Chương 5ế Thu thập dữ liệu sơ cấp Phương pháp Nghiên cứu trong Kinh doanh Khoa Kinh tế và Quản lý Trường ĐH BKHN Giảng viên: Lê Hiếu Học Click to edit Master title style Nội dung Các p
Trang 1Chương 5
ế
Thu thập dữ liệu sơ cấp
Phương pháp Nghiên cứu trong Kinh doanh Khoa Kinh tế và Quản lý
Trường ĐH BKHN
Giảng viên: Lê Hiếu Học
Click to edit Master title style Nội dung
Các phương pháp giao tiếp trong điều tra p g p p g p g
Đo lường và thang đo
Thiết kế bảng hỏi điều tra
Trang 2Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
Ê Phỏng vấn cá nhân
Phỏng vấn chiều sâu
Phỏng vấn chặn đón
Ê Phỏng vấn qua điện thoại
Ê Gửi thư bưu điện
Ê Gửi thư email
3
Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊPhỏng vấn cá nhân
Ưu điểm:
• Tỉ lệ phản hồi cao (do áp lực đối với người trả lời cao)
• Cơ hội làm rõ những câu trả lời phức tạp (giao tiếp 2chiều)
• Khả năng kiểm soát được người trả lời cao
• Kiểm soát được thời gian thu thập – nhanh
• Có thể giới thiệu/cấp SP mẫu
Trang 3Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊPhỏng vấn cá nhân
Nhược điểm: ợ
• Yêu cầu đối với người phỏng vấn cao (ngoại hình, khảnăng giao tiếp) – chi phí cao
• Phụ thuộc vào thời gian và địa điểm
• Áp dụng cho điều tra với qui mô lớn – chi phí cao
• Dễ bị chọn mẫu thiên vị
• Người trả lời bị động
• Phỏng vấn thường ngắn
5
Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊPhỏng vấn cá nhân
Để đảm bảo thành côngg
• Lựa chọn và đào tạo phỏng vấn viên
oNội dung điều tra
oKỹ năng phỏng vấn
• Có qui trình chọn người trả lời phỏng vấn cụ thể
• Chuẩn bị kỹ cho địa điểm phỏng vấn để người phỏng vấn
ấtin là phỏng vấn sẽ thú vị, yên tâm
Trang 4Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊPhỏng vấn qua điện thoại
Tỉ lệ phản hồi cao (do áp lực đối với người trả lời cao, nhưng thấp hơn phỏng vấn trực tiếp)
Cơ hội làm rõ những câu trả lời phức tạp (giao tiếp 2 chiều)
Khả năng kiểm soát được người trả
ợ
Yêu cầu đối với người phỏng vấn (giọng nói, khả năng giao tiếp) – chi phí cao
Phụ thuộc vào thời gian
Áp dụng cho điều tra với qui mô lớn – chi phí cao
Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊPhỏng vấn qua điện thoại
Để đảm bảo thành côngg
• Lựa chọn và đào tạo phỏng vấn viên
oNội dung điều tra
oKỹ năng phỏng vấn
• Lựa chọn kỹ thời gian phỏng vấn
• Đảm bảo đường điện thoại tốt
• Cân nhắc lợi ích của người trả lời
Trang 5Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊGửi thư bưu điện
Phiếu điều tra có thể dài
Không kiểm soát được thời gian thu thập dữ liệu - chậm
Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊGửi thư bưu điện
Để tăng tỉ lệ phản hồi: g ệ p
• Sử dụng dịch vụ gửi thư đảm bảo sẽ giúp kiểm soát phiếuđiều tra
• Nên gửi kèm theo phiếu điều tra:
oThư ngỏ, giới thiệu về cuộc điều tra và nhấn mạnh vàolợi ích của người trả lời, cam kết bảo mật thông tin
Ph bì hi ẵ đị hỉ à dá
oPhong bì ghi sẵn địa chỉ và dán tem
Trang 6Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊGửi thư qua email
Không phụ thuộc vào người phỏng vấn
Điều tra dễ dàng đối với những điều tra rộng về địa lý (các tỉnh, quốc gia)
Chất lượng trả lời cao (vì người
ợ
Tỉ lệ phản hồi thấp (do áp lực đối với người trả lời thấp)
Không có cơ hội giải thích các câu hỏi phức tạp
Khả năng kiểm soát người trả lời thấp
11
g ( g trả lời là chủ động)
Không phụ thuộc vào không gian
và địa điểm
Phiếu điều tra có thể dài
Chi phí thấp, có thể gửi kèm đường link
lời thấp
Khả năng kiểm soát thời gian thấp – chậm
Click to edit Master title style
Phương pháp giao tiếp trong điều tra
ÊGửi thư bưu điện
Để tăng tỉ lệ phản hồi: Để tăng tỉ lệ phản hồi:
• Thư nên chuẩn bị cẩn thận, rõ ràng, có chỉ dẫn chi tiết
• Nên gửi kèm theo phiếu điều tra:
oThư ngỏ, giới thiệu về cuộc điều tra và nhấn mạnh vàolợi ích của người trả lời, cam kết bảo mật thông tin
• Cân nhắc lợi ích của người trả lời để khuyến khích phiếugửi lại và đúng thời gian
Trang 7Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊĐo lường (measurement)
Các quy định gán các con số cho những sự vật hiện q y ị g g ự ậ ệ tượng thực nghiệm.
