“Sự bằng lòng với thành tựu là thách thức lớn nhất” doc

“Sự bằng lòng với thành tựu là thách thức lớn nhất” Phân tích cơ cấu kinh tế Việt Nam, các hạn chế của mô hình tăng trưởng và kiến nghị các giải pháp, bản báo cáo được thực hiện lần đầu

“Sự bằng lòng với thành tựu là thách thức

lớn nhất”

Phân tích cơ cấu kinh tế Việt Nam, các hạn chế của mô hình tăng trưởng và kiến nghị các giải pháp, bản báo cáo được thực hiện lần đầu tiên này cho thấy Việt Nam đang cần những thay đổi căn bản để dẫn hướng nền kinh tế sang một giai đoạn phát triển mới

Dư địa tăng trưởng cao không còn nhiều

Đi từ những vấn đề căn bản nhất, Báo cáo Năng lực cạnh tranh Việt Nam 2010 mở đầu bằng việc phân tích các yếu tố cấu thành tăng trưởng dựa trên hàm sản xuất, bao gồm vốn, lao động, năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP)

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tăng trưởng của nền kinh tế đang ngày càng phụ thuộc vào tăng vốn đầu tư, mà thiếu lực đẩy từ nhân tố lao động và TFP, những nội lực tạo nên sức cạnh tranh của nhiều nước phát triển và đang phát triển khác

Các phân tích về tăng trưởng năng suất, đo bằng bình quân GDP trên số lao động, cũng cho kết quả tương tự Theo báo cáo, tăng trưởng năng suất trong giai đoạn vừa qua chủ yếu do chuyển dịch cơ cấu từ nông nghiệp sang công nghiệp chế biến thâm dụng vốn

Với 49% lao động tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp, quá trình chuyển dịch này vẫn có thể tiếp tục trong vài năm tới, tuy nhiên việc chuyển dịch này chỉ là từ khu vực năng suất và thu nhập rất thấp sang khu vực chế tạo vẫn có năng suất và tiền

“Mặc dù quá trình này đã phát huy tác dụng trong thời gian qua và vẫn có thể phát

huy tác dụng thêm một thời gian nữa, nhưng dư địa còn lại không nhiều… Việt Nam sẽ bị mắc tại mức phát triển hiện nay nếu không có giải pháp mới”, báo cáo nhìn nhận

Ba mất cân đối không thể xem thường

Theo Học viện Năng lực cạnh tranh Châu Á, tăng trưởng dựa vào tăng vốn cũng dẫn tới những hệ quả không thể xem thường, cơ bản nhất là mất cân đối giữa tiết kiệm và đầu tư

Sự gia tăng các khoản chi vượt quá khả năng (chủ yếu từ khu vực nhà nước và doanh nghiệp) được tài trợ bằng các nguồn vốn bên ngoài như đầu tư trực tiếp nước ngoài, kiều hối, viện trợ phát triển, và các nguồn khác

Tuy nhiên, “quan ngại về khả năng trang trải các thâm hụt đối ngoại của Việt Nam ngày càng tăng với mức nợ công tăng lên và dự trữ ngoại hối giảm đi đáng kể, ảnh hưởng tới triển vọng của nền kinh tế”, báo cáo nhận định

Việc đầu tư vượt quá tiết kiệm của nền kinh tế cũng dẫn đến mức thâm hụt cao trong cân đối tài khoản vãng lai (do Cán cân vãng lai = Tiết kiệm - Đầu tư), hệ quả

là thâm hụt thương mại của Việt Nam ngày càng tăng “Mặc dù được coi là một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, Việt Nam nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu một cách có hệ thống”, báo cáo viện dẫn

Một biểu hiện rõ rệt khác là lạm phát và tỷ giá hối đoái đã trải qua nhiều giai đoạn căng thẳng trong thời gian gần đây Do Việt Nam vẫn duy trì tỷ giá danh nghĩa ở mức ổn định, lạm phát dẫn tới tỷ giá thực có hiệu lực tăng lên, buộc Việt Nam phải nhiều lần điều chỉnh

Từ phân tích trên, báo cáo đi đến kết luận: “Những mất cân đối này có thể gây ra hậu quả không thể xem thường Ít nhất là chúng tạo ra tâm lý với các nhà đầu tư

rằng rủi ro khi đầu tư vào Việt Nam là cao Các mất cân đối vĩ mô này có thể làm phát sinh khủng hoảng, khi niềm tin bị xói mòn và các dòng vốn nước ngoài chảy khỏi Việt Nam”

Theo đó, những nút thắt cổ chai này là dấu hiệu cho thấy mô hình tăng trưởng hiện nay đang mất dần động lực “Các nhà hoạch định chính sách hiện nay đã nhận diện tương đối chính xác những nút thắt này, tuy nhiên, hiệu lực thực thi các chính sách được đưa ra cho tới nay là chưa cao”, báo cáo nhìn nhận

Chính sách kinh tế vĩ mô: Điểm yếu lớn

Phản ứng chính sách đối với bất ổn vĩ mô của Việt Nam gần đây đã được quốc tế ghi nhận về tính hiệu quả nhất định, nhưng cho tới nay vẫn thiếu một chiến lược chính sách tổng thể để giải quyết các thách thức một cách toàn diện, có hệ thống Theo báo cáo, chính sách kinh tế vĩ mô chính là một điểm yếu lớn trong những năm gần đây

Cụ thể, chính sách tài khoá bị cản trở rất nhiều bởi các thâm hụt cơ cấu lớn của khu vực nhà nước Áp lực liên tục lên tỷ giá, tỷ lệ lạm phát cao, cũng như sự phát triển nóng của thị trường tài chính trước khi nổ ra khủng hoảng tài chính toàn cầu

là những dấu hiệu về một chính sách tiền tệ còn có vấn đề

Trong khi đó, các khoản đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, đường xá, cảng, sân bay, năng lượng… đã được thực hiện, nhưng tác động kinh tế - xã hội của các công trình đem lại chưa rõ do hiệu quả thấp và thiếu trọng tâm trọng điểm trong đầu tư

“Đầu tư hạ tầng được dùng để bù đắp cho các tỉnh có tăng trưởng kém hơn chứ không phải nhằm tạo ra hiệu quả và tác động cao nhất có thể”, báo cáo chỉ rõ Bên cạnh đó, dù các chương trình đào tạo ngày càng nhiều, chất lượng giáo dục vẫn còn thấp và có sự chênh lệch giữa các cơ sở “Quản lý nhà nước về giáo dục

còn tập trung nhiều vào việc đặt ra các rào cản gia nhập thị trường đối với các cơ

sở đào tạo nước ngoài và can thiệp hành chính, hơn là tập trung vào đảm bảo các tiêu chuẩn chất lượng của hệ thống giáo dục”, sự sai lệch vai trò này cũng được báo cáo ghi nhận

Và dù đã có một số cải thiện trong những năm gần đây, môi trường hành chính nói chung vẫn chưa thông thoáng Điều này làm hạn chế sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư

“Những hạn chế này đặt ra một yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam là phải chuyển dịch sang một giai đoạn phát triển mới”, Báo cáo khuyến nghị