quân đầu người xấp xỉ 2 tỷ đồng
Ngoài ra, Chi nhánh nhiều lần đƣợc vinh danh trong các hội thi nghiệp vụ do BIDV tổ chức: giải Khuyến khích hệ thống Hội thi Giao dịch viên giỏi năm 2009; giải Nhất hệ thống Hội thi Bán lẻ năm 2012; giải Nhất hệ thống Hội thi Tín dụng năm 2016; giải Nhất hệ thống Hội thi dịch vụ 2018
Chi nhánh Mỹ Đình đặt mục tiêu xây dựng định hướng 10 năm (giai đoạn
- Phấn đấu đến năm 2028 trở thành một Chi nhánh ngân hàng hiện đại, nằm trong TOP 05 chi nhánh dẫn đầu trên địa bàn Hà Nội về quy mô, hiệu quả, chất lƣợng hoạt động; Giữ vững danh hiệu Chi nhánh Chủ lực và Hạng đặc biệt của hệ thống BIDV; Tăng cường vị thế, thị phần của Chi nhánh trong hệ thống BIDV cũng như trên địa bàn, góp phần quảng bá hình ảnh, thương hiệu của BIDV;
- Xây dựng tập thể đoàn kết, các tổ chức Đảng, đoàn thể vững mạnh Phát triển đội ngũ cán bộ nhân viên năng động, tâm huyết với nghề, có phong cách giao dịch chuyên nghiệp, làm chủ công nghệ trong thời đại cách mạng 4.0;
- Tiếp tục tăng cường trách nhiệm đối với cộng đồng thông qua các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội, tham gia các hoạt động tài trợ mang tính động động ý nghĩa: hành trình đỏ, áo ấm cho em, tặng quà cho học sinh nghèo, tặng quà cho đồng bào lũ lụt, trao học bổng tài năng cho sinh viên các trường thuộc Đại học quốc gia Hà Nội… các phong trào văn nghệ, thể dục thể thao, sinh hoạt đoàn thể được thực hiện thường xuyên
BIDV Mỹ Đình tuân thủ mô hình tổ chức, quản lý, hoạt động, điều hành theo tiêu thức ngân hàng hiện đại của hệ thống BIDV, đƣợc sắp xếp thành 5 khối: Khối quan hệ khách hàng; Khối quản lý rủi ro; Khối tác nghiệp; Khối quản lý nội bộ và Khối trực thuộc Mô hình tổ chức mới đƣợc vận hành tốt là nền tảng quan trọng để BIDV tiến tới trở thành một ngân hàng bán lẻ hiện đại
Giám đốc chi nhánh có vai trò phụ trách chung, điều hành mọi công việc, các vấn đề liên quan đến các hoạt động kinh doanh của ngân hàng theo đúng pháp luật, chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh
Thực trạng phát triển cho vay tiêu dùng tại BIDV Mỹ Đình
2.2.1 Hoạt động cho vay tiêu dùng
(1) Đối tượng cho vay tiêu dùng tại BIDV Mỹ Đình
Cho vay tiêu dùng đãphổbiếntrênthếgiớitừ rấtlâunhƣnghoạtđộngnày mớichỉ xuấthiệnởViệtNamvàocuốinhữngnăm90.TừkhirađờiởViệtNam đếnnay cácngânhàngquốc doanh,ngoàiquốcdoanh,cácngânhàngcóvốnđầu tưnước ngoàiđềulựa chọnhoạtđộng nàyvào danhmục tíndụngcủa ngânhàng mình.Vì vậy,tuymớixuấthiệnnhƣngsựcạnhtranhvềloạihình tíndụngnày là rất lớn giữa các ngân hàng Không nằm ngoài xu hướng trên, BIDV Mỹ Đình ngaytừgiaiđoạnđầumớithànhlậpcũngđãđƣa sảnphẩmchovaytiêudùngvào cungcấpchokháchhàng
DVR 2018 DVR 2019 ĐốitượngCVTDmàBIDVMỹ Đìnhhướngđếnlàcôngnhânviênchức,cá nhân vàhộgia đình Khoản vay đƣợc sử dụng vào mục đích mua sắm các trang thiếtbịsinhhoạtgiađình,cướihỏi,dulịch,đihọc,muaphươngtiệnđilạinhư:ô tô,xemáy;muanhàcửa…
(2) Quy trình CVTD của BIDV Mỹ Đình
Bước 1: Gặp gỡ, phỏng vấn, hướng dẫn khách hàng hoàn thiện hồ sơ vay vốn Gặp gỡ, phỏng vấn: Khi khách hàng có nhu cầu sử dụng sản phẩm cho vay tiêu dùng của ngân hàng, cán bộ quản lý khách hànggtiến hành phỏng vấn sơ bộ khách hàng để làm rõ nhu cầu tín dụng, điều kiện kinh tế và các điều kiện khách có liên quan của khách hàng, khả năng khách hàng đáp ứng các điều kiện cho vay trong từng sản phẩm cho vay tiêu dùng cụ thể Trên cơ sở đó, khách hàng đƣợc tƣ vấn sử dụng sản phẩm phù hợp nhất
