TIỂU LUẬN: Công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo pot

Công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo hiện nay đang là một trong những vấn đề có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước ta.. Nhưng ph

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ………

TIỂU LUẬN

Công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo

Phần thứ nhất đặt vấn đề

Công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo hiện nay đang

là một trong những vấn đề có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước ta Việc đổi mới đường lối phát triển kinh tế - xã hội phải đi đôi với thực hiện “Công bằng, dân chủ” Quan điểm này khẳng định đây là tính ưu việt và là sự khác biệt của Đảng Cộng sản và Nhà nước XHCN Việt Nam đối với bất cứ Nhà nước tư bản nào trên thế giới Bởi vậy

mà Đảng, Nhà nước ta coi công tác tiếp công dân chính là thực hiện quan điểm “Dân là gốc”; tiếp công dân là tạo điều kiện để nhân dân trực tiếp tham gia quản lý Nhà nước “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” tạo điều kiện để nhân dân thực hiện quyền dân chủ, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, nhũng nhiễu nhân dân, bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhà nước, của tập thể và của cá nhân Công tác tiếp công dân đây cũng là bước đầu của giải quyết khiếu nại, tố cáo

Hiến pháp năm 1992 khẳng định rằng khiếu nại, tố cáo là một trong các quyền cơ bản của công dân, quyền này được sử dụng không hạn chế ở bất cứ lĩnh vực nào Luật Khiếu nại, tố cáo đã cụ thể hoá quyền khiếu nại, tố cáo của công dân thành những chế định được thực hiện trên thực tế và việc giải quyết khiếu nại, tố cáo theo đúng quy định của pháp luật Trên thực tế hiện nay việc thực thi những quyền này đối với quyền và nghĩa vụ của Nhà nước cũng như quyền và nghĩa vụ của công dân đang còn là vấn đề phải bàn bạc, phải hoàn thiện về mặt pháp luật rất nhiều Nhưng phải khẳng định một điều rằng công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của Nhà nước ta trong những năm gần đây có nhiều tiến bộ, tích cực, hạn chế được cơ bản những vụ việc bức xúc, phức tạp, góp phần ổn định tình hình an ninh, chính trị, giữ ổn định sự phát triển của đất nước

Qua thời gian học tập, nghiên cứu lớp nghiệp vụ công tác thanh tra, chương trình cơ bản tại trường Cán bộ Thanh tra Bản thân tôi nhận thức được rằng: Trong công tác thanh tra nói chung và nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố

cáo nói riêng, trong đó có công tác tiếp công dân và sử lý đơn thư khiếu nại,

tố cáo có một vị trí rất quan trọng Nếu như các cơ quan Nhà nước, chính quyền các cấp, nhất là cấp cơ sở mà thực hiện tốt công tác tiếp công dân và sử

lý đơn thư khiếu nại ngay từ bước đầu sẽ góp phần quan trọng không chỉ hạn chế được phát sinh các vụ việc phức tạp mà còn ngăn ngừa được tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp lên Trung ương, đồng thời cũng sẽ hạn chế được tình trạng bức xúc khiếu nại đông người, đặc biệt là những vấn đề có tính nhạy cảm về an ninh chính trị, điểm yếu mà hiện nay kẻ địch đang lợi dụng

nó để âm mưu “Diễn biến hoà bình” phá hoại công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước ta

Việc tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo là những công việc thường xuyên, liên tục, là những việc làm đầy khó khăn, phức tạp Các

vụ việc khiếu nại, tố cáo sẩy ra có từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chung quy lại nó đều xuất phát từ việc lợi ích của nhà nước, của tập thể, của

cá nhân bị xâm hại Nhìn nhận một cách khách quan tôi cho rằng ngay từ một văn bản chính sách của Nhà nước ban hành ra, bản thân nó cũng đã có ẩn chứa hai mặt của một vấn đề, khi thực hiện nó mới bộc lộ ra trên thực tiễn Một mặt nó thể hiện tính đúng đắn, tích cực, đáp ứng được nguyện vọng của nhiều người và phù hợp với xu thế phát triển của xã hội , của thời đại Mặt khác nó hạn chế, thậm chí nó đe doạ gây thiệt hại đến lợi ích của một số bộ phận nhân dân, bên cạnh đó không ít những địa phương, cơ quan Nhà nước, những người có thẩm quyền trong việc thi hành chính sách, pháp luật lợi dụng

