bài giảng quản trị tác nghiệp ( đào minh anh) - chương 2 dự báo nhu cầu sản phẩm

Các bước của quá trình hình thành dự báoBước1: Xác định mục đích dự báo làm gì?, cho ai, mức độ chi tiết?, yêu cầu về sai số?. Các phương pháp dự báoPhương pháp dự báo định tính Dựa v

CHƯƠNG II

DỰ BÁO NHU CẦU SẢN PHẨM

Nội dung chính

I Khái niệm chung về dự báo

II Các phương pháp dự báo định tính

III Các phương pháp dự báo định lượng

IV Yêu cầu đối với dự báo

“Gã khổng lồ” Wal-mart

Là dự báo đầu tiên trong các dự báo của QTSX

I KHÁI NIỆM CHUNG VỀ DỰ BÁO

2 Đặc điểm của dự báo

• Khi tiến hành dự báo cần chấp nhận giả thiết:

Hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của

đại lượng dự báo trong quá khứ sẽ tiếp tục có ảnh hưởng trong tương lai

• Không có dự báo nào hoàn hảo (chính xác 100%)

• Dự báo dựa trên việc khảo sát nhóm đối tượng càng rộng, càng đa dạng thì càng có nhiều khả năng cho kết quả chính xác

• Độ chính xác của dự báo tỉ lệ nghịch với khoảng thời gian dự báo

3.2 Dự báo trung hạn

TÇm dù b¸o kho¶ng 1 hoÆc hai n¨m



3.3 Dự báo dài hạn

TÇm dù b¸o tõ 3 n¨m trë lªn

4 Các bước của quá trình hình thành dự báo

Bước1: Xác định mục đích dự báo (làm gì?,

cho ai, mức độ chi tiết?, yêu cầu về sai số?)

Bước 2: Xác định khoảng thời gian dự báo

Bước 3: Chọn phương pháp dự báo

Bước 4: Thu thập và phân tích dữ liệu

Bước 5: Tiến hành dự báo

Bước 6: Kiểm chứng kết quả dự báo, điều

chỉnh phương pháp dự báo cho phù hợp

5 Các phương pháp dự báo

Phương pháp dự báo định tính

Dựa vào kinh nghiệm và sự nhạy cảm của nhà quản trị để dự báo

Phương pháp dự báo định lượng

Dựa vào các mô hình toán học trên cơ sở những số liệu thống kê trong quá khứ

II CÁC PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO ĐỊNH

TÍNH

1 Thống nhất ý kiến của ban quản lý

Lấy ý kiến từ các phòng ban chức năng để hình thành dự báo

2 Lấy ý kiến của lực lượng bán hàng

Thu thập ý kiến của những người bán hàng về khả năng tiêu thụ để hình thành dự báo

3 Điều tra khách hàng

Phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn qua điện thoại, gửi phiếu điều tra

4 Phương pháp Delphi

Là phương pháp xử lý ý kiến của các chuyên gia

Các bước tiến hành phương pháp Delphi

1 Lựa chọn các chuyên gia

2 Xây dựng các câu hỏi điều tra và gửi đến các chuyên gia

3 Phân tích các câu trả lời, tổng hợp và viết lại bảng câu hỏi

4 Gửi bảng câu hỏi mới đến các chuyên gia

5 Thu thập, phân tích bảng trả lời lần hai

6 Viết lại bảng hỏi và gửi đi

III CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH LƯỢNG

Gồm các mô hình dự báo theo chuỗi thời gian

và hàm số nhân quả

1 Mô hình dự báo theo chuỗi thời gian

* Nguyên tắc: Trên cơ sở có sự tồn lưu của các nhân tố quyết định đến đại lượng dự báo từ quá khứ đến tương lai

- Yêu cầu về sản phẩm: Là sự mua hoặc đặt mua một loại sản phẩm nào đó (th ờng xuất hiện theo chuỗi thời gian).

- Dòng yêu cầu: biểu diễn số l ợng cầu theo thời gian

Nếu mọi yêu cầu đều đ ợc thoả mãn, dòng yêu cầu là số l ợng sản phẩm thực tế đã đ ợc tiêu thụ

Để đơn giản khi phân tích dòng yêu cầu coi mọi yêu cầu đều đ ợc thoả mãn

Dũng yờu cầu

• Mức cơ sở của dòng yêu cầu

Là giá trị trung bình của số lượng yêu cầu xuất hiện trong một khoảng thời gian nào đó (tuần, tháng )

Vớ dụ:

• Tính chất thời vụ của dòng yêu cầu

Thể hiện thể hiện sự giao động hay biến đổi của số lượng yêu cầu theo thời gian được lặp đi lặp lại theo những chu

kỳ đều đặn do sự tác động của một hay nhiều nhân tố môi trường xung quanh (khí hậu, thời tiết, tập quán )

Các yếu tố để mô tả dòng yêu cầu

Là tỷ số giữa mức yêu cầu thực tế của một kỳ nào đó

so với mức cơ sở của dòng yêu cầu

Vớ dụ: Nhu cầu về sản phẩm của cụng ty Hà Anh trong năm qua là 1200 sản phẩm, trong đú yờu cầu của thỏng 3 là 300 Vậy chỉ số thời vụ của thỏng 3 là bao nhiờu?

Chỉ số thời vụ của dòng yêu cầu

• Sự biến động ngẫu nhiên

Là sự dao động của số lượng yêu cầu do những yếu tố ngẫu nhiên gây ra, không có qui luật, không tìm được lý do giải thích

Là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sai số dự báo

1.1 Phương pháp giản đơn

F t = D t-1

Ft: Mức dự báo kỳ t

Dt-1: Yêu cầu thực tế của kỳ t-1

 Những dòng yêu cầu có sự biến đổi ngẫu nhiên lớn thường sai số dự báo lớn

Cho kết quả tốt đối với dòng yêu cầu có tính chất xu hướng

 Vớ dụ:

n i

i t t







 1

1.3 Phương pháp trung bình động (TB trượt)

Kết hợp phương pháp giản đơn và phương

D F

Ví dụ: Có số liệu thống kê về mức bán hàng của một doanh nghiệp( đv: sản phẩm) Hãy dùng phương pháp

dự báo trung bình động với n = 3 để dự báo mức bán hàng của doanh nghiệp qua các tháng.

i t



1

0 t i 

Ví dụ: Xét ví dụ trên với n=3, các trọng số lần lượt là: t-1 = 0,5 ; t-2 = 0,3; t-3 = 0,2

1.5 Phương pháp san bằng hàm số mũ giản đơn

Ví dụ: Xét ví dụ trên với giả thiết dự báo trong tháng một đúng bằng mức bán thực tế và hệ số san bằng

Ví dụ: Thực hiện dự báo với hệ số san bằng mu  = 0,1

2 Phương pháp dự báo dựa vào hàm số nhân quả

2.1 Mô hình giản đơn : (hồi qui tuyến tính đơn)

y = a + bx

y là tiêu thức kết quả

x là tiêu thức nguyên nhân

b: Hệ số góc của đường xu hướng

Dãy số liệu quan sát:

y1 y2 y3 yn x1 x2 x3 xn n: Số lượng quan sát

i i

n i

n i

n i

i i

i i

x x

n

y x

y x

n b

2 2

) (

i i

x x

n

y x x

y

x a

2 2

2

) (

2

(x x

y x

xy b

Để đánh giá mức độ chặt chẽ của quan hệ giữa x và y người ta dùng hệ số tương quan r

2

x n

y x

xy

n r

-1 r  1

r < 0 thì quan hệ giữa x, y là tỷ lệ nghịch

r > 0 thì quan hệ giữa x, y là tỷ lệ thuận

Giá trị tuyệt đối của r càng lớn thì quan hệ giữa x và y càng chặt  độ chính xác của dự báo càng cao

Vớ dụ: Cú mối liờn hệ giữa chi phớ quảng cỏo và số sản phẩm bỏn được của một doanh nghiệp Dự bỏo số sản phẩm bỏn được nếu chi phớ quảng cỏo là 20 triệu đồng

Chi phí quảng cáo( triệu

đồng)

1 3 4 5 6 7 9 12 14 15

2 8 9 15 15 20 23 25 22 36

Ví dụ: Theo bạn, có thể sử dụng số liệu về tỷ lệ thất nghiệp để dự đoán số lượng sản phẩm sẽ tiêu thụ được của Nhất Việt trong thời gian tới hay không?

2.2 Hồi qui đa biến :

Y = a1x1 + a2x2 + + anxn + b

x1, x2, , xn là các biến độc lập

Y: Biến phụ thuộc là giá trị cần dự báo

Có dãy số liệu thống kê quá khứ:

y1 x11 x12 x13 x1n

y2 x21 x22 x2 x2n

yk xk1 xk2 xk3 xknk: Số lần quan sát

n: Thứ tự biến độc lập



2

Ví dụ: Tính các giá trị MAD, MSE

Thời kỳ Thực tế Dự báo Sai số

IV YÊU CẦU ĐỐI VỚI DỰ BÁO

Bài tập1

Một nhà đại lý tiêu thụ sản phẩm muốn dự báo số lượng hàng bán ra hàng tuần Một phân tích cho thấy rằng ông ta có thể chọn phương pháp trung bình trượt với số kỳ lấy trung bình (n) là 3 hoặc 4 tuần Với số liệu thực tế về số lượng hàng bán của doanh nghiệp như sau, hãy so sánh xem nên chọn số kỳ lấy trung bình là bao nhiêu để sai số dự báo là nhỏ nhất.

2 Xét ví dụ trên ta thấy rằng chọn kỳ lấy trung bình n = 3 và n = 4 sai số dự

báo vẫn lớn Để giảm bớt sai số dự báo người ta tiến hành thử dự báo bằng phương pháp trung bình trượt có trọng số với n=5, các trọng số t-1 = 0,3; t-

2 = 0,2; t-3 = 0,15; t-4 =0,25; t-5 = 0,1.

3 Doanh số điện thoại di động của 1 hãng có trụ sở tại California trong vòng 10 tuần gần đây được biểu diễn trong bảng dưới đây Vẽ minh họa các số liệu, và chỉ ra xu hướng vận động của đồ thị Xác định phương trình của đồ thị, và dự báo doanh số bán ra cho tuần 11 và 12.

4 Cú mối quan hệ giữa doanh số bỏn và số lượng đại lý của một doanh

nghiệp qua cỏc thời kỳ như sau:

Số đại lý 150 170 190 170 180 190 200 220 Doanh số (tỷ đ) 8 10 15 9 12 13 12 16

Xỏc định mối quan hệ tương quan giữa doanh số bỏn và số đại lý của doanh nghiệp.

Doanh số bỏn là bao nhiờu nếu số đại lý là 240

Nhận xột gỡ về mối quan hệ.

5.Một khỏch sạn cú thống kờ về số lượng khỏch qua 10

năm như sau:

a Hãy áp dụng ph ơng pháp trung bình tr ợt để dự báo cho

6 năm (từ năm thứ 5 đến năm thứ 10) với số kỳ lấy trung bình n = 2 và n=4

b Với n = ? thì sai số nhỏ nhất

c Với giá trị đó hãy dự báo số l ợng khách năm thứ 11.

6 Cho dãy số liệu về doanh số bán của một đại lý vé máy bay

7 Một ngân hàng số liệu về lãi suất và số lượng tiền cho vay như sau:

8 Giám đốc một xưởng sản xuất bơm công nghiệp phải lựa

chọn một trong hai phương pháp dự báo có khả năng thay thế nhau.Cả hai phương pháp đều được dùng để xây dựng dự báo cho một giai đoạn dài 6 tháng Lấy MAD làm tiêu chuẩn, phương pháp nào tỏ ra có hiệu quả hơn?

Tháng Lượng cầu Phương