Hướng dẫn khách hàng: Trên cơ sở hồ sơ theo quy định tại từng sản phẩm CVTD cụ thể, cán bộ quản lý khách hàng được phân công có trách nhiệm hướng dẫn khách hàng hoàn thiện hồ sơ vay vốn một cách chi tiết, đầy đủ theo quy định của từng sản phẩm cụ thể và yêu cầu khách hàng cung cấp đầy đủ một lần
Bước 2: Tiếp nhận hồ sơ và kiểm tra sự phù hợp của hồ sơ: Căn cứ vào hồ sơ theo quy định trong từng sản phẩm tín dụng bán lẻ cụ thể và hướng dẫn khách hàng hoàn thiện hồ sơ cán bộ quản lý khách hàng trực tiếp tiếp nhận toàn bộ hồ sơ từ khách hàng Cán bộ ngân hàng phải kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ theo yêu cầu, tính đầy đủ, phù hợp của thông tin trên bề mặt hồ sơ, đối với hồ sơ bản sao có đối chiếu với các hồ sơ gốc (nếu có), đảm bảo sự phù hợp về thông tin giữa các hồ sơ…(trường hợp khách hàng chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ như đã hướng dẫn và theo yêu cầu, cán bộ quản lý khách hàng phải có trách nhiệm yêu cầu khách hàng bổ sung một lần những hồ sơ còn thiếu)
Sau khi hoàn thành việc tiếp nhận hồ sơ, cán bộ quản lý khách hàng báo cáo lãnh đạo Phòng quản lý khách hàng cá nhân/PGD để phân công cán bộ xử lý theo các bước tiếp theo
Bước 3: Đánh giá, phân tích hồ sơ, lập và phê duyệt báo cáo đề xuất tín dụng Trên cơ sở bộ hồ sơ vay vốn đầy đủ của khách hàng, lãnh đạo Phòng quản lý khách hàng cá nhân/PGD phân công cán bộ quản lý khách hàng nghiên cứu, đánh giá phân tích khoản vay theo những nội dung cụ thể sau đây:
- Về thông tin khách hàng: Đối chiếu, xác minh các thông tin khách hàng cung cấp trong giấy đề nghị vay vốn, cụ thể: Thông tin khách hàng, thẩm định tính chính xác, đầy đủ và sự phù hợp về nội dung của thông tin giữa các tài liệu chứng minh
- Về năng lực tài chính của khách hàng: Tiến hành đánh giá phân tích thu nhập của khách hàng trên cơ sở hồ sơ chứng minh năng lực tài chính đã đƣợc khách hàng cung cấp, cụ thể:
- Về lịch sử quan hệ tín dụng: Kiểm tra thông tin khách hàng trên phân hệ
CIF để biết nắm bắt và phân tích đƣợc lịch sử giao dịch của khách hàng (đối với khách hàng cũ) về mức vay, dƣ nợ hiện tại, việc thực hiện trả nợ gốc và lãi…
- Về tài sản đảm bảo: Tiến hành thẩm định tài sản đảm bảo theo quy định hiện hành về giao dịch bảo đảm trong cho vay của BIDV Trường hợp sản phẩm cho vay tiêu dùng cụ thể có quy định khác, việc thẩm định tài sản đảm bảo đƣợc thực hiện theo quy định của sản phẩm đó
- Lập báo cáo đề xuất tín dụng, phê duyệt đề xuất tín dụng: Sau khi nghiên cứu toàn diện hồ sơ, căn cứ vào kết quả thẩm định khách hàng (thẩm định thông tin khách hàng, tài sản đảm bảo), điểm tín dụng cá nhân mà khách hàng đạt đƣợc (nếu có), hồ sơ vay vốn và đối chiếu, đánh giá so với các điều kiện theo quy định tại từng sản phẩm cho vay tiêu dùng cụ thể, cán bộ quản lý khách hàng lập báo cáo đề xuất tín dụng theo mẫu và thực hiện
Bước 4: Quyết định cấp tín dụng: Trên cơ sở báo cáo đề xuất tín dụng của cán bộ quản lý khách hàng cá nhân/PGD kèm theo hồ sơ vay vốn, cấp có thẩm quyền thực hiện việc xem xét phê duyệt cấp tín dụng theo quy định về phân cấp thẩm quyền
