1550 Xác định hạn mức sử dụng nợ cách tiếp cận dự trên khả năng sinh lời của doanh nghiệp

L IăC Mă N L iăđ uătiên,ătôiăxinăbàyăt ălòngăbi tă năsâuăs căđ năchaăm ăvàăm iăng iătrongă giaăđìnhăđãăt oăm iăđi uăki năt tănh tăcóăth ăđ ătôiăth căhi năvàăhoànăt tălu năv nănày.ă Tôiă

L IăCAMă OAN

Tôiăxinăcamăđoanăđ ătàiănghiênăc uă“Xác đ nh h n m c s d ng n : cách

ti p c n d a trên kh n ng sinh l i c a doanh nghi p”ălàăcôngătrìnhănghiênăc uăc aă

chính tôi

ătài đ căth căhi nătrênăc ăs ănghiênăc uăcácălỦăthuy tăcóă liên quan và

nh ngăki năth căchuyênăngànhăđ căcôngănh n.ăCácăs ăli u,ămôăhìnhătoánăvàănh ngă

k tăqu ătrongăđ ătài làătrungăth c

Ngo iătr ănh ngătàiăli uăthamăkh oăđ cătríchăd nătrongănghiênăc u này, tôi camăđoanăr ngătoànăph năhayănh ngăph nănh ăc aănghiênăc u nàyăch aăt ngăđ că côngăb ho căđ căs ăd ngăđ ănh năb ngăc pă ănh ngăn iăkhác

ătài nàyăch aăbaoăgi ăđ căn păđ ănh năb tăk ăb ngăc pănàoăt iăcácătr ngă

đ iăh căho căc ăs ăđàoăt oăkhác

TP.HCM,ăngàyă27ăthángă03ăn mă2013

L IăC Mă N

L iăđ uătiên,ătôiăxinăbàyăt ălòngăbi tă năsâuăs căđ năchaăm ăvàăm iăng iătrongă giaăđìnhăđãăt oăm iăđi uăki năt tănh tăcóăth ăđ ătôiăth căhi năvàăhoànăt tălu năv nănày.ă

Tôiăxinăg iăl iătriăânăsâuăs căđ năTh yăVÕăH NGă C,ăng iăđãăch ăb oăvàă

h ngăd nănhi tătìnhăchoătôiătrongăsu tăquáătrìnhăth căhi năđ ătàiănày.ăTh yăđãăb ă sungăvàăb iăđ păcácăki năth căb ăíchăđ ăđ ătàiănàyăđ căth căhi nătr năv năvàăcóăỦă ngh aăth căt ăH năn a,ăTh yăc ngălàăng iăđ ngăviên,ăgiúpăđ ăvàăchiaăs ănh ngăkhóă

kh nătrongăcu căs ng đ ătôiăcóăđ ngăl căhoànăthànhănghiênăc uănày.ă

Bênăc nhăs ăh ătr ,ăh ngăd năchínhăc aăTi năs ăVÕăH NGă C,ătôiăcònă

nh năđ căs ăh ngăd n,ăb ăsungăki năth căv ălỦăthuy tăphânălo iădoanhănghi p b iă

th yăTh.SăTR NăCÔNGăTÀI, gi ngăviên tr ngă iăh căNha Trang, Khánh Hòa Tôiăxinăg iăl iăbi tă năđ năth y.ă

Tôiăc ngăxinăg iăl iătriăânăđ năcácăTh y,ăCôăTr ngă iăh căM ăTp.ăH ăChíă Minh,ăđãătruy năđ tăcácăki năth c,ăkinhănghi măvàăh ngăd năt nătâmătrongăquáătrìnhă

h căt păvàăth căhi nălu năv nănày.ă

Vàăcu iăcùng,ătôiăxinăg iăđ nănh ngăng iăb năthânăthi tăl iăc mă năchână thànhăđãăcóănh ngăh ătr ăvàăđóngăgópăỦăki năth tăb ăíchăđ ălu năv năđ căhoànăch nhă

h n

TP H ChíăMinh,ăthángă03ăn mă2013

VõăT ngăLuân

TịMăT TăLU NăV N

Nghiênăc uănàyăđ căth căhi năđ ăkh oăsátăvàăđoăl ngătácăđ ngătheoăng ngă

c aăm căs ăd ngăn ăđ năkh ăn ngăsinhăl iăc aădoanhănghi p và đ ăxu tă ngăd ngăxácă

đ nhăh năm căs ăd ngăn ăh pălỦăchoădoanhănghi p,ănh măđ măb oăkh ăn ngăsinhăl iă

c aădoanhănghi p D aătrênăvi căl căkh oăcácăc ăs ălỦăthuy tăliênăquan,ăđ ătàiăđã xâyăd ngăkhungăti păc nănghiênăc uăvàăcácăgi ăthuy tănghiênăc uănh măd ăđoánăv ă

m iăquanăh ăgi aăm căs ăd ngăn vàăkh ăn ngăsinhăl iăc aădoanhănghi p.ăM căs ă

d ngăn ăđ căđoăl ngăb ngăt ăl t ngăn ătrênăt ngătàiăs năvàăkh ăn ngăsinhăl iăc aă doanhănghi păđ căđoăl ngăb ngăt ăs ăl iănhu nătrênăv năch ăs ăh uă(Return On Equity - ROE)

Nghiênăc uăti năhànhăkh oăsátătrênăt păd ăli uăbaoăg mă191ăcôngătyăniêmăy tă trênăS ăgiaoăd chăch ngăkhoánăTp.ăHCMă(HOSE)ăvàăS ăgiaoăd chăch ngăkhoánăHàă

N iă(HNX) cóăđ yăđ ăd ăli uăkh oăsát trongăgiaiăđo nă2005ăậ 2012 Nghiênăc uăs ă

d ngăk ăthu tăh iăquyăng ngă(thresholdăregression)ăđ ki măđ nhăvàă căl ngăm iă quanăh ăgi aăm căs ăd ngăn ăvàăkh ăn ngăsinhăl iăc a doanhănghi p.ă ngăth i,ă nghiênăc uănàyăs ăd ngălỦăthuy tăphânălo iădoanhănghi pătheoăc uătrúcătàiăchínhăđ ă xâyăd ngă ngăd ngăxácăđ nhăh năm căs ăd ngăn ătheoăcáchăti păc năd aătrênăkh ă

n ngăsinhăl iăc aădoanhănghi p

K tăqu ănghiênăc uăth cănghi măchoăth y,ăt n t i hi u ng tác đ ng theo 2

ng ng c a m c s d ng n đ n kh n ng sinh l i c a doanh nghi p.ăTùyătheoăt ăl ă

n ăkhácănhau,ătácăđ ngăc aăm căs ăd ngăn ăđ năkh ăn ngăsinhăl iălàăkhácănhau C ă

th :

(i) M căs ăd ngăn ăcóătácăđ ngăcùngăchi uăv iăkh ăn ngăsinhăl iăc aădoanhă ngh i păkhiăt ăl ăn ănh ăh nă56.67%;

(ii) Khi t ăl n ăl năh nă56.67% vàănh ăh nă69.72%,ătácăđ ngăc aăm căs ă

d ngăn ăđ năkh ăn ngăsinhăl iălàăng căchi u

(iii) M căđ ătácăđ ngăng căchi uăs ăt ngăkhiăt ăl n ăt ngăv tăquá 69.72%

Nghiênăc uăđãăcungăc păm tă ngăd ngăph năm măc ăth ănh măxácăđ nhăh nă

m căs ăd ngăn ăchoădoanhănghi p,ăd aătrênăcácănhânăt ăđ uăvàoălàăcácăy uăt ăn iă sinh (l iănhu năsauăthu ,ăt ngătàiăs n, t ngăn ) và y u t ăngo iăsinhă(lãiăsu t,ăthu ăsu tă thu ăthuănh pădoanhănghi p) Tácăgi ăc ngăcânănh căth ngăm iăhóaăph năm mănàyă sauăkhiăhoànăthi năch căn ngăchínhăvàăcácăch căn ngăph ătr

M CăL C

L IăCAMă OAN i

L I C Mă N ii

TÓM T T LU NăV N iii

M C L C v

DANH SÁCH HÌNH NH viii

DANH SÁCH B NG BI U ix

DANH SÁCH CÁC T VI T T T x

CH NGă1ăT NG QUAN 1

1.1 Lý do nghiên c u 1

1.2 V năđ nghiên c u 2

1.3 M c tiêu nghiên c u 2

1.4 iăt ng và ph m vi nghiên c u 3

1.4.1 i t ng nghiên c u 3

1.4.2 Ph m vi nghiên c u 3

1.5 Ph ngăphápănghiênăc u và d li u 3

1.5.1 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.5.2 D li u nghiên c u 3

1.6 ụăngh aăvƠăh n ch c aăđ tài 4

1.6.1 Ý ngh a c a đ tài 4

1.6.2 H n ch c a đ tài 4

1.7 K t c u lu năv n 5

CH NGă2ăăLụăTHUY T V N C A DOANH NGHI P 6

2.1 Các khái ni măliênăquanăđ n c u trúc tài chính doanh nghi p 6

2.1.1 C u trúc tài chính 6

2.1.2 C u trúc tài s n c a doanh nghi p 6

2.1.3 C u trúc ngu n v n c a doanh nghi p 7

2.2 Cácăđ cătr ngăc a n so v i v n c ph năth ng 10

2.3 Lý thuy t v c u trúc tài chính 12

2.3.1 Quan đi m truy n th ng 12

2.3.2 Lý thuy t Modigliani & Miller (M&M) 13

2.3.3 Lý thuy t đánh đ i (Trade-off Theory) 14

2.3.4 Lý thuy t tr t t phân h ng c a các l a ch n tài tr (Pecking order theory) 16

2.3.5 Lý thuy t phân lo i doanh nghi p d a trên c u trúc tài chính 17

2.3.5.1 Các nhân t nhăh ngăđ n lo i doanh nghi p 20

2.3.5.2 Áp d ng lý thuy t gócăđ doanh nghi p 21

2.3.5.3 Áp d ng lý thuy tăd iăgócăđ v ămô 22

2.4 M t s nghiên c u trên th gi i v s d ng n c a doanh nghi p 24

CH NGă3ăMÔăHỊNHăKH OăSÁTăTÁCă NG C A N N KH N NGă SINH L I C A DOANH NGHI P 28

3.1 Mô hình h iăquyăng ng (Panel Threshold Regression Model) 28

3.1.1 Ph ng pháp c l ng ng ng và h s cho mô hình 28

3.1.2 Ki m đ nh ng ng c a mô hình 30

3.1.3 Mô hình đa ng ng (Multiple Thresholds Model) 31

3.2 Mô hình kh o sát m c s d ng n tácăđ ngăđ n kh n ngăsinhăl i 31

3.3 oăl ng các bi n cho mô hình 33

3.3.1 Kh n ng sinh l i c a doanh nghi p 33

3.3.2 T s n (debt ratio) 34

3.3.3 Quy mô doanh nghi p 34

3.3.4 T l t ng tr ng doanh nghi p 35

3.4 Tính d ng c a các bi n trong mô hình 35

CH NGă4ăK T QU NGHIÊN C U 36

4.1 Mô t m u d li u nghiên c u 36

4.2 K t qu ki măđ nh tính d ng c a các bi n trong mô hình 37

4.3 K t qu căl ng c a mô hình h iăquyăng ng 38

CH NGă 5ă NG D NG PHÂN LO I DOANH NGHI Pă VÀă XÁCă NH H N M C S D NG N CHO DOANH NGHI P 43

5.1 Gi i thi u ng d ng 43

5.2.1 D li u đ u vào 44

5.2.2 D li u sau khi tính toán 44

5.3 M t s hình nh th c hi n phân lo i doanh nghi p c a ng d ng 46

5.4 uăđi m và h n ch c a ng d ng 48

5.4.1 u đi m 48

5.4.2 H n ch 49

CH NGă6ăK T LU N ậ KI N NGH 50

6.1 K t lu n 50

6.2 H n ch và ki n ngh 52

TÀI LI U THAM KH O 53

DANH SÁCH HÌNH NH

Hình 2.1 Giá tr th tr ng c a doanh nghi p có s d ng n 15

Hình 2.2 M i liên h gi a hi u qu doanh nghi p và hi u qu chung 18

Hình 5.1 Giao di n c a ng d ng phân lo i doanh nghi păvàăxácăđ nh h n m c s d ng n cho doanh nghi p 43

Hình 5.2 Các s li uăđ u vào c a ng d ng 44

Hình 5.3 K t qu d li u sau khi tính toán 44

Hìnhă5.4.ăă th phân lo i doanh nghi p 45

Hình 5.5 th phân lo i doanh nghi p (Doanh nghi p lo i 1) 46

Hình 5.6 th phân lo i doanh nghi p (Doanh nghi p lo i 2) 46

Hình 5.7 th phân lo i doanh nghi p (Doanh nghi p lo i 3) 47

Hìnhă5.8.ăă th phân lo i doanh nghi p (Doanh nghi p lo i 4) 47

Hìnhă5.9.ăă th phân lo i doanh nghi p (Doanh nghi p lo i 5) 48

DANHăSÁCHăB NGăBI U

B ng 4.1 Mô t th ng kê các bi n trong mô hình 36

B ng 4.2 K t qu c a ki măđ nh nghi măđ năv theo ADF 37

B ng 4.3 Gi thuy t c a các ki măđ nh t n t iătácăđ ngătheoăng ng 38

B ng 4.4 K t qu ki măđ nh t n t iătácăđ ngătheoăng ng 39

B ng 4.5 K t qu căl ng các h s c aămôăhìnhătheoăng ng 40

B ng 4.6 H s căl ng c a các bi năđi u khi n 41

B ng 4.7 S l ng doanh nghi p m iănhómătheoăn m 42

DANH SÁCH CÁC T ăVI TăT T

HOSE : S giao d ch ch ng khoán Tp H Chí Minh HNX : S giao d ch ch ng khoán Hà N i

ROE : T su t l i nhu n trên v n ch s h u

OLS :ăPh ngăphápăbìnhăph ngănh nh t

LRT : Ki măđ nh d a trên t s kh n ng

ADF : Ki măđ nh Augmented Dickey-Fuller

JB : Ki măđ nh Jarque-Bera

CH NGă1

T NGăQUAN

1.1 LỦădoănghiênăc u

Trongăth păniênă80ăvàă90ăc aăth ăk ăXX,ăkhiăn n kinhăt ăVi tăNamă ăgiaiăđo nă

k ăho chăhóaăt pătrung,ăngu năv năph căv ăchoăs ăphátătri năc aăm tădoanhănghi pă (ch ăy uălàădoanhănghi pănhàăn c)ăh uăh tăđ căđápă ngăb iăchínhăph ăho căc ă quanăch ăqu năc aădoanhănghi păđó.ăN uăph iăs ăd ngăn ,ăcácădoanhănghi pătrongă giaiăđo nănàyăđ uăd ădàngăti păc năv iăngu năv năt ăngânăhàngăho căđ căchínhăph ă

b oălãnhăvayăv n.ăTrongătr ngăh păkhôngătr ăđ căn ,ăcácădoanhănghi păc ngăkhôngă quáăkhóăkh nătìmăngu nătáiătàiătr ăvìăh uăh tătínăd ngălàăch ăđ nh t ănhàăn c M tăs ă ítădoanhănghi păbu căph iăgi iăth ăho căpháăs năvìăs ăd ngăv năkhôngăhi uăqu

Trongăgiaiăđo năhi nănay,ăVi tăNamăchuy năsangăgiaiăđo năkinhăt ăth ătr ng,ă cùngăv iăquáătrìnhăc ăph năhóaăvàăti nătrìnhăh iănh păkinhăt ăth ăgi i,ăcácădoanhă nghi pănhàăn căl nădoanhănghi păt ănhânăđãăch ăđ ngăh nătrongăvi căl aăch năgi aă

v năvayăvàăv năch ăs ăh u,ăđ căbi tălàăvi căs ăd ngăn ăvayăph căv ăchoăcácăk ăho chă phátătri năvàăm ăr ngădoanhănghi p.ă

Tuyănhiên,ătrongăgiaiăđo nă2006ă- 2010,ăvi căn iăl ngătínăd ngăc aăh ăth ngă ngân hàng Vi tăNamăc ngănh ăvi căhuyăđ ngăv năt ăkênhătráiăphi uăd ădàngăh nă khi năm tăs ădoanhănghi păph ăthu căquáănhi uăvàoăngu nătàiătr ăn ăKhiăcácăđi uă

ki năc pătínăd ngăth tăch tăh n,ălãiăsu tăvayăt ngălên;ăcácădoanhănghi păs ăd ngănhi u

n ăd ăr iăvàoătìnhătr ngă“ki tăqu ătàiăchính”,ătìnhătr ngănàyăcóăth ăkhi nădoanhănghi pă thuaăl ăvàăd năt iăpháăs n.ăNg căl i,ătrongăkhiăcóănhi uădoanhănghi pă uătiênăs ă

d ngăn ăthìăv năcóădoanhănghi păch ăy uăs ăd ngăv năch ăs ăh uăđ ătàiătr ăchoăcác

d ăánăm ăr ngăvàăphátătri n.ă i uănày khi nădoanhănghi păkhôngăt năd ngăđ căcácă

l iăth ăc aă“đònăb yătàiăchính”

Nh ăv y,ăvi căs ăd ngăn ănh ăth ănàoălàăh pălỦăvàătrongăđi uăki nănàoăvi căs ă

d ngăvàăgiaăt ngăv năvayăs ămangăl iăhi uăqu ăchoădoanhănghi p?ăTrongătr ngăh pă

nàoăthìădoanhănghi pănênăh năch ăn ăvayăđ ăgi măthi uăr iăro,ăgi mănguyăc ăthuaăl ă vàăpháăs n?ă âyălàănh ngăv năđ ăc năthi tăph iăđ călàmărõ

