Một số biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4 5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

DANH MỤC BẢNG, BIỂUTrang Bảng 1.1.Kết quả nhận thức của giáo viên về việc giáo dục thẩm mĩ cho 27 trẻ thông qua hoạt động ngoài trời Bảng 1.2: Hình thức mà giáo viên sử dụng để giáo dục

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC VÀ MẦM NON

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC VÀ MẦM NON

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được khóa luận này em đã nhận được rất nhiều sự động viên,giúp đỡ của khoa Giáo dục Tiểu học và Mầm non, giáo viên hướng dẫn và bạnbè

Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô giáo Th.S Nguyễn Thị HồngVân người trực tiếp hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu vàhoàn thành khóa luận của mình

Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong khoaGiáo dục Tiểu học và Mầm non - trường Đại học Hùng Vương,những người đãđem lại cho em những kiến thức vô cùng có ích trong những năm học vừa qua

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các trường mầm non: “Gia Cẩm – HòaPhong” thành phố Việt Trì đã tạo điều kiện cho em khảo sát và thực nghiệm để

em hoàn thành tốt đề tài khóa luận tốt nghiệp này

Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong đề tài khóa luận tốt nghiệp của em khôngtránh khỏi những thiếu sót Em kính mong quý thầy cô và các bạn sinh viên tiếptục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài khóa luận của em được hoànthiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU………1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI……….5

1.1.Cơ sở lý luận của đề tài………5

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề……… 5

1.1.1 Một số vấn đề về việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi……….7

1.1.3 Hoạt động ngoài trời đối với việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi… 17

1.2 Thực trạng việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời của giáo viên ở trường mầm non……… 25

1.2.1 Mục đích điều tra……… 25

1.2.2 Đối tượng điều tra……… 25

1.2.3 Nội dung điều tra………26

1.2.4 Thời gian điều tra………26

1.2.5 Phương pháp điều tra……… 26

1.2.6 Kết quả điều tra……….26

Tiểu kết chương 1……… 33

CHƯƠNG 2 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC THẨM MĨ CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI……… 34

2.1 Cơ sở đề xuất biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt động ngoài trời……….34

2.1.1 Dựa vào chương trình chăm sóc giáo dục mầm non………34

2.1.2 Dựa vào đặc điểm nhận thức của trẻ 4-5 tuổi……… 34

2.1.3 Dựa vào mục tiêu giáo dục trẻ mầm non……….35

2.1.4 Dựa vào thực tiễn tổ chức hoạt động ngoài trời ở một số trường mầm non hiện nay……… 35

2.2 Đề xuất một số biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời……….36

2.2.1 Lựa chọn và thay đổi các nội dung hoạt động ngoài trời phong phú, đa

dạng………37

2.2.2 Sử dụng hình thức hoạt động nhóm và giao bài tập cho trẻ trong thời gian hoạt động ngoài trời………38

2.2.3 Tăng cường các hoạt động trải nghiệm ngoài trời cho trẻ……….43

2.2.4 Thường xuyên cho trẻ tham gia lao động bảo vệ môi trường………….45

2.2.5 Sử dụng vật liệu thiên nhiên phong phú, đa dạng hướng tới việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ……… 46

Tiểu kết chương 2………50

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM………51

3.1 Mục đích thực nghiệm……… 51

3.2 Nội dung thực nghiệm……….51

3.3 Đối tượng, phạm vi, thời gian thực hiện……… 51

3.3.1 Đối tượng và phạm vi thực nghiệm……….51

3.3.2 Thời gian thực nghiệm………51

3.4 Tiêu chí và thang đánh giá……….51

3.4.1 Các tiêu chí……… 51

3.4.2 Thang đánh giá………53

3.5 Cách tiến hành thực nghiệm………53

3.5.1 Khảo sát trước thực nghiệm……….53

3.5.2 Tiến hành thực nghiệm tác động……….54

3.6 Kết quả thực nghiệm………54

3.6.1 Kết quả khảo sát trước thực nghiệm………54

3.6.2.Kết quả sau thực nghiệm……… 57

3.6.3 So sánh kết quả của nhóm đối chứng trước và sau thực nghiệm………60

3.6.4 So sánh kết quả của nhóm thực nghiệm trước và sau thực nghiệm……62

Tiểu kết chương 3……… 65

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………66

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 69 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Trang Bảng 1.1.Kết quả nhận thức của giáo viên về việc giáo dục thẩm mĩ cho 27 trẻ thông qua hoạt động ngoài trời

Bảng 1.2: Hình thức mà giáo viên sử dụng để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 29 Bảng 1.3.Kết quả thu được về các hình thức giáo viên sử dụng trong 30 việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

Bảng 3.1 Mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt 55 động ngoài trời ở lớp TN và ĐC trước TN

Biểu đồ 3.1.Mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt 55 động ngoài trời ở lớp TN và ĐC trước TN

Bảng 3.2.Mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt 57 động ngoài trời nhóm ĐC và TN sau TN

Biểu đồ 3.2.Mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt 58 động ngoài trời nhóm ĐC và TN sau TN

Bảng 3.3 Kết quả mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua 60 hoạt động ngoài trời ở nhóm ĐC trước và sau TN

Biểu đ 3.3 Kết quả mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua 61 hoạt động ngoài trời ở nhóm ĐC trước và sau TN

Bảng 3.4 Kết quả biểu hiện mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi 62 thông qua hoạt động ngoài trời nhóm TN trước và sau TN

Biểu đồ 3.4.Kết quả biểu hiện mức độ giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi 62 thông qua hoạt động ngoài trời nhóm TN trước và sau TN

Một trong những phương thức tốt nhất để giáo dục thẩm mĩ là cho trẻ đượctiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên - Trong đó tham gia hoạt động ngoài trời là cơhội thích hợp nhất đối với trẻ Hoạt động ngoài trời đóng vai trò quan trọng đốivới sự phát triển thẩm mĩ của trẻ Hoạt động này giúp trẻ có điều kiện thuận lợinhất để phát triển cảm giác, tri giác thẩm mĩ, giúp trẻ nhận ra màu sắc, hìnhdạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian…nhận thấy được cái đặctrưng và nét đẹp trong sự vật, hiện tượng mà trẻ nhìn thấy Chính vì vậy cầntích cực cho trẻ hoạt động ngoài trời.Thông qua hoạt động ngoài trời trẻ có thểphát triển khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, khả năng tư duy,sáng tạo và ham muốn tạo ra cái đẹp.

Thực tế hiện nay ở các trường mầm non hoạt động ngoài trời được tiếnhành thường xuyên Tuy nhiên giáo viên chỉ chú trọng đến việc tổ chức các tròchơi vận động, trò chơi dân gian cho trẻ được chơi tự do , mà chưa chú ý đếntầm quan trọng của hoạt động ngoài trời để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ

Ở độ tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi trẻ rất thích tham gia vào các hoạt động thựctiễn ở ngoài trời, trẻ có khả năng nhận biết các đặc điểm yếu tố tự nhiên Chính

vì lẽ đó mà chúng tôi lựa chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho

trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời” làm đề tài nghiên cứu của mình.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, chúng tôi đề xuất một số biện pháp giáodục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời nhằm nâng caochất lượng giáo dục ở trường mầm non

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổithông qua hoạt động ngoài trời

3.2.Thực trạng của việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạtđộng ngoài trời

3.3 Đề xuất một số biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông quahoạt động ngoài trời

3.4 Thực nghiệm sư phạm, từ đó nhận xét và kiểm chứng các biện pháp đã

đề xuất

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt độngngoài trời

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Do thời gian và điều kiện có hạn nên đề tài chỉ đề cập tới giáo dục thẩm mĩcho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời tại một số trường mầm non trênđịa bàn thành phố Việt Trì

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Đọc sách,báo và các tài liệu có liên quan đến đề tài đang nghiên cứu Từ đóchọn lọc để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

5.2.1 Phương pháp điều tra

Sử dụng phiếu điều tra Anket để khảo sát ý kiến các giáo viên mầm non, thuthập thông tin cần thiết về thực trạng giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thôngqua hoạt động ngoài trời

5.2.2 Phương pháp quan sát

Dự giờ, quan sát một số hoạt động ngoài trời của trẻ 4-5 tuổi; một số hoạtđộng thuộc lĩnh vực giáo dục thẩm mĩ để đánh giá phương pháp và các hình thứccủa giáo viên cũng như mức độ và hứng thú tham gia của trẻ

5.2.3 Phương pháp đàm thoại

Tiến hành trao đổi, trò chuyện với giáo viên, cán bộ phụ trách chuyên môn

và với một số trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi về những vấn đề có liên quan đến đề tài

5.2.4 Phương pháp thực nghiệm

Sử dụng nhằm kiểm chứng hiệu quả của các biện pháp đề xuất.