Bước 5: Ký kết các hợp đồng và hoàn thiện các thủ tục pháp lý Soạn thảo, đàm phán các hợp đồng: Cán bộ quản lý khách hàng soạn thảo hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm tiền vay phù hợp để trình lãnh đạo quản lý khách hàng cá nhân/PGD kiểm soát trước khi trình cấp có thẩm quyền ký hợp đồng
CIF phân hệ quản lý thông tin cơ bản của khách hàng trong hệ thống SIBS
SIBS - Hệ thống corebanking hiện nay của BIDV (Silverlake)
Bước 6: Đề xuất và quyết định giải ngân: Trình tự đề xuất và quyết định giải ngân đối với khoản vay thuộc thẩm quyền phán quyết tín dụng của Chi nhánh: Sau khi các cấp có thẩm quyền tại Chi nhánh quyết định cấp tín dụng, cán bộ quản lý khách hàng lập bảng kê rút vốn/ hợp đồng tín dụng cụ thể trình cấp có thẩm quyền ký kết trước khi chuyển sang phòng Quản trị tín dụng
Bước 7: Giao nhận hồ sơ và phê duyệt cập nhập thông tin vào hệ thống SIBS: Giao, nhận hồ sơ: Khi hoàn tất các nội dung nêu trên, cán bộ quản lý khách hàng hoàn thiện 3 bộ hồ sơ liên quan đến khách hàng, khoản vay (trong đó (i) 02 bộ hồ sơ sẽ bàn giao cho phòng quản trị tín dụng để phê duyệt, cập nhật thông tin và chuyển cho phòng dịch vụ khách hàng để giải ngân, (ii) 01 bộ hồ sơ chuyển cho khách hàng
Đánh giá chung thực trạng phát triển CVTD tại BIDV Mỹ Đình
(1) Quy mô hoạt động CVTD của Chi nhánh ngày càng được mở rộng
Tính chung dƣ nợ tín dụng bán lẻ năm 2019 đạt 2.304 tỷ đồng chiếm 32% so với tổng dƣ nợ tín dụng của Chi nhánh trong đó dƣ nợ tiêu dùng đạt 1.866 triệu đồng chiếm 81% tổng tín dụng bán lẻ, tăng 976 tỷ đồng so với năm 2017
Dƣ nợ CVTD và số lƣợng khách hàng vay tiêu dùng của Chi nhánh tăng lên hàng năm Qua phân tích số liệu ở trên chúng ta thấy rằng, dƣ nợ cho vay tiêu dùng năm 2017 là 890 tỷ đồng, chiếm 17,7% trong tổng dƣ nợ đến năm
2018 chỉ tiêu này của ngân hàng tăng lên 1.470 tỷ đồng, chiếm 24,5% trong tổng dƣ nợ của ngân hàng, đến 2019 đạt 1.866 tỷ đồng chiếm 25,9% tổng dƣ nợ Tốc độ tăng trưởng trung bình về số lượng khách hàng vay tiêu dùng trong giai đoạn
Về cơ cấu sản phẩm cho vay tiêu dùng: Đang phát triển theo hướng tăng dần tỷ trọng các sản phẩm cho vay mua nhà, ô tô (tỷ trọng sản phẩm cho vay mua nhà chiếm 52% năm 2017, 63,9% năm 2018 và và giảm nhẹ ở mức 62,9% năm 2019; tỷ trọng sản phẩm cho vay mua ô tô không đều là do các chính sách trong việc nhập khẩu ô tô và xu hướng tiêu dùng Tuy nhiên, theo dự báo với việc đời sống người dân ngày một nâng cao, nhu cầu về nhà ở và ô tô ngày càng tăng Sự ưu tiên phát triển cho vay mua nhà và ô tô là xu hướng phát triển tất yếu của một nước đang phát triển như Việt Nam hiện nay
(2) Thu nhập từ hoạt động CVTD càng ngày càng tăng Năm 2018, tỷ trọng doanh thu từ hoạt động CVTD chiếm 8,8% và tăng lên đến 9,5% năm
2019 đã đóng góp đáng kể vào nguồn thu của ngân hàng Trong khi đó, BIDV định hướng tập trung phát triển ngân hàng bán lẻ trong các năm tới và tận dụng lợi thế từ ngân hàng bán lẻ tốt nhất 2020, tỷ trọng thu nhập từ hoạt động cho vay tiêu dùng sẽ ngày càng tăng cao
