Bài 22 cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí môn ngữ văn lớp 9 đầy đủ chi tiết nhất

- Năng lực chuyên biệt: + Năng lực sử dụng ngôn ngữ,vận dụng kiến thức đã học để làm được bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí.. *Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh tìm hiểu trả lờ

Trang 1

Bài 22-Tiết -Tập làm văn

CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ

I MỤC TIÊU:

1/Kiến thức :

-Hiểu được cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

2/Phẩm chất

-Chăm học có ý thức trong việc làm bài nghị luận theo đúng trình tự và mang tính thuyết phục

3/ Năng lực:

- Năng lực chung: năng lực tự chủ và tự học, năng lực hợp tác trong làm việc nhóm

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ,vận dụng kiến thức đã học để làm được bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

II CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Kế hoạch dạy học

- Học liệu: bảng phụ, tài liệu tham khảo, phiếu học tập

2 Chuẩn bị của học sinh: Đọc sgk & trả lời các câu hỏi

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU

1 Mục tiêu:

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS tìm hiểu về cách làm bài văn NL

về một tư tưởng đạo lí

2 Phương thức thực hiện:

- Hoạt động cá nhân, cả lớp

3 Sản phẩm hoạt động

- HS trả lời miệng

4 Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá.

- Giáo viên đánh giá.

Trang 2

5 Tiến trình hoạt động:

*Chuyển giao nhiệm vụ

? Để tạo lập một văn bản NL về một vấn đề tư

tưởng đạo lí chúng ta sẽ tiến hành theo mấy bước?

Đó là những bước nào? Nhiệm vụ của từng bước

ra sao?

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh tìm hiểu trả lời:

- Dự kiến sản phẩm:

Câu trả lời của HS

*Báo cáo kết quả:

HS trình bày theo ý kiến của cá nhân

*Đánh giá kết quả

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét và dẫn vào bài

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

MỚI

Hoạt động 1 :

1 Mục tiêu: HS nắm được cách ra đề bài nghị

luận về một tư tưởng đạo lí

…

2 Phương thức thực hiện:

- PP Vấn đáp, thuyết trình; Kĩ thuật đặt câu

hỏi…

- Hoạt động cá nhân, hoạt động cả lớp, …

3 Sản phẩm hoạt động:

Câu trả lời của HS

- Học sinh đánh giá lẫn nhau.

5 Tiến trình hoạt động

? Chỉ ra điểm giống nhau và khác nhau của các đề

I Đề bài nghị luận về một vấn

đề tư tưởng, đạo lí

1VD - SGK 51, 52

2 Nhận xét

a Giống nhau: Đều là đề bài

nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí

b Khác nhau:

- Các đề 1, 3, 10: Là những đề

có lệnh đề

- Các đề còn lại: Đề mở, không

có mệnh lệnh

c Đề bài tương tự:

- Nêu suy nghĩ về câu tục ngữ

“Lá lành đùm lá rách”.

- Em em có suy nghĩ gì về lòng dũng cảm?

- Quan niệm của em về hạnh phúc?

Trang 3

bài trên?

? Em hãy đặt một số đề bài tương tự như những đề

bài trên?

- Học sinh lên trình bày…

- Giáo viên quan sát, lắng nghe…

- Dự kiến sản phẩm:

Câu trả lời của HS

*Báo cáo kết quả: HS lên trình bày

- Học sinh khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

HĐ II Cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề

tư tưởng, đạo lí

1 Mục tiêu: HS nắm được cách làm bài văn nghị

luận về một vấn đề tư tưởng

2 Phương thức thực hiện: Sử dụng PP

- DH theo dự án

- Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề

- Dạy học theo nhóm

- Vấn đáp, thuyết trình

- Kĩ thuật đặt câu hỏi, thảo luận nhóm theo Kt

khăn phủ bàn…

- Hoạt động cá nhân, cả lớp…

3 Sản phẩm hoạt động: Kết quả thảo luận nhóm

của HS

4 Phương án kiểm tra, đánh giá:

- Học sinh đánh giá lẫn nhau

- GV đánh giá

* Chuyển giao nhiệm vụ: HĐ cá nhân, HĐ nhóm

a Dựa vào việc chuẩn bị bài rồi hãy cho biết có

mấy bước để làm một bài văn NL về một tư tưởng

II Cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.

* Đề bài: Suy nghĩ từ câu tục

ngữ “Uống nước nhớ nguồn”.

Trang 4

đạo lí

? Việc tìm hiểu đề bài, lập dàn ý có ý nghĩa và vai

trò như thế nào đối với việc làm bài?

b Vận dụng vào làm đề văn Suy nghĩ từ câu tục

ngữ “Uống nước nhớ nguồn”.

* Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh: phân tích câu hỏi và dự kiến trả lời …

- Giáo viên: Quan sát trợ giúp HS

- Dự kiến sản phẩm

+ Có 4 bước để làm bài văn NL về một tư tưởng

đạo lí: Tìm hiểu đề; Lập dàn ý, Viết bài; Kiểm tra

sửa chữa

+T?m hiểu đề giúp chúng ta đi đúng yêu cầu của

đề bài, tránh lạc đề; lập dàn ý giúp người viết trình

bày sự việc một cách mạch lạc, rõ ràng

+ Vận dụng:

B1 Tìm hiểu đề:

- Kiểu bài: NL về một tư tưởng đạo lí

- Nội dung: Đạo lí uống nước nhớ nguồn

- Pvi kiến thức cần có: + Hiểu về tục ngữ Việt

Nam + Vận dụng các tri thức về đời sống

- Tìm ý:

+ Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục

ngữ;

+ Nhận định, đánh giá câu tục ngữ (ý nghĩa của

câu tục ngữ)

+ Hiện nay truyền thống ấy được vận dụng như thế

nào

B2 Lập dàn ý

a Mở bài: Dẫn dắt vấn đề.

B1 Tìm hiểu đề:

- Nội dung: Đạo lí uống nước nhớ nguồn

- Pvi kiến thức cần có:

+ Hiểu về tục ngữ Việt Nam + Vận dụng các tri thức về đời sống

- Tìm ý:

+ Giải thích nghĩa đen, nghĩa

bóng của câu tục ngữ;

+ Nhận định, đánh giá câu tục ngữ (ý nghĩa của câu tục ngữ) + Hiện nay truyền thống ấy được vận dụng như thế nào

B2 Lập dàn ý

a Mở bài: Dẫn dắt vấn đề.

- Nêu vấn đề và trích dẫn câu

tục ngữ

b Thân bài

* Giải thích:

- Nghĩa đen: Uống nước là sử

dụng nước có trong tự nhiên để tồn tại và phát triển

- Nghĩa bóng: Uống nước”:

hưởng thụ thành quả, sản phẩm vật chất và tinh thần; “Nhớ nguồn”: là lòng biết ơn đối với những người đã làm ra thành

Trang 5

- Nêu vấn đề và trích dẫn câu tục ngữ.

b Thân bài

* Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ

- Nghĩa đen: Uống nước là sử dụng nước có trong

tự nhiên để tồn tại và phát triển

- Nghĩa bóng: Uống nước”: hưởng thụ thành quả,

sản phẩm vật chất và tinh thần; “Nhớ nguồn”: là

lòng biết ơn đối với những người đã làm ra thành

quả;

-> Nghĩa chung: Hưởng thụ thành quả phải biết

ơn người tạo ra thành quả (lòng biết ơn)

* Nhận định, đánh giá.

- Là lời nhắc nhở đối với những ai vô ơn

- Câu tục ngữ nêu đạo lí làm người

- Câu tục ngữ nêu truyền thống tốt đẹp của dân

tộc, nền tảng để duy trì và phát triển xã hội

* Mở rộng vấn đề:

- Khích lệ mọi người cống hiến cho xã hội, cho đất

nước

- Lên án phê phán những người có thái độ vô ơn

-“nhớ nguồn” một cách thiết thực

c Kết bài

- Câu tục ngữ thể hiện một nét đẹp của truyền

thống và con người Việt Nam

- Khuyên nhủ, kêu gọi mọi người

B3 Viết bài: Dựa vào bài để viết thành bài hoàn

chỉnh

B4 Đọc và kiểm tra sửa chữa.

*Báo cáo kết quả

HS trình bày kết quả của nhóm mình đã được phân

công, HS nhóm khác nhận xét đánh giá, bổ sung,

đưa ra câu hỏi để y/c giải đáp

- Giáo viên nhận xét, đánh câu trả lời của HS

quả;

-> Nghĩa chung: Hưởng thụ

thành quả phải biết ơn người tạo ra thành quả (lòng biết ơn)

- Là lời nhắc nhở đối với những ai vô ơn

- Câu tục ngữ nêu đạo lí làm người

- Câu tục ngữ nêu truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nền tảng để duy trì và phát triển xã hội

- Khích lệ mọi người cống hiến cho xã hội, cho đất nước

- Lên án phê phán những người

có thái độ vô ơn

-“nhớ nguồn” một cách thiết thực

c Kết bài

- Câu tục ngữ thể hiện một nét đẹp của truyền thống và con người Việt Nam

B3 Viết bài: Dựa vào bài để

viết thành bài hoàn chỉnh

B4 Đọc và kiểm tra sửa chữa.