để trục lợi cho bản thân, tham nhũng, tiêu cực và gây nhũng nhiễu nhân dân Bởi vậy việc công dân đi khiếu kiện đến các cơ quan Nhà nước là một tất yếu khách quan Trong bài viết này, tôi tập trung nghiên cứu vào một số vấn đề cơ bản trong công tác tiếp công dân và sử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo nhằm củngcố những kiến thức đã học, đã nghiên cứu Mong muốn đáp ứng tốt hơn

về trình độ lý, trình độ nhiệp vụ chuyên môn trong công tác Thanh tra nói

chung và kỹ năng nghiệp vụ trong công tác tiếp dân và xứ lý đơn thư khiếu nại, tố cáo ở địa phương nơi mà bản thân tôi đang công tác

Phần thứ hai

nội dung

i, những nguyên tắc trong công tác tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo

1 Nguyên tắc tôn trọng quyền khiếu nại, tố cáo của công dân

Điều 74 của Hiến pháp năm 1992, Điều 1 của Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998 đều khẳng định “Công dân có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền” Nơi tiếp công dân phải tôn trọng quyền khiếu nại,

tố cáo của công dân Sự tôn trọng đó thể hiện trước hết ở việc tiếp xúc với công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên quan đến khiếu nại,

tố cáo Tại nơi tiếp công dân những cán bộ được thay mặt Nhà nước tiếp công dân phải có thái độ, cử chỉ lịch sự, đúng mực, nghiêm túc và giải quyết kịp thời những yêu cầu, đề nghị, nguyện vọng chính đáng của công dân

2 Nguyên tắc khách quan công khai, dân chủ

Khách quan là đảm bảo việc xem xét, xử lý đúng đắn bản chất sự việc, phù hợp với các diễn biến thực tế của sự việc Trong quá trình xem xét, xử lý phải tôn trọng yếu tố khách quan, tránh áp đặt ý kiến chủ quan của mình làm cho sự việc phức tạp, kết quả sẽ sai lệch so với thực tế đã xảy ra

Công khai là thể hiện việc tiếp công dân phải được tổ chức đàng hoàng tại nơi tiếp công dân theo đúng quy định của pháp luật

Dân chủ là thể hiện công dân đến khiếu nại, tố cáo và cán bộ tiếp công dân đều bình đẳng trước pháp luật Mọi ý kiến đều được tôn trọng, được giải quyết thấu tình đạt lý

3 Nguyên tắc thận trọng

Trong mọi tình huống người cán bộ tiếp công dân phải sáng suốt, bình tĩnh, cân nhắc xem xét sự việc một cách có căn cứ Người cán bộ tiếp công dân không được hứa hẹn hoặc khẳng định một vấn đề gì khi không đủ căn cứ, chỉ được bày tỏ thái độ khi đã có đủ căn cứ và trong phạm vi thẩm quyền của mình Hết sức thận trọng khi phát ngôn hay đưa ra chính kính

ii tổ chức tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo

1 Một số yêu cầu cụ thể trong việc tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo

Ngoài việc thực hiện tốt các nguyên tắc đề ra, việc tiếp công dân cần phải chú ý tới những yêu cầu cụ thể trong khâu chuẩn bị thì việc tiếp công dân mới đạt hiệu quả cao

a Về địa điểm

Tùy theo điều kiện và khả năng của từng cơ quan, địa phương mà lựa chọn địa điểm của nơi tiếp công dân phải thuận lợi về mọi mặt cho công dân Nơi tiếp công dân cần khang trang, thoáng mát nhằm gây ấn tượng tốt đẹp cho công dân khi đến cơ quan Nhà nước Việc lựa chọn địa điểm nơi tiếp công dân cần tránh hai khuynh hướng: quá đơn giản tùy tiện gây ấn tượng không tốt đối với công dân khi đến nơi tiếp công dân hoặc quá cầu kỳ, hình thức, gây lãng phí