5.2.5 Phương pháp thống kê toán học

Thông tin được xử lý bằng phương pháp toán học thống kê, biểu đồ, đồ thị

để xử lý các kết quả điều tra bằng phiếu hỏi và kết quả thực nghiệm sư phạm

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa khoa học

Làm rõ cơ sở lý luận về việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông quahoạt động ngoài trời và vai trò của việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạtđộng ngoài trời

Các kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm phong phú kho tàng lý luận

về thẩm mĩ của con người nói chung và thẩm mĩ của trẻ mầm non nói riêng

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đưa ra biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt độngngoài trời

Đề tài là tài liệu tham khảo cần thiết cho sinh viên ngành giáo dục mầm non

và giáo viên mầm non quan tâm đến việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổithông qua hoạt động ngoài trời

7 Cấu trúc của khóa luận

Cấu trúc khóa luận gồm:

Phần mở đầu

Phần nội dung

Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài

Chương 2 Đề xuất một số biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

Kết luận và kiến nghị

Phụ lục

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Cơ sở lý luận của việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề trên thế giới

Nghiên cứu về giáo dục thẩm mĩ nói chung và giáo dục thẩm mĩ cho trẻmầm non được các học giả, các nhà nghiên cứu mĩ học nước ngoài quan tâm sâusắc Sự tác động của quá trình toàn cầu hóa, sự giao lưu và tiếp biến văn hóa đãtác động không nhỏ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội trong đó có đời sốngthẩm mĩ Những vấn đề về giáo dục thẩm mĩ nhằm nâng cao đời sống, thị hiếuthẩm mĩ và năng lực thẩm mĩ được nghiên cứu ở nhiều quốc gia trên thế giới.Các nhà mĩ học Mác xít đã kế thừa các giá trị tinh hoa của tư tưởng mĩ học nhânloại, nhấn mạnh ý nghĩa xã hội và tính tích cực mĩ học Mác Lê-nin trong việcxây dựng con người toàn diện

Trước hết phải kể đến công trình Nguyên lí mĩ học Mác Lê-nin của tác giả I

U A Lukin và V C Xcacherơsiccốp (Nhà xuất bản sách giáo khoa Mác Lê-nin,

Hà Nội, 1984) Công trình này đã khảo sát bản chất của giáo dục thẩm mĩ , coigiáo dục thẩm mĩ là một phương tiện quan trọng để xây dựng, phát triển nhâncách con người, khẳng định vai trò to lớn của nghệ thuật với việc giáo dục thẩm

mĩ Nghệ thuật với tư cách là phương tiện giáo dục thẩm mĩ sẽ làm phát triển cácnhu cầu thẩm mĩ và thị hiếu thẩm mĩ của con người, làm nhạy bén thêm sự hiểubiết và rung cảm cái đẹp

Cảm xúc thẩm mĩ là khâu đầu tiên có vai trò quan trọng đối với mọi hoạtđộng thẩm mĩ Nghiên cứu về nghệ thuật, tác giả N.G.Secnusepki đã nói: Gâyđược một cảm xúc thú vui trong sáng, một cảm xúc say sưa như vô tư, đượcmệnh danh là những cảm xúc đặc biệt của sự thưởng thức nghệ thuật thì trongđiều kiện đó, sự hiểu biết nghệ thuật, sự sáng tạo nghệ thuật mới trở thành mộthoạt động thẩm mĩ Cảm xúc thẩm mĩ được nảy sinh trên cơ sở tính tập trung,

tính cường độ và tính thẩm mĩ của hiện tượng Chính vì vậy mà cảm xúc thẩm

mĩ luôn gắn với sự rung động bên trong của con người, đem lại sự thích thúthưởng ngoạn cho con người

I.A Cairop cho rằng mĩ dục bồi dưỡng năng lực hiểu biết chính xác và cảmnhận đầy đủ cái đẹp của đời sống xã hội và của tập quán sinh hoạt hàng ngày, cáiđẹp của thiên nhiên, bồi dưỡng năng lực yêu cái đẹp, mĩ hóa hiện thực xungquanh một cách sáng tạo

Trong nghiên cứu của Vũ Đức Thu, nhà sư phạm Tiệp Khắc kiệt xuất –J.A.Cômenxki (1592 – 1670) đã đặt cơ sở cho khoa học sư phạm Ông cho rằngnguyên tắc phù hợp với tự nhiên là nguyên tắc cơ bản của hệ thống giáo dục.Theo ý kiến của ông, để giáo dục được đúng, cần nghiên cứu tự nhiên và đi theocác quy luật của tự nhiên Tự nhiên vô cùng quan trọng, nó không tách rời rakhỏi cuộc sống của con người Ông nhấn mạnh đến tự nhiên bao quanh conngười, tổ chức các HĐNT dùng môi trường tự nhiên bên ngoài để rèn luyện khảnăng tri thức, nhận biết thế giới xung quanh của con người

1.1.1.2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề trong nước

Ở Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về thẩm mĩ nói chung

và việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mầm non nói riêng như:

Lê Anh Trà trong cuốn “Giáo dục thẩm mĩ và xây dựng con người mới ViệtNam” cho rằng: GDTM là sự hình thành những khả năng và thị hiếu thẩm mĩđúng đắn, giúp cho con người hiểu biết, cảm xúc, hành động đúng, phù hợp vớiyêu cầu của cái đẹp trong đời sống xã hội, đời sống thiên nhiên, trước tác phẩmnghệ thuật và góp phần sáng tạo ra cái đẹp trên mọi lĩnh vực

Theo tiến sĩ Đỗ Huy, GDTM về bản chất là bồi dưỡng lòng khao khát đưacái đẹp vào cuộc sống tạo nên sự hài hòa giữa cuộc sống xã hội và con ngời tựnhiên, nâng cao năng lực cảm thụ và sáng tạo của con người, làm cho con ngườiđược phát triển một cách hài hòa trong hoạt động lao động cũng như nghỉ ngơi,trong quan hệ gia đình cũng như xã hội

T.S Trần Thị Minh Đức khoa tâm lý, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn,Đại học Quốc gia Hà Nội với “ Hiểu biết của cha mẹ về vui chơi giải trí của trẻ”

đã nêu ra sự cần thiết của hoạt dộng ngoài trời tới sự phát triển của trẻ

Ngiên cứu tâm lí trẻ em, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết, Nguyễn Thị Như Maicho rằng: “Sự phát triển tình cảm của trẻ mẫu giáo còn biểu hiện ra nhiều mặttrong đời sống tinh thần của trẻ, nhờ đó, các loại tình cẩm như tình cảm đạo đức,tình cảm thẩm mĩ, tình cảm trí tuệ đều ở vào một thời điểm phát triển thuận lợinhất, đặc biệt là tình cảm thẩm mĩ” [tr.202,5]

Trong cuốn “Giáo trình phương pháp cho trẻ mầm non khám phá khoa học

về môi trường xung quanh”, của tác giả Hoàng Thị Oanh và Nguyễn Thị Xuân

đã chỉ ra rằng khám phá các hiện tượng tự nhien là một trong những nội dungkhông thể thiếu khi khám phá cuộc sống, xã hội Trẻ khám phá những nội dungkhác nhau, với mỗi nội dung trẻ sẽ hình thành nên những kiến thức riêng về cáchiện tượng

Tác giả Hoàng Thị Phương trong cuốn “giáo trình lí luận và phương pháphướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh” đã đưa ra các nội dunghoạt động ngoài trời như: làm quen với thực vật, làm quen với động vật, làmquen với các yếu tố tự nhiên vô sinh, làm quen với hiện tượng tự nhiên, làmquen với môi trường xã hội,…[tr.129,7]

Các công trình nghiên cứu trên đều dựa trên việc tìm hiểu về đặc điểm pháttriển tâm lí của trẻ trên cơ sở xuất phát cho việc nghiên cứu, những phương pháp

và biện pháp nhằm phát triển nhận thức cho trẻ mầm non

1.1.2 Một số vấn đề về việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi

1.1.2.1 Khái niệm “Thẩm mĩ”

Thẩm mĩ là hiểu biết và thưởng thức cái đẹp, một hệ thống lí thuyết về giáodục cái đẹp và nghệ thuật, lựa chọn con đường tốt nhất để đưa toàn bộ những gìthuộc về nghệ thuật và cái đẹp đến với từng loại đối tượng khác nhau, giúp cho

họ đồng hóa được những giá trị đó

Như vậy, nói đến thẩm mĩ không thể không nói đến khái niệm cái đẹp Cáiđẹp là phạm trù cơ bản và trung tâm của mĩ học, dùng để chỉ thực tại thẩm mĩ

khách quan Thực tại này chúng ta biết được nhờ hệ thống cảm nhận phổ biến cótính xã hội sâu sắc Dưới ánh sáng của lí tưởng thẩm mĩ chân chính, hệ thốngcảm nhận thẩm mĩ phản ánh lại thực tại đẹp Đặc trưng ngôn ngữ của sự phảnánh đó là nghệ thuật Cái đẹp bắt nguồn từ cái chân thật và cái tốt nó tỏa chiếubằng các rung động thẩm mĩ có sức cuốn hút giúp cho con người định hướng đờisống theo quy luật hoàn thiện hoàn mĩ Tác động của cái đẹp là một tác động cótính thanh cao, hài hòa biện chứng, tự thân bên trong tâm hồn con người, bêntrong xã hội lời người.

Theo quan điểm của Mác: Phải được giáo dục về cách nhìn và cách nghemới có thể thấu hiểu được cái đẹp Cái đẹp sâu sắc không phải bất cứ ai cũngthấy được Như vậy, cái đẹp không chỉ là phạm trù cơ bản của mĩ học, mà còn làphạm trù trung tâm Đây là nét đặc biệt của cái đẹp trong toàn bộ sự phát triểncủa đời sống thẩm mĩ của con người

1.1.2.2 Khái niệm “Giáo dục thẩm mĩ”

Theo quan điểm của mĩ học Mác Lê-nin, giáo dục thẩm mĩ được hiểu theo 2nghĩa:

- Nghĩa hẹp: Giáo dục thẩm mĩ là giáo dục có tính trường quy về cái đẹp,giáo dục để hình thành cho con người năng lực nhận thức, đánh giá, sáng tạo vàhành động theo cái đẹp

- Nghĩa rộng: Giáo dục thẩm mĩ là quá trình giáo dục và tự giáo dục nhằmphát huy mọi năng lực bản chất của con người theo quy luật cái đẹp, trong đó cóviệc bồi dưỡng nhận thức thị hiếu thẩm mĩ, lí tưởng thẩm mĩ của con ngườinhững tình cảm mạnh mẽ để con người có thể phân biệt rạch ròi giữa đẹp vàxấu, cái cao cả và cái thấp hèn

Như vậy, trọng tâm của giáo dục thẩm mĩ là nâng cao năng lực thẩm mĩ củacon người, hình thành và phát triển con người, năng lực biết thưởng thức, đánhgiá và sáng tạo trên mọi mặt của cuộc sống theo quy luật của cái đẹp

Mĩ học Mác Lê-nin cho rằng hoạt động thực tiễn của con người chính là cơ

sở hình thành quan hệ thẩm mĩ giữa con người với thế giới hiện thực Chính hoạtđộng mang tính xã hội này của con người đã hình thành một loại năng lực

chỉ có ở con người, đó là năng lực sáng tạo theo quy luật của cái đẹp và xem xétmọi vật dưới góc độ thẩm mĩ nhờ đó mà con người đã tìm thấy trong tự nhiên,trong đời sống xã hội và trong nghệ thuật những giá trị thẩm mĩ đa dạng vàphong phú.