(3) Hoạt động CVTD đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ cho ngân hàng Khi ngân hàng cung cấp loại hình CVTD đến với khách hàng thì ngân hàng đã tạo sự đa dạng hóa cho danh mục sản phẩm của mình Hiện tại, BIDV Mỹ Đình cung cấp 8 loại sản phẩm CVTD khác nhau Trong mỗi loại lại phân ra những trường hợp cụ thể Bên cạnh đó, khi một loại hình cho vay mới hình thành thì kèm theo đó là một số hình dịch vụ cũng sẽ xuất hiện để hỗ trợ cho hoạt động đó, ví dụ nhƣ sản phẩm thẻ, bảo hiểm, POS nên hoạt động CVTD còn làm đa dạng hóa loại hình dịch vụ của ngân hàng cung cấp cho khách hàng
(4) Chất lượng của các khoản CVTD có xu hướng tăng so với các năm trước Năm 2017 nợ xấu chiếm 0,25% dƣ nợ CVTD, nhƣng đến năm 2019 chỉ chiếm 0.6% Tuy nhiên nợ xấu CVTD vẫn còn nằm ở mức thấp so với tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng
Các quy trình, quy chế CVTD của BIDV từng bước được cải thiện tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai tín dụng đƣợc an toàn, hiệu quả Quy trình CVTD tại BIDV được thực hiện theo 13 bước rõ ràng, cụ thể, bắt đầu tư khi tiếp xúc gặp gỡ khách hàng đến khi tất toán khoản vay và lưu trữ hồ sơ khách hàng
Quy trình cho vay đảm bảo thực hiện đầy đủ và đúng các quy định của Ngân hàng Nhà nước và theo đúng quy trình tín dụng của BIDV Việt Nam Cán bộ quản lý khách hàng và cả Chi nhánh luôn tạo điều kiện giúp đỡ khách hàng hoàn thiện hồ sơ xin vay một cách nhanh chóng và thuận lợi nhất trên cơ sở phân tích thị trường, khách hàng…
Nhƣ vậy việc cung cấp sản phẩm dịch vụ cho vay tiêu dùng của ngân hàng BIDV Mỹ Đình là một quyết định đúng đắn, đem lại nhiều lợi ích cho ngân hàng về cả mặt kinh tế và cả mặt uy tín của ngân hàng Hoạt động CVTD đã tạo hiệu ứng cho các hoạt động khác của ngân hàng nhƣ huy động vốn, và phát triển dịch vụ …cũng phát triển theo Tuy nhiên bên cạnh những thành công đã đạt đƣợc thì hoạt động CVTD của ngân hàng còn một số hạn chế do chính tiềm lực của ngân hàng và do tác động của cả môi trường kinh tế
2.3.2 Những tồn tại hạn chế
(1) Số lượng khách hàng bán lẻ chưa tương xứng với tiềm năng tại địa bàn
So với khả năng tiếp cận các dịch vụ của ngân hàng thì số lƣợng khách hàng nhƣ vậy còn thấp, chỉ chiếm ở mức nhỏ Nó cũng thể hiện sự quan tâm của người dân đến sản phẩm của BIDV còn hạn chế, chƣa tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với khách hàng có nhu cầu vay, vẫn tập trung ở cho vay sản xuất kinh doanh
Nguồn thông tin cần thiết để thẩm định trước khi cho vay còn hạn chế, thông tin không đƣợc cập nhật và đôi lúc còn thiếu tính chính xác Vì vậy, cán bộ quản lý khách hàng còn mất nhiều thời gian và công sức để tự điều tra
(2) Nợ xấu tại chi nhánh Có thể thấy tỷ lệ nợ quá hạn của Chi nhánh là thấp so với toàn ngành Tuy nhiên, nợ quá hạn ít nhiều đã làm giảm tốc độ chu chuyển vốn tín dụng của ngân hàng Từ đó, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn, giảm lợi nhuận mang lại từ hoạt động tín dụng cho ngân hàng
(3) Dư nợ CVTD của BIDV Mỹ Đình còn thấp Tại BIDV Mỹ Đình, tốc độ tăng trưởng tín dụng CVTD tăng nhưng vẫn còn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi ích mà nó có thể mang lại và vẫn là con số khá khiêm tốn Dƣ nợ cho vay tiêu dùng của chi nhánh đang trên đà tăng nhƣng mức tăng này chỉ cao khi xem xét chỉ tiêu này năm sau so với chỉ tiêu dư nợ cho vay tiêu dùng năm trước
Vì vậy, chi nhánh cần khẩn trương đưa ra chiến lược kinh doanh chú trọng đúng mức tới CVTD, để mở rộng quy mô dƣ nợ và doanh số CVTD