Các con số I, II, III hay 1, 2, 3 không có ý nghĩa định tính trừ phi được gán một số ý nghĩa.
Các con số khi được gán ý nghĩa sẽ cho phép sử dụng các công cụ toán và thống kê với mục đích mô ụ g g ụ g ụ
tả, giải thích và dự báo.
Do vậy, các số sẽ tuân theo phân tích định tính, có thể làm bộc lộ những thông tin mới về đối tượng nghiên cứu.
13
Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊCác loại dữ liệu và thang đo
Đinh danh (Norminal) ( )
• Dùng để phân loại, không thể hiện sự hơn kém (giới tính,địa điểm, sở hữu…)
Trang 8Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊCác loại dữ liệu và thang đo
Rất hài lò
15
Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊCác loại dữ liệu và thang đo
oGiả sử nhiệt độ tăng từ (1)8oC đến (2)10oC đến (3)
12oC Mức độ tăng từ giai đoạn 1 đến 2 là 2oC, bằngvới mức độ tăng trong giai đoạn 2 đến 3
o20oC không nóng gấp đôi 10oC
oThang đo khoảng không bao gồm giá trị 0
Trang 9Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊCác loại dữ liệu và thang đo
Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊCác loại dữ liệu và thang đo
Thang đo Mục đích Ứng dụng điển hình Đo lường giá trị Thang đo Mục đích Ứng dụng điển hình Đo lường giá trị
- Nhóm xã hội
Mode (tần suất cao nhất)
-Đo lường thái độ
Trang 10Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊCác loại thang đo đánh giá
• Hai chọn một (có/không, đúng/sai)( g g )
• Nhiều sự lựa chọn và một trả lời
• Nhiều lựa chọn, nhiều trả lời
• Thang đo likert
• Thang đối nghĩa (2 cực)
• Thang đo quan trọngThang đo quan trọng
• Thang đo số
• Thang đo tổng cố định (Fixed sum)
• Thang đo Staple
• Thang đo đồ họa (Graphic rating) 19
Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
Thang đo hai chọn một (có /không, đúng/ sai)
Bạn đã từng đi máy bay
□ Đúng
□ Sai
Nhiều sự lựa chọn, một trả lời
Hãy cho biết kênh TV nào bạn thường hay xem nhất trong số các kênh dưới đây
□ VTV1
□ VTV2
□VTV 3
□ Khác (đề nghị chỉ rõ) Nhiều sự lựa chọn, nhiều
Hoàn toàn đồng ý đồng ý Trung lập phản đối hoàn toàn phản đối (5) (4) (3) (2) (1)
Thang đối nghĩa (2 cực) Siêu thị này
Rất rộng -Rất nhỏ
Trang 11Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
Thang đo quan trọng
Truy cập Internet trong lớp học đối với tôi Rất quan trọng quan trọng Trung lập Ko quan trọng Rất ko quan trọng (5) (4) (3) (2) (1)
Thang đo số Rất cần thiết (5) (4) (3) (2) (1) Rất không cần thiết
Thang đo tổng cố định
Đề nghị hãy chấm điểm các tiêu chí sau sao cho tổng số của các điểm là 100
Tốc độ giao hàng Tính chuyên nghiệp Tổng
Thang đo staple Hãy đánh giá chất lượng của siêu thị
+3 +3 +3 +2 +2 +2
100
21
+2 +2 +2 +1 +1 +1 Chủng loại sản phẩm Bãi đỗ xe Sắp xếp bố trí
-1 -1 -1 -2 -2 -2 -3 -3 -3 Thang đo đồ họa Bạn có thường xuyên giới thiệu dịch vụ của công ty không?
Không bao giờ -rất thường xuyên
Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊCác loại thang đo xếp hạng
So sánh từng cặp g ặp
Xếp hạng bắt buộc
Xếp hạng với chuẩn mực
Trang 12Click to edit Master title style
ÊCác loại thang đo xếp hạng
Đo lường và thang đo
So sánh từng cặp Hãy đánh dấu loại điện thoại mà bạn thích nếu phải lựa chọn
2 quan trọng nhì … và 5 là ít quan trọng nhất khi bạn chọn mua máy tính
Chân thực hơn Cũng vậy kém hơn
Click to edit Master title style Đo lường và thang đo
ÊTiêu chuẩn đánh giá đo lường
Độ tin cậy (Reliability)
Mứ độ h đó kế ả đ l ờ khô ó i biệ à d
• Mức độ theo đó kết quả đo lường không có sai biệt và do
đó đạt được những kết quả thống nhất trong suốt quá trình
đo lường
oKhả năng lặp lại của sự đo lường
oSự đồng nhất của việc đo lường
Có giá trị (Validity) Có giá trị (Validity)
• Khả năng của thước đo hay công cụ đo lường đó trongviệc đo lường cái mà chúng ta muốn đo
Linh hoạt
• Khả năng thích ứng của công cụ đo lường với sự thay đổi
Trang 13Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊQuy trình thiết kế bảng hỏi
Bước 1: Nghiên cứu sơ bộ/chiến lược thiết kế bảng g ộ ợ g hỏi
Bước 2: Viết bản câu hỏi
• Viết nháp
• Tinh chỉnh
Bước 3: Điều tra thử Bước 3: Điều tra thử
25
Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊChiến lược đối với nghiên cứu
Rà soát các thứ bậc câu hỏi ậ
• Câu hỏi quản trị
• Câu hỏi câu hỏi NC
• Câu hỏi khám phá
• Câu hỏi đo lường
Chiến lược đối với phương pháp giao tiếp điều tra ợ p g p p g p
• Phỏng vấn trực tiếp
Trang 14Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊChiến lược đối với nghiên cứu
• Liệt kê các thông tin cần hỏi
• Phát triển thành các câu hỏi/thang đo
• Kết cấu, trật tự của các câu hỏi
Tinh chỉnh
• Rà soát từ ngữg
• Điều chỉnh thang đo
• Rà soát xem có cần loại bỏ hay bổ sung thêm câu hỏi
• Kiểm tra lại kết cấu của phiếu điều tra (phân nhóm cáccâu hỏi nếu cần)
Trang 15Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
Trang 16Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
oThói quen sử dụng: có sử dụng ko? Nhãn hiệu gì?
oThói quen mua sắm: mua ở đâu, khi nào, số lượng, sốầ
• Thường đặt ở đầu hoặc cuối BCH
• Gồm các thông tin để phân loại như: giới tính, độ tuổi, nghềhiệ hì h thứ ở hữ
nghiệp, hình thức sở hữu
• Cần suy nghĩ kỹ về những thông tin này Phải là nhữngthông tin góp phần vào việc phân loại khách hàng (thịtrường mục tiêu); kiểm định thống kê về sự khác biệt giữacác nhóm
Trang 17Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊViết bảng hỏi
Phần 3: Phần 3: Thông tin của người được hỏi và tổ chức Thông tin của người được hỏi và tổ chức được hỏi
• Thông tin phục vụ cho công tác quản lý giám sát chất lượng
và tiến độ nghiên cứu (quality control và progress control)
• Họ tên phỏng vấn viên
• Họ tên người quản lý giám sát
• Giờ bắt đầu, giờ kết thúc, thời gian phỏng vấn
• Ngày tháng năm
• Chữ ký của người được hỏi
33
Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
Câu hỏi đo lường
Kiểm tra từng câu hỏi riêng rẽ
Câu hỏi quản trị Câu hỏi mục tiêu Câu hỏi phân
loại
ID người tham gia
ID người phỏng
Trang 18Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊĐiều tra thử
Lựa chọn một mẫu nhỏ trong tổng thể mục tiêu (đối tượng NC) để ề
điều tra thử
Mục đích: kiểm tra đánh giá về BCH
• Thứ tự câu hỏi hợp lý chưa?
• Từ ngữ hợp lý chưa?
• Thang đo, các phương án trả lời sẵn hợp lý chưa?
Chỉnh sửa BCH theo kết quả của phỏng vấn thử
Số l hỏi hử 10 30 ời
Số lượng hỏi thử: 10-30 người
Phương pháp chọn mẫu để phỏng vấn thử: chọn mẫu thuận tiện
Sau khi chỉnh sửa, nhất thiết phải phỏng vấn thử lại lần nữa
Bước này dễ thực hiện, ít tốn kém, nhưng thường hay bị coi nhẹ, khi đó sẽ không có cơ hội sửa chữa sai sót
35
Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊCác nguyên tắc khi đặt câu hỏi
Liệu câu hỏi có thực sự cần không?
• Cần phải xem xét các thông tin cần thu thập và sắp xếp thự
tự ưu tiên của những thông tin này
Liệu có cần phải tách thành các câu hỏi nhỏ hơn không?
• Anh/chị có nghĩ là coca cola là đồ uống ngon và sảng khoáikhông?
Liệu đối tượng có thông tin về chủ đề được hỏi không? Dùngcâu hỏi lọc
Liệu đối tượng có nhớ được về thông tin được hỏi không?
Liệu có khả năng mô tả không? (sử dụng tranh, ảnh…)
Liệu các câu hỏi có quá nhạy cảm không?
Trang 19Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊĐể tăng mong muốn trả lời của người được hỏi
Không đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ người trả lời g ự ự g
Hỏi trong đúng bối cảnh và mục đích trong sáng
Chuyển những câu hỏi nhạy cảm sang ít nhạy cảm hơn
Dùng đối tượng thứ ba để hỏi
Đưa những câu hỏi khó vào trong cụm câu hỏi mà người trả lời dễ trả lời
37
Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊSử dụng từ ngữ trong câu hỏi
Các câu hỏi giúp xác định vấn đề NC g p ị
Trang 20Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊXác định được vấn đề nghiên cứu
Sử dụng 6W (who, what, when, where, why, and how ụ g ( , , , , y, (way)
• Anh chị sử dụng loại dầu gội đầu nào?
Hãy đưa ra nhận xét?
39
Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊXác định được vấn đề nghiên cứu
• Who: Dùng cho cá nhân hay cho cả gia đình? g y g
• What: Nếu trả lời nhiều hơn một loại dầu gội?
• When: Lần gần nhất, tuần trước, tháng trước…?
• Where: Sử dụng ở nhà hay ở nơi khác
• How: Dùng theo cách nào, như thế nào?
h l i h dầ i
• Why: Vì sao lại chọn dầu gội này
• Hãy cho biết loại dầu gội mà anh/chị dùng ở nhà trong tháng trước? Nếu dùng hơn một loại thì hãy liệt kê cho từng loại một
Trang 21Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
Click to edit Master title style Thiết kế bảng hỏi
ÊTránh các câu hỏi dẫn dắt
Câu hỏi gợi ý là câu hỏi có định hướng về khả năng trả lời cho
ời ả lờingười trả lời
• Anh chị có nghĩ là các chủ DN VN nên mua xe nhập khẩukhi mà việc này sẽ làm cho công nhân VN có khả năng bịmất việc
1 Nên 2 Không nên 3 Không biếtColgate có phải là kem đánh răng ưa thích của anh/chị?
Anh chị có đồng ý với Hội nha sĩ Mỹ cho rằng Colgate là rất hiệu