3 Ghi nhớ - SGK 54.

Trang 6

->Giáo viên chốt kiến thức trên bảng phụ hoặc trên sản phẩm của HS; HS ghi vở

? Như vậy dể tiến hành tạo lập một bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí chúng ta thực hiện như thế nào?

HS trả lời

GV chốt lại và HS đọc ghi nhớ

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP + VẬN DỤNG (7 PHÚT)

1 Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về cách làm bài

văn Nl về một tư tưởng đạo lí để làm bài

2 Phương thức thực hiện: HĐ cặp đôi

3 Sản phẩm: Câu trả lời của HS, phiếu học tập

4 Phương án kiểm tra, đánh giá:

- HS nhận xét đánh giá

- GV đánh giá

5 Cách tiến hành:

* GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

TRAO ĐỔI CẶP ĐÔI

? Vận kiến thức đã học thực hiện tìm hiểu đề lập dàn ý đại cương cho đề bài sau:

Suy nghĩ về câu tục ngữ: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

* HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

- Học sinh: thực hiện cá nhân, trao đổi với bạn

- Giáo viên: theo dõi, hướng dẫn

*Báo cáo kết quả: HS trình bày trên bảng phụ

hoặc máy chiếu vật thể

->Giáo viên chốt kiến thức

HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG, SÁNG TẠO(02PHÚT)

* Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học để

Trang 7

tự đặt những đề bài tương tự và thực hiện đúng

các bước để tạo lập văn bản

* Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ.

* Phương thức hoạt động: cá nhân.

* Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS

* Cách tiến hành:

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho Hs:

? Em hãy tự đặt một đề bài nghị luận về một

vấn đề tư tưởng đạo lí và vận dụng các kiến thức

đã họ để giải quyết đề bài đó?

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

+ Đọc yêu cầu.

+ Về nhà thực hiện

IV Rút kinh nghiệm

………

Trang 8

Bài 22-Tiết -Tập làm văn

CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ (tiếp theo)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1/Kiến thức :

-Hiểu được cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

2/Phẩm chất

-Chăm học có ý thức trong việc làm bài nghị luận theo đúng trình tự và mang tính thuyết phục

3/ Năng lực:

- Năng lực chung: năng lực tự chủ và tự học, năng lực hợp tác trong làm việc nhóm

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ,vận dụng kiến thức đã học để làm được bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Kế hoạch dạy học

- Học liệu: bảng phụ, tài liệu tham khảo, phiếu học tập

2 Chuẩn bị của học sinh: Đọc sgk & trả lời các câu hỏi

III Mô tả các hoạt động dạy học:

Hoạt động của GV và HS Nội dung

HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU (2 phút)

1 Mục tiêu:

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS tìm hiểu về cách làm bài văn NL

về một tư tưởng đạo lí

2 Phương thức thực hiện:

- Hoạt động cá nhân, cả lớp

3 Sản phẩm hoạt động

- HS trả lời miệng

- Học sinh đánh giá.

Trang 9

? Để tạo lập một văn bản NL về một vấn đề tư

tưởng đạo lí chúng ta sẽ tiến hành theo mấy

bước? Đó là những bước nào? Nhiệm vụ của

từng bước ra sao?

- Học sinh tìm hiểu trả lời:

- Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS

*Báo cáo kết quả:

HS trình bày theo ý kiến của cá nhân

- Giáo viên nhận xét và dẫn vào bài

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP(36 phút)

2 Phương thức thực hiện:

- Dạy học nêu vấn đề và giải quyết vấn đề

- Dạy học theo nhóm

- Thuyết trình, vấn đáp

- Kĩ thuật đặt câu hỏi, khăn phủ bàn

- Hđ cá nhân, nhóm,

- GV đánh giá

TRAO ĐỔI NHÓM

Đề bài: Tinh thần tự học

Hãy thực hành tìm hiểu đề và lập dàn ý cho đề

văn trên?

- Học sinh: thực hiện cá nhân, trao đổi với

nhóm

II- Luyện tập:

Đề bài: Tinh thần tự học.

B1.Tìm hiểu đề:

- Nội dung: Tinh thần tự học

- Pvi kiến thức cần có: Kiến thức về đời sống

- Tìm ý:

+Giải thích Thế nào tự học;

người có tinh thần tự học là gì +Nhận định, đánh giá: Tự học

có vai trò, ý nghĩa như thế nào +Tinh thần tự học trong giới trẻ hiện nay thế nào?