Doăđó,ăđ ătàiănghiênăc uă“Xác đ nh h n m c s d ng n : cách ti p c n d a trên kh n ng sinh l i c a doanh nghi p”ălàăth căs ăc năthi tănh măđ aăraăcâuătr ă

l iăchoăcácăv năđ ătrên

1.2 V năđ ănghiênăc u

ătàiănghiênăc uătácăđ ngăc aăvi căs ăd ngăn ăđ iăv iăkh ăn ngă sinhăl i (ROE)ă c aă cácă doanhă nghi pă niêmă y tă trênă S ă giaoă d chă ch ngă khoánă TP.ă HCMă (HOSE)ăvàăS ăgiaoăd chăch ngăkhoánăHàăN iă(HNX),ăt ăđóăxâyăd ngăh năm căvayă

v năchoădoanhănghi păd aătrênăkh ăn ngăsinh l iă(ROE) Các doanhănghi păcóăc uă trúcăv năđ căthùănh ăngânăhàng,ăcôngătyăch ngăkhoán,ăcôngătyăb oăhi m s ăkhôngă

đ căxemăxétătrongănghiênăc uănày

Theoăcáchăti păc nănày,ătrênăn năt ng c ăs ălỦăthuy tăvàăcácămôăhìnhăđãăđ că nghiênăc uătr căđó, môăhìnhăphùăh păv iăđi uăki năcácădoanhănghi păđangăđ că niêmăy tătrênăHOSEăvàăHNX đ căxâyăd ng.ăSauăđó,ăthôngăquaăvi c s ăd ngăcác côngăc ăth ngăkêătoánăv iăs ăh ătr ăc aăcácăph năm măEXCEL,ăGAUSS và EVIEWS, tácăgi ăti năhànhăki măđ nhămôăhìnhăv iăd ăli uăc aăcácădoanhănghi păđãăđ căcôngă

b ătrênăHOSEăvàăHNX

1.3 M cătiêuănghiênăc u

M cătiêuăc aănghiênăc uănàyănh măphânătíchătácăđ ngăc aăm căs ăd ngăn

đ năkh ăn ngăsinh l iăc aădoanhănghi p.ăT ăđó,ămô hình xácăđ nhăh năm căvayăn ă choădoanhănghi păd aătrênăcácănhânăt ăn iăsinhă(l iănhu năsauăthu ,ăt ngătàiăs n, t ngă

n )ăvàănhânăt ăngo iăsinhă(lãiăsu t,ăthu ăsu tăthu ăthuănh pădoanhănghi p) c aădoanhă nghi p đ căxâyăd ng

1.4 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

1.4.1 i t ng nghiên c u

iăt ngănghiênăc uăc aăđ ătài là các công ty đangăniêmăy tătrênăhai sàn giao

d chăch ngăkhoánăt iăVi tăNam (HOSE và HNX) t n mă2005 đ năn mă2012 (ngo i

tr các ngân hàng, các công ty ch ng khoán và các công ty b o hi m)

1.4.2 Ph m vi nghiên c u

ătài ch ănghiênăc uăcácăcôngătyăc ăph năđangăniêmăy tătrênăhaiăsàn giaoăd ch

ch ngăkhoánăt iăVi tăNam (HOSE và HNX),ăngo iătr ăcácăngânăhàng,ăcácăcôngătyă

ch ngăkhoán,ăcácăcôngătyăb oăhi m,ăcácăcôngătyăt ănhânăho căcôngătyăc ăph năch aă

đ căniêmăy tătrênăsànăgiaoăd chăch ngăkhoán.ă

1.5 Ph ngăphápănghiênăc u vƠăd ăli u

1.5.1 Ph ng pháp nghiên c u

Nghiênăc uăđ căth căhi nătrênăc ăs ădùngăcácăph ngăpháp sauăđây:

- Ph ngăphápăth ngăkê: t păh păcácăs ăli uăvàăđánhăgiáăth cătr ng.ă

- Ph ngăphápămôăt : đ aăraăcáiănhìnăt ngăquanăv ăchínhăsáchăs ăd ngăn ă vay đangăđ căápăd ngăt iăcácăcôngătyăniêmăy t.ă

- Ph ngăphápăl chăs : soăsánh,ăđ iăchi u các thông tin trong quá kh ăđ ătìmă

hi uănguyênănhânăvàăcóăcácăk tălu năphùăh p.ă

- Ph ngăphápănghiênăc uăđ nhăl ng:ăs ăd ngăk ăthu tăh iăquyăng ngă (panel threshold regression)ăđ ălàmărõăchiăti tămôăhìnhănghiênăc u;ăphână tíchăm iăquanăh ătrongămôăhình:ăs ăt ngăquan,ăgi iăthíchăvàăphânătíchăk tă

qu ăh iăquyălàmăsángăt ăv năđ ănghiênăc u

1.5.2 D li u nghiên c u

Nghiênăc uăs ăd ngăd ăli uăth ăc păđ căcôngăb ătrongăcácăb năcáoăb chăc aă cácăcôngătyăniêmăy tătrênăHOSEăvàăHNXăquaăcácăn mănghiênăc u.ăTrongănghiênăc uă

này, d ăli uăđ căđ aăvàoălà cácăcôngătyăniêmăy t trênăHOSEăvàăHNXăcóăđ yăđ ăs ă

li uăt ăn mă2005 ậ 2012

1.6 ụăngh aăvƠăh năch ăc aăđ ătƠi

1.6.1 Ý ngh a c a đ tài

ătàiănghiênăc uămangăcácăỦăngh aăsauăđây:

- aăraănh ngăy uăt ăth căt ăvàăđánhăgiáăm căđ ă nhăh ngăc aănh ngăy uă

t ăđóălênăvi căquy tăđ nhăs ăd ngăngu nătàiătr ăn ăc aădoanhănghi p,ămàă

c ăth ălàăcácădoanhănghi păđãăniêmăy tătrênăsànăgiaoăd chăch ngăkhoánă (HOSE và HNX) t iăVi tăNam

- aăraănh ngăg iăỦăv ăvi căs ăd ngăn ăvayăc aădoanhănghi p,ăđ căbi tălàă

vi căxácăđ nhăh năm căs ăd ngăn choădoanhănghi păd aătrênăkh ăn ngă sinhăl i (ROE)

- Xâyăd ngăđ că ngăd ngăth căt ănh măxácăđ nhăh năm căs ăd ngăn cho doanhănghi păd aătrênăcácăy uăt ăn iăsinhăvàăngo iăsinhăc aăb năthânădoanhă nghi p

- Kh oăsátăs ătácăđ ngăc aăm căs ăd ngăn ăđ năkh ăn ngăsinhăl iăc aădoanhă nghi păvàăch ăraăđ căt ngăm căđ ătácăđ ngătheoăt ngăng ngăs ăd ngăn ă khác nhau

vi căs ăd ngăn ăc aădoanhănghi p

1.7 K tăc uălu năv n

Lu năv năcóăk tăc uă6ăch ngăđ cătrìnhăbàyătheoăth ăt ăn iădungănh ăsau:ăă

 Ch ngă1 ậ T NG QUAN

Trình bày lý do nghiên c u, v năđ nghiên c u nh m th hi n tính c p bách

c aăđ tài.ă ng th i trình bày các m cătiêuăđ tăđ căvàăđóngăgópăc aăđ tài trong th c ti n,ăc ngănh ăph ngăphápănghiênăc uăs ăl căc ngăđ căđ c p

 Ch ngă2ăậ LÝ THUY T V N C A DOANH NGHI P

Th c hi n kh oăl c lý thuy t v s d ng n c a doanh nghi p, lý thuy t phân

lo i doanh nghi p theo c u trúc tài chính và các nghiên c uăđãăth c hi n v tácăđ ng c a m c s d ng n đ n kh n ngăsinhăl i c a doanh nghi p

 Ch ngă3ă- MÔ HÌNH KH OăSÁTăTÁCă NG C A N N KH N NGă SINH L I C A DOANH NGHI P

Gi i thi u v mô hình h iăquyăng ng (panel threshold regression) và các

ph ngăphápăki măđ nh,ă căl ng các giá tr ng ng và h s cho mô hình

ng th i mô t quá trình thu th p d li u m u và các ch s th ng kê c a t p

Gi i thi u v ng d ng phân lo i doanh nghi p và xácăđ nh h n m c s d ng

n cho doanh nghi p

 Ch ngă6ăậ K T LU N VÀ KI N NGH

T ng k t các v năđ nghiên c uăđ tăđ c, nh ng h n ch ch aăgi i quy tăđ c

và ki n ngh đ iăng i s d ng k t qu c a nghiên c u.

CH NGă2 LụăTHUY TăV ăN C AăDOANHăNGHI P 2.1 Cácăkháiăni măliênăquanăđ năc uătrúcătƠiăchínhădoanhănghi p

Nguy năH uăPhúă(2005)ăchoăr ng,ăc uătrúcătàiăchínhălàăm tăkháiăni măr ng,ă

ph năánhăc uătrúcătàiăs n,ăc uătrúcăngu năv năvàăc ăm iăquanăh ăgi aătàiăs năvàăngu nă

v nădoanhănghi p Theoăquanăđi măc aăNguy năV năCôngă(2006),ăc uătrúcătàiăchínhă

c aăm tădoanhănghi p đ căxemăxétătheoănhi uăcáchăkhácănhau.ăTheoăngh aăh p,ăc uă trúcătàiăchínhăph năánhăc ăc uătàiăs năvàăc ăc uăngu năv năc aădoanhănghi p Theo ngh aăr ng,ăkhiăxemăxétăc uătrúcătàiăchính,ăcácănhàăqu nălỦăxemăxétăc ăc ăc uătàiăs n,ă

c ăc uăngu năv năvàăm iăquanăh ăgi aăc ăc uătàiăs năvàăngu năv n

Nh ăv y,ăc uătrúcătàiăchínhădoanhănghi p làăm tăkháiăni măđ ăc păđ năvi că doanhănghi păs ăd ngănhi uăngu năv năkhácănhauăđ ătàiătr ăchoătàiăs năc aădoanh nghi p.ăC uătrúcătàiăchínhăph năánhăc uătrúcătàiăs n,ăc uătrúcăngu năv năvàăc ăm iă quanăh ăgi aăc uătrúcătàiăs năvàăngu năv năc aădoanhănghi p

2.1.2 C u trúc tài s n c a doanh nghi p

C uătrúcătàiăs năth ăhi năs ăđ cătr ngătrongăc ăc uătàiăs năc aădoanhănghi p; tínhăh pălỦăkhiăđ uăt ăv năchoăho tăđ ngăs năxu tăkinhădoanh.ăC uătrúcătàiăs năc aă doanhănghi p g năli năv iăvi căs ăd ngăv n,ăph năánhăvàăch uăs ătácăđ ngăc aănh ngă

đ căđi măvàăchi năl căkinhădoanhăc aădoanhănghi p.ăTàiăs nădoanhănghi p baoăg m:ă

- Tài s n ng n h n làănh ngătàiăs năcóăk ăluânăchuy năng n,ăth ngălàătrongă

vòngăm tăn m.ăTàiăs năng năh năbaoăg m ti năvàăcácăkho năt ngăđ ngăti n,ăcácă

kho năđ uăt ătàiăchínhăng năh n,ăcácăkho năph iăthuăng năh n,ăhàngăt năkhoăvàănh ngă tàiăs năng năh năkhác

- Tài s n dài h n làănh ngătàiăs năthu căquy năs ăh uăc aădoanhănghi p

ho cădoădoanhănghi p ki măsoátăcóăk ăluânăchuy năng n,ăth ngălàătrênăm tăn m.ă Tàiăs nădàiăh năbaoăg m cácăkho năph iăthu dàiăh n,ătàiăs năc ăđ nh,ăb tăđ ngăs năđ uă

t ,ăcácăkho năđ uăt ătàiăchínhădàiăh năvàănh ngătàiăs nădàiăh năkhác

Ch tiêuăph năánhăc u trúcătàiăs nălàăch tiêuăt ăsu tăđ uăt ăCácăch tiêu này baoăg m:

- T su t đ u t t ng quát ph năánhăm căđ đ uăt ătàiăs nădàiăh nătrongă

t ngătàiăs năc aădoanhănghi p.ăCh ătiêuănàyăcàngăt ng,ăph năánhăquyămôăc ăs ăv tă

ch tăk ăthu tăc aădoanhănghi p ngàyăcàngăl năm nh,ăn ngăl căs năxu tăm ăr ng,ăđ uă

t ătàiăchínhăcàngăcao.ăT ăsu tănày đ cătínhătoánăquaăcôngăth căsau:

T s� t đ � t t n� ���t Tà� s n �à� � n T n� tà� s n �

- T su t đ u t tài s n c đ nh ph năánhăm căđ đ uăt ătàiăs năc đ nhă

trongăt ngătàiăs năc aădoanhănghi p.ăCh tiêuănàyăcàngăt ng,ăph năánhăquyămôăc ăs

v tăch tăk thu tăc aădoanhănghi p ngàyăcàngăl năm nh,ăn ngăl căs năxu tăm r ng.ă

T ăsu tănày đ cătínhătoánăquaăcôngăth căsau:

T s� t đ � t tà� s n � đ n� Tà� s n � đ n� T n� tà� s n �

- T su t đ u t tài chính dài h n ph năánhăm căđ đ uăt ătàiăchínhădàiăh nă

trongăt ngătàiăs năc a doanhănghi p.ăCh tiêuănàyăcàngăt ng,ăph năánhăm căđ đ uăt ă tàiăchínhăcàngăcao.ăT ăsu t nàyăđ cătínhătoánăquaăcôngăth căsau:

T s� t đ � t tà� ��ín� �à� � n T� ��� đ � t tà� ��ín� �à� � n T n� tà� s n �

2.1.3 C u trúc ngu n v n c a doanh nghi p

C uătrúcăngu năv năph năánhăchínhăsáchătàiătr ăc aădoanhănghi p.ăCácăngu nă tàiătr ăchoăm tădoanhănghi p đ căchiaăthànhăhaiălo i:ă(i) n ăph iătr ,ă(ii)ăv năch ăs ă

h u.ăTínhăch tăc aăhai ngu năv nănàyăhoànătoànăkhácănhauăv ătráchănhi măphápălỦă

c aădoanhănghi p

iăv iăn ăph iătr , doanhănghi p ph iăcamăk tăthanhătoánăv iăcácăch n s

n g căvàăcácăkho năchiăphíăs d ngăv nătheoăth iăh năquyăđ nh.ăN ph iătr baoăg mă

n ng năh năvàăn dàiăh n

- N ng n h n ph năánhănh ngăkho năn mà doanhănghi p cóătráchănhi mă

thanhătoánătrongăvòngăm tăn măhayăm tăchuăk ăkinhădoanh.ăNgu năv năn ng năh nă

th ngăcóăchiăphíăs d ngăth pănh ngăth ngăt oăraăm căthanhăkho năl n đ iăv iă doanhănghi p vàăth ngăđ căs d ngăđ đ uăt ăvàoăcácătàiăs năng năh n.ăN ăng nă

h năbaoăg m:ăvay và n ng năh n,ăph iătr ng iăbán,ăng iămuaătr ti nătr c,ăthu vàăcácăkho năph iăn păNhàăn c,ăph iătr ng iălaoăđ ng,ăchiăphíăph iătr ,ăph iătr

n iăb ,ăcácăkho năph iătr ph iăn păkhác

- N dài h n ph năánhănh ngăkho năn mà doanhănghi p cóătráchănhi mă

thanhătoánătrongăth iăgianăl năh năm t n măhayănhi u chuăk ăkinhădoanh.ăNgu năv nă

n dàiăh n th ngăđ căs d ngăđ đ uăt ăvàoăcácătàiăs nădàiăh n.ăN ădàiăh năbaoă

g m vayăvàăn dàiăh n,ăph iătr dàiăh năng iăbán,ăph iătr dàiăh năn iăb ,ăph iătr dàiăh năkhác

iăv iăngu năv năch ăs ăh u, doanhănghi p khôngăph iăcamăk tăthanhătoán,ă

ng iăch ăs ăh uăv năch ăk ăv ngăvàoăl iăíchăđ cămangăl iăt ăhi uăqu ăho tăđ ngă kinh doanh c aădoanhănghi p.ăV năch ăs ăh uăth ăhi năph nătàiătr ăc aăch ăs ăh uă

đ iăv iătoànăb ătàiăs năc aădoanhănghi p.ăVìăv y,ăxétăv ăkhíaăc nhăt ăch ătàiăchính,ă ngu năv nănàyăth ăhi năn ngăl căv năcóăc aăng iăch ăs ăh uătrongătàiătr ăho tăđ ngă

s năxu tăkinhădoanh.ăNgu năv năch ăs ăh uăbaoăg m v năđ uăt ăc aăch ăs ăh u,ă

th ngăd ăv năc ăph n,ăv năkhácăc aăch ăs ăh u,ăc ăphi uăqu ,ăqu ăđ uăt ăphátătri n,ă

qu ăd ăphòngătàiăchính,ăqu ăkhácăthu căv năs ăh u,ăngu năv năđ uăt ăxâyăd ngăc ă

b n,ăl iănhu năsauăthu ăch aăphânăph i,ăngu năkinhăphíăqu ăkhác

Cácăch tiêuăph năánhăc uătrúcăngu năv n c aădoanhănghi p baoăg m:

- T su t n ph năánhăm căđ s d ngăv năvayăn c aădoanhănghi p.ăT ă

su tănàyăcònăchoăbi tăm căđ r iăroătàiăchínhămàădoanhănghi p đangăph iăđ iădi nă

c ngănh ăm căđ c aăđònăb yătàiăchínhămàădoanhănghi p đangăs ăd ng Nguy nă MinhăKi uă(2011)ăđ ngh s d ng t su t n đ đoăl ng n trong phân tích c u trúc tài chính c a m t công ty T l n càng cao, áp l c tr n càng l n, r i ro trong dài

h n càng l n,ăđ ng th i th hi năm căđ ph thu căc aădoanhănghi p vàoăch n càng

l n,ătínhăt ch ătàiăchínhăc aădoanhănghi p càngăth p T su t n trên t ng ngu n v n

là t s ph bi n ph n ánh m căđ s d ng n c a công ty; là m t t s t ng quát có

th đánhăgiáăđ c m iăt ngăquan gi a t ng n và t ng tài s n,ăđ căxácăđ nh:

