VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI ooo000ooo TIỂU LUẬN GIỮA HỌC KỲ MÔN LUẬT HÌNH SỰ 2 Đề 06 Phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội dâm ô đối với người dưới 1.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI
ooo000ooo
TIỂU LUẬN GIỮA HỌC KY MÔN: LUẬT HÌNH SỰ 2
Đề 06: Phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi? Phân biệt tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi với tội hiếp dâm người
dưới 16 tuổi?
Họ và tên : PHAN CÔNG THÔNG
Hà Nội - Tháng 05, năm 2022
Trang 2Kí hiệu chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ
TNHS Trách nhiệm hình sự
Trang 3PHỤ LỤC
Trang 4A MỞ ĐẦU
Trẻ em được xem là chủ nhân tương lai của đất nước Do đó, việc nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ trẻ em có vai trò vô cùng quan trọng Nhận thức được điều đó và xuất phát từ tình yêu thương trẻ em, sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã viết: “Trẻ em như búp trên cành/ Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan” Tuy nhiên, do thuộc nhóm những người yếu thế trong xã hội, cho nên trẻ em chính là nhóm đối tượng bị xâm hại bởi nhiều tội phạm khác nhau, trong đó có các tội phạm xâm hại tình dục
Luật trẻ em năm 2016 quy định “Trẻ em là người dưới 16 tuổi” Hiện nay, các tội phạm xâm hại tình dục đối với trẻ em là nhóm tội phạm xảy ra khá phổ biến và hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là một trong những hành vi xâm phạm đến quyền được bảo vệ về thân thể, danh dự, nhân phẩn, sự phát triển bình thường của trẻ em Quy định về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi trong pháp luật hình sự là cơ sở pháp lý quan trọng để xử lý các hành vi phạm tội và phòng ngừa các hành vi này xảy ra Mặc dù các dấu hiệu pháp lý về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi đã được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015, tuy nhiên trong một số trường hợp, việc nhận thức về hành vi phạm tội này còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng thống nhất pháp luật Vậy, để làm rõ các dấu hiệu pháp lý của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi, sự khác nhau giữa tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi so với tội hiếp dâm người dưới
16 tuổi, tôi quyết định chọn đề tài “Phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội dâm
ô đối với người dưới 16 tuổi? Phân biệt tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi?” để nghiên cứu trong bài tiểu luận Dựa trên
kiến thức được tiếp thu, bằng phương pháp phân tích quy phạm, tổng hợp, nêu
số liệu bài tiểu luận sẽ giải quyết vấn đề đặt ra một cách rõ ràng và chuẩn xác nhất, qua đó góp phần cho việc áp dụng quy định này đạt hiệu quả trong thực tiễn
Trang 5B NỘI DUNG
I QUY ĐỊNH VỀ TỘI DÂM Ô ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015
1.1 Khái niệm tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi
Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là một trong các dạng hành vi xâm hại tình dục đối với trẻ em Đây là một trong các dạng hành vi xâm hại tình dục trẻ
em được quy định là tội phạm từ rất sớm Có nhiều quan điểm đưa ra về dâm ô, tựu chung lại, có thể đưa ra khái niệm dâm ô đối với người dưới 16 tuổi như sau:
Dâm ô với người dưới 16 tuổi là các hành vi tình dục tác động vào người dưới
16 tuổi nhằm thỏa mãn, khêu gợi nhu cầu tình dục của người đó hoặc khêu gợi, kích thích nhu cầu tình dục của người dưới 16 tuổi nhưng không phải là hành vi giao cấu.
Theo quy định của BLHS năm 2015, tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi
là hành vi xâm phạm tình dục đối với người dưới 16 tuổi nhưng không nhằm mục đích giao cấu 1 hoặc không nhằm thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác 2
1.2 Dấu hiệu pháp lý của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi
1.2.1 Dấu hiệu định tội của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi
a Khách thể
Khách thể của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là quyền được tôn trọng nhân phẩm, danh dự và cụ thể là quyền được phát triển bình thường về thể chất, tâm lý, tình dục của người dưới 16 tuổi Để gây thiệt hại đến khách thể này, tội phạm xâm hại thông qua việc tác động đến đối tượng tác động của tội phạm,
đó là người dưới 16 tuổi Đối tượng của hành vi dâm ô được quy định là người dưới 16 tuổi Họ có thể bị hành vi dâm ô tác động đến thân thể nhưng cũng có thể chỉ bị chứng kiến những hành vi tình dục
b Mặt khách quan
1 Khoản 1 Điều 3 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP.
2 Khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP.
Trang 6Hành vi khách quan của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi đặc trưng bởi hành vi dâm ô, đây là các hành vi xâm hại tình dục đối với người dưới 16 tuổi có tính chất nhằm thỏa mãn hoặc khêu gợi nhu cầu tình dục của người phạm tội
hoặc người dưới 16 tuổi nhưng không phải là hành vi giao cấu Cụ thể, Dâm ô là
hành vi của những người cùng giới tính hoặc khác giới tính tiếp xúc về thể chất trực tiếp hoặc gián tiếp qua lớp quần áo vào bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm, bộ phận khác trên cơ thể của người dưới 16 tuổi có tính chất tình dục nhưng không nhằm quan hệ tình dục, gồm một trong các hành vi sau đây:
- Dùng bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm tiếp xúc (ví dụ: đụng chạm, cọ xát, chà xát ) với bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm, bộ phận khác của người dưới 16 tuổi;
- Dùng bộ phận khác trên cơ thể (ví dụ: tay, chân, miệng, lưỡi ) tiếp xúc (ví dụ: vuốt ve, sờ, bóp, cấu véo, hôn, liếm ) với bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm của người dưới 16 tuổi;
- Dùng dụng cụ tình dục tiếp xúc (ví dụ: đụng chạm, cọ xát, chà xát ) với
bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm của người dưới 16 tuổi;
- Dụ dỗ, ép buộc người dưới 16 tuổi dùng bộ phận khác trên cơ thể của họ tiếp xúc (ví dụ: vuốt ve, sờ, bóp, cấu véo, hôn, liếm ) với bộ phận nhạy cảm của người phạm tội hoặc của người khác;
- Các hành vi khác có tính chất tình dục nhưng không nhằm quan hệ tình dục (ví dụ: hôn vào miệng, cổ, tai, gáy của người dưới 16 tuổi).3
Hậu quả không phải là dấu hiệu định tội của tội dâm ô đối với trẻ em Dấu hiệu hậu quả của tội dâm ô đối với trẻ em không được quy định là dấu hiệu bắt buộc để định tội danh mà được quy định là dấu hiệu định khung tăng nặng hoặc tình tiết để đánh giá tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội
c Mặt chủ quan
Lỗi của người phạm tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là lỗi cố ý Lỗi cố
ý của người phạm tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi thể hiện việc người
3 Khoản 3 Điều 3 Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP.
Trang 7phạm tội nhận thức rõ hành vi đã thực hiện là nguy hiểm cho xã hội, là hành vi xâm hại tình dục không phải là hành vi giao cấu hay hành vi quan hệ tình dục khác, bao gồm cả nhận thức đối tượng bị xâm hại là người dưới 16 tuổi
Mục đích của người thực hiện hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là nhằm thỏa mãn nhu cầu tình dục của mình hoặc kích thích, khêu gợi nhu cầu tình dục của chính mình hoặc của người dưới 16 tuổi Trong trường hợp người thực hiện hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi mà có mục đích khác thì họ
có thể không bị truy cứu TNHS về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi mà có thể bị truy cứu TNHS về một tội khác
d Chủ thể
Chủ thể của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là chủ thể đặc biệt Người phạm tội ngoài việc phải đảm bảo các dấu hiệu chung như phải là người có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định và bên cạnh đó phải là người đủ 18 tuổi trở lên (người đã thành niên) Việc giới hạn phạm vi chịu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm này thể hiện chính sách hình sự của Nhà nước ta đối với người dưới 18 tuổi, một mặt thể hiện tính nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam Chủ thể của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi có thể là nam hoặc nữ
1.2.2 Dấu hiệu định khung hình phạt tăng nặng của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi
Khoản 2 Điều 146 BLHS năm 2015 quy định khung hình phạt tăng nặng thứ nhất có mức phạt tù từ 03 năm đến 07 năm được áp dụng cho trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:
- Phạm tội có tổ chức: Đây là trường hợp đồng phạm dâm ô đối với người
dưới 16 tuổi mà trong đó có sự câu kết chặt chẽ giữa những người đồng phạm
- Phạm tội 02 lần trở lên: Đây là trường hợp chủ thể đã thực hiện nhiều
hành vi phạm tội dâm ô với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (cùng 01 nạn nhân hoặc đối với các nạn nhân khác nhau)
- Đối với 02 người trở lên: Đây là trường hợp chủ thể phạm tội này đối với
nhiều nạn nhân từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi
Trang 8- Đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh: Đây là trường hợp người phạm tội có quan hệ đặc biệt với nạn nhân.
Họ là người có trách nhiệm với nạn nhân và nạn nhân là người có sự tin tưởng
và trông cậy người phạm tội Mối quan hệ đặc biệt này làm tăng tính nguy hiểm của hành vi phạm tội nên cũng làm tăng trách nhiệm hình sự
- Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%: Đây là trường hợp tăng nặng trách nhiệm hình sự vì hành
vi phạm tội còn xâm phạm rất nghiêm trọng đến sức khỏe của nạn nhân
- Tái phạm nguy hiểm: Đây là trường hợp phạm tội thỏa mãn các dấu hiệu
của tái phạm nguy hiểm được quy định tại Điều 53 BLHS Tình tiết nhân thân này của chủ thể làm tăng trách nhiệm hình sự của họ
Khoản 3 Điều 146 BLHS năm 2015 quy định khung hình phạt tăng nặng thứ hai có mức phạt tù từ 07 năm đến 12 năm được áp dụng cho trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:
- Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên: Đây là trường hợp tăng nặng trách nhiệm hình sự vì hành vi
phạm tội còn xâm phạm đặc biệt nghiêm trọng đến sức khỏe của nạn nhân
- Làm nạn nhân tự sát: Đây là trường hợp nạn nhân do bị dâm ô nên đã có
hành vi tự tước đoạt tính mạng của mình Giữa việc bị dâm ô và việc tự sát có mối quan hệ nhân quả với nhau
II PHÂN BIỆT TỘI DÂM Ô ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI VỚI TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI
Theo BLHS năm 1999, hành vi khách quan của tội dâm ô đối với trẻ em và hành vi khách quan của các tội phạm xâm hại tình dục đối với trẻ em khác được giải thích, phân biệt khá rõ ràng Tuy nhiên, trong quy định của BLHS năm 2015
về các tội phạm tình dục đối với người dưới 16 tuổi , nhà làm luật đã bổ sung thêm hành vi “thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác” bên cạnh hành vi giao cấu Bên cạnh đó, BLHS năm 2015 cũng đã bổ sung thêm tội danh mới đó là tội
sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm (Điều 147) Do đó, khi triển khai áp dụng các quy định của BLHS năm 2015 đối với tội dâm ô đối với
Trang 9người dưới 16 tuổi cần đặt ra yêu cầu phân biệt giữa hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi với các dạng hành vi xâm hại tình dục khác, đặc biệt là hành
vi khách quan trong tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142)
- Về mục đích phạm tội: Mục đích của người phạm tội hiếp dâm người dưới
16 tuổi là nhằm thực hiện hành vi giao cấu hoặc hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 16 tuổi Người phạm tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi không nhằm mục đích giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 16 tuổi
- Về hành vi khách quan: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi có hành vi
khách quan là giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của họ bằng các thủ đoạn như dùng vũ lực, đe dọa đùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác Mọi trường hợp giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác đối với người dưới 13 tuổi đều là hiếp đâm người dưới 16 tuổi, không phụ thuộc vào hình thức thể hiện đồng ý hay không đồng ý của nạn nhân Còn ở tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi thì hành vi khách quan là hành vi cố ý động chạm, tiếp xúc với các bộ phận nhạy cảm trên
cơ thể của người dưới 16 tuổi; buộc người dưới 16 tuổi động chạm, tiếp xúc với các bộ phận nhạy cảm của người phạm tội, buộc người dưới 16 tuổi trực tiếp chứng kiến các hành vi tình dục nhằm thỏa mãn, khêu gợi nhu cầu tình dục của người phạm tội hoặc kích thích, khêu gợi nhu cầu tình dục của người dưới 16 tuổi nhưng không phải là hành vi giao cấu Nạn nhân có thể bị người phạm tội cưỡng ép buộc phải thực hiện hành vi dâm ô nhưng cũng có thể đồng tình với người phạm tội để người phạm tội thực hiện hành vi dâm ô hoặc tự nguyện thực hiện hành vi dâm ô với người phạm tội Còn tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi thì phải là “trái ý muốn” của người bị hại trong độ tuổi từ 13 đến dưới 16 tuổi Nếu người bị hại dưới 13 tuổi thì cho dù có hay không có sự đồng thuận của người bị hại cũng đều cấu thành tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi Vậy, điểm khác nhau cơ bản giữa tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là về hành vi khách quan
Trang 10- Về chủ thể: Chủ thể của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi bắt buộc
phải là người đủ 18 tuổi trở lên và có năng lực trách nhiệm hình sự, nếu người nào dưới 18 tuổi mà thực hiện hành vi phạm tội thì đều không phải là chủ thể của tội phạm này Còn tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi theo quy định của BLHS năm 2015 đó là tội phạm rất nghiêm trọng nên người từ đủ 14 tuổi trở lên và có năng lực TNHS đều là chủ thể của tội phạm này
- Về hình phạt: Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi có khung hình phạt cơ
bản là từ 06 tháng đến 03 năm tù, tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi mà khung hình phạt tăng nặng với tội này từ 03 năm đến 12 năm tù Còn tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi có khung hình phạt cơ bản là từ 07 đến 15 năm
tù, tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi mà khung hình phạt tăng nặng với tội này là từ 12 đến 20 năm tù, phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình Vậy, hình phạt của tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi nặng hơn tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi
III THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI QUY ĐỊNH VỀ TỘI DÂM Ô ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 3.1 Thực tiễn áp dụng
Điều 146 BLHS năm 2015 đã quy định, hành vi dâm ô chỉ bị coi là hành vi phạm tội của tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi trong trường hợp chủ thể không có mục đích thực hiện hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác, do đó, qua thực tiễn áp dụng đã có một số vấn đề đặt ra như sau:
- Thứ nhất, phải chứng minh có hay không có mục đích thực hiện hành vi giao cấu hoặc hành vi quan hệ tình dục khác và việc chứng minh này không đơn giản
Thực tế xét xử cho thấy, đã có trường hợp chuyển tội danh thành “Hiếp dâm người dưới 16 tuổi” do các cơ quan tiến hành tố tụng, Tòa án cấp sơ thẩm hay thậm chí Tòa án cấp phúc thẩm chưa chứng minh rõ ràng mục đích phạm tội của bị cáo
Trang 11Ví dụ: Khoảng 15 giờ 30 phút ngày 01-02-2016, sau khi uống rượu về, Phan Văn H thấy cháu Nguyễn Thị Mỹ L (sinh ngày 09-12-2011) cùng với cháu Phạm Văn T, (là con trai H) đang chơi bên hông nhà mình H đi vào nhà lấy gối nằm nghỉ dưới nền nhà tại phòng khách, rồi nói “L vô bác B nói cái này” Khi cháu L vào nhà, thì H bế cháu L đặt nằm ngửa trên gối Sau đó, H dùng hai tay tuột quần cháu L rồi để lộ âm hộ, H quỳ xuống vén một bên ống quần sót của mình, dùng tay cầm dương vật của mình tiếp xúc với âm hộ cháu L, H định giao cấu với cháu L, nhưng do dương vật không cương cứng nên chỉ cọ xát qua lại
âm hộ cháu L Khi phát hiện cháu T và cháu P nhìn thấy thì H dừng lại, cháu L
tự mặc quần rồi đi chơi tiếp Đến 17 giờ cùng ngày, khi tắm cho cháu L, bà Nguyễn Thị S (là mẹ cháu L), thấy âm hộ cháu L bị sưng đỏ, cháu L kể lại toàn
bộ sự việc Tại thời điểm bị xâm hại, cháu Nguyễn Thị Mỹ L mới được 04 tuổi
01 tháng 12 ngày
Cả hai bản án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm đều xử phạt Phan Văn H 02 năm tù về tội dâm ô đối với trẻ em Ngày 19/5/2017, Ủy ban Thẩm phán TAND cấp cao tại Đà Nẵng xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, hủy Bản án hình sự phúc thẩm của TAND tỉnh Phú Yên và Bản án hình sự sơ thẩm của TAND huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên để điều tra, truy tố lại, với lý do: Hành vi của Phan Văn
H có đi dấu hiệu của tội “Hiếp dâm trẻ em” theo quy định tại Điều 112 BLHS Mặc dù, Phan Văn H chỉ thừa nhận, từ ý định đùa với cháu L nên có hành vi dùng dương vật “quẹt qua, quẹt lại” vào âm hộ của cháu L, nhằm tìm cảm giác sung sướng Tuy nhiên, dựa vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thấy rằng H đã
có ý định giao cấu với cháu L, nhưng do dương vật không cương cứng nên H không thể hoàn thành hành vi giao cấu của mình4
Rõ là việc chứng minh người thực hiện hành vi có mục đích giao cấu hay không có mục đích giao cấu là vô cùng khó khăn Có những trường hợp người phạm tội thực hiện hành vi rất nhiều lần, trong những lần này sẽ có lần hung thủ thực sự chỉ có mục đích dâm ô, còn những lần khác là nhằm mục đích giao cấu hoặc thực hiện những động tác dâm ô là để chuẩn bị cho giao cấu
4 Quyết định giám đốc thẩm số 34/2017/HS-GĐT ngày 02/08/2017 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng
