Tình hình thu hút FDI giai đoạn 1988 - 2008 và giải pháp thu hút FDI

Luận Văn:Tình hình thu hút FDI giai đoạn 1988 - 2008 và giải pháp thu hút FDI

LỜI MỞ ĐẦU

Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang trở thành xu thế kháchquan chi phối sự phát triển kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia và quan hệ quốctế.Việt Nam cũng không nằm ngoài khu vực đó.Một trong những sự kiện kinh tếnổi bật nhấtcủa nớc ta năm 2006 là việc Việt Nam trở thành thành viên thứ 150của WTO.Sự kiện này một mặt khẳng định vị thế của nớc ta,khẳng định sự hộinhập của Việt Nam với thế giới;nhng mặt khác cũng đặt ra những tháchthứckhông nhỏ cho nền kinh tế.Để thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tếcũng nh chủ động hội nhập với thế giới thì nhiệm vụ đặt ra là phải làm sao tạo đ-

ợc môI trờng đầu t ngày càng thông thoáng,thu hút nguồn vốn từ khu vực trongnớc và nớc ngoài vào việc phát triển kinh tế xã hội theo định hớng mà Đảng vàNhà nớc đã đề ra,để ngày càng thu hẹp dần khoảng cách về trình độ nhận thứccũng nh phát triển so với các quốc gia trong khu vực cũng nh trên thế giới.Vàkhông thể phủ nhận vai trò đặc biệt quan trọng của nguồn vốn đầu t nớc ngoàitrong đó FDI là nguồn vốn có vai trò trực tiếptác động đến phát triển kinh tế ViệtNam cả về số lợng và chất lợng

FDI là nguồn cung cấp vốn không thể thiếu đợc đối với nền kinh tế ViệtNam trong thời kì công nghiệp hoá hiện đại hoá.Nguồn vốn này giúp phần quantrọng vào tăng trởng kinh tế,chuyển dịch cơ cấu,chuyển giao khoa học côngnghệ,kinh nghiệm quan lí từ các nớc tiến bộ vào nớc ta

Đề tài tập chung nghiên cứu tác động của FDI tới kinh tế Việt Nam trongthời gian qua,đặt biệt tập chung nghiên cức sâu vào tình hình thu hút FDI giai

đoạn 1988-2008 và giải pháp thu hút FDI

Nội dung

I Khái quát cơ bản

1 Khái niệm

1.1 Khái niệm vốn đầu t:

Vốn đầu t các khoản tiền tệ đợc tích luỹ của nhà nớc của các tổ chức kinh

tế, các công dân và các khoản tiền tệ huy động từ các nguồn khác đợc đa vào sửdụng trong quá trình tái sản xuất mở rộng nền kinh tế quốc dân

Quá trình sử dụng vốn đầu t, xét về bản chất là quá trình thực hiện chuyểnvốn bằng tiền mặt (vốn đầu t) thành vốn sản xuất (hiện vật) để tạo nên nhữngyếu tố cơ bản của sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt

1.2 Khái niệm vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài

( Foreign direct investment - FDI)

Đầu t nớc ngoài có biểu hiện là một hình thức của hoạt động kinh tế đốingoại, là một quá trình trong đó tiền vốn của một nớc này di chuyển sang nớckhác nhằm mục đích kinh doanh thu lợi nhuận

Về nguyên tắc, đầu t nớc ngoài nhằm thu lợi nhuận cao hơn trong nớc và lợinhuận đó phải cao hơn lãi suất gửi ngân hàng

Hoặc theo điều I chơng I của luật Đầu t nớc ngoài ngày 12/11/1996 quy

định "Đầu t trực tiếp ở nớc ngoài" là việc nhà đầu t nớc ngoài đa vào Việt Nam vốn bằng tiền mặt hoặc bất kỳ tài sản nào để tiến hành các hoạt động đầu t theo quy định của luật này

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI = Foreign Direct Investment) là hình

thức đầu tư dài hạn của cỏ nhõn hay cụng ty nước này vào nước khỏc bằng cỏch thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh Cỏ nhõn hay cụng ty nước ngoài đú sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này

Tổ chức thương mại thế giới đưa ra định nghĩa như sau về FDI:

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước

(nước chủ đầu tư) cũng được một tài sản ở một nước khỏc (nước thu hỳt đầu tư) cựng với quyền quản lý tài sản đú Phương tiện quản lý là thứ để phõn biệt FDI với cỏc cụng cụ tài chớnh khỏc Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đú quản lý ở nước ngoài là cỏc cơ sở kinh doanh Trong những trường hợp đú, nhà đầu tư thường hay được gọi là “cụng ty mẹ” và cỏc tài sản được gọi là “cụng ty con” hay “chi nhỏnh cụng ty”.

1.3 Các hình thức đầu t trực tiếp:

* Hợp đồng hợp tác kinh doanh: Là văn bản ký kêt giữa hai bên hoặc nhiềubên (gọi là bên hợp doanh) để cùng nhau tiến hành một hoặc nhiều hoạt độngsản xuất kinh doanh tại Việt Nam trên cơ sở quy định rõ trách nhiệm và phânchia kết quả sản xuất kinh doanh cho mỗi bên

* Doanh nghiệp liên doanh: Là doanh nghiệp đợc thành lập tại Việt Namtrên cơ sỏ hợp đồng liên doanh ký kết giữa các bên hoặc các bên Việt Nam vớicác bên nớc ngoài; giữa doanh nghiệp liên doanh với bên hoặc các bên nớc ngoàihoặc trên cơ sỏ hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ nớc ngoàinhằm hoạt động kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam

Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài: Là doanh nghiệp do các tổ chức, cánhân nớc ngoài đầu t 100% vốn và đợc chính phủ Việt Nam cho phép thành lậptại Việt Nam

* Bot: Là văn bản ký kết giữa các tổ chức, cá nhân nớc ngoài với có quannhà nớc có thẩm quyển của Việt Nam để xây dựng, khai thác kinh doanh côngtrình cơ sở hạ tầng trong một thời gian nhất định, hết thời hạn tổ chức cá nhân n-

ớc ngoài chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho Chính phủ Việt Nam Ngoài ra còn một số hình thức đang và sẽ áp dụng tại Việt Nam: Khu côngnghiệp tập chung; khu công nghệ cao, hình thức "đổi đất lấy công trình - BO"

1.4 Đặc điểm của đầu t trực tiếp (FDI).

- FDI không chỉ đa vốn vào nớc ngoài tiếp nhận mà cùng với vốn có cả kỹthuật công nghê, lời quyết định kinh doanh, sản xuất năng lực Marketing Chủ

đầu t khi đa vốn vào đầu t là để tiến hành sản xuất kinh doanh và sản phẩm làm

ra phải đợc tiêu thụ ở thị trờng nớc chủ nhà hoặc dùng cho xuất khẩu Do vậyphải đầu t kỹ thuật cao, nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh trênthị trờng

- Lợi nhuận của các chủ đầu t nớc ngoài thu đợc phụ thuộc vào kết quả hoạt

động kinh doanh của doanh nghiệp Việc tiếp nhận FDI không gây lên tình trạng

nợ cho nớc chủ nhà, mà trái lại họ có thể sử dụng nguồn vốn này để phát triểntiềm năng trong nớc, tạo cơ sở cho xây dựng và phát triển kinh tế quốc dân

- Quyền quản lý xí nghiệp phụ thuộc vào mức độ góp vốn

2 Các nguồn hình thành vốn đầu t của Việt Nam.

Các nguồn vốn đầu t tại Việt Nam có thể hình thành từ nhiều nguồn vốnkhác nhau tuỳu theo tiêu thức phân loại Theo Nghị định số 177/CP ngày 20-10-

1994 của chính phủ Việt Nam về việc ban hành điều lệ quản lý đầu t xây dựngthì tại Việt Nam có các nguồn vốn đầu t sau:

+ Vốn ngân sách nhà nớc: Sử dụng để đầu t theo kế hoạch của nhà nớc đốivới những dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế, các dự án trồng rừng đầu nguồn,rừng phòng hộ, công trình văn hoá xã hội, phúc lợi công cộng, quản lý nhà nớc,khoa học, an ninh quốc phòng và dự án trọng điểm của nhà nớc do Chính phủquyết định mà không có khả năng trực tiếp thu hồi vốn

+ Vốn tín dụng u đãi: Thuộc ngân sách nhà nớc dùng để đầu t cho các dự

án, xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế, các cơ sở của nhà nớc trong từng thời kỳ(điện, xi măng, sắt thép, cấp thoát nớc….) và một số dự án khác của các ngành.) và một số dự án khác của các ngành

có khả năng thu hồi vốn đã đợc xác định trong cơ cấu kế hoạch của nhà nớc.Việc bố trí các dự án này do chính phủ quyết định cụ thể cho từng thời kỳ kếhoạch

+ Vốn hỗ trợ phát triển chính thức (offcial Developmen Assitance-ODA củacác tổ chức quốc tế và chính phủ hỗ trợ trực tiếp cho Chính phủ Việt Nam).+ Vốn tín dụng thơng mại: dùng để đầu t mới, cải tao, mở rộng, đổi mới kỹthuật và công nghệ các dự án sản xuất kinh doanh, dịch vụ có hiệu quả, có khảnăng thu hồi vốn và có đủ điều kiện vay vốn theo quy định hiện hành

+ Vốn tự huy động của các doanh nghiệp Nhà nớc: Dùng để đầu t cho pháttriển sản xuất kinh doanh, nâng cao chất lợng và khả năng cạnh tranh của sảnphẩm

+ Vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài (FDI) là những khoản đầu t do các tổ chức

và cá nhân liên doanh với tổ chức và cá nhân trong nớc theo quy định củaLĐTNN tại Việt Nam

+ Vốn góp của nhân dân bằng tiền, vật liệu hoặc công lao động cho các dự

án đầu t chủ yếu vào việc xây dựng các công trình phúc lợi công công phục vụtrực tiếp cho ngời góp vốn theo các điều kiện cam kết huy động vốn

+ Vốn đầu t của các tổ chức kinh tế ngoài quốc doanh và vốn đầu t của nhân dân thực hiện theo giấy phép kinh doanh, giấy phép xây dựng của cơ quan có thẩm quyền….) và một số dự án khác của các ngành

+ Vốn đầu t của các cơ quan ngoại giao, các tổ chức quốc tế và các cơ quan nớc ngoài khác đợc phép xây dựng trên đất Việt Nam, thực hiện theo các khoản mục hoặc hiệp định ký kết giữa chính phủ Việt Nam và chính phủ các nớc hoặc các tổ chức, cơ quan nớc ngoài nêu trên

Từ cách phân lợi theo nh nghị định của Chính phủ ở trên, ta có thể chia cácnguồn vốn đầu t chủ yếu để thấy rõ đợc các tác động của từng loại vốn nh sau:

* Vốn trong nớc bao gồm: Vốn ngân sách; vốn tín dụng thơng mại; vốn tự có:gồm vốn tự huy động của các doanh nghiệp nhà nớc, vốn đầu t của các tổ chứckinh tế ngoài quóc doanh, vốn đóng góp của nhân dân

* Vốn nớc ngoài bâo gồm: cả vốn nhà nớc và vốn t nhân, vốn đầu t của các cơquan ngoại giao, các tổ chức quốc tế và các cơ quan nớc ngoài khác đợc phépliên doanh với Việt Nam

- Vốn nhà nớc: phần lớn đợc thực hiện với các điều u đãi, hoặc trợ cấp, cho vaylãi suất thấp và thời hạn dài

_ Vốn đầu t nớc ngoài bao gồm các bộ phận:

+ Đầu t trực tiếp nớc ngoài (FDI)

+ Đầu t gián tiếp

Vay theo điều kiện thơng mại

+ Một nguồn vốn nớc ngoài nữa là các hãng xuất khẩu và các ngân hàng

th-ơng mại thờng cấp các khoản tín dụng xuất khẩu cho những nớc nhập khẩu vớitính chất nh một biện pháp khuyến khích bán sản phẩm bằng cách cho hoãn

thanh toán

3 Mục đích của việc thu hút đầu t trực tiếp nớc ngoài ở Việt Nam trong giai

đoạn phát triển kinh tế hiện nay

Là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thu hút FDI vào việc phát triểnkinh tế nớc ta Trên cơ sở phân tích thực trạng thu hút FDI trong thời gian quatình hình triển khai các dự án co vốn FDI và tác động của nó đến sự phát triểnkinh tế để để xuất một số các kiến nghị và giải pháp chủ yếu nhằm tăng cờng thuhút và triển khai các dự án FDI, đồng thời thực hiện tốt hơn việc chuyển dịch cơcấu kinh tế theo hớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

II Vai trò của việc thu hút đầu t trực tiếp nớc ngoài ở Việt Nam trong giai

đoạn phát triển hiện nay.

Đầu t nớc ngoài là vấn đề phổ biến của mọi quốc gia trên thế giới và đặcbiệt quan trọng đối với Việt Nam - một nớc nghèo mới bớc vào thời kỳ côngnghiệp hoá- hiện đại hoá Đây là một hoạt động rất mới ở nớc ta, đang diễn rasội động, có tác động tốt đến phát triển kinh tế, song cũng có nhiều khó khăn,phức tạp cả trong nhận thức lý luận và thực tiễn quản lý, đang cần đợc tiếp tụcnghiên cứu và tìm kiếm giải pháp

* Vai trò

Đầu t trực tiếp nớc ngoài là mắt sích quan trọng nhất của vòng tròn tác

động lẫn nhau giữa vốn, kỹ thuật và tăng trởng Trong đời sống kinh tế quốc tế

FDI có vai trò rất quan trọng, đặc biệt là đối với những nuớc có nền kinh tế kémphát triển

Trớc hết, FDI cung cấp vốn bổ xung cho nớc chủ nhà để bù đắp sự thiếu hụtnguồn vốn trong nớc, mà hầu hết các nớc phát triển đều có nhu cầu rất lớn vềnguồn vốn để thực hiện công nghiệp hoá thực tế ở nhiều nớc, nổi bật là các nớcASEAN và Đông á nhờ có FDI đã thực hiện thành công và trở thành những NIC(Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông….) và một số dự án khác của các ngành) hay Singapo

Thứ hai, Cùng với việc cấp vốn là công nghệ chuyển giao mà nớc chủ nhà

đã có và đợc cải tiến kỹ thuật tiến tiến, kinh nghiệm quan lý, đội ngũ lao động

đ-ợc đào tạo và bồi dỡng về nhiều mặt

thứ ba, do tác động của vốn, của khoa học công nghệ, FDI tác động mạnh

mẽ đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế lạc hậu ở các nớc kém và chậm phát triển.Thông qua FDI, cơ cấu ngành, cơ cấu kỹ thuật, cơ cấu sản phẩm và lao động sẽ

đợc biến đổi heo chiều hớng tiến bộ

Thứ t, FDI là một trong những hình thức đầu t quốc tế mà thông qua nó mànớc chủ nhà có thêm điều kiện mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế trong xu hớnghợp tác toàn cầu

III.Tình hình FDI từ 1988 đến nay

* Quá trình hình thành và phát triển của đầu t trực tiếp nớc ngoài ở Việt Nam (chủ yếu từ năm 1988 đến nay)

Từ cuối những năm của thập kỷ 70, Việt Nam đã công bố điều lệ đầu t nớcngoài nhng về cơ bản không thực hiện đợc Tháng 12 /1987 Luật đầu t nớc ngoài

đợc ban hành, sau đó nhà nớc đã ban hành hàng loạt các văn bản hớng dẫn chitiết, trong đó quan trọng nhất là Nghị định139/ HĐBT ra ngày 5/9/1988 Sau hơnmột năm thực hiện; ngày 30/6/1990 Quốc hội Việt Nam đã sửa đổi bổ sung luật

đầu t và có hiệu lực từ ngày 6/2/1991 Đến nay đã hoàn thành có bản hệ thốngvăn bản pháp lý về đầu t nớc ngoài cả về "chiều dọc lẫn chiều ngang" Đây làmột cố gắng lớn về lĩnh vực luật pháp nói chung và đầu t nớc ngoài nói riêng

1 Tình hình cấp giấy phép đầu t nớc ngoài từ 1988 đến nay.

Tinh đến cuối năm 2007, cả nước đó thu hỳt được hơn 9.500 dự ỏn ĐTNN

Như vậy, nếu tớnh cả 122,6 triệu USD vốn đăng ký bổ sung của 17 dự ỏn đựơc cấp phộp trong cỏc năm trước thỡ tổng vốn đầu trực tiếp nước ngoài từ đầu năm đến 22/2 đó đạt 2,65 tỷ USD, tăng 39,2% so với cựng kỳ năm 2007 Vốn đầu tư nước ngoài thực hiện ước đạt 1,08 tỷ USD

Tổng cục Thống kờ cho biết, tớnh từ đầu năm đến ngày 22/2/2008, cả nước

cú 72 dự ỏn được cấp phộp với tổng vốn đăng ký 2,53 tỷ USD

Tuy so với cựng kỳ năm trước số dự ỏn giảm 42% nhưng tổng số vốn đăng ký vẫn tăng 56%, chủ yếu do cú 3 dự ỏn lớn được cấp phộp với tổng vốn đăng ký trờn 2,21 tỷ USD

LĐ) - Với việc coi khu vực kinh tế cú vốn đầu tư nước ngoài (ĐTNN) là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, đúng gúp lớn vào tăng trưởng GDP, sau 20 năm thu hỳt đầu tư (1988-2007), VN đó gặt hỏi được những thành cụng ngoài mong đợi

Đặc biệt cựng với việc gia nhập WTO và thực hiện cỏc cam kết quốc tế, VN đó chứng kiến một "làn súng đầu tư thứ hai" hết sức mạnh mẽ kể từ năm 2006 đến nay, mà đỉnh cao là 20,3 tỉ USD thu hỳt trực tiếp FDI trong năm 2007 Ngày 24.1, một hội nghị lớn đỏnh giỏ tỡnh hỡnh thu hỳt ĐTNN 20 năm sau sẽ diễn ra

tại Hà Nội.Sau thời kỳ "bựng nổ" ĐTNN tại VN (1991-1996) được xem như

"làn súng ĐTNN" đầu tiờn vào VN, với tổng vốn đăng ký 28,3 tỉ USD, gồm cả vốn cấp mới và tăng vốn, nguồn vốn ĐTNN bị suy giảm vào năm 1997 do khủng hoảng tài chớnh khu vực và phục hồi mạnh mẽ kể từ năm 2004 đến nay Đặc biệt trong 2 năm 2006-2007, dũng vốn ĐTNN vào nước ta đó tăng đỏng

kể (32,3 tỉ USD), với sự xuất hiện của nhiều dự ỏn quy mụ lớn đầu tư chủ yếu vào những lĩnh vực chỳng ta chủ trương thu hỳt đầu tư như cụng nghiệp (sản xuất thộp, điện tử, sản phẩm cụng nghệ cao, ) và dịch vụ (cảng biển, bất động sản, cụng nghệ thụng tin, du lịch-dịch vụ cao cấp v.v ), bỏo hiệu "làn súng ĐTNN" thứ hai vào VN

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI), tớnh đến cuối năm 2007, cả nước đó thu hỳt được hơn 9.500 dự ỏn ĐTNN với tổng vốn đăng ký khoảng 98 tỉ USD (gồm

cả vốn cấp mới và vốn tăng thờm) Trừ cỏc dự ỏn đó hết thời hạn hoạt động hoặcgiải thể trước thời hạn, hiện cũn khoảng 8.590 dự ỏn cũn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký 83,1 tỉ USD Trong số này, đó cú khoảng 50% số dự ỏn triển khai gúp vốn thực hiện đạt hơn 43 tỉ USD, chiếm 52,3% tổng vốn đăng ký

Cỏc dự ỏn ĐTNN đi vào hoạt động đó tạo ra tổng giỏ trị doanh thu đỏng kể, giỏ trị XK, đúng gúp cho ngõn sỏch, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động Hiện khu vực cú vốn ĐTNN đó đúng gúp trờn 17% GDP, chiếm 16% tổng vốn đầu tư toàn xó hội, đạt giỏ trị doanh thu trong 2 năm 2006-2007: 69 tỉ USD, trong đú giỏ trị XK (trừ dầu thụ) đạt 28,6 tỉ USD, chiếm 41% tổng doanh thu

Đỏnh giỏ về tỏc động tớch cực của ĐTNN đối với nền kinh tế VN sau 20 năm, ụng Phan Hữu Thắng - Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài - nhận định:

"Đõy là khu vực cú tốc độ phỏt triển năng động nhất nền kinh tế, nhờ đú đó cú tỏc động lan toả đến cỏc thành phần kinh tế khỏc, giỳp VN hội nhập sõu rộng vào đời sống kinh tế quốc tế như đẩy nhanh tiến trỡnh tự do hoỏ thương mại và đầu tư, tạo ra sự hợp tỏc và cạnh tranh ở quy mụ toàn cầu "

2 Tình hình thức hiện

2.1 Về quy mô và nhịp độ đầu t.

Nếu nh năm 1988 - năm đầu tiên thực hiện luật đầu t nớc ngoài chỉ có 37

dự án với tổng số vốn đầu t là 366 triệu USD thì đến hết năm 1999 Bộ Kế hoạch

và Đầu t đã câp 1984 dự án với tổng số vốn đầu t hơn 28 tỉ USD cho hơn 900công ty, tập đoàn từ hơn 50 nớc và lãnh thổ thế giới, cho đến hết tháng 9 năm

1997 MPI đã cấp thêm 95 dự án với số vốn 1070 triệu USD và tổng số vốn đầu t

từ 1998 đến nay đã lên trên 29 tỷ USD với 1634 dự án trong hoạt động

Trong thời gian từ 1998 - 1996 nhịp độ và quy mô thu hút vốn đầu t trựctiếp tăng khá nhanh, bình quân tăng hàng năm là trên 50% vốn bình quân một dự

án qua 9 năm hoạt động đạt 14,1 triệu USD hơn hẳn Trung Quốc (1,3 triệuUSD), Malaysia (3,5 triệu USD) ấn Độ (7,2 triệu USD) trong thời kỳ (1987 -1994)

Nhìn một cách tổng quát thì các dự án có quy mô nhỏ (dới 5 triệu USD) tuychiếm số lợng lớn về dự án (72%) nhng chiếm tỷ lệ nhỏ về số vốn đầu t (12%)bên cạnh đó có một số côg trình có quy mô rất lớn, có ý nghĩa then chốt nh dự

án Bắc Thủ Thiêm có tổng số vốn đầu t 2,231 tỷ USD vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng

và phát triển đô thị ở thành phố Hồ Chí Minh Việc phát triển hàng loạt các xínghiệp có quy mô vừa và nhỏ trong một số lĩnh vực vẫn là hớng đi thích hợp, vừavận dụng có hiệu quả các cơ sỏ hiện có, tổ chức quản lý, đổi mới thiết bị và ph-

ơng pháp sản phẩm để thích nghi với những thay đổi của thị trờng

2.2 Cơ cấu đầu t

Về cơ cấu ngành: Qua các năm, có cấu đầu t theo các ngành có sự chuyểndịch lớn ngày càng phù hớp so với yêu cầu, nếu nh trong những năm đầu khiLĐTNN mới ra đời thì vốn tập trung vào các ngành dầu khí (32,5%), khách sạn(20,6%) thì từ 1991, nhất là trong năm 1994, 1995, đầu t vào công nghiệp tăng

đáng kể (21,07%) lên 46% (tính riêng quí I năm 1996) Nếu tính cả ngành dầukhí đạt 52,4%, năm 1996 cơ cấu đầu t vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp, cơ sởhạ tấng chiếm 80% tổng số vốn trong khi năm 1995 chỉ có 64% Theo báo cáocủa Bộ công nghiệp, toàn ngành tăng trởng 14,1%/ năm trong đó riêng khu vực

Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu t (tính hết ngày 31/5/1996)

Nếu nh trong những năm đầu thực hiện LĐTNN (từ 1988 - 1991), các tỉnhphía Bắc có 25 dự án với 20% tổng số vốn đầu t của cả nớc thì đến hết ngày31/5/1996 các tỉnh phía Bắc đã thu hút đợc 26,9% số dự ánv ới 32% tổng số vốn

đầu t của cả nớc Sở dĩ nh vậy là do mỗi địa phơng đều có những thế mạnh riêng,nhng quan trọng là do Nhà nớc có những điều chỉnh kịp thời về chính sách, biệnpháp khuyến khích đầu t vào những vùng cần đầu t theo hớng của Chính phủ

2.3 Về đối tác đầu t nớc ngoài:

Tính từ năm 1988 đến nay có hơn 50 nớc và vùng lãnh thổ trên thế giới có

dự án đầu t và Việt Nam

Nớc có vốn đầu t lớn nhất vào Việt Nam (1988 - 1996) STT Nớc và vùng lãnh thổ Số dự án Vốn đầu t

* Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu t - MPI

Có thể thấy rằng Singapore, Đài Loan, Hồng Kông là những đối tác đầu tquan trọng, song bên cạnh đó phải kể đến Nhật Bản đã vơn lên vị trí thứ 5 trongkhi trớc đây các nhà đầu t Nhật Bản rất dè dặt khi đầu t vào Việt Nam Điều nàychứng tỏ họ đã từng bớc chấp nhận môi trờng đầu t ở Việt Nam

Đối với đối tác Mỹ cũng tăng lên đáng kể từ khi có bình thờng hoá quan

hẹ Việt - Mỹ và trong tơng lai cùng với đối tác Nhật Bản là đối tác góp phần lớntăng vốn đầu t trực tiếp vào Việt Nam

2.4 Các hình thức đầu t thực hiện.

Luật ĐTNN tại Việt Nam quy định 3 hình thức đầu t chủ yếu là: Hợp táckinh doanh trên cơ sở hợp đồng kinh doanh, xí nghiệp liên doanh, xí nghiệp có100% vốn nớc ngoài, thì đến nay cả 3 hình thức đều đợc các nhà đầu t chấp nhận

và vận dụng Tính từ 1988 đến năm 1996, xí nghiệp liên doanh chiếm 67,09%tổng số dự án với 79,68 số vốn đầu t Xí nghiệp 100% vốn nớc ngoài chiếm26.58% số dự án với 16,34% tổng số vốn đầu t

Đầu tư trực tiếp nước ngoài: 20 năm, 98 tỉ USD

*Mụi trường đầu tư khụng ngừng cải thiện

Theo ụng Phan Hữu Thắng, một trong những yếu tố cơ bản làm nờn sức hỳt

về ĐTNN trong 20 năm qua, là chủ trương nhất quỏn của Chớnh phủ VN trong việc coi ĐTNN là một bộ phận hữu quan của nền kinh tế Đặc biệt, Luật Đầu tư nước ngoài được ban hành từ năm 1987 và Luật Đầu tư chung hợp nhất Luật ĐTNN và Luật Khuyến khớch đầu tư trong nước năm 2005 đó tạo ra sự thống nhất trong hệ thống phỏp luật về đầu tư, tạo sõn chơi bỡnh đẳng, khụng phõn biệt

đối xử giữa cỏc nhà đầu tư

Cựng với Luật Đầu tư, Chớnh phủ đó ban hành một loạt cỏc văn bản phỏp luật thỏo gỡ cỏc khú khăn vướng mắc, trở ngại trong hoạt động của ĐTNN, tuỳ từng hoàn cảnh cụ thể, Chớnh phủ đó cú những biện phỏp hỗ trợ DN trong xõy dựng

hạ tầng cơ sở, như đường giao thụng, hệ thống cấp/thoỏt nước, hoàn chi phớ ứng trước xõy dựng đường điện tới chõn hàng rào, giảm giỏ, phớ tiến tới quy định một giỏ điện, nước, cước viễn thụng, vận tải cho DN FDI nhằm giảm chi phớ đầu vào, giỳp tăng năng lực cạnh tranh

Một trong những lý do nhà đầu tư than phiền là thủ tục hành chớnh rườm rà thỡ Chớnh phủ đó cú biện phỏp cải cỏch mạnh mẽ bằng việc phõn cấp quản lý chochớnh quyền cỏc địa phương trong quản lý đầu tư Từ chỗ địa phương chỉ được phõn cấp cho khõu cấp và điều chỉnh GPĐT, đến nay toàn bộ quỏ trỡnh quản lý hoạt động ĐTNN với 6 nội dung từ lập, cụng bố danh mục dự ỏn, vận động, xỳc tiến đầu tư, tham gia thẩm định dự ỏn, cấp GPĐT đều đó thuộc thẩm quyền của địa phương Đồng thời với phõn cấp, UBND cấp tỉnh và BQL dự ỏn cũng là

cơ quan quản lý trực tiếp cỏc nguồn lực đầu tư về đất đai, lao động, mụi trường, quy hoạch, nắm bắt sỏt nhất tỡnh hỡnh thực hiện cỏc dự ỏn đầu tư trờn địa bàn Chớnh từ sự phõn cấp này mà kết quả thu hỳt đầu tư vượt trội của năm 2007 đó được minh chứng là một chủ trương đỳng

Theo ụng Phan Hữu Thắng, mặc dự đạt được những kết quả khả quan, song ĐTNN thời gian qua cũng bộc lộ những điểm cần hoàn thiện để đạt mục tiờu thu hỳt mạnh mẽ hơn nguồn vốn này Một trong những điểm mấu chốt là cần hoàn thiện tư duy kinh tế Dự chủ trương chung đều coi ĐTNN là một bộ phận cấu thành hữu cơ của nền kinh tế, được khuyến khớch phỏt triển lõu dài, bỡnh đẳng với cỏc thành phần kinh tế khỏc, nhưng trờn thực tế, việc xử lý ở nhiều bộ, ngành và địa phương vẫn cũn phõn biệt đối xử giữa đầu tư trong nước và ĐTNN, thể hiện ngay từ khõu quy hoạch sản phẩm, phõn

bổ cỏc nguồn lực lao động, đất đai, vốn , chưa thực sự cho phộp nhà ĐTNN tham gia Việc xử lý tranh chấp kinh tế giữa cỏc bờn cũng thiờn về bảo vệ quyền lợi cho phớa VN Trong những thời điểm khú khăn, ta tranh thủ vốn ĐTNN nhưng khi điều kiện thuận lợi lại cú xu hướng khụng khuyến khớch ĐTNN mà để trong nước tự làm; những biểu hiện này cú tỏc động làm nản lũng nhà ĐTNN

Đầu tư nước ngoài giai đoạn 2006-2010:

Vốn ĐTNN thực hiện: Đạt khoảng 24 - 25 tỉ USD, chiếm khoảng 17,8% tổng vốn đầu tư toàn xó hội Vốn đăng ký - bao gồm cả vốn FDI đăng ký cấp mới và tăng vốn đạt khoảng 55 tỉ USD, trong đú vốn cấp mới

đạt 41 tỉ USD và vốn bổ sung đạt khoảng 14 tỉ USD; bỡnh quõn mỗi năm đạt khoảng 11 tỉ USD Doanh thu: Khoảng 163,4 tỉ USD Xuất - nhập khẩu: Xuất khẩu đạt khoảng 93,3 tỉ USD (khụng kể dầu thụ); nhập khẩu đạt 103,tỉ USD Nộp ngõn sỏch nhà nước: Đạt khoảng 8,4 tỉ USD

2.4.1 Hình thức xí nghiệp liên doanh:

Đợc áp dụng phổ biến nhất nhng có xu hớng bớt dần về tỷ trọng Hiện cókhoảng 1300 xí nghiệp liên doanh đợc cấp giấy phép đầu t với tổng số vốn đăng

ký là 20.489,016 triệu USD Sở dĩ các nhà đầu t nớc ngoài thích áp dụng hìnhthức liên doanh vì:

+ Họ thấy đợc u thế của hình thức xí nghiệp liên doanh so với xí nghiệp100% vốn nớc ngoài là tranh thủ đợc sự hiểu biết và hỗ trợ của đối tác Việt Namtrong tất cả các khâu hình thành, thẩm định và thực hiện dự án, rộng hơn xínghiệp 100% vốn nớc ngoài.

+ Phạm vi, lĩnh vực và địa bàn hoạt động của xí nghiệp liên doanh

Tuy nhiên, hiện nay hình thức nào có xu hớng giảm đi là do nhữg nguyênnhân chủ yếu sau:

+ Sau một thời gian tiếp cận với thị trờng Việt Nam, các nhà đầu t nớcngoài, đặc biệt là các nhà đầu t Châu á đã hiểu rõ hơn về luật pháp, chính sách vàthủ tục đầu t tại Việt Nam có những bất lợi cho họ

+ Thực tiễn phát sinh nhiều tranh chấp việc quản lý điều hành xí nghiệp,một phần do sự yếu kém về trình độ của bên đối tác Việt Nam Mặt khác, bên n-

ớc ngoài thờng góp vốn nhiều nhng lại không quyết định đợc vấn đề chủ chốtcủa xí nghiệp vì nguyên tắc nhất trí trong hội đồng quản trị

+ Khả năng tham gia liên doanh của Việt Nam cơ bản là thiếu cán bộquản lý, chuyên gia, thiếu vốn đóng góp (vốn đối ứng), phần vốn góp chủ yêú là

đất (chiếm 90%) giá trị

+ 98% đối tác Việt Nam tham gia xí nghiệp liên doanh là các doanhnghiệp nhà nớc, 2% còn lại thuộc các tổ chức kinh tế ngoài quốc doanh bao gồncác hợp tác xã, công ty cô phẩn, công ty trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp tnhân Do vậy, có nhiều trờng hợp cơ quan quản lý nhà nớc đã có tác động sẵnvào quá trình tổ chức sản xuất kinh doanh của xí nghiệp

Các nhà đầu t trong nớc và nớc ngoài đều thừa nhận quy định về xí nghiệpliên doanh của LĐTNN tại Việt Nam là rõ ràng và chấp nhận đợc Tuy nhiên,một số đối tác nớc ngoài cho rằng nguyên tắc nhất trí trong hội đồng quản trị làkhông phù hợp với hệ thống quốc tế, và trong thực tế có nhiều trờng hợp bênViệt Nam có thể cố tình hoặc do thiếu hiểu biết đã vận dụng sai những nguyêntắc này, áp dụng những vấn đề không phải chủ chốt, gây lên khó khăn ách tắc

đối với hoạt động sản xuất kinh doanh

án 100% vốn nớc ngoài vì họ cho rằng các nhà đầu t nớc ngoài thuê đất lập xínghiệp 100% vốn nớc ngoài có lợi thế nhiều hơn là việcc giao đất cho bên ViệtNam góp phần bằng giá trị quyền sử dụng đất để tham gia liên doanh

Xu hớng xí nghiệp 100% vốn nớc ngoài tăng lên nói đến tính hấp dẫn củamôi trờng đầu t Việt Nam, thể hiện sự yên tâm của các nhà nớc ngoài ki hoàntoàn bỏ vốn ra kinh doanh chứ không phải liên doanh hay ký kết hợp đồng hợptác để vừa kinh doanh vừa thăm dò tình hình nớc sở tại

2.4.3 Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh.

Là hình thúc đợc áp dụng phổ biến trong lĩnh vực thăm dò khai thác dầu khí

và trong lĩnh vực bu chính viễn thông Hai lĩnh vực này chỉ chiếm 30% số dự án(nhng trong đó có tới 90% tổng số vốn cam kết thực hiện) Phần còn lại chủ yếuthuộc lĩnh vực công nghiệp gia công chế biến và dịch vụ, tính từ 1988 đến hếtnăm 1996 chúng ta có tất cả 119 trờng hợp hợp đồng hợp tác kinh doanh vớitổng số vốn là 1.184.181 triệu USD Qua thực hiện quản lý hợp đồng, hợp táckinh doanh thờng có phát sinh hai vấn đề phức tạp sau:

+ Một là, có sự nhầm lẫmn giữa hợp đồng hợp tác kinh doanh giữa các hợp

đồng khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật đầu t nớc ngoài nh: Hợp

đồng mua bán thiết bị trả chậm….) và một số dự án khác của các ngànhDo vậy một số nhà đầu t đã lợi dụng để đầu tchui, trốn tránh sự quản lý của nhà nớc về đầu t

+ Hai là, khi thực hiện các dự án lớn, các bên hợp doanh thờng gặp khókhăn trong việc phân phối điều hành dự án Một số hợp doanh đã đề xuất thànhlập ban điều hành chung và đề bghị tổ chức ban điều hành đó nh một pháp nhân

và thực tế đã có hợp doanh tổ chức thành pháp nhân, có con dấu hoạt động tạiViệt Nam

Về hình thức đầu t và các phơng thức tổ chức khác đến nay đã có 5 công tyliên doanh xây dựng kết cấu hạ tầng, khu chế xuất và hai công ty liên doanh xâydựng kết cấu hạ tầng công nghiệp đợc cấp giấy phép hoạt động Hình thức hợp

đồng xây dựng - vận hành - chuyển giao (BOT) mới bắt đầu triển khai thực hiệ

đã có một dự án Xử lý và cug cấp nớc sạch ở thành phố Hồ Chí Minh với tổng

số vốn là 30 triệu USD, trong năm 1996 Bộ Kế hoạch và Đầu t (MPI) đã cấpthêm 3 giấy phép cho dự án BDT với tổng số vốn đầu t là 673.000.000 USD.Nhìn chung theo đánh giá của các đối tác nớc ngoài thì hệ thống luật pháp vềBOT đợc xem là đầy đủ, hoàn chỉnh so với nhiều nớc trong khu vực

IV Nhận xét đánh giá:

1.Kết quả đạt đợc:

Nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng cao trong năm 2006 với mức tăng GDP trờn 8,2% Giỏ trị xuất khẩu đạt trờn 39,6 tỉ USD, trong đú khu vực cúvốn đầu tư nước ngoài đạt 57,2% kể cả dầu thụ (trừ dầu thụ đạt 35,6%) Số lượng mặt hàng cú giỏ trị xuất khẩu trờn 1 tỉ USD đó tăng lờn so với năm 2005 (gồm: dầu thụ, dệt may, giày dộp, đồ gỗ, hàng điện tử, gạo, cao su) Cơ cấu kinh

tế đó cú chuyển biến tớch cực theo hướng cụng nghiệp húa

Trong năm 2006 vị thế của nước ta trờn thế giới tiếp tục nõng cao hơn sau khi trở thành thành viờn thứ 150 của WTO, tổ chức thành cụng Hội nghị APEC lần thứ 14 và được Quốc hội Hoa Kỳ thụng qua PNTR Bờn cạnh đú là việc triểnkhai cỏc luật mới và thủ tục đầu tư được đơn giản húa Cỏc yếu tố trờn khụng chỉ

mở ra triển vọng và động lực mới cho đầu tư của cỏc thành phần kinh tế mà cũn củng cố và tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng cỏc nhà đầu tư nước ngoài, đặcbiệt là nhà đầu tư Hoa Kỳ đầu tư vào Việt Nam

FDI in Jan-Mar 2008 - Classified by Provinces

Province Number of projects

Million $US Invesment

Capital

Legal Capital