Trang 10

- Giáo viên: Chia lớp thành 4 nhóm theo dõi,

hướng dẫn

* Dự kiến sản phẩm:

B1.Tìm hiểu đề:

- Nội dung: Tinh thần tự học

- Pvi kiến thức cần có: Kiến thức về đời sống

- Tìm ý:

+Giải thích Thế nào tự học; người có tinh thần tự

học là gì

+Nhận định, đánh giá: Tự học có vai trò, ý nghĩa

như thế nào

+Tinh thần tự học trong giới trẻ hiện nay thế

nào?

B2: Lập dàn ý

a Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận

b Thân bài

* Giải thích:

- Học là hành động thu nhận kiến thức và hình

thành kĩ năng của một chủ đề học tập nào đó

- Tự học dựa trên cơ sở của những kiến thức và

kĩ năng đã được học ở trường để tiếp tục tích luỹ

tri thức và rèn luyện kĩ năng mà không cần ai

nhắc nhở đôn đốc

- Tự học có vai trò rất quan trọng đối với mỗi

người nhất là trong tình hình hiện nay

- Tự học càng quan trọng hơn với giới trẻ bởi họ

là chủ nhân tương lai của đất nước cần phải có tri

thức kĩ năng để đáp ứng yêu cầu của xã hội

- Tự học là phương pháp học cần thiết có ý

B2: Lập dàn ý

a Mở bài: Giới thiệu vấn đề

cần nghị luận

b Thân bài

* Giải thích:

- Học là hoạt động nhằm chiếm lĩnh tri thức

- Tự học dựa trên cơ sở của những kiến thức và kĩ năng đã được học ở trường để tiếp tục tích luỹ tri thức và rèn luyện kĩ năng mà không cần ai nhắc nhở đôn đốc

- Tự học có vai trò rất quan trọng đối với mỗi người nhất là trong tình hình hiện nay

- Tự học càng quan trọng hơn với giới trẻ bởi họ là chủ nhân tương lai của đất nước cần phải

có tri thức kĩ năng để đáp ứng yêu cầu của xã hội

- Tự học là phương pháp học cần thiết có ý nghĩa với mọi người Tự học giúp ta có ý chí vượt qua mọi khó khăn, trở

Trang 11

nghĩa với mọi người Tự học giúp ta có ý chí

vượt qua mọi khó khăn, trở ngại để học, làm

việc có hiệu quả

- Tinh thần tự học là một đức tính tốt đẹp của

mỗi con người

- Hiện nay nhiều người có tinh thần tự học

- Bên cạnh đó còn có nhiều người nhất là giới trẻ

chưa có tinh thần tự học, còn ham vui chơi,

những người đó rất đáng bị lên án phê phán

- Để có thể nhanh chóng chiếm lĩnh được tri thức

của nhân loại em sẽ cố gắng tự học nhiều hơn

nữa

c Kết bài

- Khẳng định vai trò tự học và tinh thần tự học

trong việc phát huy và hoàn thiện nhân cách của

mỗi con người

*Báo cáo kết quả: HS đại nhóm trình bày

->Giáo viên chốt kiến thức ngay trên sản phẩm

của học sinh

? Viết một đoạn văn mở bài, đoạn văn nhận xét

đánh giá của em về tinh thần tự học, đoạn văn kết

ngại để học, làm việc có hiệu quả

- Tinh thần tự học là một đức tính tốt đẹp của mỗi con người

- Hiện nay nhiều người có tinh thần tự học

- Bên cạnh đó còn có nhiều người nhất là giới trẻ chưa có tinh thần tự học, còn ham vui chơi, những người đó rất đáng bị lên án phê phán

- Để có thể nhanh chóng chiếm lĩnh được tri thức của nhân loại

em sẽ cố gắng tự học nhiều hơn nữa

c Kết bài

- Khẳng định vai trò tự học và tinh thần tự học trong việc phát huy và hoàn thiện nhân cách của mỗi con người

B3 Viết một số đoạn văn tiêu biểu

Trang 12

HS viết - trình bày trước lớp

HS đánh giá

GV nhận xét đánh giá và cho điểm

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (7 PHÚT)

2 Phương thức thực hiện: HĐ cặp đôi

- GV đánh giá

TRAO ĐỔI CẶP ĐÔI

? Vận kiến thức đã học thực hiện tìm hiểu đề lập dàn ý đại cương cho đề bài sau:

Suy nghĩ về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách

- Học sinh: thực hiện cá nhân, trao đổi với bạn

- Giáo viên: theo dõi, hướng dẫn

*Báo cáo kết quả: HS trình bày sản phẩm của

mình

HS khác phản biện

->Giáo viên chốt kiến thức

HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG, SÁNG TẠO(02 PHÚT)

* Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học để

tự đặt những đề bài tương tự và thực hiện đúng các bước để tạo lập văn bản

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	170,5 KB