Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

những tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi xã hội chủ nghĩa gắn với nhữngkinh nghiệm đạo đức, để từ đó giúp học sinh hình thành kĩ năng sống, biết phânbiệt đúng sai làm theo cái đún

Kinixti - Học giả Mỹ cho rằng: "Sự Thành công của mỗi người chỉ có 15%

là dựa vào kỹ thuật chuyên ngành, còn 85% là dựa vào những quan hệ giao tiếp và tài năng xử thế của người đó".

Tại Mỹ, từ những năm 1916, người Mỹ đã nhận ra rằng tri thức nhân loại làrất lớn nhưng để thực hành thành thạo và áp dụng, ứng dụng vào cuộc sống thìthường không như mong muốn Cho nên mỗi người dân lao động tại Mỹ phải đảmbảo thực hành và phải được các tổ chức công nhận là đã qua 13 kỹ năng bắt buộc.Thành công chỉ thực sự đến với những người biết thích nghi để làm chủ hoàn cảnh

và có khả năng chinh phục hoàn cảnh Vì vậy, kỹ năng sống sẽ là hành trang khôngthể thiếu Biết sống, làm việc, và thành đạt là ước mơ không quá xa vời, là khátkhao chính đáng của những ai biết trang bị cho mình những KNS cần thiết và hữuích

Ở Việt Nam, với Đề án đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo,mục tiêu giáo dục đang chuyển hướng từ trang bị kiến thức nặng lý thuyết sangtrang bị những năng lực cần thiết và phẩm chất cho người học Điều đó cũng khẳngđịnh thêm tầm quan trọng và yêu cầu thiết yếu đưa giáo dục Kỹ năng sống vàotrường học cùng với các môn học và các hoạt động giáo dục Rèn luyện kỹ năngsống là một quá trình lâu dài, bền bỉ Do đó, không phải vì kỹ năng sống có tầmquan trọng rất lớn mà cố đưa vào chương trình giảng dạy cho học sinh, sinh viênnhiều chuyên đề mang tính lý thuyết Điều cần thiết là làm cho mọi người ý thứcđược tầm quan trọng của kỹ năng sống và lồng nó vào các môn học Những người

đã đi làm thì cần bổ sung một vài chuyên đề cần thiết mà bản thân còn yếu để nângcao năng lực và hiệu quả công việc

Đối với bậc Tiểu học, các môn học vừa cung cấp cho học sinh những kiếnthức ban đầu về Toán học, Khoa học và Nhân văn, vừa cung cấp cho học sinh

những tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi xã hội chủ nghĩa gắn với nhữngkinh nghiệm đạo đức, để từ đó giúp học sinh hình thành kĩ năng sống, biết phânbiệt đúng sai làm theo cái đúng, ủng hộ cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện saitrái, xấu xa, thôi thúc các em hành động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạođức chính vì vậy việc rèn kĩ năng sống ở bậc tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng

mà người làm công tác giáo dục cần quan tâm

Vậy làm thế nào để nâng cao kĩ năng sống cho học sinh? Làm thế nào để họcsinh biết cách vận dụng kĩ năng sống vào trong cuộc sống hằng ngày? Với mongmuốn góp phần vào việc luận giải những vấn đề nói trên, bản thân chọn đề tài:

“Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1 ” Vấn đề mà chắc hẳn

không chỉ riêng bản thân mà rất nhiều đồng nghiệp khác quan tâm suy nghĩ là làmsao học sinh của mình có những kĩ năng sống tốt cho tương lai sau này, trở thànhnhững con người tốt, có ích cho xã hội Đây cũng là một vấn đề mà phụ huynh và

xã hội hết sức quan tâm

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Với mong muốn tập hợp nhiều ý kiến, nhiều giải pháp và kinh nghiệm, đểchia sẽ, trao đổi nhằm thực hiện có chất lượng hơn công tác rèn kỹ năng sống, kỹnăng ứng phó với những tác động tiêu cực, để xây dựng mục tiêu phấn đấu chotương lai

- Hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực;loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực

- Giúp các em có đủ khả năng thích ứng với môi trường xung quanh, tự chủ,độc lập, tự tin

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân dẫn đến học sinh thiếu kĩ năng sống Đưa ra một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh thông qua các mônhọc và hoạt động ngoài giờ lên lớp

Rút ra kết luận và bài học kinh nghiệm sau khi áp dụng đề tài

IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

- Thực trạng tại Lớp 1 trường Tiểu học nơi tôi đang công tác

- Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

- Tìm đọc tài liệu có liên quan đến việc rèn kĩ năng sống cho học sinh.

- Khảo sát thực tế học sinh: Qua hai đợt ( đầu năm và cuối năm học)

- Phương pháp quan sát:

+ Quan sát hoạt động học tập (Xem các em có tích cực tham gia vào các hoạtđộng hay không? Có kĩ năng làm bài hay không? )

+ Quan sát hoạt động vui chơi (Thích trò chơi nào, thái độ trung thực haygian lận khi tham gia trò chơi…)

+ Quan sát hoạt động giao tiếp với mọi người xung quanh (Thái độ khi nóichuyện với bạn bè, cách xưng hô với thầy cô giáo, với người lớn tuổi, hành vi tốtxấu với mọi người…)

- Sử dụng phương pháp thực hành: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thôngqua các hoạt động để học sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và

từ đó hình thành các kĩ năng; thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường, làmtốt công tác xã hội hóa trong việc giáo dục kĩ năng sống

- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục

- Phân tích các nguyên nhân dẫn đến học sinh thiếu kĩ năng sống

- Phương pháp thực nghiệm giáo dục

VI PHẠM VI VÀ THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:

Đề tài thực hiện tại: Trường Tiểu học nơi tôi công tác và được thực nghiệmtại lớp tôi được phân công chủ nhiệm và giảng dạy

Thời gian: Trong năm học 2022- 2023 (từ tháng 9/2022 đến tháng 5/2023)

PHẦN II: NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

1 Khái niệm Kỹ năng sống:

Có nhiều định nghĩa và quan niệm khác nhau về kỹ năng sống Mỗi định nghĩađược thể hiện dưới những cách thức tiếp cận khác nhau Thông thường, kỹ năngsống được hiểu là những kỹ năng thực hành mà con người cần để có được sự antoàn, cuộc sống khỏe mạnh với chất lượng cao

Theo UNICEFF, Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội vàgiao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếpmột cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằmgiúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả Kỹ năng sống được thể hiện ởnhững hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến những hànhđộng của những người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổimôi trường xung quanh, giúp nó trở nên lành mạnh

Theo tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO), kỹnăng sống là năng lực cá nhânđể họ thực hiện đầy đủ các chức năng và tham giavào cuộc sống hàng ngày, những kỹ năng đó gắn vói 4 trụ cột của giáo dục:

Học để biết: gồm các kỹ năng tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết

định vấn đề, nhận thức được hậu quả của việc làm…;

Học để làm: gồm kỹ năng thực hiện công việcvà nhiệm vụ như kỹ năng đặt

mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm ;

Học để làm người: gồm các kỹ năng cá nhân như ứng phó với căng thẳng,

kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin…;

Học để chung sống: gồm các kỹ năng như giao tiếp, thương lượng, khẳng

định hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông;

Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là kỹ năng thiết thực mà conngười cần để có cuộc sống an toàn và khỏe mạnh, đó là những kỹ năng tâm lý xãhội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khác mộtcách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay thách thức của cuộc sống hằngngày

Tương đồng với quan niệm của WHO, còn có quan niệm kỹ năng sống lànhững kỹ năng tâm lý xã hội liên quan đến những tri thức, những giá trị và nhữngthái độ, cuối cùng được thể hiện ra bằng những hành vi làm cho các cá nhân có thểthích nghi và giải quyết có hiệu quả các yêu cầu và thách thức của cuộc sống

Theo PGS TS Nguyễn Thanh Bình - Trường ĐHSP Hà Nội: Kĩ năng sống là

năng lực, khả năng tâm lý - xã hội của con người có thể ứng phó với những tháchthức trong cuộc sống, giải quyết các tình huống một cách tích cực và giao tiếp cóhiệu quả

Vậy Kĩ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.

Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại Kĩ năng sống đơn giản

là tất cả điều cần thiết mà chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống.

Rèn kỹ năng sống cho học sinh giúp cho học sinh thích ứng được với môi trường xã hội, tự giải quyết được một số vấn đề thiết thực trong cuộc sống như vấn

đề sức khoẻ, môi trường, tệ nạn xã hội, để các em có thể tự tin, chủ động không

bị quá phụ thuộc vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình, tự đem lại lợi ích chính đáng, điều kiện thuận lợi cho bản thân mình rèn luyện, học tập phấn đấu vươn lên.

2 Tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh:

2.1 KNS thúc đẩy sự phát triển của cá nhân và xã hội.

- KNS chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi

và thói quen tích cực, lành mạnh

- GDKNS sẽ thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực, giúp nâng cao chấtlượng cuộc sống, giải quyết nhu cầu và quyền con người, quyền công dân được ghitrong pháp luật Việt Nam và quốc tế

2.2 Giáo dục KNS là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ:

- Vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước

- Lứa tuổi Hs là lứa tuổi đang hình thành giá trị nhân cách, nếu không có KNS các

em sẽ không thực hiện tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đấtnước

2.3 Giáo dục KNS nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông:

- Đảng ta xác định con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển xãhội

- Giáo dục KNS cho học sinh với bản chất là hình thành và phát triển cho các em

khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với

xã hội, khả năng ứng phó tích cực phù hợp trước các tình huống của cuộc sống, rõ

ràng là phù hợp với mục tiêu GD phổ thông và rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu đổimới GD phổ thông.

2.4 Giáo dục KNS trong nhà trường là xu thế chung của nhiều nước trên thế giới:

- Hiện nay đã có hơn 155 nước trên thế giới đã quan tâm đến việc đưa KNS vào nhàtrường, trong đó có 143 nước đã đưa vào chính khóa

- Việc giáo dục KNS cho học sinh ở các nước được thực hiện theo 3 hình thức

- KNS là một môn học riêng biệt

- KNS được tích hợp vào một vài môn học chính

- KNS được tích hợp vào nhiều hoặc tất cả các môn học trong chương trình

3 Đặc điểm tâm sinh lý trẻ:

- Đặc điểm về thể chất của trẻ: Cơ thể trẻ em là nền tảng vật chất của trí tuệ vàtâm hồn Nền tảng có vững thì trí tuệ và tình cảm mới có khả năng phát triển tốt

“Thân thể khoẻ mạnh thì chứa đựng một tinh thần sáng suốt”, ngược lại “tinh thầnsáng suốt thì cơ thể có điều kiện phát triển” Trong cuộc sống thực tế cho thấynhững trẻ có thể lực yếu thường hay ỷ lại, phụ thuộc nhiều vào những người thântrong gia đình những việc làm tự phục vụ mà lẽ ra chính trẻ phải tự làm, tự lập dần:rửa chân tay, mặc quần áo,

- Một yếu tố nữa ảnh hưởng đến việc tự lập của HS là hệ thần kinh của trẻ Hệthần kinh của trẻ tiểu học đang trong thời kì phát triển mạnh Bộ óc của các emphát triển về khối lượng, trọng lượng và cấu tạo Đến 9, 10 tuổi hệ thần kinh củatrẻ căn bản được hoàn thiện và chất lượng của nó sẽ được giữ lại trong suốt cuộcđời Khả năng kìm hãm(khả năng ức chế) của hệ thần kinh còn yếu Trong khi đó

bộ óc và hệ thần kinh của các em đang phát triển đi dần đến hoàn thiện nên các em

dễ bị kích thích Thầy cô giáo và cha mẹ, người thân của các em cần chú ý đến đặcđiểm này để giúp trẻ hình thành tính tự chủ, lòng kiên trì, sự kìm hãm của bản thântrước những kích thích của hoàn cảnh xung quanh, biết giữ gìn trật tự nơi côngcộng và trong lớp học Mặt khác không được mắng, doạ dẫm, đe nạt các em vì làmnhư thế không những bị tổn thương đến tình cảm mà còn gây tác hại đến sự pháttriển thần kinh và bộ óc của các em

- Đặc điểm quá trình nhận thức của trẻ bao gồm quá trình tri giác, chú ý,trínhớ, tưởng tượng, tư duy Đặc điểm nhân cách của trẻ tiểu học gồm có: tính cách,nhu cầu nhận thức, tình cảm, sự phát triển của năng khiếu Sự nhận thức của trẻảnh hưởng rất lớn đến phát triển nhân cách, ảnh hưởng đến việc hình thành và rènluyện kĩ năng sống của trẻ Sự nhận thức đúng đắn sẽ giúp trẻ có được kiến thứcvận dụng trong cuộc sống sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử phù hợp với yêu cầu chuẩn

mực xã hội Một đặc điểm quan trọng trong lứa tuổi tiểu học là tính hay bắt chước.

HS tiểu học thích bắt chước hành vi, cử chỉ, lời nói, của các nhân vật trong phim,của các thầy cô giáo, của những người thân trong gia đình tính bắt chước là condao “hai lưỡi”, vì trẻ em bắt chước cái tốt cũng nhiều, cái xấu cũng nhiều Chính vìvậy những tính cách hành vi của những người xung quanh là môi trường ảnhhưởng trực tiếp đến tính cách, hành vi, ứng xử của trẻ

4 Nhận thức về việc dạy trẻ kĩ năng sống:

Hoạt động giáo dục kỹ năng sống là hoạt động được tổ chức theo mục tiêu,nội dung, chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên Bản chất của hoạt độngnày là thông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt, nhằm giúpngười học chuyển hoá một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm tin, kiến thứcthành hành động, biến yêu cầu của nhà trường thành chương trình hành động củatập thể lớp học sinh và của cá nhân học sinh, tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm trithức, thái độ, quan điểm và hành vi ứng xử của mình trong môi trường an toàn,thân thiện có định hướng giáo dục Thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống cóthể giúp học sinh sống một cách an toàn , khoẻ mạnh, có khả năng thích ứng vớibiến đổi của cuộc sống hàng ngày Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng cơ bản phùhợp với lứa tuổi như : kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hoá; kỹ năng tổ chức quản

lý và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kỹ năng

tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; củng cố, phát triển các hành vi,thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội Bồi dưỡng thái độ tự giáctích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảmchân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độđúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xã hội Như vậy, hoạt động giáo dục

kỹ năng sống thực sự cần thiết Do đó cần phát huy tối đa vai trò, tác dụng và hiệuquả của hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

5 Đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc Giáo dục kỹ năng sống:

Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại

và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống cónhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại… Kỹ năng sống đơn giản

là tất cả điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với nhữngthay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống

Vì thế giáo viên cần nắm rõ nắm rõ nguyên tắc về giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh :

+ Tương tác: KNS không thể được hình thành qua việc nghe giảng & tự đọctài liệu Cần tổ chức cho HS tham gia các hoạt động, tương tác với GV và với nhautrong quá trình giáo dục.

+ Trải nghiệm: Người học cần được đặt vào các tình huống để trải nghiệm &thực hành

+ Nguyên tắc tiến trình và nguyên tắc thay đổi hành vi: Giáo viên không thểgiáo dục kỹ năng sống trong một lần mà kỹ năng sống là một quá trình từ nhậnthức- hình thành thái độ- thay đổi hành vi Thay đổi hành vi của một con người đặcbiệt hành vi tốt là quá trình khó khăn Do vậy giáo dục kỹ năng sống không thể làngày một ngày hai mà phải là một quá trình và cần duy trì nó không thể là cú nhát,nửa vời được

+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục giáo dục kỹ năng sống đượcthực hiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục kỹ năng sống được giáo dục trong mọi môitrường như gia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho HS thamgia vào các tình huống thật trong cuốc sống

Do đó trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa tăngcường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải đảm bảo thực hiện tốt các nguyêntắc giáo dục kỹ năng sống

6 Những kĩ năng sống cơ bản cần dạy học sinh ở lứa tuổi Tiểu học:

Đối với tâm sinh lý trẻ em bậc Tiểu học thì có nhiều kĩ năng quan trọng màtrẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá đặc biệt là trẻ em độ tuổi lớp1.Thực tế kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kĩ năng quan trọng nhất trẻphải học vào thời gian đầu của năm học chính là những kĩ năng sống như: sự hợptác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp

Việc xác định được các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáoviên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ

Kĩ năng hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, một vấn đề, một bài hátgiáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏđối với các em học sinh lứa tuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp các em biết cảmthông và cùng làm việc với các bạn

Kĩ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trongnhững kĩ năng quan trọng nhất cần có ở các em vào giai đoạn này là sự khát khaođược học Người giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau để khơigợi tính tò mò tự nhiên của các em Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câuchuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khơi gợi trínão nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được

Kĩ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ýtưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến thức củamình trong thế giới xung quanh nó Đây là một kĩ năng cơ bản và khá quan trọngđối với trẻ Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kĩ năng khác như đọc, viết,làm toán và nghiên cứu khoa học Nếu các em cảm thấy thoải mái khi nói về một ýtưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng tiếpnhận những suy nghĩ mới Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp học sinh sẳn sànghọc mọi thứ.

Kĩ năng sống tự tin : Một trong những kĩ năng đầu tiên mà giáo viên cần chútâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận đượcmình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác Kĩnăng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi

Kĩ năng tương tác: các kĩ năng thương lượng, kĩ năng giải quyết vấn đề …được hình thành tốt trong quá trình HS tiếp súc với bạn bè và những người xungquanh Tạo điều kiện để các em có dịp thể hiện ý kiến của mình và xem xét ý kiếncủa người khác Do vậy GV cần tổ chức các hoạt động có tính chất tương táctrong các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóađể giáo dục kỹ năng sống chocác em

Kĩ năng trải nghiệm: Cần phải có thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dụcngoài giờ chính khóacho HS được hoạt động thực, có cơ hội thể hiện ý tưởng, có

cơ hội xử lí các tình huống cũng như phản biện…Kỹ năng sống chỉ được hìnhthành khi người học trải nghiệm qua thực tế và nó có kĩ năng khi các em được làmviệc đó

Ngoài ra, ở nhà trường giáo viên cần dạy học sinh nghi thức văn hóa trong

ăn uống qua đó dạy các em kĩ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết

tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồdùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi,nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi

ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa … hoặc biết giúpngười lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, không làm ảnh hưởng đến người xung quanh

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Ở Việt Nam, từ năm học 2008 - 2009, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động

phong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, với yêu cầu

tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động giáodục trong nhà trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng

tạo Trong năm nội dung thực hiện có nội dung tổ chức trò chơi dân gian cho họcsinh đó cũng chính là rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh.

Đối với giáo viên Tiểu học thường tập trung lo lắng cho những em có nhữngvấn đề về hành vi và khả năng tập trung trong những lớp Tiểu học Đơn giản là vìnhững học sinh này thường không có khả năng chờ đến lượt, không biết chú ý lắngnghe và làm việc theo nhóm, điều này làm cho học sinh không thể tập trung lĩnhhội những điều giáo viên dạy Vì vậy, giáo viên phải tốn rất nhiều thời gian đầu tư

để giúp học sinh có được những kĩ năng sống cơ bản ở trường Tiểu học

Trong thực tế 2 năm học 2016 - 2017, 2017 - 2018 ở lớp 1A5, 1A6 tạitrường nơi tôi công tác việc rèn kĩ năng sống cho trẻ tôi đã gặp những thuận lợi vàkhó khăn sau:

1 Thuận lợi:

Bộ và Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng chocán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục KNS cho học sinh; hướng dẫn tích hợp giáodục KNS vào các địa chỉ qua một số môn học và hoạt động giáo dục ở các cấp học

Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường học thân học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đến địa phương,Phòng giáo dục - Đào tạo cũng đã có kế hoạch từng năm học với những biện pháp

thiện-cụ thể để rèn kỹ năng sống cho học sinh một cách chung nhất cho các bậc học, đâychính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kỹ năng ứng

xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinhhoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kĩ năng phòng,chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác; rèn luyện kĩnăng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xãhội

Phòng Giáo dục đã chỉ đạo giảng dạy Kỹ năng sống cho học sinh được lồngghép vào các môn học chính khóa Tổ chức nhiều Chuyên đề về Giáo dục kỹ năngsống cho học sinh Tổ chức thi Giáo viên giỏi ở các hoạt động ngoài giờ chínhkhóa để nâng cao chất lượng Giáo dục kỹ năng sống trong các trường học Đặc biệtchương trình Hoạt động trải nghiệm, Kỹ năng sống Poki, Nếp sống Thanh lịch vănminh, … đã được áp dụng tại các trường trên địa bàn Huyện

Nhà trường thường xuyên nghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạytheo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, không ngừng đổi mới phương pháp

dạy học phù hợp với nội dung chương trình Và đặc biệt chú trọng đến việc "Giáo

dục kỹ năng sống" cho học sinh Nhà trường coi đây là một trong những yếu tố

quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Chính vì thế ngay saukhi Bộ Giáo dục đào tạo đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống lồng ghép vào cácmôn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường tiến hành triển khaiđồng bộ đến toàn thể cán bộ giáo viên về việc tăng cường rèn luyện kỹ năng sốngcho học sinh Đẩy mạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực” Mỗi thầy cô giáo tâm huyết, trách nhiệm hơn trong việcgiáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh Mỗi giáo viên trong nhà trường khôngchỉ nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quan tâmđến đời sống, tâm tư tình cảm của học sinh

Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường, ngoài việc lồngghép vào các môn học hàng ngày, hoạt động ngoài giờ chính khóalà một trongnhững con đường giáo dục có hiệu quả trong việc giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh Chính vì thế ngoài việc xây dựng và hoàn thiện các quy tắc ứng xử văn hóatrong nhà trường, bằng nhiều hình thức khác nhau nhà trường thường xuyên tổchức những buổi sinh hoạt ngoại khóa với các cuộc thi như "Kể chuyện về BácHồ", "Chúng em với an toàn giao thông" “ Trang trí mâm ngũ quả” nhân dịp tếttrung thu, trò chơi dân gian, trò chơi vận động, tham quan,… tham gia các hoạtđộng dọn vệ sinh bảo vệ môi trường, dọn vệ sinh khu tượng đài liệt sĩ, tổ chức cáchoạt động quyên góp ủng hộ bạn nghèo, bạn bị bệnh tật hiểm nghèo Thông quanhững hoạt động này, nhà trường muốn rèn luyện cho các em học sinh tính đoànkết tập thể, khả năng làm việc theo nhóm Đồng thời xây dựng tinh thần chia sẻ, ýthức trách nhiệm cho các em

Giáo dục KNS không chỉ từ nhà trường mà còn được phối hợp với các tổchức như: Đoàn, Đội, Hội chữ thập đỏ, … qua các phương tiện thông tin đạichúng nên đã thu hút được sự chú ý và hưởng ứng của xã hội, của phụ huynh họcsinh Sự phối hợp chặt chẽ giáo dục KNS với các hoạt động giáo dục vốn đã đượclồng ghép vào chương trình giáo dục từ nhiều năm nay như giáo dục bảo vệ môitrường, phòng chống ma tuý, giáo dục pháp luật, … tạo nhiều cơ hội và điều kiện

để triển khai giáo dục KNS

2 Khó khăn

Trong thực tế, khi xây dựng chương trình dạy học, nội dung dạy học trênlớp, giáo viên đều phải xây dựng 3 mục tiêu: cung cấp kiến thức, rèn luyện kỹnăng, hình thành thái độ Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc trong dạy học và

giáo viên đều nhận thức sâu sắc yêu cầu này Tuy nhiên, có thể nói rằng do phảichạy theo thời gian, phải chuyển tải nhiều nội dung trong khi thời gian có hạn, giáoviên có khuynh hướng tập trung cung cấp kiến thức mà ít quan tâm rèn luyện kỹnăng cho học sinh, nhất là kỹ năng ứng xử với xã hội, ứng phó và hòa nhập vớicuộc sống Cộng với với yêu cầu sử dụng công nghệ thông tin đổi mới hình thứcphương pháp dạy học, giáo viên thường lãng quên các trò chơi dân gian, ngại đưavào kế hoạch, thậm chí không có thời gian cho trẻ vui chơi Một số giáo viên chưathực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh mà chỉ chú trọngtruyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa chịu khó tìm tòi các hình thức vàphương pháp tổ chức cho các hoạt động ngoài giờ chính khóanên làm mất sự hứngthú của học sinh.

Thực tế cho thấy, tình trạng học sinh thiếu KNS vẫn xảy ra, biểu hiện qua hành

vi ứng xử không phù hợp trong xã hội, sự ứng phó hạn chế với các tình huốngtrong cuộc sống như: ứng xử thiếu văn hóa trong giao tiếp nơi công cộng; thiếu lễ

độ với thầy cô giáo, cha mẹ và người lớn tuổi; chưa có ý thức bảo vệ môi trường,giữ gìn vệ sinh công cộng, gây phiền hà cho người khác khi sử dụng điện thoại diđộng,

Với học sinh lớp 1, trẻ bắt đầu gia nhập cuộc sống nhà trường - đi học tiểu học,các em được học thêm những điều chưa hề có trong 6 năm đầu đời; khi gia nhậpcuộc sống nhà trường các em phải tiến hành hoạt động học – hoạt động nghiêmchỉnh có kỉ cương, nề nếp với những yêu cầu nghiêm ngặt Chuyển từ hoạt độngchủ đạo là vui chơi sang hoạt động chủ đạo là học tập; chắc chắn trẻ không tránhkhỏi sự bỡ ngỡ vì thế phải chuẩn bị cho các em tâm lí chuẩn bị sẵn sàng đi học.Việc giáo dục kỹ năng sống cho HS tiểu học cũng được bắt đầu ngay từ nhữngbuổi đầu các em đến trường Nếu không chuẩn bị chu đáo về mặt tâm lí cho trẻtrước khi đi học sẽ dẫn đến những tình huống như: đòi theo bố mẹ về nhà, khôngdám nói chuyện với bạn bè, không dám chào hỏi thầy cô, không dám xin phép côkhi ra vào lớp, không ít những tình huống dở cười, dở mếu vì trẻ lớp 1 khôngdám xin đi vệ sinh rồi bậy ra quần ngay tại trong lớp, hoặc có trẻ xin ra ngoài đi vệsinh nhưng lại tranh thủ đi chơi để GV phải đi tìm,

- Học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ítsáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động

- Học sinh chỉ có học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trongcuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy

- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy

Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹnăng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép Đa số phụ huynh cho rằngcon em mình chỉ cần học giỏi kiến thức.

Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướngcho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xửtrong gia đình Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiềuhạn chế, xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiệncảm Nhiều gia đình không hướng dẫn con em làm bất cứ việc gì kể cả vệ sinh cánhân,

Qua khảo sát tôi thấy:

III NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:

1 Phân loại kỹ năng sống

Có nhiều cách phân loại kỹ năng sống khác nhau

1.1 Cách phân loại thứ nhất: (Theo quan điểm phân loại xã hội học)

phân loại kỹ năng sống thành những kĩ năng chung và những kĩ năng chuyên biệt(kĩ năng trong các lĩnh vực cụ thể)

*) Nhóm kĩ năng chung:

- Kĩ năng nhận thức: gồm những kĩ năng cụ thể như: tư duy phê phán, giảiquyết vấn đề, nhận thức hậu quả, ra quyết định, khả năng sáng tạo, tự nhận thức vềbản thân, đặt mục tiêu, xác định giá trị…

- Kĩ năng đương đầu với xúc cảm, gồm: động cơ, ý thức trách nhiệm, camkết, kiềm chế căng thẳng, kiểm soát được cảm xúc, tự quản lí, tự giám sát và tựđiều chỉnh…

- Kĩ năng xã hội hay kĩ năng tương tác, gồm: kĩ năng giao tiếp, tính quyếtđoán, kĩ năng thương thuyết hay từ chối, lắng nghe tích cực, hợp tác, sự thông cảm,nhận biết sự thiện cảm của người khác…

*) Nhóm kĩ năng chuyên biệt:

Ngoài những kỹ năng sống chung như đã nêu trên, kỹ năng sống còn thểhiện trong những vấn đề cụ thể khác nhau trong đời sống xã hội như: các vấn đềsức khoẻ, vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh dinh dưỡng; ngăn ngừa và chăm sócngười bệnh HIV/AIDS; vấn đề sử dụng rượu, thuốc lá, ma tuý; ngăn ngừa thiên tai,

bạo lực và rủi ro; đề phòng tai nạn thương tích; hoà bình và giải quyết xung đột;gia đình và cộng đồng; bảo vệ thiên nhiên và môi trường; văn hoá; ngôn ngữ; côngnghệ…

1.2 Cách phân loại thứ hai: (theo quan điểm phân loại tâm lí học) Theo

cách này, kỹ năng sống được chia làm ba loại chính là:

*) Nhóm kĩ năng nhận biết và sống với chính mình:

- Kĩ năng tự nhận thức

- Lòng tự trọng

- Sự kiên quyết

- Đương đầu với cảm xúc

- Đương đầu với căng thẳng

*) Nhóm kĩ năng nhận biết và sống với người khác:

- Quan hệ (tương tác liên nhân cách)

- Cảm thông

- Đứng vững trước sự lôi kéo của bạn bè, người khác

- Thương lượng

- Giao tiếp có hiệu quả

*) Nhóm kĩ năng ra quyết định một cách hiệu quả:

- Tư duy phê phán

- Tư duy sáng tạo

- Ra quyết định

- Giải quyết vấn đề

Tóm lại: Dù đứng ở góc độ nào để phân loại thì chúng ta cũng cần nắm

vững ba quan điểm phân loại này trong thể thống nhất của chúng Trong thực tế các kỹ năng sống không hoàn toàn tách rời nhau Cuộc sống luôn đặt mỗi cá nhân trước những tình huống, hoàn cảnh bất ngờ không bình thường, nên khi cần quyết định vấn đề một cách hiệu quả thì nhiều kĩ năng được huy động đan xen, hoà trộn nhau để vận dụng.

2 Xác định kỹ năng sống cần dạy của lớp 1:

Đối với học sinh lớp 1 cần chú ý các kỹ năng sống theo từng chủ đề Cụ thể:

o Trẻ nhận biết những nơi nguy hiểm, những vật dụng, tình huống nguyhiểm, và cách ứng phó.

• Kỹ năng Làm chủ cảm xúc

o Trẻ biết nhận diện những cảm xúc cơ bản, và kiềm chế cảm xúc

• Kỹ năng Quản lý thời gian

o Trẻ biết quý giá trị của thời gian và sử dụng thời gian hợp lý

• Kỹ năng Quản lý tài chính

* Trẻ biết lựa chọn, sắp xêp ưu tiên cho những khoản chi phí

2.2 Bạn bè

• Kỹ năng Tự phục vụ bản thân

o Trẻ biết tự chăm sóc bản thân một cách đúng đắn: (vd: đánh răng, rửamặt, gấp mền, buộc dây giày)

• Kỹ năng Bảo vệ bản thân

o Trẻ nhận biết những nơi nguy hiểm, những vật dụng, tình huống nguyhiểm, và cách ứng phó

• Kỹ năng Làm chủ cảm xúc

o Trẻ biết nhận diện những cảm xúc cơ bản, và kiềm chế cảm xúc

• Kỹ năng Quản lý thời gian

o Trẻ biết quý giá trị của thời gian và sử dụng thời gian hợp lý

• Kỹ năng Quản lý tài chính

* Trẻ biết lựa chọn, sắp xêp ưu tiên cho những khoản chi phí

• Kỹ năng Thể hiện tình thương

o Trẻ nhận biết các dấu hiệu tình cảm của ba mẹ, trân trọng, và thể hiệnlại

o Tạo thói quen tìm kiếm nhiều câu trả lời cho cùng 1 câu hỏi, và những

ý tưởng sáng tạo

• Kỹ năng Học tập hiệu quả

o Trẻ có thái độ tích cực với việc học và biết cân bằng học và chơi

• Kỹ năng Thuyết trình

o Trẻ tự tin và biết cách nói trước đám đông

• Kỹ năng Xây dựng sự tự tin

o Hình thành lòng tự tin song song với sự khiêm tốn và tinh thần cầutiến

• Kỹ năng Giao tiếp học đường

* Trẻ biết giao tiếp đúng mực với giáo viên, cán bộ nhân viên ở trường

5 Xã hội:

• Kỹ năng Sống văn minh

o Trẻ có cơ hội thực hành những thói quen tốt (vd: bỏ rác đúng chỗ, điđường đúng luật)

• Kỹ năng Bảo vệ môi trường

o Trẻ biết cách sống ngăn nắp, gọn gàng, tiết kiệm, yêu thiên nhiên

• Kỹ năng Thoát hiểm

* Trẻ biết cách thoát hiểm trong những tình huống thường gặp (vd: đámcháy, đi lạc )

3 Cần đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học:

Giáo viên có thể làm được gì để rèn kĩ năng sống cho trẻ?

Cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyêncần, tích cực của học sinh, cần phải biết khai thác phát huy năng khiếu, tiềm năngsáng tạo ở mỗi học sinh Vì mỗi học sinh là một nhân vật đặc biệt, phải giáo dụchọc sinh để các em cảm thấy thoải mái trong mọi tình huống của cuộc sống Gầngũi thân thiện với học sinh

Cần thường xuyên tổ chức các họat động giáo dục chăm sóc giáo dục các

em một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp các em phát triển đồngđều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm- xã hội và thẩm mĩ Phát

huy tính tích cực của các em, giúp các em hứng thú, chủ động khám phá tìm tòi,biết vận dụng vốn kiến thức, kĩ năng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau.

Cần giúp các em có được những mối liên kết mật thiết với những bạn kháctrong lớp, các em biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cách hành xử, biết lắngnghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong các nhóm học sinh khácnhau, giúp các em luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới Điều nàyliên quan tới việc các em có cảm thấy thoải mái, tự tin hay không đối với mọingười xung quanh, cũng như việc mọi người xung quanh chấp nhận đứa học sinh

đó như thế nào? Cần chuẩn bị cho học sinh sự tự tin, thoải mái trong mọi trườnghợp nhất là trong việc ăn uống để chúng ta không phải xấu hổ vì những hành vikhông đẹp của các em

Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm tình hình của các em,trao đổi với phụ huynh những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáo dục các emtại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải

4 Tạo môi trường thực hiện nhiệm vụ rèn kĩ năng sống:

Rèn kỹ năng sống được thực hiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục kỹ năng sống đượcgiáo dục trong mọi môi trường như gia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điềukiện tối đa cho HS tham gia vào các tình huống thật trong cuốc sống.Hướng dẫn giáo viên thực hiện kế hoạch giáo dục, đánh giá học sinh bằng việctrang bị cho mỗi lớp 1 bản bằng giấy tô ki để đánh giá học sinh , kiểu dáng trangtrí đẹp, mỗi HS có mỗi biểu mẫu đánh giá riêng nhằm giúp giáo viên quan sát ghichép hàng ngày từng chi tiết về sự tiến bộ của các em , các mối quan hệ với cô, vớibạn, ghi chép những kỹ năng học sinh đạt được trong mỗi ngày làm căn cứ, thước

đo để đánh giá cuối mỗi tháng học Cũng từ biện pháp này, giáo viên sẽ có điềukiện lưu trữ dữ liệu, sản phẩm để đánh giá học sinh , đồng thời có cơ sở để thayđổi, bổ sung các biện pháp giáo dục từng học sinh và giúp các em hình thành các

5 Rèn kĩ năng sống hiệu quả qua việc tích hợp vào các môn học

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh được thực hiện liên tục, xuyên suốt quátrình học tập và rèn luyện, trong tất cả các môn học và ở hầu hết các tiết học Để

giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có hiệu quả bản thân đã vận dụng vào các mônhọc, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt; Đạo đức; Tự nhiên & xã hội; An

toàn giao thông, để những giờ học sao cho các em được làm để học, được trải

nghiệm như trong cuộc sống thực.

Trong chương trình lớp 1, ở môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thể giáo dục

kĩ năng sống cho các em, đó là các kĩ năng giao tiếp xã hội được lồng cụ thể quacác tình huống giao tiếp Bản thân chỉ gợi mở sau đó cho các em tự nói một cách tựnhiên hoàn toàn không gò bó áp đặt Bên cạnh đó, nhiều bài có nội dung rèn luyệncác nghi thức lời nói, nhiều bài Tập đọc giới thiệu những kĩ năng giao tiếp cộngđồng hoặc cung cấp những câu chuyện mà qua đó học sinh có thể rút ra những nộidung rèn kĩ năng sống Để hình thành những kiến thức và rèn luyện kĩ năng sốngcho học sinh qua môn Tiếng Việt, người giáo viên cần phải vận dụng nhiều phươngpháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh như: thực hànhgiao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổchức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi đáp,…Thông qua các hoạt động học tập,được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai,…học sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ năng sống cần thiết Vớiphân môn tập đọc ngoài việc củng cố và nâng cao kĩ năng đọc cho học sinh phânmôn tập đọc còn mở rộng vốn hiểu biết, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, nhân cáchcho học sinh Nội dung những bài tập đọc trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 1phản ánh một số vấn đề lớn đang đặt ra trước nhân dân ta và toàn nhân loại thôngqua ngôn ngữ văn học và những hình tượng giàu chất thẩm mĩ và nhân văn, do đó

có tác dụng mở rộng tầm hiểu biết, tầm nhìn về tự nhiên, xã hội và đời sống, bồidưỡng tư tưởng tình cảm và nhân cách cho học sinh.Việc giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh lớp 1 của môn tập đọc chiếm một ưu thế quan trọng, mỗi bài văn, bàithơ, đều chứa đựng những ý nghĩa nhân văn sâu sắc Bằng cách tổ chức và dẫndắt khéo léo đầy tính sư phạm của giáo viên các kĩ năng sống của các em sẽ đượcbồi dưỡng, hình thành và phát triển

Phân môn kể chuyện: Phân môn kể chuyện với nhiệm vụ giúp củng cố chocác em kĩ năng kể chuyện đã được hình thành ở các lớp dưới còn có một vai tròquan trọng nữa là giúp học sinh mở rộng vốn hiểu biết và cũng góp phần hìnhthành nhân cách của con người mới Cùng với nôi dung học tập của các môn họchọc khác, những câu chuyện học sinh được nghe, được đọc và được kể ở lớp 1 cótác dụng rất lớn trong việc mở rộng vốn kiến thức về con người, về tình cảm, nhâncách Để phát huy hết khả năng rèn kĩ năng sống cho học sinh qua môn kể chuyệngiáo viên cần chú ý tổ chức cho học sinh trao đổi, đối thoại để nắm chắc ý nghĩa

của câu chuyện, nói được nhận xét riêng của các em về mỗi nhân vật, chi tiết trongcâu chuyện, những bài học mình rút ra được cho bản thân và cho mọi người.

Ví dụ: Trong bài “Rùa và thỏ” học sinh nhận biết được hành vi của mỗi nhân vật trong câu chuyện Biết nguyên nhân thành công của rùa, nguyên nhân thất bại của thỏ Và thấy được Thỏ thua rùa không phải vì Thỏ chậm hơn Rùa mà

do sự chủ quan coi thường người khác của thỏ Từ đó các em rút ra được bài học cho bản thân Không những thế trong tiết kể chuyện các em còn được thể hiện giọng kể của mình, thái độ khi kể chuyện, cách đánh giá, nhận xét các nhân vật trong câu chuyện Cách thể hiện vai diễn trong câu chuyện.

Ở môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tìnhcảm, niềm tin, hành vi và thói quen của học sinh Giáo viên phải sử dụng phươngpháp dạy học đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo củahọc sinh Tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động học tập phong phú, đadạng như: kể chuyện theo tranh; quan sát tranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm; phântích, xử lí tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh,…

Sử dụng nhiều phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: học theo nhóm, theo

dự án, đóng vai, trò chơi,…Và chính thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩthuật dạy học tích cực đó, học sinh đã được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệmnhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Đó là lối sống lành mạnh, cáchành vi ứng xử phù hợp với nền văn minh xã hội Lối sống, hành vi như gọn gàng,ngăn nắp, nói lời đẹp, chăm sóc bố mẹ, ông bà, hợp tác, giúp đỡ, chia sẻ với bạn…

Ví dụ: Bài “Cảm ơn và xin lỗi” thông qua bài học, học sinh phân biệt được hành vi đúng, sai Các em biết xin lỗi khi làm việc chưa đúng, biết cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ Qua đó các em còn biết cách thể hiện thái độ phù hợp trong mỗi tình huống Các em còn biết sử dụng các từ ngữ thích hợp khi xin lỗi hoặc cảm ơn với từng đối tượng khác nhau Chẳng những thế các em còn biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện những hành vi đó.

Rèn kĩ năng sống có hiệu quả còn được bản thân vận dụng khá nhiều trongtrong các môn học thông qua xử lí tình huống hay các trò chơi học tập có nội dunggần gũi với cuộc sống hằng ngày của các em

Ví dụ: Trong môn Tự nhiên & xã hội bản thân cho học sinh thảo luận

nhóm, chơi trò chơi dưới sự trợ giúp của giáo viên Sau khi học sinh nhận xét , họcsinh sẽ khắc sâu kiến thức về môn học

Các em làm việc tích cực, vui vẻ, tự mỗi em nói được tiếng nói, suy nghĩ củamình với bạn bè, với thầy cô một cách tự tin mạnh dạn Việc rèn luyện các kĩ năng