Nơi tiếp công dân cần bố trí phòng chờ đợi, phòng tiếp công dân riêng biệt

b Về phương tiện

Cần có những trang bị cần thiết để phục vụ cho công tác tiếp công dân

và cán bộ tiếp công dân thực hiện nhiệm vụ như bàn, ghế, sổ sách, ấm chén, đèn, quạt… Nếu có điều kiện nên trang bị máy ghi âm, máy chụp ảnh để cán

bộ tiếp công dân ghi lại những ý kiến quan trọng hoặc những hình ảnh, hiện vật, tài liệu cần thiết

Cần bố trí sắp xếp các thiết bị trong phòng tiếp công dân gọn gàng khoa học, bảo đảm thuận lợi khi tiến hành công việc, song cũng đảm bảo tính mỹ quan

Trong phòng tiếp công dân nhất thiết phải có: Bản nội quy quy định nhiệm vụ, quyền hạn của công dân và trách nhiệm của cán bộ tiếp công dân;

có lịch tiếp công dân, trong lịch ghi rõ thời gian, chức vụ người tiếp công dân, một số văn bản pháp luật liên quan đến khiếu nại, tố cáo

c Đối với cán bộ tiếp công dân

Như vậy, Thủ trưởng cơ quan các cấp, ngành có trách nhiệm trực tiếp tiếp công dân và tổ chức việc tiếp công dân đến trình bày khiếu nại, kiến nghị, phản ánh liên quan đến khiếu nại về quyết định hành chính , hành vi hành chính của cơ quan quản lý các cấp, ngành công chức tiếp công dân khi có căn

cứ cho rằng quyết định , hành vi đó trái pháp luật , xâm phạm quyền lợi ích hợp pháp của mình, và công dân đến tố cáo với cơ quan quản lý các cấp, ngành về hành vi vi phạm pháp luật của công chức, cơ quan , đơn vị , ngành xâm phạm lợi ích của Nhà nước , quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

Vì vậy nhiệm vụ của Thủ trưởng cơ quan các cấp là phải bố trí cán bộ

có phẩm chất tốt, có kiến thức và am hiểu chính sách, pháp luật , có ý thức trách nhiệm làm công tác tiếp công dân mới thực sự có hiệu qủa, tạo được sự tin tưởng của công dân khi đến tiếp súc với cán bộ tiếp công dân

Công tác tiếp công dân nhằm tiếp cận các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân diễn ra hàng ngày thuộc lĩnh vực hành chính Nhà nước, kinh doanh xuất nhập khẩu Tiếp công dân để kịp thời phát hiện những mâu thuẫn, thu thập những thông tin cần thiết giúp cho việc tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý, giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo của công dân, chấn chỉnh, sửa chữa kịp thời những sai sót trong hoạt động cơ quan đơn vị các cấp, các ngành

Nhiệm vụ đối với cán bộ được cử tiếp công dân phải có thái độ đúng mực, có trách nhiệm tiếp nhận đơn thư khiếu nại, tố cáo và lắng nghe, ghi chép đầy đủ ý kiến đề đạt nhiệm vụ của công dân về lĩnh vực thuộc thẩm quyền giải quyết Nếu sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết thì cán bộ

tiếp công dân có trách nhiệm hướng dẫn để công dân đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết, không gây khó khăn sách nhiễu, phiền hà Kiên quyết chống mọi biểu hiện tiêu cực

Đối với công dân khi đến cơ quan tiếp công dân phải xuất trình với cán

bộ tiếp dân những giấy tờ tuỳ thân cần thiết Đảm bảo an toàn, giữ gìn trật tự

vệ sinh nơi tiếp dân Không được mang theo vũ khí, chất nổ, chất dễ cháy Công dân đến trước được tiếp trước, phải trình bày trung thực sự việc, nói rõ yêu cầu, cung cấp chứng cứ, tôn trọng sự hướng dẫn của cán bộ tiếp dân Không được lợi dụng quyền khiếu tố để xuyên tạc, vu khống, kích động làm cản trở hoạt động bình thường của cơ quan Nhà nước Luôn đảm bảo nguyên tắc bí mật, không để ảnh hưởng đến quá trình tiếp nhận và giải quyết khiếu tố

Cán bộ tiếp dân và công dân thực hiện nghiêm chỉnh các quy định trên

Ai vi phạm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật

Tiếp công dân là một công việc phức tạp nhưng rất nhạy cảm, công dân đến kiến nghị, phản ánh hay thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo khác nhau về lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp, tâm trạng… Công dân đến khiếu nại thường

có tâm lý cho rằng mình đang bị xâm phạm về quyền, lợi ích và họ bị ức chế

về tinh thần do đó dễ nóng vội, mất bình tĩnh Công dân đến tố cáo xuất phát

từ nhiều động cơ, mục đích khác nhau Có người vì trách nhiệm lương tâm chân chính, tố cáo với mục đích xây dựng Có người vì động cơ xấu tố cáo với mục đích vu khống làm hại người khác, nên cán bộ tiếp dân cần có thái độ ứng xử thích hợp

Năng lực của cán bộ tiếp công dân liên quan đến sự thành công hay thất bại của công việc Do đó, phải chọn những cán bộ tiếp công dân hội đủ những điều kiện cần thiết: có trình độ nghiệp vụ giỏi, phẩm chất đạo đức tốt, có kiến thức về tâm lý xã hội và am hiểu pháp luật Người cán bộ tiếp công dân phải

có thái độ ứng xử đúng mực, niềm nở, chân thành, chu đáo, có khả năng phán đoán sự việc, biết phát hiện diễn biến sự việc, gợi mở và hướng dẫn công dân

trình bày vào bản chất, nội dung trọng tâm của sự việc, tóm tắt và nhận định

sự việc một cách chính xác

Không nên bố trí những người khuyết tật làm công tác tiếp công dân tại nơi tiếp công dân

2 Trình tự các bước và nội dung tiếp công dân

Mỗi công dân đến nơi tiếp công dân với tâm trạng khác nhau, cách trình bày, diễn giải sự việc khác nhau Tùy theo tuổi tác, giới tính, trình độ hiểu biết, đặc điểm nghề nghiệp của họ mà cán bộ tiếp công dân có cách ứng

xử cho phù hợp Trình tự tiếp công dân được chia làm ba bước chính như sau:

Bước 1: Tiếp xúc ban đầu

Khi người công dân đến nơi tiếp công dân, cán bộ tiếp công dân phải lịch sự, nhã nhặn, khiêm tốn, đúng mực Bất kỳ tình huống nào, người tiếp công dân cũng không được có thái độ hách dịch, cửa quyền, thiếu văn hoá Sau khi giao tiếp ban đầu, cán bộ tiếp công dân cần xác định đối tượng của mình phải tiếp ai, đến trình bày nội dung gì để có cách ứng xử thích hợp

Nếu công dân có thái độ nóng nảy, cán bộ tiếp công dân phải nhã nhặn, mềm dẻo, đôi khi phải lựa ý họ Nếu công dân tỏ ra xúc động, cần động viên

họ, tạo điều kiện cho họ bình tĩnh trình bày nội dung sự việc, yêu cầu cần giải quyết Người có thái độ thiếu văn hoá, cán bộ tiếp công dân cần xác định cho

họ, đây là cơ quan Nhà nước cần phải có thái độ nghiêm túc, đúng mực Cán bộ tiếp công dân yêu cầu công dân xuất trình chứng minh thư, giấy uỷ nhiệm v.v…

Trong mọi tình huống, người cán bộ tiếp công dân phải luôn ở thế chủ động, sáng suốt phán đoán diễn biến sự việc chính xác, có cơ sở khoa học

Bước 2: Quá trình làm việc

Người tiếp công dân cần ghi ngày, giờ, họ tên, địa chỉ, nội dung làm việc với công dân vào sổ tiếp công dân Sau đó yêu cầu công dân cung cấp

đơn thư, tài liệu, chứng cứ để xác định tính thật - giả, độ tin cậy của các tài liệu, chứng cứ đó

* Đối với khiếu nại:

Khiếu nại không hội đủ các điều kiện quy định tại Điều 1, Nghị định 67/1999/NĐ-CP thì người tiếp công dân giải thích cho công dân rút đơn

Nếu nội dung thuộc thẩm quyền giải quyết của Thủ trưởng cơ quan mình, người tiếp công dân yêu cầu công dân trình bày, người tiếp công dân nghe và ghi chép đầy đủ, tỉ mỉ thành biên bản các nội dung và những yêu cầu

mà công dân trình bày

Nếu thủ trưởng cơ quan Nhà nước tiếp công dân, những khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của mình mà nội dung rõ ràng, cụ thể có cơ sở để giải quyết thì trả lời ngay cho công dân biết Những khiếu nại có nội dung phức tạp cần nghiên cứu xem xét, thẩm tra, xác minh thì phải nói rõ thời hạn giải quyết, người cần liên hệ để biết kết quả

* Đối với tố cáo:

Công dân đến tố cáo xuất phát từ nhiều mục đích, động cơ khác nhau

Có người vì lương tâm và trách nhiệm với cộng đồng; có người vì động cơ xấu dùng quyền tố cáo để vu cáo, vu khống làm hại người khác Song trong mọi trường hợp người tiếp công dân phải có thái độ ứng xử thích hợp và phải nghe công dân trình bày, ghi chép tỉ mỉ, đầy đủ

Trong trường hợp khẩn cấp hoặc hành vi bị tố cáo có tính chất nguy hiểm, người tiếp công dân phải báo cáo với người có thẩm quyền để có biện pháp phối hợp với cơ quan chức năng ngăn chặn kịp thời hậu quả xấu có thể xảy ra có biện pháp bảo vệ an toàn cho người tố cáo

* Những điều cần lưu ý:

+ Công dân đến nơi tiếp công dân khiếu nại, tố cáo nhiều trường hợp nội dung khiếu nại, tố cáo thường đan xen nhau, người tiếp công dân hướng

dẫn công dân viết thành đơn riêng với nội dung khiếu nại, tố cáo được trình bày riêng

+ Công dân đến khiếu nại, tố cáo thường có tâm trạng cho rằng bản thân mình bị xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp hoặc Nhà nước, tập thể bị xâm hại tới lợi ích một cách nghiêm trọng, bị ức chế về tinh thần Do đó, cần động viên họ bình tĩnh, trình bày, cố gắng trình bày cho rõ ràng và có chứng

cứ minh hoạ

+ Nếu đơn khiếu nại có chữ ký của nhiều người thì người tiếp công dân hướng dẫn công dân viết thành đơn riêng để thực hiện quyền khiếu nại của mình

+ Đối với những nội dung tố cáo với dụng ý xấu, lời lẽ thiếu văn hoá người tiếp công dân cần xác định cho công dân rõ quyền và nghĩa vụ trong việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo

+ Trong trường hợp, đoàn đông người đến khiếu nại, tố cáo cùng một nội dung và yêu cầu, người tiếp công dân đề nghị đoàn cử đại diện làm việc Đoàn từ 5 - 10 người thì cử đại diện không quá 02 người; đoàn từ 10 người trở lên thì cử đại không quá 05 người Nơi tiếp công dân cần bố trí nơi nghỉ ngơi, chờ đợi cho những người còn lại Và có biện pháp bảo vệ an toàn, ngăn chặn các hành vi gây rối, quá khích

Bước 3: Kết thúc buổi tiếp công dân

Trước khi kết thúc buổi tiếp công dân, người tiếp công dân phải đọc lại biên bản Người tiếp công dân yêu cầu công dân cung cấp đơn thư, tài liệu, chứng cứ kèm theo để hoàn chỉnh hồ sơ Các tài liệu trên được lập thành danh mục, đánh số trang và yêu cầu công dân ký vào biên bản xác nhận Nếu nội dung đơn thư thuộc thẩm quyền giải quyết thì viết phiếu hẹn và thông báo cho công dân biết cơ quan giải quyết để họ yên tâm, tuyệt đối không được hứa hẹn một điều gì khi chưa có căn cứ Đơn thư khiếu nại sẽ không được thụ lý giải