- T su t t tài tr ph năánhăm căđ t ch c aădoanh nghi p v m tătàiă

chính.ăT su tăt tàiătr ăcàngăcaoăth hi năm căđ ăt ch tài chính c aădoanhănghi p càngăl n.ăT su t này đ cătínhătoánănh ăsau:

T s� t t tà� t� E A N�� n � n �� s � � T n� tà� s n �

- T su t n trên v n ch s h u choăbi tăs đ ng n thamăgiaăcùngăv iă

m tăđ ngăv năch s h u trongăvi cătàiătr ătàiăs năc aădoanhănghi p.ăT ăsu t này

ph năánhăm căđ t ch ăc ngănh ăr iăroăc aădoanhănghi p v m tătàiăchính.ăT su tă

n trênăv năch s h uăcàngăl n th hi năm căđ ăt ch tài chính c aădoanhănghi p càngăth p vàăr iăroătàiăchínhăc aădoanhănghi p càngăcao.ăT ăsu tănàyăđ cătínhătoánă

nh sau:

T s� t n t�ên � n �� s � � D E N�� n � n �� s � � N �� � t� �

Tómăl i, v m tăb năch t,ăc uătrúcătàiăchínhălàăquanăh gi aăn ăph iătr và ngu năv năch ăs ăh u c aădoanhănghi p,ăđ căth hi năb ngăch tiêuăt ăsu tăn ăc aă doanhănghi p Vi căgiaăt ngăs d ng n c a doanh nghi p s khuy chăđ i thành công (l i) l n th t b i (l ) cho c đông.ăDoăv y, tính toán m c t iă uăđ doanh nghi p không quá r i ro khi s d ng quá nhi u n đ ng th i không b quaăcácăc ăh iăđ uăt ă

do thi u v n là vi c làm c n thi t Nói cách khác, đ tăđ căm tăc uătrúcătàiăchínhăh pă lỦăh ngăđ năt iăđaăhóaăgiáătr c aădoanhănghi p làăn iădungăquanătr ngănh tăph nă ánhăc uătrúcătàiăchính c aădoanhănghi p

Nghiênăc uăc uătrúcătàiăchínhăv m tăb năch tălàănghiênăc uăchínhăsáchătài tr

c aădoanhănghi p th hi năquaăch tiêuăt ăsu tăn ,ănghiênăc uăs tácăđ ngăc aăvi căs

d ngăn đ năkh ăn ngăsinhăl i c aădoanhănghi pănh ăth nào trong quá trình huy

đ ngăvàăs d ngăv năđ h ngăt iăm cătiêuăt iăđaăhoáăgiáătr c aădoanhănghi p

Th căti năchoăth y,ădoanhănghi p th ngătàiătr choăcácăh atăđ ngăkinhădoanhă

b ngăhaiăngu nălàăn ph iătr và v năch ăs ăh u.ăCâuăh iăđ tăraălàănênăs d ngăm tă

t ăl nh ăth nàoăgi aăn và v năch ăs ăh u là h pălỦ? Nói cách khác, cóăt năt iăhay không m tăc uătrúc tàiăchínhănàoăth căs t iă uăchoădoanhănghi p? Nh ngăcâuăh iă nàyăđãăthuăhútăs quanătâmănghiênăc uăc aăcác nhàăkinhăt ,ăcácănhàăqu nătr ,ăcácănhàă tài chính trênăth gi iăt th păk 60ăc aăth k ă20,ănh ngăchoăđ nănayăch aăcóăm t

s th ngănh tăhoànătoànăhayăhìnhăthànhăm tălỦăthuy tăđ yăđ v v năđ này

2.2 Cácăđ cătr ngăc aăn ăsoăv iăv năc ăph năth ng

M tădoanhănghi păcóăth ăch năl aăgi aăv năvay (n )ăvàăv năc ăph năth ngă

đ ph căv ăchoăcácăquy tăđ nhătàiătr ăc aădoanhănghi p Theo Damodaran (2006), có

b n đ cătr ngăc ăb năđ ăphânăbi tăn ăvàăv năc ăph n:ă(i)ătínhăđáoăh n, (ii) quy năl i

đ iăv iăl iănhu n, (iii) quy năl i đ iăv iătàiăs n, (iv) quy năcóăti ngănóiătrongăđi uă hành

- T ính đáo h n:ăN ăcóătínhăđáoăh năvìăcácăkho năn ăth ngăcóăk ăh năthanhă

toánăc ăđ nhăđ căth aăthu n b iădoanhănghi păvàăch ăn ătrongăcácăh păđ ngăvayăn ,ă doăđó v năvay cóăth iăgianăt năt iăxácăđ nh.ăNg căl i,ăv năc ăph năth ngăkhôngăcóă tínhăđáoăh năvìăkhiăđãăđ uăt ăvàoăm tădoanhănghi p,ăkhôngăcóăth aăthu năr ngăch ăs ă

h uăs ăđ cătr ăl iăđ uăt ăbanăđ uămàăch ăs ăh uăch ăcóăth ăchuy nănh ngăchoăng iă khác

- Quy n l i đ i v i l i nhu n: Cóăbaăkhíaăc nhătrong quy năl i đ iăv iăl iă

nhu năgiúpăphânăbi tăn ăv iăv năc ăph năth ng:ăm căđ ă uătiên trongăchiătr , tính

ch căch năc aăvi căchiătr và s ăl ngăchiătr

 M c đ u tiên trong chi tr : quy năđ c chi tr c a ch n đ i

v i l i nhu năđ că uătiênăh năquy năđ c chi tr c a các ch s h u c ngănh ă uă tiênăh năquy năđ c chi tr c a t t c các nhóm ch s h u Doanh nghi p ph i đápă

ng t t c cácăngh aăv tr n đ i v i các ch n tr cătiênăvàătrongăvàiătr ng h p, các ch s h u có th không rút l i nhu n n u vi c làm này thi t h iăđ n uătiênăđ c chi tr n c a các ch n ăH năn a, quy năđ c chi tr c a các ch s h uă uăđãiăđ i

v i l i nhu năth ng caoăh năquy năđ c chi tr c a các ch s h u còn l i

 Tính ch c ch n c a vi c chi tr : N u doanh nghi păđãăcamăk t tr

lãi cho n vay, doanh nghi p ph i th c hi n b t k m c l i nhu n là bao nhiêu Chi phí lãi vay là m t kho n chi phí tài chính c đ nh Doăđó,ădoanh nghi p ph i tr lãi

n vay b t k m c sinh l i c a doanh nghi pălàăbaoănhiêu.ăNg c l i, vi c chi tr c

t c cho các ch s h u tùy thu c s đ nhăđo t c a ch s h u hay h iăđ ng qu n tr

 S l ng chi tr : Chi tr lãiăvayăc ngăđ c gi i h n m t s l ng

c đ nh Ví d , doanh nghi p th a thu n v iăngânăhàngăđ ngân hàng nh n 10% t kho n ti n cho vay, không k m c sinh l i (hay không sinh l i) c a doanh nghi p

đ i l y trái quy nă uătiênătrênăl i nhu n, các c đôngăn m gi c ph nă uăđãiă

th ngăđ ng ý gi i h n s ti n trái quy năhàngăn măc a h C đôngăn m gi c ph n

th ng có trái quy năđ i v i l i nhu n còn l i sau khi chi tr trái quy nă uătiênăc a các ch n và c đôngăn m gi c ph nă uăđãi

- Quy n l i trên tài s n: Trong khi quy năđ căchiătr đ iăv iăl iănhu nă

quanătr ngăv iăm tădoanhănghi păđangăho tăđ ng,ăquy năđ căchiătr trênătàiăs n

th ngăquanătr ngăkhiăm tădoanhănghi pălâmăvàoăkhóăkh n,ănh tălàăkhiătàiăs năđangă

b ăthanhălỦ.ăQuy năđ căchiătr c aăcácăch ăn ăđ iăv iătàiăs năluônăluônăcóăm căđ ă uătiênăh năquy năđ căchiătr c aăcácăch ăs ăh u,ăvàăquy năđ căchiătr c aăcácăch ă

s ăh uă uăđãiăluônăluônă ăm căđ ă uătiênăcaoăh n quy năđ căchiătr c aăcácăch ăs ă

h uăcònăl i.ă

- Q uy n có ti ng nói trong đi u hành: c ăđôngăcóătoànăquy năqu nătr ădoanhă

nghi p,ătrongăkhiăđó,ăch ăn ăđóngăvaiătròăr tăb ăđ ng,ăth măchíălàăkhôngăcó.ăCácăch ă

n ăkhôngăcóăti ngănóiătr căti pătrongăđi uăhànhăm tădoanhănghi pănh ngăl iăn mă quy năki măsoátădoanhănghi pă ăm tăm căđ ănàoăđó.ăN uăm tăch ăs ăh uăduyănh tă hayănhi uăthànhăviênăgópăv năkhôngăđ ăkh ăn ngăqu nălỦ,ăcácăch ăn ăkhôngăth ăb ă phi uălo iăh ăraăkh iădoanhănghi pămàăch ăcóăth ărútăl iăti năđãăchoăvay và c ngăkhôngă

th ăb ăphi uăb uăh iăđ ngăqu nătr c aăm tădoanhănghi p.ăC ăđôngăn măgi ăc ăph nă uăđãiăc ngăkhôngăcóăquy năbi uăquy t,ăkhôngăcóăquy năki măsoát,ăkhôngăcóăquy nă

b ăphi uăb uăh iăđ ngăqu nătr ăNg căl i,ătrongăh uăh tăcácătr ngăh p,ăquy năl aă

ch năbanăđi uăhànhăn mătrongătayăcácăch ăs ăh uăcònăl iă(n măgi ăc ăph năth ng).ă Trongătr ngăh păcácădoanhănghi păc ăph n,ăcácăch ăs ăh uăcònăl iăn măquy năki mă soátăvàăb ăphi uăb uăh iăđ ngăqu nătr , và h iăđ ngăqu nătr s ăb ăphi uăb ănhi mă banăđi uăhành.ă iăv iăcácădoanhănghi p kinh doanh liên k tăgópăv năhayăkinhădoanhă khôngăliênăk t,ăcácăch ăs ăh uăth ngăc ngălàăcácăgiámăđ c.ă i uănàyălàăh pălỦăvìăh ă

có m că uătiênăđ căchiătr sauăcùngătrênăl iănhu năvàătàiăs n,ăr iăroăc aăh ăl năh nă

r iăroăc aăch ăn ăhayăch ăs ăh uăc ăph nă uăđãi.ă

2.3 LỦăthuy t v ăc uătrúcătƠiăchính

2.3.1 Quan đi m truy n th ng

Tr căModigliani và Miller (1958),ătr ngăpháiătàiăchínhăc đi năđ iădi năb i

nh ngăng iătheoătr ngăpháiănàyănh ăDurand,ăWaterman,ăScharwts luônăkh ngăđ nhă

r ngăt năt iăm tăc uătrúcătàiăchínhăt iă uăđ iăv iăm iădoanhănghi p,ăt călàăcóăm tăs

phânăchiaăh pălỦăgi aăn và v năch ăs ăh u.ăV iăc uătrúcăv năt iă uănày thì chi phí

s d ngăv năc aădoanhănghi p làăth pănh tăvàăkhiăđóăgiáătr c aădoanh nghi p trênăth

tr ngălàăcaoănh t.ăQuanăđi mănàyăd aătrênăc ăs choăr ngăchiăphíăc aăv năch ăs ă

h u l năh năchiăphíăc aăn doăđ căkh uătr thu ,ănênăc năvayăn đ t năd ngăl iăth này.ăTuyănhiênăkhôngăth t ngăn tùyăỦ,ămàăđ iăv iăm iădoanhănghi p t năt iăm tăt ă

l n t iă u,ăn uăv tăquáăt l nàyăthìăr iăroăm tăkh n ngăthanhătoánăc aădoanh nghi p t ngălên Khiăđóăch n s yêuăc uăm tăm călãi su tăl năh năđ bùăđ păchoăs giaăt ngăr iăroăvàăc đôngăc ngăđòiăh iăm tăt ăsu tăl i t căk v ngăl năh n,ănh ăv yă chiăphíăv năchungăc aădoanhănghi p s t ngălên.ăDoăv y,ăm iădoanhănghi p cóăm tă

c uătrúcătàiăchínhăt iă uămàănhàăqu nătr tàiăchínhăph iăbi tăđ t năd ngăl iăth c uă trúc này

Tómăl i,ăquanăđi mătruy năth ng choăr ngăn làăc năthi tăđ gi măchiăphíăv n,ă

nh ngăkhôngăđ căl măd ngăquáăm căvìăm iădoanhănghi p t năt iăm tăc uătrúcătàiă chínhăt iă u.ăTuyănhiên,ăh năch c aăquanăđi mănàyălàăkhôngăch raăđ căc ăs xác

đ nhăt ăl n t iă u đ iăv iăm iădoanhănghi p.

2.3.2 Lý thuy t Modigliani & Miller (M&M)

Theo đ nhăđ ăIăc aăM&M (Modigliani và Miller, 1958), không t năt i m tăk tă

h păgi aăn ăvàăv năc ăph năt iă u - t ngăgiáătr ădoanhănghi păkhôngăph ăthu căvào

c uătrúcăv n.ă nhăđ ăIăápăd ngăkhôngăch ăchoăquy tăđ nhăđánhăđ iăgi aăn ăvàăv nă

c ăph nămàăcònăchoăb tăk ăl aăch năcôngăc ătàiătr ănào.ăModigliani và Miller (1958)

k tălu năr ng l aăch năn ădàiăh năvàăn ăng năh n c ng khôngăcóătácăđ ngăđ năgiáătr ă doanhănghi p

ăđ nhăđ ăII,ăM&M choăr ngăvayăn làmăgiaăt ngăr i roăkhôngăth căhi năđ că ngh aăv ăn dù r ngăvayăn ălàmăt ngăt ăsu tăsinhăl iăd ăki năt ăđ uăt ăc aăcácăc ă đông.ăDoăđó,ădoanhănghi păbu căph iăch uăm tălãiăsu tăn ăvayăcaoăh n.ăT ăđó,ăM&M

ch ngăminh r ngăr iăroăgiaăt ngăv aăđúngăbùătr ăchoăgiaăt ngătrongăt ăsu tăsinhăl iă

d ăki n,ănênănh ngăng iăn măgi ăc ăph năkhôngăđ căl iămàăc ngăkhôngăb ăthi t

Tuy nhiên,ăđ nhăđ ăc a M&Măcóăm tăđi măh năch ăr tăl n:ăt tăc ăcácăk tăqu ă

c aăM&Măch ăđúngăv iăth ătr ngăv năhoànăh oăkhiăkhôngăt năt iăchiăphíăgiaoăd ch,ă thu ,ăvàăt tăc ăcácănhàăđ uăt ăđ uăđiăvayăvàăchoăvayăv iăcùngăm tălãiăsu t

2.3.3 Lý thuy t đánh đ i (Trade-off Theory)

Các mô hình lỦăthuy tăđánhăđ iăt ălâuăđãăgi ăm tăv ătríăcóă nhăh ngăl nătrongă cácălỦăthuy tăv ăc uătrúcătài chính doanhănghi p.ăLỦăthuy tăđánhăđ iăđ tătrênăn năt ngă nghiênăc uăc aăMyersă(1977)ănh măgi iăthíchăt iăsaoădoanhănghi păch năm tăc uătrúcă tàiăchínhăbaoăg m m tăph nălàăv năvayăvà m tăph nălàăv năc ăph n.ăM tălỦădoăquană

tr ngăkhi năcácădoanhănghi păkhôngăth ătàiătr ăhoànătoànăb ngăn ăvayălàăvìăbênăc nhă

s ăhi năh uăl iăíchăt măch năthu ăt ăn ,ăvi căs ăd ngătàiătr ăb ngăn ăc ngăphátăsinhă nhi uăchiăphí,ăđi năhìnhănh tălàăchiăphíăki tăqu ătàiăchính baoăg măc ăchiăphíătr căti pă

l năchiăphíăgiánăti păc aăvi căpháăs n,ăngoàiăraănghiênăc uăc aăJesenăvàăMecklingă (1976)ăcònăm ăr ngăđ aăchiăphíăđ iădi năvàoăcácăchiăphíăc aăvi căvayăn

LỦăthuy tăđánhăđ iăcho r ng, v iăm iăph nătr măt ăl ăn ăt ngăthêm,ătrongăkhiă

l iăíchăt măch năthu ăgiaăt ngăthìăchiăphíăki tăqu ătàiăchínhăc ngăgiaăt ng.ăV i m iăt ă

l ăn ăt ngăthêm, hi năgiáăl iăíchăt ăt măch năthu ăkhôngăcaoăh năhi năgiáăchiăphíăki tă

qu ătàiăchínhăthìăvi căvayăn ăkhôngăcònămangăl iăl iăíchăchoădoanhănghi pădoăđãălàm

s tăgi măgiáătr ăc aădoanhănghi p.ăM tăc uătrúcătài chính đ căxemălàăt iă uăchoă doanhănghi păkhi t iăc uătrúc đó, hi năgiáăc aăt măch năthu ăt ăn ăph iăđ ăbùătr ăchoă cácăchiăphíăt ngălênăt ăs ăd ngăn ă(chiăphíăki tăqu ătàiăchínhăvàăchiăphíăđ iădi n).ăT ă

vi cătínhătoánăcânăb ngăgi aăl iăíchăc aăt măch năthu ăvàăchiăphíăt ngălênătrongăvi că giaăt ngăt ăl ăđònăb yămàănhàăho chăđ nhăc uătrúcăv năs ăđ aăraăt ăl ăn ăm cătiêuăriêngă

c aădoanhănghi p

Hình 2.1 Giá tr th tr ng c a doanh nghi p có s d ng n

i măxácăđ nhăt ăl ăn ăt iă uălàăm căđ ăs ăd ngăn ămàăt iăđó, v iăm iăl ngă

n ăt ngăthêmăthìăhi năgiáăc aăt măch năthu ăvàăhi năgiáăc aăchiăphíăki tăqu ătàiăchínhă vàăchiăphíătrungăgianălàăb ngănhau

Hình 2.1 ăchoăth yăt iăđi măV0,ăgiáătr ădoanhănghi pătàiătr ăhoànătoànăb ngăv nă

c ăph n.ă ăt ngăgiáătr ădoanhănghi p, doanhănghi păs ăb tăđ uăvayăn ăvàăkho năvayă

nh năđ căkho năl iăv ăthu ăHi năgiáăc aăt măch năthu ăgiaăt ngălàmăt ngăgiáătr ă doanhănghi p.ăT iăđi măV1,ăxácăxu tăki tăqu ăkhôngăđángăk ,ăhi năgiáăc aăchiăphíăki tă

qu ătàiăchínhăc ngănh ăvàăl iăth ăv ăthu ăv tătr i.ăN uădoanhănghi păti păt căvayăn ,ă

hi năgiáăc aăt măch năthu ăv năgiaăt ng,ătuyănhiênăr iăroăn ăvay,ăxácăsu tăki tăqu ătàiă chínhăt ngănhanh,ăchiăphíăki tăqu ăb tăđ uăchi măm tăl ngăl năgiáătr ădoanhănghi p.ă Giáătr ădoanhănghi păs ăđ tăt iă uăt iăđi măV2ăkhiăm căt ngăhi năgiáăc aăkho năti tă

ki măthu ăv aăđ ăbùătr ăchoăgiaăt ngăhi năgiáăchiăphíăki tăqu ăN uădoanhănghi păv nă

ti păt căgiaăt ngăn ăvay,ăl iăth ăthu ăc aăn ăgi măđiăvàăcu iăcùngăbi năm t

Nh ăv y,ăm tăt l ăn ăt iă uălàăs ăcânăb ngăgi aăl iăíchăt ăn ădoăt măch năthu ă

và chi phí ki tăqu ătàiăchínhăc aăn ăT ăl ăn ănàyăr tăkhóăxácăđ nhătrongăth căt ăChínhă vìăv y,ănh ngăđ căđi măc aăcácădoanhănghi păs ăquy tăđ nhăl iăíchăvàăchiăphíăt ăvi că

s ăd ngăn ăvàăth ngăđ cădùngăđ ăd ăđoánăt ăl ăn ăm cătiêu.ăKhiăxemăxétănh ngă chiăphíăki tăqu ătàiăchínhăthìăm tădoanhănghi păcóătàiăs năh uăhìnhăanătoànăvàăkh ă

n ngăsinhăl iăcaoăthìănênăcóăt ăl ăn ăm cătiêuăcao.ăCácăcôngătyămàăkh ăn ngăsinhăl iă

th păvàătàiăs năvôăhìnhălàăch ăy uăthìănênăl aăch năm tăc uătrúcătàiăchínhăv iăt ăl ăn ă

th p.ă i uănàyăgiúpăgi iăthíchăđ căt ăl n ăkhácănhauăgi aăcácăngành

2.3.4 Lý thuy t tr t t phân h ng c a các l a ch n tài tr (Pecking order theory)

D aătrênăcácănghiênăc uăc aăRossă(1977)ăvàăMyeră(1984),ăthuy tătr tăt ăphână

h ngăgi iăthíchăđ căt ăl ăn ăkhácănhauăgi aăcácăcôngătyătrongăm tăngành.ăThôngătină

b tăcânăx ngălàmăchoănhàăđ uăt ăluônăngh ălàăh ăbi tăítăthôngătinăv ătri năv ng,ăti mă

n ngăvàăgiáătr ăcôngătyăh năcácăgiámăđ cătàiăchínhă(CFO).ăChínhăvìăv yăh ăluônăhànhă

đ ngăđ ăb oăv ămìnhătrongăth ătr ngătheoăh ngăluônăđ nhăgiáăth păc ăph năm iă phátăhành,ăthêmăhayăc tăgi mătrongăc ăt căvàăđ nhăgiáăcaoăv iăcácăc ăph năđ căt ngă

t ăl ăchiătr ăc ăt c.ăDoanhănghi păphátăhànhăch ngăkhoánăn ăhayăphátăhànhăch ngă khoánăv nătheoăxuăh ng:ă uătiênătàiătr ăb ngăv năn iăb ,ăch ăy uălàăl iănhu năgi ă

l i,ăsauăđóăđ năphátăhànhăn ăvàăcu iăcùngăkhiăcácăngu nătàiătr ănàyăđãăc năki tăthìă

m iăphátăhànhăv năc ăph năm i.ăN uătuânătheoăthuy tătr tăt ăphân h ngăthìăcôngătyă

s ăkhôngăcóăc uătrúcăv năt iă uămàăs ă uătiênăs ăd ngăh tăcácăngu nătàiătr ăn iăb

Nh ngăn năt ngăđ uătiênăchoălỦăthuy tătr tăt ăphânăh ngăb tăngu năt ănh ngă nghiênăc uăc aăDonaldsonă(1961).ăÔngăđãănghiênăc uăm tăm uăl năcácăcôngătyă ăM ă

vàăk tălu n r ngă“Ban đi u hành đ c bi t u tiên ngu n hình thành v n n i b nh là

m t ngu n v n m i đ lo i tr ra v n t bên ngoài, ngo i tr nh ng tr ng h p gia

t ng b t th ng không th tránh kh i trong nhu c u v n”.ăTrongăkhiăđó,ăBrealeyăvàă

Myersă(1984)ăphátăhi năraăr ngănh ngăcôngătyăphiătàiăchínhătrongăgiaiăđo nă1973 - 1982ăth ngătàiătr ăch ăy uăb ngănh ngădòngăti năphátăsinhăn iăb ,ătrongăđóăbaoăg mă

c ăđ uăt ăchoăhàngăt năkhoăvàănh ngătàiăs năng năh năkhác.ăNghiênăc uăc aăMyersă

vàăMajlufă(1984)ăđãăch ăraănh ngăkhuynhăh ngăthiênăl chăc aătàiăchínhăhànhăviăb tă ngu năt ăs ăb tăcânăx ngăthôngătin.ă

LỦăthuy tătr tăt ăphânăh ngăcóăth ăgi iăthíchăt iăsaoăcácăcôngătyăcóăxuăh ngă

ph ăthu căvàoăngu năn iăb ăvàănghiênăv ph ngăánăvay n ăh nălàăphátăhànhăc ăph nă trongătr ngăh păbu căph iătàiătr ăbênăngoài.ă

2.3.5 Lý thuy t phân lo i doanh nghi p d a trên c u trúc tài chính

TheoăTr năCôngăTàiă(2010),ăcóăth ăphânălo iădoanhănghi pătheoăc uătrúcătàiă chínhăd aătrênăcácăs ăli uăc a doanhănghi p

V iăgi ăđ nhăr ng:

 : l i nhu nătr c thu và lãi vay

 : l i nhu n sau thu và lãi vay

 : t ng v n c a doanh nghi p

 : v n ch s h u

 : v n n ; v i

 : s ti n tr lãi n

 : t su t lãi n (không ph i là t su t lãi vay); v i

 : t su t n p thu thu nh p doanh nghi p

Doanh nghi păđ c x p lo i 1 khi Các doanh nghi p lo i 1

có hi u qu chung cao và hi u qu doanh nghi p l năh năt su t lãi n

Các doanh nghi p lo i 1 là nh ng doanh nghi p ho tăđ ng có hi u qu doanh nghi p c ngănh ăhi u qu chung r t cao c trong dài h n và ng n h n N uăt ngăv n

vay thì hi u qu doanh nghi p s càngăt ngăcao.ăDoanh nghi p lo i này có kh n ng

tr n cao

ii Doanh nghi p lo i 2

Doanh nghi păđ c x p lo i 2 khi Các doanh nghi p lo i này có hi u qu chung trung bình và hi u qu doanh nghi p nh h nă t su t lãi

Các doanh nghi p lo i 2 n uăt ngăv n vay s làm cho hi u qu doanh nghi p càngăt ngăcao.ăNh ng doanh nghi p lo iănàyăđ t hi u qu doanh nghi p trong ng n

h n Doanh nghi p lo i 2 có kh n ngătr n

iii Doanh nghi p lo i 3

Doanh nghi păđ c x p lo i 3 khi Các doanh nghi p lo i này có hi u qu chung th p và hi u qu doanh nghi p còn th păh n,ănh ngăch aăâm.ă Các doanh nghi p này ho tăđ ng trong tr ng thái có l i ,ănh ngăt

su t l i nhu nătr c thu và lãi vay th păh năt su t tr n vay

Doanh nghi p lo i 3 là doanh nghi p ch đ t hi u qu doanh nghi p trong ng n

h n N u các doanh nghi p nàyăt ngăv n vay thì s làm cho hi u qu doanh nghi p ngày càng th p, th m chí có th làm m t hi u qu doanh nghi p, l i nhu n sau thu

và lãi vay s âm - càng vay càng m t hi u qu

iv Doanh nghi p lo i 4

Doanh nghi păđ c x p lo i 4 khi Các doanh nghi p này có

hi u qu chung r t th p và không có hi u qu doanh nghi p

Các doanh nghi p lo i này khó có kh n ngătr n , l i nhu n sau thu và lãi vay âm N uăkhôngăđ c c i thi n thì lo i doanh nghi p này có kh n ngăpháăs n

v Doanh nghi p lo i 5

Doanh nghi păđ c x p lo i 5 khi Các doanh nghi p lo i này không

có hi u qu chung và hi u qu doanh nghi p

Các doanh nghi p lo i này không có kh n ngătr n , l i nhu nătr c thu và lãi vay âm N uăkhôngăđ c c i thi n thì lo i doanh nghi p này có kh n ngăpháăs n

r t cao

Nh ng thông tin s d ngăđ phân lo i các doanh nghi p trênăđâyăd dàng có

đ c thông qua b ng báo cáo k t qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh và b ngăcânăđ i

k toán c a các doanh nghi p

2.3.5.1 Các nhân t nh h ng đ n lo i doanh nghi p

Theo Tr n Công Tài (2010), trong quá trình ho tăđ ng s n xu t kinh doanh,

lo i c a các doanh nghi p s thayăđ i theo nh ng chi uăh ng khác nhau, có th là

do các nguyên nhân sau:

- T su t l i nhu n trên t ng v n ( ): Nhu c u và th tr ng tiêu th s n

ph măt ngătr ng thì s t ng;ăvàăng c l i, khi n n kinh t suy gi m thì s ăgi m

Khiăđóăm i quan h gi a và tích thayăđ i, cóăth ăl năh năho cănh ă

h n thayăđ i làm s làm cho lo i doanh nghi p thayăđ i theo càngăt ngă

và cóăkho ngăcáchăcàngăxaăsoăv iă thìălo iădoanhănghi păcàngăti năd năv ălo iă

1

- T s n :ăV năvayăcàngăcaoăthìă càngăl n,ătích càng l n vàăcàngăv t quá thìălo iădoanhănghi p càngăx u

- T su t lãi n : Khiădoanhănghi păvayăđ căngu năv năv iăchiăphíă

th p thì càngăth păvàătích càngăth p,ălàmăkho ngăcáchăgi a và càngăl n,ălo iădoanhănghi păcàngăt t

Tácăđ ng vào m t trong 3 nhân t trên s làm cho kho ng cách gi a tích

và thayăđ i, và lo i doanh nghi p s thayăđ i theo

Nh ăv y, phân lo i doanh nghi p b nhăh ng c a 3 nhân t : t su t thu nh p trên t ng v n , t s n và t s lãi n , trongăđó,ăcó 2 nhân t khách quan

là và

2.3.5.2 Áp d ng lý thuy t góc đ doanh nghi p

i v i doanh nghi p, khi áp d ng lý thuy t v phân lo i doanh nghi p theo

c u trúc tài chính (Tr n Công Tài, 2010), doanh nghi p s xácăđ nhăđ c v trí c a doanh nghi p trong các m c phân lo iăđãănêuătrên,ăđ ng th iăxácăđ nhăđ căng ng vay n vàăđ aăraăcácăchi năl c kinh doanh phù h păđ m c phân lo i c a doanh nghi păđ c c i thi n,ăđ ngăngh aăv i hi u qu doanh nghi păđ c c i thi n

D a trên lý thuy t phân lo i doanh nghi p theo c u trúc tài chính (Tr n Công Tài, 2010), trong ng n h n, n u doanh nghi p mu n l i nhu n sau thu không âm thì

c năđ m b o:

T đó,ăsuyăraăcác doanh nghi p có th xácăđ nhăđ căl ng v n vay c n thi t

t iăđaăn u h d báoăđ c và nhu c u v n cho ho tăđ ng s n xu t kinh doanh

L ng v n vay ph i th a mãn b tăđ ng th c sau:

�o � Khi kinh doanh không có hi u qu , các doanh nghi p có th s d ng b tăđ ng

th c trên đ táiăc ăc u v n nh m c i thi n kh n ngăsinh l i c ngănh ăhi u qu ho t

đ ng s n xu t kinh doanh M t khác, doanh nghi p có th s d ng đ

gi m r i ro khi vay v n trong quá trình s n xu t kinh doanh ( là th c t th p

nh tătrongăvàiăn măg năđâyăc a doanh nghi p)

Trong dài h n, các doanh nghi p vàănhàăđ uăt ăđ u mong mu n l i nhu n sau thu trên v n ch s h u l năh năt su t lãi n ( )

V i gi đ nh r ng:

à doanh nghi păvàăcácănhàăđ uăt ăti p t căđ uăt ăvàoăs n xu t kinh doanh thì

ho c thu su t thu thu nh p doanh nghi p

N u ho c thìănhàăđ uăt ăvàădoanhănghi p không ti p t c s n xu t kinh doanh vì h s s d ng v n hi u qu h năb ng cách cho vay toàn b s v năđóă

và khách quan D a vào vi c phân lo i các doanh nghi p, chính ph s xácăđ nh đ c

lo i doanh nghi p nào c n h tr lãi su t,ăl ng v n h tr đ i v i m i lo i doanh nghi păđ b oăđ m hi u qu s n xu t kinh doanh cho doanh nghi p và b oăđ m cho các doanh nghi păđóăcóăkh n ngătr v n vay h tr lãi su t ng th i, d a vào phân

lo i các doanh nghi p và s l ng v n h tr lãi su t cho t ng lo i doanh nghi p mà chính ph có th soăsánh,ăđánhăgiá m t cách khách quan gi a chính sách h tr lãi

su t và kích c u tiêu dùng

Theo Tr n Công Tài (2010), phân lo i doanh nghi p b nhăh ng c a 3 nhân

t : t su t thu nh p trên t ng v n , t s n và t s lãi n , trongăđó,ăcó

2 nhân t khách quan là và Lo i doanh nghi p càng t tăkhiăXăt ngăcao,ăkho ng cách gi a và tích l n Do v y, tùy vào nhân t nàoătácăđ ngăđ n kho ng cách gi a và tích c căh nămàăchính ph nên s d ng chính sách h tr lãi

su t hay chính sách kích c u tiêu dùng N u gi m lãi su t ( gi m) làm cho kho ng cách gi a và l năh năsoăv i vi cătácăđ ng vào , thì chính sách h tr lãi

su t s hi u qu h năchínhăsáchăkíchăc u tiêu dùng, và ng c l i

Nh ng doanh nghi p c n h tr lãi su tăth ng là nh ng doanh nghi p tr c đâyăkinh doanh có hi u qu , có uy tín và có kh n ngătr n ,ăđ c phân lo i vào các doanh nghi p thu c lo i 1, 2 và 3 ăNh ngădoătìnhăhìnhăkinhăt suy thoái, vi c s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p này tr nên không còn hi u qu , d năđ n m c phân

lo i c a các doanh nghi p này s thayăđ i theo chi uăh ng x u, có th gi m xu ng

m c phân lo i doanh nghi p lo i 4 (ho c là các doanh nghi p n m cu i danh sách các doanh nghi p lo i 3) Khi các doanh nghi p này nh năđ c s h tr lãi su t v i lãi

su t vay th păh năt su t lãi n c aăn mătr c,ăđi uăđóăcóăth làm cho

gi măh năsoăv iătr c khi kh ng ho ng kinh t Khi và gi m s tácăđ ng làmăt ngălo i doanh nghi p lên các m c t tăh n

Nh ăv y, chính sách h tr lãi su t s mang l i hi u qu Mà c th là chính sáchănàyăđãănângăhi u qu chung c a doanh nghi p l n h n Sau khi nh n

đ c h tr lãi su t thì nh ng doanh nghi p lo i 4 và cu i danh sách lo i 3 có th tr thành các doanh nghi p lo i 3 ho c lo i 2, th m chí là lo i 1

Nh s h tr lãi su t c a chính ph mà các doanh nghi p này chuy n t tr ng thái kinh doanh không hi u qu sang tr ng thái kinh doanh có hi u qu , th măchíăđ t

hi u qu doanh nghi p cao

Tuyănhiên,ăđ đ tăđ c m c tiêu trên, chính ph ph iăxácăđ nhăl ng v n h

tr lãi su t cho các doanh nghi p đ đi u ki n nh n h tr lãi su t Các doanh nghi p kinh doanh hi u qu khi ăNh ăv yăl ng v n vay mà doanh nghi p đ c

h tr lãi su t ph i th a mãn ho c t ng v n vay c a doanh nghi p th a mãn

Bên c nh vi căxácăđ nh lo i doanh nghi păđ đi u ki năđ c h tr lãi su t và

m c h tr , chính ph còn có th s d ng lý thuy tănàyăđ đ xu t các m c thu su t cho các ngành s n xu t khác nhau

Cùng v iăđi u ki n t ngăquátăđãănêuătrên,ăgi đ nh r ng các ngành s n xu t có

th th ngăkêăđ c nh ng s li u: H s n bình quân th c t và t su t l i nhu n

tr c thu trên t ng v n bình quân th c t c a các doanh nghi p kinh doanh có

hi u qu (doanh nghi p tiên ti n) trong ngành.ă ng th i, gi đ nh t su t lãi n

b ng lãi su t cho vay c a ngân hàng ăNh ăv y, đ ng trên gócăđ v ămô,ăcácăđ a

ph ngăcóăth tham kh o,ăđ xu t m c thu su t: