SKKN một số giải pháp rèn luyện sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn

được tiếp xúc với nhiều học sinh có hoản cảnh khác nhau, phần lớn tôi nhận thấy hầu như các em ở vùng khó khăn, những em đồng bào dân tộc thiểu số đều có một điểm chung khác biệt hon hin

MỤC LỤC

Trang

h 0/9000 1

PHAN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU .-2 2222 22++2222E22EE22EEEEEEEerrkrrrrrree 2

I Dat van dé 2

1I Mục đích nghiên cứu

PHAN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VĂN ĐẺ 22-2222 sccEzccEEerrxerrxerrxee 3

I Cơ sở lý luận của vấn đề 2-2¿©22+22z+2Cx+2EExeEExeEExrrxrrrrrrrrkrrrrrerxee 3

II Thực trạng vấn đề -2-2s-©2++22xt2Ext2EESEEEEEEEEEEEkrrkrrrrrrrrkrrrkrrrvee 5

II Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề - 7

1V Tính mới của các giải pháp - - Sàn nen 20

V Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm . 2-22 ©+2£x22x+2£x+zx++zxrzrx 21

PHẢN THỨ BA: KÉT LUẬN, KIÊN NGHHỊ, 2 2-¿22scecxxccrrs 24 c 8n .< Ô 24

¡8< 6 8 ẽ Ô 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHAN THU NHAT: MO DAU

I Dat van dé

Nghề giáo là một nghề cao quý, bởi chúng ta là những người lái đò đưa các em đến bờ bến tương lai Các em là mầm non của nước nhà cũng là những chủ nhân tương lai của đất nước Bởi vậy, giáo dục đối với đất nước ta luôn được coi là quốc sách hàng đầu, giáo duc cung cấp tri thức nhằm phát huy năng lực, trí tuệ, phẩm chất, nhân cách của con người và để nền giáo dục của nước ta sánh vai được với các nước trong khu vực thì Bộ Giáo dục và Đào tạo đã không ngừng đổi mới về mọi mặt Chính vì thế, việc dạy học cũng phải đổi mới, phải hiện đại hơn trước, phải chú trọng sự phát huy tính tích cực, sáng tạo, chủ động của học sinh trong học

tập Đề thực hiện được vấn đề đó đòi hỏi ở mỗi học sinh phải có tính tự giác cao,

đặc biệt phải có tính mạnh dạn đề các em hoàn thành các nhiệm vụ học tập Ngạn ngữ có câu “mạnh đạn sẽ đến thành công cho bạn” Quả đúng như thé, trong thực tế cuộc sống đa số những người có năng lực, mạnh dạn thì thường được nhiều kết quả tot ké ca trong lĩnh vực kinh tế Người có năng lực nếu không mạnh đạn thì không thể thực hiện thành công công việc vì sợ mình sẽ thất bại Còn nếu người có năng lực kết hợp với tính mạnh dạn, dám nghĩ dám làm thì cơ hội thành công là rất lớn Nhiều năm nay Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có chủ trương dạy kĩ năng sống và xem đây là một trong những tiêu chí đánh giá nội dung “Trường học thân thiện - học sinh tích cực” Bản thân tôi là một giáo viên có nhiều năm công tác tại vùng khó khăn được tiếp xúc với nhiều học sinh có hoản cảnh khác nhau, phần lớn tôi nhận thấy hầu như các em ở vùng khó khăn, những em đồng bào dân tộc thiểu số đều có một điểm chung khác biệt hon hin so với những em sống trong điều kiện thuận lợi là các em thiếu tính mạnh dạn, thiếu sự tự tin trong học tập các hoạt động ngoài giờ lên lớp và trong cuộc sống

Xuất phát từ những lí do đó tôi nhận thấy việc rèn luyện kỹ năng tự tin, mạnh đạn cho học sinh là một việc làm rất quan trọng Nhà trường sẽ là môi trường tốt cho các em hình thành và rèn luyện các kỹ năng đó, giúp các em độc lập hơn, từng

bước tự tin trong học tập dé trở thành con ngoan, trò giỏi, trở thành những người công dân tốt góp phần xây dựng phát triển, bảo vệ đất nước Đây cũng là nhiệm

vụ quan trọng đối với các thầy, cô giáo, đặc biệt là các thầy, cô giáo làm công tác

chủ nhiệm lớp Chính vì thế tôi thực hiện đề tài: “Mộ số giải pháp rèn luyện sự

mạnh dạn, tự tin cho học sinh dân tộc thiểu số ở vàng khó khăn” hy vọng rằng những kinh nghiệm nhỏ này phần nào giúp thầy cô bạn bè, đồng nghiệp nâng cao hơn nữa hiệu quả dạy học, giáo dục học sinh

II Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở tìm hiểu lí luận và thực tiễn việc rèn luyện sự tự tin, mạnh dạn cho học sinh ở vùng khó khăn, học sinh đồng bảo đân tộc thiểu số trong công tác giảng day va chủ nhiệm trong chương trình THCS Qua đó, giúp giáo viên có được những kinh nghiệm rèn luyện học sinh trở nên nhanh nhẹn và mạnh dạn hơn trong mọi lĩnh vực Phát hiện và phát triển khả năng riêng biệt của từng học sinh gắn với hoạt động học tập và các hoạt động ngoài giờ lên lớp Bồi dưỡng những nhân tố có khả năng riêng biệt nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập của đất nước

PHAN THU HAI: GIAI QUYET VAN DE

I Cơ sở lý luận của vấn đề

Tự tin là tin vào chính ban than minh, tin vào chính giá trị, những phẩm chất tốt đẹp đang tồn tại bên trong con người mình, tin vào những thành công, những thành quả mà mình đã đạt được trong quá khứ đề vững bước đón nhận những thử thách mới trong tương lai; tin vào tải năng của mình, những ước mơ tốt đẹp ma minh theo đuổi và tin rằng du có phải thất bại đi chăng nữa, mình vẫn có thê thực hiện được

nó ở những lần sau Tự tin trái ngược với sự nhút nhát, rụt rè, thiếu niềm tin vào bản thân và lo sợ phải thất bại, không dám theo đuổi ước mơ Sự tự tin trong cuộc

sống có thê được biểu hiện ở những việc làm nhỏ nhất như tự tin thuyết trình bai học trước lớp, tự tin đóng góp phát biểu ý kiến của mình cho tập thể lớp; cho đến

những việc làm lớn hơn như công bố phát minh của một nhà khoa học hay một nhà

văn cho ra đời tác phẩm của mình trước công chúng, và còn rất nhiều biểu hiện của

sự tự tin trong cuộc sống mà chúng ta không thể kề hết

Mạnh dạn là không rụt rè, sợ sệt, dám làm những việc mà người khác thường e ngại Có sự tự tin chúng ta sẽ mạnh dạn hơn trong mọi hoạt động Sự tự tin và mạnh dạn có vai trò rất quan trọng đối với mỗi con người nói chung và học sinh nói riêng Đối với cuộc sống của con người, sự tự tin, manh đạn giúp ta nhanh chóng thực hiện tốt những mong muốn của mình, có khả năng sống, làm việc, hoà nhập nhanh chóng với cộng đồng

Tự tin là một đức tính chỉ có thể có được nhờ vào việc rèn luyện và học hỏi Tự tin giúp cho con người cũng như học sinh vượt qua mọi khó khăn thử thách trong trường học và cuộc sống, có được điều này học sinh sẽ tin ở năng lực bản thân và luôn hy vọng được mục tiêu của mình, luôn thích thú thử nghiệm những điều mới

mẻ và chính những trải nghiệm mới giúp các em học tập tốt hơn, đặc biệt là có những kinh nghiệm, những kỉ niệm khó quên sẽ giúp ích cho các em trong bước đường tương lai phía trước

Tự tin cũng có nghĩa là học sinh thấy thoải mái hơn với chính mình và có nhiều điều thú vị muốn chia sẻ Sự tự tin giúp các em tương tác với nhiều người xung quanh, với bạn bè và dễ đàng xây dựng được những mối quan hệ mới, điều này cực

kì quan trọng trong thế giới hiện đại, khi mả tình bạn, sự hợp tác, gắn bó không chỉ

bó gọn trong khuôn khổ một tỉnh hay một quốc gia Tự tin sẽ giúp các em thành công trong mọi hoàn cảnh Đó là một trong những kĩ năng sống rất cần thiết cho mỗi học sinh

oO cấp độ vĩ mô mục tiêu dạy học hiện nay là sự cụ thể hóa mục tiêu giáo dục nói chung, chú trọng đạy chữ, dạy người và hướng nghiệp Đi vào cụ thể, nhấn mạnh

ba mục tiêu chính sau:

Thứ nhất, trang bị những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại có tính hệ thống

về ngôn ngữ và các bộ môn khoa học xã hội và khoa học tự nhiên — phù hợp với

trình độ phát triển của lứa tuổi và yêu cầu đào tạo nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

Thứ hai, hình thành và phát triển ở học sinh các năng lực sử dụng tiếp nhận văn bản, cảm thụ thẩm mỹ, phương pháp học tập tư duy, đặc biệt là phương pháp tự học, năng lực ứng dụng những điều đã học vảo cuộc sống

Thứ ba, bồi dưỡng cho học sinh ý chí tự lập, tự cường lý tưởng xã hội chủ nghĩa, tinh thần dân chủ nhân văn, giáo dục cho học sinh trách nhiệm công dân, tỉnh thần hữu nghị hợp tác quốc tế, ý thức tôn trọng và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc và nhân loại

Để đạt được những điều trên Bộ Giáo dục và Đảo tạo đã thường xuyên có công văn chỉ đạo và tập huấn cho giáo viên đổi mới phương pháp dạy học cho phủ hợp với thời đại Đổi mới phương pháp dạy học trong chương trình giáo dục phổ thông nói chung và giáo dục THCS nói riêng là vấn đề được đặt ra và thực hiện từ nhiều năm nay Đề thực hiện vấn đề này, đã có nhiều hình thức và biện pháp dạy học được triển khai như: Dạy học nêu van dé, tổ chức các hoạt động dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Những biện pháp và hình thức đó trong quá trình thực hiện, đã góp phân thúc đây đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên và chất lượng học tập của học sinh Tuy nhiên với các em học sinh dân tộc miền núi các em thường ít nói, e dé va dé xấu hồ, các em thường thiếu những hoài bão ước

mơ cần thiết, cho nên những tác động ngoại cảnh dé lam cho cdc em nay bé hoc Khi một em có ý định bỏ học thường rủ thêm một số em khác bỏ theo Nhà trường

và chính quyền đã đưa ra nhiều biện pháp đề cải thiện vấn đề trên nhưng sự thay đổi là chưa đáng kể Các em cần có định hướng cho chính mình, tin vào bản thân hơn, tránh những tác động xấu bên ngoải Một trong những vấn đề nay là rèn luyện hơn nữa cho học sinh sự tự tin vào chính bản thân mình và mạnh dạn hơn trong cuộc sông kiên định với những mơ ước của bản than Vi vay dé nang cao hơn nữa

chất lượng dạy học, bên cạnh các biện pháp, hình thức dạy học thì việc rèn luyện các em kĩ năng sống, sự mạnh dạn, sự tự tin là một việc hết sức quan trọng

II Thực trạng vấn đề

Trường THCS Tô Hiệu đóng trên buôn Năc, xã Ea Bông huyện Krông Ana,

thuộc địa bản vùng khó khăn, đa phần là đồng bào dân tộc thiểu só Tuy nhiên, nhà

trường luôn được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, được chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo duc va Dao tao huyện Krông Ana Phòng giáo dục và Đảo tạo luôn tạo mọi điều kiện thích hợp cho nhà trường cũng như giáo viên, học sinh học tập và rèn luyện

Nhà trường bước đầu được trang bị cơ sở vật chất đảm bảo cho việc tổ chức dạy

và học, cũng như tổ chức các hoạt động ngoại khóa, giúp các em học sinh hòa đồng

và mạnh dạn hơn, giúp giáo viên và học sinh hiểu thân thiết và gắn bó với nhau hơn Từ đó giáo viên phát hiện ra các vấn đề khó khăn mà các em gặp phải để nâng cao, rèn luyện tính độc lập sự tự tin, mạnh dạn cho các em học sinh, đặc biệt là các

em học sinh đồng bảo ở vùng kinh tế khó khăn

Học sinh của trường THCS Tô Hiệu phần lớn là con em đồng bảo dân tộc thiếu

số nên có học lực không đồng đều, một số học sinh còn rụt rè, kém tự tin không chịu tham gia hoạt động do trường và lớp tô chức, thiếu hòa đồng với bạn bè Một

số em ngôn ngữ còn gặp khó khăn, chưa chủ động trong giao tiếp với bạn bè xung quanh, các em cảm thấy tự tỉ so với các bạn Cụ thể là đối với các em học sinh lớp

7A2 6A6 8A1 đa số là hoc sinh đân tộc thiểu số, sinh sống ở vùng đặc biệt khó

khăn, các em còn rut ré, thiéu tu tin

2015-2016 7A2 16/33 30/33

2016-2017 6A6 20/32 30/32

2017-2018 8Al 17/34 33/34

Là một giáo viên, tôi luôn có gắng trau dồi kiến thức chuyên môn cũng như kinh nghiệm làm chủ nhiệm đề nâng cao chất lượng giảng dạy của mình Qua thời gian

công tác tại trường vả được phân công chủ nhiệm nhiều năm tôi đã nhận thấy một

số giáo viên còn chưa nắm bắt được hết tình hình thực tế, hoàn cảnh gia đình cũng như tâm lý của lứa tuổi học trò, chưa hiểu rõ sự tự ti, mặc cảm về gia cảnh của các

em học sinh

Sự tự tin rất quan trọng và sự tự tin của chúng ta lớn dan lên nhờ vào cảm giác được yêu thương, tôn trọng và thấy mình có giá trị Do dé, giáo viên cần chú tâm là

sự phát triển sự tự tin cho học sinh, nghĩa là giúp các em cảm nhận được mình là a1,

cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với người khác Kĩ năng sống nảy giúp các em học sinh cảm thấy tu tin, manh dạn đối với các tình huống Xảy ra trong cuộc

sống

Nghệ thuật chủ yếu của thầy cô được thê hiện ở chỗ bản thân thầy, cô giáo biết

hòa nhập vào thế giới học trò, có thể trở thành một người bạn, biết tôn trọng và đồng cảm để có thé tìm ra những khúc mắc, những khó khăn của các em khiến các học sinh rụt rẻ, khó hòa nhập với bạn bè, tạo nên không khí cởi mở lôi cuốn Từ

đó, giúp các em có hiểu biết nhất định, tao day đủ điều kiện về thê lực, kiến thức

Đồng thời, tạo tiền đề cho các bạn học sinh vững vàng và tự tin hơn

Với một chút kinh nghiệm tích lũy được trong công tác chủ nhiệm, tôi mạnh dạn giới thiệu với các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp một số giải pháp trong việc rèn luyện sự mạnh dan, tu tin trong hoc tập cho học sinh, đặc biệt là các em học sinh vùng khó khăn, học sinh vùng đồng bảo dân tộc thiéu sé

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Rèn luyện sự tự tin, mạnh dạn cho học sinh đòi hỏi giáo viên phải có định hướng, có mục đích để giáo dục, phát triển học trò Tác động sư phạm của giáo viên phải luôn thay đổi, phù hợp với nhu câu phát triển của xã hội Ngoài ra, giáo viên cần phải luôn tôn trọng học sinh, phải có cái tâm và lòng nhiệt tình kết hợp với phương pháp hợp lý thì sẽ đem lại thành công Với kinh nghiệm trong quá trình làm công tác chủ nhiệm, để đạt được hiệu quả trong việc rèn luyện sự tự tin, mạnh đạn cho học sinh, tôi đưa ra các giải pháp cụ thể sau đây:

Giải pháp 1 Chủ động nắm bắt tình hình, đặc điểm tâm lý học sinh

Khi bắt đầu vào năm học mới giáo viên chủ nhiệm cần phải chủ động nắm bắt

và tìm hiểu rõ hoàn cảnh gia đình và tình hình học tập cũng như tính cách của các

em, đặc biệt là học sinh cá biệt, học sinh nghẻo, học sinh đồng bào dân tộc thiểu số thông qua hồ sơ của nhà trường, qua giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn cũ hay thông qua cha mẹ học sinh hoặc thông qua các em học sinh khác Có những đánh giá sơ bộ về tình hình học tập nề nếp cũng như các mặt mạnh và các mặt còn hạn chế của các em trong quá trình học tập và vui chơi từ các năm học đã qua

Một khảo sát nhỏ đầu năm học lớp 7A2 và 6A6, §AI về sự tự tin, dám đứng trước lớp giới thiệu bản thân và tổ chức một trò chơi nao dé, thu duoc két qua sau:

HS thực hiện HS còn HS ngại đứng

Lớp | TSHS tốt lúng túng trước lớp

2017-2018 | 8Al | 34 4 12 6 17 24 71

Với từng học sinh và từng hoàn cảnh cần phải có những biện pháp hỗ trợ cũng như bồi dưỡng riêng Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo xây dựng kế hoạch cụ thẻ, xác định rõ phương pháp, kĩ năng mà các em cần được trang bị chính là tính mạnh đạn, tự tin

Giáo viên nên linh hoạt trong các giờ dạy cũng như tổ chức sinh hoạt dé giúp học sinh không chỉ vừa học mà các em có thể vừa vui chơi, mạnh đạn tự tin thé hiện bản thân mình trước đám đông từ quy mô nhỏ như lớp học đến quy mô lớn hơn là cộng đồng, toàn thê trường học

Ghi nhận những thành tích mà các em đã đạt được Có phiếu đánh giá riêng cho từng học sinh đặc biệt là khích lệ động viên các em học sinh đã có cố gắng khắc phục tính e đè, đã có thê tự tin thể hiện mình dám nghĩ, dám làm trước đám đông

Ví dụ: Đầu năm học 2015-2016 tôi đã được nhà trường tin tưởng phân công chủ

nhiệm lớp 7A2 tôi đã xem xét hồ sơ và trao đổi ý kiến với giáo viên chủ nhiệm cũ

của các em Tôi đã phát hiện được những em học sinh có năng lực tốt trong các môn văn hóa và thể thao để các em có cơ hội tham gia vào các cuộc thi Đặc biệt tôi nhận thấy có trường hợp đặc biệt là em Y- Óc một em học sinh hiếu học nhưng

có hoàn cảnh khó khăn, và đang có ý định thôi học đi làm phụ giúp gia đình Tôi đã gặp và trao đổi với em và phụ huynh cũng như huy động các nhà hảo tâm giúp em

có điều kiện học tập như bao bạn khác Cho tới nay sau hai năm, em đã có những thành tích cao trong học tập cũng như thể thao và đã có đủ hành trang đề bước vào ngôi trường cấp 3 mà em mong muốn

Giải pháp 2 Tăng cường tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hoạt động nhóm cho các em để các em có cơ hội tham gia hợp tác nhóm, bày tỏ quan điểm cá nhân

- Giáo viên muốn tổ chức tiết sinh hoạt sinh động, thú vị thì song song với việc cho học sinh báo cáo những việc của tuần học qua, giáo viên nên phối hợp tổ chức hoặc cho ban cán sự tổ chức các trò chơi trí tuệ, các hoạt động trải nghiệm, văn nghệ để các em cảm thấy hòa đồng tự tin, xây dựng tỉnh thân tập thể

- Giáo viên tạo không khí học tập vui chơi tự giác thể hiện một cách tự nhiên về

sự hiểu biết của các em với nội dung mà giáo viên và học sinh đã tìm hiểu trước đó

- Giáo viên nên tổ chức, điều khiển hoạt động có hiệu quả (tránh gây ồn ảo, ganh đua, mắt trật tự gây gồ đánh nhau) Điều đó ảnh hưởng đến sự đoàn kết, tập thể và mối quan hệ của các em sau này Đảm bảo các em không làm việc riêng hay thiếu tập trung hợp tác trong quá trình hoạt động

-_ Giáo viên sử dụng ngôn từ, ngữ điệu nhẹ nhàng, rõ ràng tránh sự khó hiểu về câu hỏi hay yêu cầu được đặt ra làm ảnh hưởng cả giờ sinh hoạt

-_ Giáo viên nên chú trọng tạo bau không khí thân thiện với các em, có thái độ ân cần, niềm nở, tận tụy trong việc giảng giải, tránh đùng những lời nói vô tình, xúc phạm đền các em kê cả khi các em trả lời chưa chính xác Giáo viên cũng khéo léo

nhờ bạn khác giúp những bạn đang gặp khó khăn, tránh nhắc lại những nguyên nhân hay lý đo hoàn cảnh vì điều đó làm mất dần sự tự tỉn, lâu ngày các em sẽ nhút nhát và thụ động Chỉ khi nào em đó quá thụ động không chịu mạnh dạn tự tin

trước lớp thì hãy nhắc nhở và tìm biện pháp khắc phục Vận dụng triệt để kĩ năng

xử lí tình huống sư phạm đề giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình học tập và vui chơi của các em

Hình 1 Học sinh lớp 8A1 hăng hái tham gia trò chơi long ghép

-_ Nội dung và mức độ của các hoạt động cần phải phủ hợp với kiến thức va kĩ

năng của các em học sinh Cần nhận xét, sửa lỗi sai kịp thời cho các em, giúp các

em củng có kiến thức và có hướng vận dụng hiệu quả hơn

Một số hoạt động trải nghiệm như:

- Xây dựng tủ sách thư viện: Dành cho cán bộ giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh toàn trường đóng góp sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, nơi các em học sinh được tự do trao đổi tài liệu với nhau

Vườn rau thực hành: Vườn rau thực hành sẽ góp phần tạo điều kiện cho học sinh có điều kiện thực hành về kĩ thuật trồng hoa, rau củ, quả và góp phân tạo ra môi trường xanh đẹp và giúp học sinh tạo ra những thực phẩm sạch