Như vậy, bản chất của giáo dục thẩm mĩ là nguyên tắc hoạt động sáng tạocủa con người theo quy luật của cái đẹp Nghĩa là con người luôn hướng tớinhững cái mới, cái tốt đẹp hơn

1.1.2.3 Ý nghĩa của việc giáo dục thẩm mĩ đối với trẻ mẫu giáo

Giáo dục thẩm mĩ là thành tố quan trọng góp phần làm nên nhân cách conngười Giáo dục thẩm mĩ cho trẻ em cần được thực hiện càng sớm càng tốt Ýnghĩa cơ bản của giáo dục thẩm mĩ cho trẻ là:

* Phát triển khả năng tri giác thẩm mĩ – trên cơ sở đó hình thành xúc cảm,

tình cảm và khả năng hiểu biết các khái niệm thẩm mĩ cho trẻ

Tri giác thẩm mĩ là sự nhận biết ban đầu của chủ thể thẩm mĩ và đối tượngthẩm mĩ Đó là sự thâm nhập của đối tượng thẩm mĩ thông qua các giác quan.Đây là sự phản ánh trực tiếp, toàn vẹn, liên kết nhiều yếu tố tình cảm, liên tưởngxúc cảm về thực tại Thông qua việc tổng hợp các ấn tượng cảm tính, đánh thứckinh nghiệm thẩm mĩ cá nhân từ đó hình thành một tình cảm ban đầu về đốitượng

+ Giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mầm non cần phải bắt đầu từ việc làm thế nàophát triển được năng lực tri giác cái đẹp cho trẻ Bởi vì trẻ chưa biết cách nhìnnhận những cái đẹp trong cuộc sống, chưa có những tiêu chuẩn đánh giá cái đẹpthực sự Do đó, trường mầm non cần làm cho trẻ có khả năng, kĩ năng tri giácbằng tất cả các giác quan một cách có ý thức về cái đẹp; hướng dẫn trẻ quan sát,chú ý đến các sự vật, hiện tượng tự nhiên, những hành vi của những người xungquanh ; giúp trẻ biết nhìn và phát hiện ra cái đẹp trong đời sống, trong tự nhiên,trong lao động, trong hành vi và hành động của con người

+ Tri giác TM bao giờ cũng có liên quan chặt chẽ với xúc cảm và tình cảm

TM Bởi vì trong quá trình tri giác về thế giới xung quanh trẻ thường biểu hiệnxúc cảm, tình cảm của mình qua nét mặt, nụ cười, thái độ đồng tình hay phản

đối,… Đó là cảm xúc tâm hồn ngây thơ, trong sáng của trẻ khi được tiếp xúc với

sự vật hiện tượng muôn màu của cuộc sống mà trẻ tham gia vào

GDTM trong trường mầm non cần lựa chọn nội dung giáo dục phù hợp vớitừng độ tuổi, tìm tòi các con đường, phương tiện giáo dục để tạo điều kiện chotrẻ thường xuyên tiếp xúc với các sự vật, hiện tượng xung quanh để trẻ cảm thụcác đối tượng, các hiện tượng, các quan hệ của chúng

GDTM phải làm cho trẻ biết suy xét, đánh giá, nhìn nhận về phương diện mĩhọc đối với thế giới xung quanh và có lòng mong muốn tạo ra cái đẹp trong bảnthân, trong cuộc sống

* Phát triển khả năng sáng tạo nghệ thuật ở trẻ

Khả năng sáng tạo không phải có ngay từ lúc trẻ em mới sinh ra mà nó đượchình thành trong quá trình trẻ tham gia vào cuộc sống xã hội dưới những tácđộng có mục đích và mọi trẻ em bình thường đều có khả năng sáng tạo nghệthuật nếu được hướng dẫn đúng đắn về mặt sư phạm

Để phát triển khả năng sáng tạo nghệ thuật ở trẻ, nhà giáo dục cần cho trẻ tiếpxúc với các tác phẩm nghệ thuật (văn học, âm nhạc, tạo hình,…) đa dạng, phongphú phù hợp với lứa tuổi

Trước hết, nhà giáo dục phải giúp trẻ nắm được một số tri thức sơ đẳng vềcác loại hình nghệ thuật khác nhau (như tư tưởng, nội dung, ý nghĩa,…) vàphương tiện thể hiện – mô tả của các loại hình nghệ thuật ấy, nắm được thóiquen thực tiễn, nắm được những phương thức hành động độc lập và sáng tạo.Sau đó nhà giáo dục cần giúp trẻ chuyển từ những ưa thích, hứng thú, đánh giáđầu tiên đối với các loại hình nghệ thuật thành nhu cầu hứng thú tham gia vàocác loại hình nghệ thuật sáng tạo đó

Trong quá trình tham gia đó trẻ được rèn luyện các kĩ năng, kĩ xảo cần thiếtthể hiện nội dung hoạt động nghệ thuật nhất định những năng lực để thực hiệnthành công một loại hình nghệ thuật được phát triển ở trẻ

* Hình thành những cơ sở của thị hiếu thẩm mĩ

Đối với trẻ mầm non, giáo dục thị hiếu thẩm mĩ là bồi dưỡng cho trẻ nănglực đánh giá cái đẹp, biết phân biệt cái đẹp với cái không đẹp và biểu hiện thái

độ của mình với các sự vật hiện tượng đó

Để góp phần xây dựng cơ sở ban đầu của thị hiếu thẩm mĩ cho trẻ, trườngmầm non có thể thực hiện thông qua việc cho trẻ tìm hiểu các tác phẩm nghệthuật, cho trẻ học cách nhận biết yêu mến các tác phẩm nghệ thuật phù hợp vớilứa tuổi Cho trẻ có điều kiện cảm thụ cái đẹp ở cuộc sống xung quanh, gâydựng ở trẻ ý thức bảo vệ, chăm sóc, và giữ gìn cái đẹp

Như vậy, GDTM trong trường mầm non cho trẻ có ý nghĩa to lớn trong việchình thành nhân cách cho trẻ

Cần phải lưu ý rằng, giáo dục thẩm mĩ có mối liên hệ mật thiết với giáo dụcđạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục thể chất và giáo dục lao động Những mặtgiáo dục đó gắn bó, bổ sung cho nhau trong quá trình hình thành cơ sở ban đầu

về nhân cách con người phát triển toàn diện Mặt khác, do đặc điểm tăng trưởng

và phát triển của trẻ ở mỗi thời kì là khác nhau, nên việc giáo dục thẩm mĩ chotrẻ cần phải xác định các nhiệm vụ, nội dung, phương pháp, biện pháp… chămsóc và giáo dục phù hợp với đặc điểm của trẻ ở từng thời kì thì việc giáo dụcthẩm mĩ mới có hiệu quả

1.1.2.4 Nội dung giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi.

* Cho trẻ thường xuyên tiếp xúc và cảm thụ vẻ đẹp của thiên nhiên

Thiên nhiên không chỉ mang lại cho trẻ em những thức cần thiết để sống màcòn hấp dẫn chúng bởi những điều kì diệu mà không có gì thay thế nổi Đến vớithiên nhiên là sở thích vốn có của trẻ, nhưng không phải cứ đến với thiên nhiên,sống trong lòng thiên nhiên là các em phát hiện và cảm thụ được vẻ đẹp của nó.Nhiều trẻ đến với thiên nhiên là để chơi đùa cho thỏa thích, nhiều khi còn cónhững hành động phá phách nữa Do đó, người lớn cần dạy trẻ biết ngắm nhìn,quan sát thiên nhiên với thái độ say mê, trân trọng, tỏ thái độ thẩm mĩ đối vớithiên nhiên

Khi còn nhỏ, trẻ được người lớn bế ra ngoài trời ngắm những màu sắc, cỏcây hoa lá trong vườn, lắng nghe tiếng chim hót, tiếng con mèo kêu, chó sủa,…

trẻ được người lớn chỉ cho xem ông trăng sáng tỏ trên bầu trời, bầu trời đây saolấp lánh vào buổi tối, ánh bình minh khi mặt trời mọc, con vịt bơi trên hồ nước,con cá vàng phất phơ cái đuôi như lá cờ, con cua bò ngang, con tôm đi giật lùi,

… trẻ vừa thích thú vừa cảm nhận được vẻ đẹp kì thú của thiên nhiên

Thiên nhiên mãi mãi vẫn dành cho trẻ em những niềm vui bất ngờ và nếuđược rèn luyện óc quan sát từ thưở ấu thơ thì trẻ có khả năng phát hiện ra baonhiêu điều thú vị, cả trong những sự vật, hiện tượng như là bình thường và tẻnhạt đối với người lớn Thiên nhiên đẹp tự nó đã là những chất dinh dưỡng chotâm hồn trẻ thơ, nếu được người lớn hướng dẫn trẻ nhìn, nghe, màu sắc, âmthanh tuyệt diệu của nó thì cảm giác, tri giác của trẻ trở nên nhạy bén, tinh tếhơn Do vậy, người lớn, cô giáo mầm non cần quan tâm giáo dục, dẫn dắt trẻ đếnvới thiên nhiên

Tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, hướng dẫn trẻ quan sát thiênnhiên là vấn đề mang tính giáo dục lớn lao và là một trong những nội dung giáodục thẩm mĩ quan trọng cho trẻ Trường mầm non cần có góc thiên nhiên, trồngnhiều cây cảnh, hoa lá để trẻ quan sát cần có bể cá cảnh, chuồng gà, chuồngchim, chuồng thỏ,… để trẻ chiêm ngưỡng, qua đó giáo dục thẩm mĩ cho trẻ.Thực tế ở nhiều địa phương, nhất là ở thành phố, nhiều trường mầm nonkhông có góc thiên nhiên, trẻ ít được tiếp xúc với thiên nhiên đa dạng – một thiệtthòi lớn của tuổi thơ Nhìn lũ trẻ chơi trên bãi cát, nó đào xới, hí hoáy xúc cát ởchỗ này đổ sang chỗ khác một cách lí thú; ngỡ ngàng, sung sướng khi phát hiệncon tôm đi giật lùi, con cua thì lại bò ngang, con cá vàng phất phơ cái đuôi như

lá cờ…, người lớn (giáo viên) phải nhận thấy sự thiệt thòi, bất hạnh của nhữngđứa trẻ không có điều kiện tiếp xúc với các hiện tượng thiên nhiên đa dạng.Người lớn, cô giáo mầm non tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với các sự vật,hiện tượng đa dạng, phong phú của thiên nhiên và dạy trẻ biết quan sát, cảm thụđược vẻ đẹp muôn màu của thiên nhiên là đem lại hạnh phúc cho tuổi thơ

* Giáo dục trẻ nhận thức về cái đẹp trong cuộc sống hàng ngày

Trẻ em không chỉ tìm thấy cái đẹp trong thiên nhiên mà còn tìm thấy cái đẹptrong đời sống xã hội Đưa cái đẹp vào cuộc sống và giáo dục cái đẹp của cuộcsống cho trẻ thơ là trách nhiệm của người lớn Vì một óc thẩm mĩ tốt hay xấu,một thị hiếu lành mạnh hay thấp hèn, một cách cư xử có văn hóa hay thiếu vănhóa… đều bắt nguồn từ đời sống của con người Do vậy, giáo dục vẻ đẹp trongđời sống sinh hoạt hàng ngày cho trẻ là một nội dung giáo dục thẩm mĩ cơ bảncho trẻ Vẻ đẹp trong đời sống sinh hoạt của con người rất đa dạng, phong phú,được thể hiện trước hết ở mối quan hệ giữa con người với con người, trongnhững hành vi văn hóa – vệ sinh… Dưới đây là một số nội dung giáo dục cơbản:

- Giáo dục trẻ biết vẻ đẹp trong mối quan hệ với những người thân Đó làgiáo dục cho trẻ biết yêu thương, gắn bó, chào hỏi lễ phép với ông bà, cha mẹ,

cô giáo,… biết thân thiện với bạn bè và biết cám ơn người khác mang lại niềmvui cho mình, biết xin lỗi khi gây phiền phức cho người khác

- Giáo dục cho trẻ những hành vi văn hóa – vệ sinh Đó là việc giáo dục trẻnhững hành vi, cử chỉ, lời ăn tiếng nói đẹp đẽ thể hiện thái độ đúng đắn với mọingười

- Giáo dục trẻ thói quen sạch sẽ, vệ sinh trong ăn uống (rửa tay trước khi ăn,ngồi ăn ngay ngắn, không vừa nhai vừa nói chuyện, lau miệng, uống nước saukhi ăn…); thói quen sạch sẽ, vệ sinh trong ăn mặc (không bôi bẩn ra quần áo,đầu tóc gọn gàng…); giáo dục và rèn luyện cho trẻ tác phong sinh hoạt văn hóa,văn minh (đi đúng nhanh nhẹn, khỏe khắn, tự tin, ăn nói gãy gọn,…) Tất cảnhững hành vi này cần được giáo dục và rèn luyện ngay từ nhỏ Nếu người lớn,

cô giáo mầm non không có ý thức dạy dỗ, rèn luyện tỉ mỉ và chu đáo sẽ dễ hìnhthành những thói quen hành vi không mong muốn (như nói tục, chửi bậy, nhếchnhác, bẩn thỉu trong ăn, mặc, luộm thuộm trong sinh hoạt…) Việc hình thànhthói quen tốt là một việc làm đòi hỏi tính kiên trì và việc phá vỡ thói quen xấucũng cần đòi hỏi sự kiên trì

- Giáo dục cho trẻ về vẻ đẹp trong mối quan hệ với thế giới đồ vật xungquanh

Thế giới đồ vật, đồ chơi là cái hấp dẫn trẻ mạnh mẽ Đồ vật càng đẹp đẽ, hấpdẫn trẻ bao nhiêu thì trẻ càng say sưa khám phá bí ẩn của đồ vật và thích chơivới đồ vật đó bấy nhiêu Do vậy, để giáo dục vẻ đẹp trong mối quan hệ với thếgiới đồ vật có hiệu quả, trước hết người lớn phải cung cấp cho trẻ đồ vật, đồchơi đẹp Trong quá trình hoạt động với đồ vật, người lớn cần dạy trẻ biết cách

sử dụng đồ vật theo đúng chức năng của nó, nắm được nguyên tắc sử dụng đồvật và cảm nhận được vẻ đẹp của nó

Trong khi lĩnh hội được những hành động, thao tác sử dụng đồ vật, thì đồngthời trẻ cũng lĩnh hội được quy tắc hành vi trong xã hội (chức năng xã hội của

đồ vật, nguyên tắc sử dụng nó…) Đây chính là cơ hội để dạy trẻ cách cư xửđẹp, có văn hóa đối với những đồ vật xung quanh

Trong quá trình hướng dẫn trẻ hoạt động với đồ vật, người lớn cần tỏ thái độhài lòng hay không hài lòng với những hành vi, việc làm của trẻ khi sử dụng đồvật là rất cần thiết Nhờ thái độ đó của người lớn, đứa trẻ có thể điều chỉnh hành

vi của mình để có được cách ứng xử tốt nhất đối với thế giới đồ vật Ví dụ:Người lớn có thể chấp nhận để trẻ tháo một vài bộ phận của chiếc ô tô đồ chơi

để xem xét nó, nhưng không thể bằng lòng khi nhìn thấy đứa trẻ vặt chân, tay,đầu búp bê

Khi dạy trẻ về vẻ đẹp trong mối quan hệ với thế giới đồ vật cũng cần tập chotrẻ thói quen ngăn nắp, gọn gàng, sạch sẽ trong việc sắp xếp, trang trí phòngchơi – tập, phòng ăn, ngủ của chúng Việc làm này chính là một nội dung cơ bảncủa việc giáo dục và rèn luyện hành vi văn hóa – vệ sinh thẩm mĩ cho trẻ trongđời sống sinh hoạt hàng ngày

* Phát triển tri giác, tình cảm và hình thành biểu tượng về cái đẹp cho trẻ

Giáo dục thẩm mĩ bắt đầu từ sự phát triển khả năng tri giác cái đẹp, cảm thụcái đẹp, hiểu cái đẹp theo cách người ta thường nói về nghệ thuật

Theo quan điểm của mĩ học Mác – Lê nin, sự tri giác cái đẹp được hiểu làquá trình cảm thụ cái đẹp mà kết quả của nó là những rung cảm thẩm mĩ, nhữngtình cảm thẩm mĩ

Cơ sở của sự tri giác cái đẹp là sự nhận thức cảm tính, cụ thể về mặt thẩm

mĩ Ngay từ những năm đầu tiên của cuộc sống, trẻ đã bị lôi cuốn một cách vô ýthức vào tất cả những gì mới lạ, hấp dẫn như đồ vật có màu sắc sặc sỡ, những

âm thanh và nhịp điệu rộn rã, tươi vui của thế giới xung quanh Từ “đẹp” sớm đivào cuộc sống của trẻ Trẻ say sưa lắng nghe bài hát, nghe truyện cổ tích, xemtranh ảnh Song đó chưa phải là tình cảm thẩm mĩ mà chỉ là sự biểu hiện củahứng thú nhận thức Nhiệm vụ giáo dục thẩm mĩ là giúp trẻ chuyển từ tri giác tựphát sang sự tri giác có ý thức về cái đẹp Cô giáo cần làm cho trẻ chú ý đếnnhững sự vật và hiện tượng của tự nhiên, đến nhưng hành vi của con người, dạycho các em biết nhìn ra và phát triển được cái đẹp trong đời sống, trong tự nhiên,trong lao động, trong hành vi và hành động của con người, dạy cho các em biếtnhìn nhận về phương diện thẩm mĩ đối với thế giới xung quanh

Sự tri giác thẩm mĩ bao giờ cũng liên quan chặt chẽ với cảm xúc và tình cảmthẩm mĩ Với trẻ em, đặc điểm của tình cảm thẩm mĩ là niềm vô tư, lầ cảm xúctrong sáng xuất hiện khi thấy cái đẹp Tình cảm thẩm mĩ giữ vai trò rất to lớntrong việc đánh giá các sự vật và hiện tượng khác nhau trong việc rèn luyện thịhiếu thẩm mĩ sau này cho trẻ

Giáo viên còn có nhiệm vụ dẫn dắt trẻ đi từ sự tri giác cái đẹp, cảm xúc đốivới nó, đến chỗ hiểu và hình thành biểu tượng về cái đẹp, biết nhận xét và đánhgiá thế nào là đẹp, thế nào là xấu

* Phát triển hứng thú và năng lực sáng tạo nghệ thuật cho trẻ

Nghệ thuật được địng nghĩa là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, dùnghình tượng sinh động, cụ thể và gợi cảm để phản ánh hiện thực và truyền đạt tưtưởng, tình cảm của con người

Thực tế xác định rằng, nghệ thuật là phương tiện giáo dục thẩm mĩ quantrọng hiệu quả nhất Do chức năng của mình là phản ánh cuộc sống bằng hìnhtượng qua những tình cảm mãnh liệt mà gây ra những ấn tượng lâu bền, nhữngtưởng tượng phong phú Vì vậy, nghệ thuật có một sức mạnh to lớn trong giáodục thẩm mĩ

Năng lực sáng tạo nghệ thuật không phải là cái bẩm sinh, nó được hình thànhtrong quá trình giáo dục của người lớn Mọi trẻ em bình thường đều có khả năngsáng tạo nghệ thuật nếu được hướng dẫn đúng đắnvề mặt sư phạm Do vậy, việcphát triển hứng thú và năng lực sáng tạo nghệ thuật cho trẻ là một nhiệm vụquan trọng Tuy nhiên, đây là một nhiệm vụ khó khăn và phức tạp Bởi lẽ, nghệthuật là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, dùng những hình tượng sinh động,

cụ thể, gợi cảm để phản ánh hiện thực và truyền đạt tư tưởng, tình cảm của conngười

Trong cuốn “Bản chất cái đẹp” (NXB Thanh niên 1882), tác giả N.Kiiasenne khẳng định: “Chất dinh dưỡng tạo ra khả năng nghệ thuật là cái đẹptrong nghệ thuật… Nhờ nghệ thuật mà con người hiểu về cái đẹp của cuộcsống… vì nghệ thuật chân chính không bao giờ thoát li cuộc sống, mà trái lại, nókhao khát tìm hiểu ý nghĩa nghệ thuật cuộc sống, nên trong nghệ thuật tập trungtoàn bộ kinh nghiệm thẩm mĩ của nhân dân.”

Cái đẹp được biểu hiện bởi nhiều hình thức: trong tự nhiên, trong xã hội,trong lao động sản xuất, trong nghệ thuật Cái đẹp trong nghệ thuật là một hìnhthức cao của cái đẹp thuộc sáng tạo thực tiễn – tinh thần của con người, trong đótác phẩm nghệ thuật và hình tượng nghệ thuật đạt tới sự hài hòa, thẩm mĩ cao.Tác phẩm nghệ thuật bao gồm ba yếu tố tạo thành: Phản ánh chân thực và sángtạo cuộc sống con người, xã hội trong tính toàn vẹn, đa diện, cụ thể và sinhđộng; có sự hài hòa giữa nội dung và hình thức, sự chân thành và triệt để của ýthức xã hội được nghệ sĩ gửi gắm vào tác phẩm

Có thể nói rằng, nghệ thuật hình thành và phát triển con người theo hướnghài hòa, hoàn thiện của cái đẹp Nghệ thuật đề cao cái đẹp và mong muốn conngười trở nên đẹp hơn, con người trở thành chủ thể của sáng tạo và thưởng thứccái đẹp

Ở lứa tuổi mẫu giáo, hầu hết trẻ em đều yêu thích các loại hình nghệ thuật và

có khả năng tiếp thu các loại hình nghệ thuật như: múa, hát, kể chuyện, độc thơ,

vẽ, nặn, xé dán,… Vì vậy, nhiệm vụ của cô giáo mầm non là phải khêu gợi hứng

thú và tạo điều kiện cho trẻ tham gia tích cực, tự giác vào các loại hình nghệthuật đó để phát triển năng lực sáng tạo nghệ thuật cho trẻ.

* Hình thành những cơ sở của thị hiếu thẩm mĩ

Sự cảm thụ cái đẹp có liên hệ mật thiết đến năng lực đánh giá cái đẹp mộtcách đúng đắn Thị hiếu thẩm mĩ của con người biểu hiện ở khả năng phán đoán,đánh giá về cái đẹp, cái xấu trong hiện thực xung quanh Trường mẫu giáo cónhiệm vụ hình thành cho trẻ những cơ sở của thị hiếu thẩm mĩ, thị hiếu nghệthuật Cần dạy cho các em phân biệt cái đẹp với cái không đẹp, cái thô kệch vàxấu xí Cần giáo dục cho các em năng lực trình bày rõ lí do tại sao mình thíchbài hát, truyện cổ tích hay bức tranh này Dĩ nhiên, trường mẫu giáo hình thànhcho trẻ cơ sở ban đầu về đánh giá, nhưng chính điều này có ý nghĩa to lớn, vì nógiáo dục trẻ một thái độ tự giác hơn với đối tượng thẩm mĩ

Cần dạy trẻ biết nhận ra và cảm thụ cái đẹp ở cuộc sống xung quanh và biếtbảo vệ nó Một bông hoa đẹp trong khóm hoa, một lớp học trang hoàng, đẹp đẽ,

ấm cúng và sạch sẽ, các đồ dùng được xếp, đặt gọn gàng, ngăn nắp,… đều lànhững cái đẹp trong cuộc sống, phải biết bảo vệ, chăm sóc và giữ gìn Đồngthời, cũng cần giúp trẻ hiểu được thế nào là cái xấu xí, thô kệch cần tránh trongcuộc sống hàng ngày như quần áo lôi thôi, bẩn thỉu, đầu tóc rối bù, đồ dùng đồchơi vứt ngổn ngang, bừa bãi,…

1.1.3 Hoạt động ngoài trời đối với việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi 1.1.3.1.Khái niệm “Hoạt động ngoài trời”

Trong đời sống hàng ngày HĐNT là một hoạt động được tổ chức trong môitrường tự nhiên Môi trường tự nhiên bên ngoài lớp học rất tốt đối với sức khỏe

và việc học tập, vui chơi của trẻ Để làm rõ khái niệm “HĐNT” chúng ta cầnhiểu rõ khái niệm “Hoạt động” và “HĐNT”

Hoạt động theo cách hiểu thông thường là sự tiêu hao năng lượng thần kinh,

cơ bắp của con người tác động vào hiện thực khách quan để thỏa mãn nhu cầucủa mình

Theo từ điển của Nguyễn Lân, hoạt động là tích cực dùng sức lực, khả năngcủa mình vào những việc thuộc nhiệm vụ của mình hoặc có lợi ích chung

Ở góc độ tâm lý học người ta coi hoạt động là phương thức tồn tại của conngười bằng các tác động vào đối tượng để tạo ra một sản phẩm tương ứng, nhằmthỏa mãn nhu cầu bản thân, nhóm và xã hội.

Ngoài trời là khoảng trống, không có mái che

Qua đó, HĐNT là một trong những hoạt động giáo dục ở trường mầm non,nằm trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ HĐNT là hình thức tổ chức chotrẻ khám phá môi trường xung quanh trong điều kiện, hoàn cảnh tự nhiên

1.1.3.2 Ý nghĩa của hoạt động ngoài trời đối với việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi.

HĐNT là hình thức hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh rấtquan trọng Với hình thức này, có thể hướng dẫn trẻ làm quen với các sự vật,hiện tượng tự nhiên, hoạt động của người lớn Khi dạo chơi, trẻ có thể tham giacác trò chơi khác nhau như trò chơi vận động, học tập, sáng tạo với các vật liệu

tự nhiên là: nước, không khí, đất, cát, sỏi, các loại lá, cành khô, quả khô… Trẻtích lũy được kinh nghiệm cảm tính, trực tiếp nhìn thấy hiện tượng tự nhiêntrong môi trường sống thực với tất cả các mỗi quan hệ và sự phụ thuộc Dạochơi tạo ra sự sung sướng, thỏa mãn khi được tiếp xúc với môi trường xungquanh và giao tiếp thoải mái giữa trẻ với nhau

Hoạt động ngoài trời là một hoạt động thiết lập mối quan hệ giữa trẻ với môitrường xung quanh, góp phần mở rộng vốn hiểu biết của trẻ về môi trường tựnhiên xã hội Giáo dục thẩm mĩ thông qua các hoạt động, trong đó có các hoạtđộng như: hoạt động góc, hoạt động học, hoạt động vui chơi,… Ở trường mầmnon, chương trình hoạt động ngoài trời chiếm khá nhiều thời lượng và thông quanhiều bài học như: làm con trâu bằng lá đa, làm đồng hồ bằng lá chuối, nhặt hạtxếp thành hoa, làm chong chóng,… Tất cả mọi hoạt động ngoài trời ở trườngmầm non đều hướng đến giáo dục thẩm mĩ cho trẻ, tạo điều kiện cho trẻ tiếpxúc, làm quen và tạo ra cái đẹp để nâng cao nhận thức thẩm mĩ của mình Từ đó,trẻ biết vận dụng những hiểu biết của mình về cái đẹp vào trong cuộc sống hàngngày, trẻ có ý thức tôn trọng và bảo vệ cái đẹp

Hoạt động ngoài trời luôn là một trong những hoạt động được nhà trườngchú trọng khi xây dựng chương trình giáo dục cho trẻ Tổ chức các hoạt độngngoài trời, ngoài môi trường thiên nhiên sẽ tạo sự phong phú trong khả năngsáng tạo của trẻ, rèn luyện các kỹ năng, phát huy tính độc lập, tính tích cực vàkhả năng giao tiếp Xây dựng được môi trường tạo cảm xúc, ấn tượng của trẻ đốivới những vẻ đẹp xung quanh.

Hoạt động ngoài trời còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, giúp trẻphát triển trí tưởng tượng, sáng tạo Qua quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt độngngoài trời, trẻ biết vận dụng các trải nghiệm vào việc tạo ra sản phẩm đó là sựphát triển về thẩm mĩ

Hoạt động ngoài trời giúp trẻ yêu quý thiên nhiên, sự vật trong cuộc sống.Trẻ bộc lộ cảm xúc phù hợp trước vẻ đẹp của các sự vật, hiện tượng xung quanh

và các tác phẩm nghệ thuật trong quá trình tham quan, dạo chơi, hoạt động cóchủ đích,… Trẻ biết sử dụng các dụng cụ, vật liệu phối hợp màu sắc, đường nét

để tạo ra các sản phẩm đẹp thông qua các hoạt động nặn, vẽ, xếp lá cây thànhcác bức tranh mà trẻ yêu thích qua hoạt động chơi tự do trên sân trường

Hoạt động ngoài trời giúp trẻ tự mình học hỏi và khám phá thiên nhiên.Nhiều quần áo đẹp, đồ chơi đẹp, nhiều trang thiết bị giải trí hiện đại trong nhàcũng không thể thay thế được nhu cầu tự do vui chơi ngoài trời của trẻ Với trẻ,vạn vật đang diễn ra trong thế giới này đều mới mẻ, sống động, cuốn hút và luônkích thích trí tò mò Khi trẻ đùa nghịch, chơi đùa ngoài thiên nhiên, thực chất làtrẻ khám phá, học hỏi và có điều kiện phát triển tốt nhất những xúc cảm tích cựccủa mình

Tham gia hoạt động ngoài trời là trực tiếp tiếp xúc với thiên nhiên Thiênnhiên không chỉ mang lại mang lại cho trẻ em những thứ cần thiết để sống vàphát triển mà còn hấp dẫn chúng bởi những điều kì diệu mà không gì có thể thaythế nổi Những ấn tượng phong phú tốt đẹp về thế giới tự nhiên xung quanh sẽgiúp trẻ sống vui hơn, lành mạnh hơn, sớm hình thành ở trẻ những cảm xúc thẩm

mĩ và thái độ tích cực , làm cho cuộc sống của trẻ trở nên đẹp đẽ

Ngoài ra, HĐNT không chỉ giúp trẻ phát triển nhận thức mà hoạt động ngoàitrời còn mang lại cho trẻ những ý nghĩ sau đây:

- Hoạt động vui chơi ngoài trời giúp trẻ hạnh phúc hơn: Khi thiếu khônggian vui chơi, trẻ sẽ mất đi sự linh hoạt một cách nghiêm trọng, ngôn ngữ pháttriển không thuận lợi,… Do đó, trẻ sẽ nhút nhát, khó hòa đồng và sau này khóthích nghi với cuộc sống Cùng với đó khi thiếu các hoạt động vui chơi ngoàitrời trẻ sẽ khó lòng thấy hạnh phúc, vui tươi trong nhịp sống của mình Cần chútrọng xây dựng nội dung kế hoạch giáo dục mầm non với hoạt động ngoài trờitheo kế hoạch Hoạt động trong sân trường, vui chơi, dã ngoại là các hoạt động

mà trường mầm non đưa vào chương trình tổ chức hoạt động giáo dục phổ thông

và mang lại nhiều lợi ích cho trẻ

- Giúp trẻ giải tỏa căng thẳng: Sau các hoạt động giáo dục có chủ đích, giáoviên cho trẻ tham gia vào các hoạt động ngoài trời Đôi khi chỉ cần đi dạo quanhsân trường cũng giúp trẻ vận động thân thể, hít thở không khí trong lành, giúpđầu óc trẻ thoải mái, sảng khoái, đỡ mệt mỏi và dễ chịu hơn

- Trẻ khỏe mạnh, hoạt bát hơn: Tổ chức các hoạt động ngoài trời đều đặn vàkèm theo đó là các hoạt động khám phá, vui chơi với sự phối hợp về chế độ dinhdưỡng giúp trẻ phát triển thể chất và tăng cường sức đề kháng, giúp trẻ linh hoạthơn Đặc biệt ở lứa tuổi này, xương hấp thụ nhiều canxi hơn, nên tham gia cáchoạt động ngoài trời giúp cho các tế bào xương xây đắp cho xương đặc hơn, rắnhơn, chắc hơn, dẻo dai hơn

- Trẻ dễ hòa nhập, thích nghi hơn: Các hoạt động ngoài trời của trẻ khôngnhất thiết phải là môn thể thao, mà có thể tổ chức tham quan, dã ngoại, trò chơi,hội thi ngoài trời, Trẻ sẽ được tiếp cúc với những người bạn mới, khám phánhững điều mới lạ, trẻ sẽ linh hoạt, ngôn ngữ và các kĩ năng được tăng cường do

đó trẻ dễ hòa nhập hơn Ngoài ra phát triển trong môi trường tự nhiên, được tiếpxúc nhiều với thế giới xung quanh để thích nghi với mọi hoàn cảnh khác nhau

1.1.3.3 Nội dung hoạt động ngoài trời của trẻ 4-5 tuổi

Trong HĐNT có thể hướng dẫn trẻ làm quen với các đối tượng sau đây:

- Làm quen với thực vật: các loại thực vật có trên sân trường, vườn trường,củng cố tri thức về đặc điểm cấu tạo và mối quan hệ của nó với môi trường tựnhiên và con người, tìm kiếm, phát hiện trạng thái và sự thay đổi của nó trongquá trình phát triển ở các thời điểm khác nhau.

- Làm quen với động vật: các loại động vật nuôi trong vườn trường, các loạicôn trùng, chim, cá,… củng cố tri thức về đặc điểm cấu tạo và mối quan hệ của

nó với môi trường tự nhiên và con người, tìm kiếm, phát hiện trạng thái và sựthay đổi của nó trong các thời điểm khác nhau với các thời tiết khác nhau

- Làm quen với hiện tượng tự nhiên: mặt trời, mặt trăng, các vì sao, các tiasáng, bầu trời, các hiện tượng thời tiết như mây, mưa, gió, sấm chớp,… tìmkiếm, phát hiện ảnh hưởng của nó đối với động, thực vật, tự nhiên vô sinh, conngười, đồ vật xung quanh,…

- Làm quen với môi trường xã hội: các phương tiện hoạt động của con người, hoạt động của người lớn trên sân trường và cạnh trường…

- Tham gia các hoạt động lao động đơn giản trên sân trường

- Tham gia các trò chơi học tập, vận động, trò chơi sáng tạo trên sân trường, ngoài vường trường

- Tìm kiếm, lựa chọn các vật liệu tự nhiên (lá, quả, hạt) và các yếu tố tự nhiên vô sinh để bổ sung cho góc tự nhiên

Thực tiễn ở trường mầm non trẻ được tham gia vào các hoạt động ngoài trời,bao gồm các quy trình sau đây:

Phần I: Chuẩn bị

Khảo sát môi trường hoạt động ngoài trời: xác định các đối tượng, số lượng,

vị trí các đối tượng, khu vực tổ chức hoạt động của trẻ, dự kiến những ảnhhưởng của thời tiết đến đối tượng

Chuẩn bị phương tiện cho trẻ hoạt động ngoài trời như: các đồ chơi cầnthiết, đồ dùng, làm thí nghiệm, vui chơi,…

Chuẩn bị trang phục cho trẻ hoạt động ngoài trời phù hợp với thời tiết, gọngàng, thoải mái

Phần II: Cách tiến hành

- Hoạt động có chủ đích: Phần này giáo viên tổ chức cho trẻ một trong các nội dung sau:

+ Tổ chức cho trẻ quan sát: đây là hoạt động cơ bản tạo ra hiệu quả nhậnthức trong quá trình hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh Có thể cho trẻ quan sát sự vật, hiện tượng diễn ra trên sân trường một cách tự nhiênhoặc tổ chức cho trẻ quan sát trong quá trình tham gia làm thí nghiệm, trải nghiejm và lao động

+ Ví dụ: Quan sát sự thay đổi của thiên nhiên, quan sát cây hoa đang nở,quan sát tìm hiểu vườn rau các cô đang trồng, quan sát và cho chim bồ câu

ăn, quan sát cá bơi, quan sát bầu trời và tìm hiểu về thời tiết,…

+ Tổ chức cho trẻ lao động trên sân trường

+ Tổ chức cho trẻ tham gia vào thí nghiệm và hoạt động trải nghiệm thườngtạo được tính tích cực hoạt động nhận thức của trẻ Dựa vào chủ điểm giáo dục,lứa tuổi, hứng thú của trẻ và điều kiện của từng trường

- Hoạt động vui chơi: Giáo viên có thể tiến hành các nội dung chơi sau:+ Chơi trò chơi vận động: Mỗi buổi trẻ thường được chơi 1-2 trò chơi vậnđộng Trẻ chơi những trò chơi vận động dân gian mà trẻ yêu thích nhằm tăng cường khả năng vận động cơ thể như chạy, nhảy, leo, trèo, nắm bắt… giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh và vận động thô, sự phối hợp vận động và khả năng vận động theo nhóm

+ Trò chơi học tập: Cần tận dụng môi trường HĐNT để tổ chức các trò chơihọc tập nhằm củng cố tri thức về môi trường xung quanh cho trẻ Ví dụ: Cô chuẩn bị những câu đố về các loài hoa mà trẻ đã được học Cô đọc cho trẻ nghe

để trẻ giải đố theo khả năng nhận thức của mình Cô gợi ý dần về đặc điểm, lợi ích, của mỗi loài hoa cho tới khi trẻ tìm được đáp án đúng nhất Cuối cùng cô giải đố và cung cấp thông tin chính xác cho trẻ

+ Chơi tự do: phần này trẻ được tự do lựa chọn trò chơi với các thiết bị chơingoài trời, làm đồ chơi và chơi các vật liệu thiên nhiên như cây, hoa, lá, cát, sỏi,nước

Chơi với các thiết bị chơi ngoài trời như: xích đu, thang leo, cầu trượt, đuquay, bập bênh,…

Chơi với các đồ chơi mang ở trong lớp ra như: bóng, vòng, phấn, làn giỏ, ô

tô, xe đẩy, hoặc các đồ chơi do cô và trẻ tự làm như gấp máy bay, thuyền giấy,gấp lá làm con trâu, củ ấu, đồng hồ, sâu dây hoa làm vòng cổ, vòng tay, nhặtcác vật liệu thiên nhiên như cát, sỏi, hoa, lá, cây cỏ làm đồ trang trí,

Trẻ vẽ, viết trên sân nhằm củng cố, ôn luyện kiến thức đã học như làm quenvới toán, làm quen với nôi trường xung quanh, tạo hình

+ Tham gia các hoạt động chăm sóc ở góc thiên nhiên: cho các con vật yêu thích ăn, tưới cây, lau lá, xới đất, nhổ cỏ, nhặt lá,…

Phần III: Kết thúc

+ Cô cho trẻ nhắc lại cảm nhận sau buổi HĐNT Đưa ra câu hỏi như: “ Vẻđẹp của thiên nhiên đã cho cháu cảm xúc như thế nào?” Cô giúp trẻ hướng tớicái đẹp, mong muốn tạo ra cái đẹp và bảo vệ cái đẹp

1.1.3.4 Các hình thức tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 4-5.

- Quan sát:

Đây là một hình thức cho trẻ làm quen với kiến thức tự nhiên, xã hội xungquanh trẻ, kích thích óc tìm tòi khám phá của trẻ Khi tham gia vào các HĐNTtrẻ sẽ được quan sát các sự vật xung quanh mình, những vẻ đẹp của thiên nhiên

sẽ kích thích sự tò mò của trẻ để trẻ có thể tìm ra cái đẹp Chẳng hạn, với đề tàithế giới thực vật cô sẽ yêu cầu trẻ thực hiện như quan sát một số loài hoa, nhữngbông hoa đẹp rực rỡ sắc màu sẽ thu hút sự chú ý của trẻ hay cho trẻ quan sátnhiều cây xanh,… Cô giáo khuyến khích trẻ quan sát, nhận xét các sự vật hiệntượng thiên nhiên trẻ sẽ bị thu hút vào vẻ đẹp tinh tế của thiên nhiên, tâm hồn trẻ

sẽ tràn ngập niềm vui sướng khi tiếp xúc với thiên nhiên, trẻ càng yêu quý thiênnhiên và muốn mình trở nên đẹp hơn đồng thời tăng thêm ý thức bảo vệ và chămsóc thiên nhiên

- Tham quan:

Trong buổi đi tham quan, trẻ sẽ được cảm nhận một không gian mới mẻ,được tham gia tìm hiểu về môi trường xung quanh Trẻ sẽ được ngắm nhìn

khung cảnh thiên nhiên với ánh mặt trời rực rỡ, những khóm cây khoác lên mìnhmảng lá xanh non đang đung đưa mềm mại trong gió, những giọt sương đanglong lanh trên lá hay những bông hoa muôn màu muôn vẻ,…

Trong thời gian tham quan, trẻ có thể quan sát các sự vật, hiện tượng thiênnhiên, những thay đổi diễn ra trong môi trường sống, quan sát người lớn tácđộng vào môi trường và cải tạo nó đáp ứng nhu cầu cuộc sống Tham quan sẽhình thành ở trẻ biểu tượng đầu tiên về mối quan hệ phụ thuộc tồn tại trong tựnhiên, hình thành về thế giới quan duy vật

Tham quan trong rừng, trên cánh đồng, bờ sông, hồ thu hút sự chú ý của trẻ,tạo cơ hội cho trẻ có thể thu lượm những vật liệu khác nhau để tiếp tục quan sát

và làm việc trong lớp Nhờ tham quan, trẻ sẽ phát triển óc quan sát, hứng thúnghiên cứu môi trường xung quanh, học cách xem xét đối tượng và xác địnhnhững đặc điểm nổi bật của nó Cái đẹp của tự nhiên sẽ tạo cho trẻ xúc cảm lớn,những ấn tượng không phai mờ nhằm phát triển những tình cảm thẩm mĩ, trên

cơ sở đó hình thành tình yêu quê hương, đất nước và thái độ trân trọng đối với

sự vật, hiện tượng xung quanh

- Dạo chơi:

Khi hoạt động dạo chơi ở ngoài trời sẽ tạo điều kiện cho trẻ khám phá đặcđiểm, tính chất của sự vật, hiện tượng, hoạt động và mối quan hệ của con ngườidiễn ra xung quanh

Tạo cơ hội cho trẻ thể hiện tính tích cực sáng tạo hoạt động được định hướngtheo nội dung các chủ điểm giáo dục và thỏa mãn nhu cầu nhận thức riêng củatừng trẻ Khi dạo chơi, trẻ có thể tham gia các trò chơi khác nhau như trò chơihọc tập, sáng tạo và vui chơi với nước, không khí, đất, cát, sỏi, các loại lá, cànhkhô,… Trẻ tích lũy được kinh nghiệm cảm tính, trực tiếp nhìn thấy hiện tượng tựnhiên trong môi trường sống thực Dạo chơi giúp trẻ vui tươi khi được tiếp xúcvới thế giới xung quanh và giao tiếp thoải mái giữa trẻ với nhau

- Lao động:

Đối với hoạt động lao động của trẻ, ảnh hưởng của giáo dục thẩm mĩ rất tolớn Trước hết, đó là việc tác động vào việc xây dựng thái độ đối với lao động

Lao động bao giờ cũng là nguồn gốc của mọi cái đẹp và cũng chính thông qualao động trẻ mới có khả năng sáng tạo ra cái đẹp.

Trong quá trình giáo dục thẩm mĩ cho trẻ, điều quan trọng là làm sao để bảnthân lao động được trẻ tiếp thu trong toàn bộ vẻ đẹp của nó Và để nguyện vọnglao động được như một sự hứng thú, sự đam mê Bởi chính sự hiểu biết về niềmvui thẩm mĩ mang lại những khoái cảm thẩm mĩ mà lao động sẽ đem lại

Hoạt động lao động là môi trường thực tế nhất để trẻ được trải nghiệm cảmxúc, tình cảm của chúng, giúp trẻ tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợpvới môi trường xung quanh Tham gia vào lao động, trẻ có cơ hội đứng ở vị trícủa người khác để hiểu người lao động, hiểu được những cố gắng, khó khăn củahọ,… để từ đó có cách ứng xử đúng với người lao động, với sản phẩm lao động,biết gìn giữ các dụng cụ lao động

1.1.3.5 Biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời.

Biện pháp là cách thức tiến hành, cách giải quyết một vấn đề cụ thể

Biện pháp giáo dục thẩm mĩ là sử sụng cách thức, con đường để giáo viêntiến hành giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua các hoạt động được tổ chức ởngoài trời

Như vậy, nhiệm vụ của giáo viên là lựa chọn nội dung, hình thức, phươngpháp, biện pháp, phương tiện để tổ chức cho trẻ khám phá môi trường xungquanh một cách khoa học nhằm phát triển ở trẻ khả năng cảm nhận cái đẹp,khám phá cái đẹp, tạo ra cái đẹp cho cuộc sống và trong nghệ thuật

1.2 Thực trạng việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời của giáo viên ở trường mầm non

1.2.1 Mục đích điều tra

Chúng tôi tiến hành điều tra giáo viên để làm rõ nhận thức của giáo viênmầm non trong việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 và thực tế họ đã sử dụng cácbiện pháp để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt động ngoài trời

1.2.2 Đối tượng điều tra

Để tìm hiểu những vấn đề trên chúng tôi đã tiến hành điều tra và khảo sáttrên 40 giáo viên đã và đang giảng dạy tại một số trường mầm non trên địa bànthành phố Việt Trì: Trường MN Hòa Phong – thành phố Việt Trì, Trường MNGia Cẩm – thành phố Việt Trì.

Điều tra trẻ 4-5 tuổi tại các trường mầm non nói trên

1.2.3 Nội dung điều tra

- Điều tra nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc giáo dục thẩm

mĩ cho trẻ và ý nghĩa của hoạt động ngoài trời đối với trẻ mầm non

- Điều tra các biện pháp và hình thức mà giáo viên sử dụng để giáo dục thẩm

mĩ cho trẻ

- Đánh giá nội dung và biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ của giáo viên và

sự tích cực của trẻ 4-5 tuổi khi tham gia hoạt động ngoài trời

1.2.4 Thời gian điều tra

Từ tháng 12/2020 đến tháng 3/2021

1.2.5 Phương pháp điều tra

1.2.5.1 Phương pháp điều tra bằng Anket

Trưng cầu ý kiến của giáo viên đang giảng dạy lớp 4-5 tuổi tại trường mầm non thông qua phiếu điều tra và trao đổi trực tiếp

1.2.6 Kết quả điều tra

1.2.6.1 Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ và ý nghĩa của hoạt động ngoài trời đối với trẻ mầm non

Trước khi điều tra các biện pháp giáo viên sử dụng nhằm giáo dục thẩm mĩcho trẻ 4-5 tuổi, chúng tôi đã điều tra quan điểm nhận thức của giáo viên về mức

độ cần thiết việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ.Chúng tôi đã đưa ra câu hỏi :

Câu hỏi 1: Theo chị, việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi có cần thiết haykhông?

- Sau khi đưa ra câu hỏi phỏng vấn thì chúng tôi thu được kết quả như sau:

Bảng 1.1 Kết quả nhận thức của giáo viên về việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ

4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

Rất cần thiết 32 80

Chưa cần thiết 0 0Không cần thiết 0 0

Kết quả trên được ghi nhận từ điều tra bằng phiếu và phỏng vấn các giáoviên dạy ở lớp mẫu giáo Qua đó cho thấy các giáo viên dạy ở lớp mẫu giáo đềuxác định được tầm quan trọng, mức độ cần thiết của việc giáo dục thẩm mĩ chotrẻ 4-5 tuổi, cụ thể 80% giáo viên cho rằng việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5tuổi là rất cần thiết, còn lại 20% giáo viên xác định việc giáo dục thẩm mĩ chotrẻ 4-5 tuổi là cần thiết

Tiếp theo, chúng tôi đưa ra các câu hỏi nhằm khảo sát mức độ nhận thức củagiáo viên như sau:

Câu hỏi 2:Ở trường mầm non tổ chức hoạt động ngoài trời bao nhiêulần/tuần?

- 5 lần/tuần

- 6 lần/tuần

- 2 lần/tuần

- 4 lần/tuần

Trong quá trình quan sát việc tổ chức hoạt động ngoài trời, chúng tôi phỏngvấn cô Nguyễn Thị Bích Loan: “ Cô cho rằng việc tổ chức hoạt động ngoài trờiđược thực hiện 4 lần/tuần bởi các cháu còn tham gia học tiếng anh và năngkhiếu” Có cô chọn 5 lần/tuần, không có giáo viên nào chọn dưới 2 lần/ tuần,điều đó chứng tỏ rằng việc tổ chức hoạt động ngoài trời vẫn được diễn ra thườngxuyên Đa phần giáo viên chưa có kinh nghiệm trong việc tổ chức hoạt độngngoài trời Khi tham gia HĐNT cô mới chỉ cho các cháu được quan sát, thamquan, trẻ chưa được tìm tòi khám phá những điều mới lạ trong thiên nhiên.

Câu hỏi 3: Quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ giáo viên có chú ý

đến việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ hay không?

- Có

- Không

Kết quả thu được qua phiếu điều tra cho thấy giáo viên đã có ý thức quantâm đến việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt động ngoài trời tuy nhiênhiệu quả chưa cao.Trao đổi về những khó khăn thường gặp khi tổ chức hoạtđộng ngoài trời cho trẻ các giáo viên ở trường mầm non cho biết nguyên nhânlà

do chưa phát huy được hết thế mạnh của hoạt động ngoài trời Bên cạnh đó,quaviệc quan sát chúng tôi còn nhận thấy việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông quahoạt động ngoài trời cũng có phần còn nhiều hạn chế do các giáo viên chưa thật

sự đầu tư tâm huyết để tổ chức hoạt động,trẻ chưa thực sự hứng thú với hoạtđộng, một số trẻ còn lơ đãng trong việc thực hiện nhiệm vụ, số lượng trẻ đôngnên khó khăn trong việc bao quát.Như vậy theo đánh giá việc giáo dục thẩm mĩcho trẻ thông qua hoạt động ngoài trời còn ở mức từ trung bình

1.2.6.2 Các biện pháp và hình thức mà giáo viên sử dụng để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ

Khi hỏi về mức độ thường xuyên giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thì có rất nhiều

ý kiến khác nhau, nhưng phần lớn các giáo viên đã có đồng tình về việc thườngxuyên thực hiện giáo dục thẩm mĩ cho trẻ Chúng tôi thực hiện khảo sát về cáchình thức mà giáo viên sử dụng để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ kết quả thu đượcnhư trong bảng sau:

Mức độ (%) Thường xuyên Thỉnh thoảng Không bao giờ

Hoạt động góc 24 60 13 32,5 3 7,5

Hoạt động chơi 9 22,5 26 65 5 12,5Hoạt động âm nhạc 18 45 15 37,5 7 17,5Hoạt động tạo hình 25 62,5 8 20 7 17,5Các hoạt động khác 23 57,5 15 37,5 2 5

Qua bảng thống kê chúng ta thấy, có 62,5% giáo viên thường xuyên sử dụnghình thức trong các giờ học khi dạy trẻ về thẩm mĩ, 20% giáo viên còn lại ít sửdụng trong các giờ học và 17,5% giáo viên không bao giờ sử dụng biện phápnày.Tiếp đến là tỉ lệ 60% giáo viên thường xuyên sử dụng trong hoạt động góc,32,5% giáo viên ít sử dụng hoạt động góc khi dạy trẻ về biểu tượng hình dạng và7,5 giáo viên không bao giờ sử dụng biện pháp này.Có 57,5% giáo viên thườngxuyên sử dụng các hoạt động khác, 5%giáo viên không bao giờ dùng hoạt độngnày Hoạt động chơi chỉ có 9 trên tổng số 40 giáo viên thường xuyên sử dụngchiếm 22,5% tổng số giáo viên, 26 giáo viên ít khi sử dụng hình thức này chiếm65% giáo viên và 5 giáo viên chiếm 12,5% không bao giờ sử dụng

Theo số liệu thống kê và trao đổi với giáo viên, trẻ 4 – 5 tuổi đã có các hiểubiết về thẩm mĩ Theo phiếu điều tra cùng với kết quả đàm thoại chúng tôi thấy

đa số giáo viên lựa chọn giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt động tạo hìnhđiều này chứng tỏ hầu hết các giáo viên với kinh nghiệm chăm sóc giáo dục trẻđều cho rằng việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ có kết quả tốt nhất khi tổ chức tronghoạt động này Nhóm hoạt động được khá nhiều giáo viên lựa chọn như hoạtđộng góc, hoạt động khác… chứng tỏ đây là các hoạt động trẻ có hứng thú khitham gia

Qua quan sát các hoạt động mà giáo viên tổ chức, chúng tôi nhận thấy việcgiáo dục thẩm mĩ cho trẻ chủ yếu là qua hoạt động tạo hình Các hoạt động khácnhư hoạt động âm nhạc, hoạt động góc…giáo viên có chú ý đến việc tích hợpthêm nội dung giáo dục thẩm mĩ nhưng còn nhiều hạn chế, chưa đầu tư tâmhuyết cho hoạt động.

Câu hỏi 4: Những hình thức giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt độngngoài trời là gì?

1.2.6.3 Nội dung, biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ của giáo viên và sự tích cực của trẻ 4-5 tuổi khi tham gia hoạt động ngoài trời

Trong quá trình dự giờ, quan sát hoạt động ngoài trời của trẻ, chúng tôi nhậnthấy rằng đa số trẻ rất thích làm quen với môi trường thiên nhiên và khám phánhững điều mới lạ trong thiên nhiên Cháu Chu Minh Khôi trong quá trình chơi

đã phát hiện ra những chú bướm đang bay lượn xung quanh vườn hoa, cháu rấtthích thú và rủ các bạn cùng chạy theo vui đùa cùng những chú bướm đó Haykhi được quan sát vườn hoa, được ngắm nhìn những bông hoa đang nở với nhiềumàu sắc rực rỡ nhiều bạn đã reo hò “hoa đẹp quá” và có bạn còn hỏi cô rằng “Cô

ơi đây là hoa gì mà đẹp thế ạ?” Khi cô giáo nói “Chúng mình hãy chụp hình đểlưu lại những bông hoa đẹp nhất nhé” thì tất cả đều giơ tay lên giả vờ làm nhữngchiếc máy ảnh để chụp Điều này chứng tỏ rằng trẻ rất thích những vẻ đẹp ấy vàhứng thú với thiên nhiên

Tuy nhiên, giáo viênvẫn chưa chú ý đến việc đó, chưa đánh giá cao những gì

mà trẻ phát hiện ra Giáo viên vẫn chưa động viên, khen ngợi trẻ đã phát hiện ranhững điều mới lạ trong thiên nhiên Khi tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻgiáo viên thường chú ý đến khả năng vận động của trẻ nhiều hơn là việc cho trẻkhai thác và tìm hiểu về vẻ đẹp của thiên nhiên Khi tiếp xúc trực tiếp với thiênnhiên trẻ vẫn chưa bộc lộ được hết cảm xúc của mình Việc tổ chức hoạt độngngoài trời đúng thời gian biểu và tích cực cho trẻ tiếp xúc trực tiếp với thiênnhiên là nhiệm vụ quan trọng đối với giáo viên mầm non nhằm giáo dục cái đẹp

và lòng nhân ái cho trẻ, đồng thời nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mĩ cho trẻ ởtrường mầm non

* Nhận xét chung:

Qua việc khảo sát tình hình việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ chúngtôi nhận thấy rằng:

- Việc tổ chức hoạt động ngoài trời đều được tổ chức hàng ngày theo đúng

kế hoạch giáo dục, được thực hiện đúng theo nội dung, quy trình và phươngpháp tổ chức hoạt động

- Không gian tổ chức hoạt động cho trẻ rộng rãi, thoáng mát giúp trẻ thích nghi với môi trường hoạt động

- Trẻ rất tích cực tham gia hoạt động ngoài trời, tò mò ham hiểu biết thích khám phá thế giới xung quanh đây là cơ hội rất tốt để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ.Tuy nhiên qua quá trình chúng tôi quan sát vẫn còn một số hạn chế như:

- Giáo viên chưa khai thác hết được vai trò của môi trường thiên nhiên đối với sự phát triển của trẻ đặc biệt là đối với việc giáo dục thẩm mĩ.

- Chưa phát huy được khả năng sáng tạo của trẻ khi thm gia hoạt động ngoàitrời

Tiểu kết chương 1

Từ việc nghiên cứu tài liệu liên quan đến việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5tuổi cũng như qua việc điều tra thực trạng, chúng tôi rút ra được một số kết luậnsau:

Giáo dục thẩm mĩ là một trong những nội dung quan trọng trong giáo dụctoàn diện đối với thế hệ trẻ và là việc cần thiết phải tiến hành nghiêm túc từ lứatuổi mẫu giáo Ở độ tuổi 4-5 tuổi tâm hồn trẻ rất nhạy cảm dễ xúc động đối vớicon người và cảnh vật xung quanh, trí tưởng tượng của trẻ bay bổng và phongphú

Khả năng hình thành giá trị thẩm mĩ ở trẻ còn chịu ảnh hưởng to lớn của yếu

tố giáo dục, đặc biệt là lời nói của giáo viên trong quá trình hướng dẫn trẻ hoạtđộng ngoài trời Do đó giáo viên mầm non có vai trò rất lớn trong việc sử dụngcác biện pháp phù hợp trong quá trình dạy học để nâng cao hiệu quả giáo dụcthẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

Qua việc nghiên cứu thực trạng việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ và các biệnpháp giáo viên sử dụng nhằm giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạtđộng ngoài trời, chúng tôi nhận thấy một số ưu điểm nổi bật:

- Các giáo viên đã xác định được tầm quan trọng, mức độ cần thiết của việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động tạo hình

- Đa số giáo viên đã hiểu được ý nghĩa, vai trò của hoạt động ngoài trời trong việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi

- Đa số trẻ có khả năng nhận thức về cái đẹp từ mức trung bình trở lên Những kết luận trên đây chính là cơ sở lí luận và thực tiễn để chúng tôi làmcăn cứ trong quá trình xây dựng các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời