Đề tài: TIỀM NĂNG, ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VÙNG BẮC TRUNG BỘ doc

Trong những năm gần đây, ngành du lịch thế giới đã có những bước pháttriển nhanh chóng, đem lại những hiệu quả kinh tế đáng kể, nó còn tạo được công ăn việc làm cho người lao động thông

ĐẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

- -ĐỀ TÀI TIỀM NĂNG, ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VÙNG

BẮC TRUNG BỘ

Giảng viên hướng dẫn: Học viên thực hiện :

TS Nguyễn Tưởng Địa lí học

Huế tháng 11/2011

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU……….3

PHẦN NỘI DUNG……….4

Chương 1:Một số lí luận chung về du lịch……… 4

I DU LỊCH VÀ VAI TRÒ CỦA DU LỊCH………4

1 Khái niệm du lịch……… 4

2 Vai trò của du lịch………5

3 Các loại hình du lịch……….6

Chương II: Tiềm năng phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ………8

I NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN DU LỊCH VÙNG BẮC TRUNG BỘ 8

1 Vị trí địa lý 8

2 Tài nguyên du lịch………8

2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên………8

2.2 Tài nguyên du lịch nhân văn………13

II THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VÙNG BẮC TRUNG BỘ… 17

1 Hoạt động ngành du lịch………17

2 Hoạt động du lịch theo lãnh thổ………21

3 Sản phẩm du lịch độc đáo – con đường di sản miền Trung…………28

III ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VÙNG BẮC TRUNG BỘ…29

PHẦN KẾT LUẬN……….34

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 35

MỞ ĐẦU

Du lịch được coi là một ngành “công nghiệp không khói” Vai trò của ngành dulịch được đánh giá là rất quan trọng đối với nền kinh tế của một quốc gia, sự phát triểnmạnh mẽ của nó tại một số quốc gia đã góp phần tích cực vào sự tăng trưởng kinh tếcủa họ Theo các chuyên gia kinh tế đánh giá thì du lịch là một loại hình xuất khẩu đặcbiệt, sản phẩm và dịch vụ được cung cấp cho người nước ngoài nhưng lại được tiêu thụngay tại nước sở tại và đem lại nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia rất lớn Chính vì thế,các nước trên thế giới rất chú trọng đầu tư phát triển du lịch, nhằm thúc đấy kinh tế tiếnlên

Trong những năm gần đây, ngành du lịch thế giới đã có những bước pháttriển nhanh chóng, đem lại những hiệu quả kinh tế đáng kể, nó còn tạo được công

ăn việc làm cho người lao động thông qua một số dịch vụ khác của ngành du lịch,gia tăng cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ Nước ta cũng đangphấn đấu đưa du lịch lên thành ngành kinh tế trọng điểm của đất nước Song thựcchất ngành du lịch của nước ta chỉ mới phát triển trên một qui mô nhỏ, chưa đồng

bộ và cũng còn nhiều bất cập So với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á nhưThái Lan, Malaysia,… thì sự phát triển của ngành du lịch nước ta chưa thực sựđáng kể Do đó, cần nghiên cứu, đánh giá cụ thể tiềm năng du lịch của từng vùng,

để định hướng cho việc tiến hành phát triển du lịch phù hợp với điều kiện của từngvùng này nhằm nâng cao hiệu quả du lịch, mang lại lợi nhuận kinh tế cao Chính vìvậy bản thân tôi lựa chọn đề tài “ Tiềm năng, định hướng phát triển du lịch củavùng Bắc Trung Bộ ” làm tiểu luận trong học phần Địa lí du lịch

Trong tiếng Việt, thuật ngữ touriste được dịch thông qua tiếng Hán Dunghĩa là đi chơi, lịch có nghĩa là từng trải.

Du lịch gắn liền với việc nghỉ ngơi giải trí, nhằm phục hồi nâng cao sứckhoẻ và khả năng lao động của con người, nhưng trước hết liên quan mật thiết với

sự chuyển chỗ của họ

Du lịch là một khái niệm bao hàm nội dung kép Một mặt nó mang ý nghĩathông thường của từ: việc đi lại của con người với mục đích nghỉ ngơi, giải trí…Mặt khác, du lịch được nhìn nhận dưới một góc độ khác như là hoạt động gắn chặtvới những kết quả kinh tế (sản xuất, tiêu thụ) do chính nó tạo ra

Khái niệm du lịch có thể được xác định như sau:

Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời gian rỗi, liên quan tới sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm nghỉ ngơi chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức văn hoá hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hoá (I.I Pirogionic - 1985).

- Mặt khác, khi đi du lịch nảy sinh ra các nhu cầu như ăn, mặc, ở, đi lại, giaotiếp, học tập, chữa bệnh, làm đẹp, quà lưu niệm… Nhờ đó, ngành kinh tế độc đáo

“dịch vụ du lịch” ra đời và phát triển rất mạnh, nó ảnh hưởng đến cơ cấu ngành và

cơ cấu lao động của nhiều ngành kinh tế Nhiều quốc gia, khu vực thông qua việcthoả mãn thị trường hàng hoá và dịch vụ du lịch đối với du khách đã có cơ hội làmgiàu Vì vậy, du lịch đã kích thích sự phát triển của sản xuất, là nguồn thu ngoại tệlớn của nhiều quốc gia Các quốc gia càng phát triển thì vai trò của ngành du lịchcàng lớn, chiếm tỷ trọng càng nhiều trong cơ cấu nền kinh tế

- Du lịch còn có vai trò rất quan trọng mà các ngành kinh tế khác không thể

có đươc, đó là việc góp phần sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên Nhờ sựphát triển của du lịch mà nhiều giá trị về tự nhiên, nhân văn được tái phát hiện,được tôn tạo, được bảo tồn và phát triển, được biến thành các giá trị kinh tế Rất

nhiều vùng núi, ven biển không thuận lợi cho phát triển và phân bố các ngành côngnghiệp hay nông nghệp, nhưng cảnh quan thiên nhiên lại rất độc đáo, môi trườngkhông bị ô nhiễm, đó là những địa điểm lý tưởng cho du lịch

Việc làm quen với các danh thắng và môi trường thiên nhiên bao quanhtrong quá trình du lịch còn tạo điều kiện cho du khách hiểu biết sâu sắc về tựnhiên, hình thành quan niệm và thói quen bảo vệ tự nhiên Như vậy nó đã góp phầngiáo dục cho du khách về mặt sinh thái học

- Trong quan hệ quốc tế, du lịch như là một nhân tố củng cố hoà bình, đẩymạnh các mối giao lưu quốc tế, mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc, cácquốc gia Thông qua việc giao lưu, tìm hiểu về thiên nhiên, xã hội, các nét đẹp vănhoá… của dân cư ở các vùng, miền khác nhau trên thế giới làm cho con ngườisống ở các quốc gia, các châu lục khác nhau hiểu biết nhau và xích lại gần nhauhơn

Tóm lại, vai trò của ngành du lịch ngày càng được mở rộng và nâng cao, có

sự kết hợp hài hoà giữ tự nhiên - kinh tế - văn hoá Du lịch được coi là ngành

“công nghiệp không khói”, ít gây tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên so vớicác ngành kinh tế khác nhưng có khả năng mang lại giá trị kinh tế cao và thúc đẩycác ngành kinh tế khác phát triển theo Vì vậy, để cho ngành du lịch ngày càngphát triển, nghiên cứu tổ chức lãnh thổ du lịch là một trong những vấn đề cần đượcquan tâm hàng đầu Vấn đề quy hoạch các điểm, các trung tâm, các vùng, cáctuyến du lịch, phối hợp với cơ sở hạ tầng, sử dụng hợp lý tài nguyên du lịch là việckhông thể thiếu

3 Các loại hình du lịch

Hoạt động du lịch đa dạng và phong phú, có thể chia thành các loại hình sau:

- Theo nhu cầu của khách: du lịch chữa bệnh, du lịch nghỉ ngơi, du lịch vănhoá, du lịch công vụ, du lịch tôn giáo, du lịch thể thao…

- Theo phạm vi lãnh thổ: du lịch trong nước, du lịch quốc tế…

- Theo vị trí địa lý của các cơ sở du lịch: du lịch biển, du lịch núi.

- Theo thời gian cuộc hành trình: du lịch ngắn ngày, du lịch dài ngày

- Theo hình thức tổ chức: du lịch có tổ chức, du lịch cá nhân

- Theo phương tiện sử dụng: du lịch ô tô, du lịch xe đạp, du lịch máy bay, dulịch tàu thuỷ…

CHƯƠNG II TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH

Diện tích: 34,7 nghìn km2, chiếm 10,5% diện tích cả nước Dân số năm 2007là: 6,2 triệu người, chiếm 7,3% dân số cả nước

Có thể nói Bắc Trung Bộ là vùng có vị trí địa lý hết sức đặc biệt Đây chính làcầu nối giữa miền Bắc và miền Nam, giữa nước bạn Lào, Cămphuchia với biểnĐông rộng lớn Lại có các tuyến giao thông huyết mạch chạy qua nên vùng có điềukiện thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế nói chung và du lịch nói riêng

Đây là vùng mà tất cả các tỉnh đều giáp biển Đây là lợi thế mà không phảivùng nào cũng có được

cho vùng một tiềm năng du lịch phong phú với các loại hình du lịch núi, biển thíchhợp cho việc tham quan nghiên cứu và nghỉ dưỡng.

a Địa hình núi

Bao gồm cả Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam Chính vì vậy địa hình ởđây khá độc đáo Nhìn chung địa hình núi ở đây có giá trị trong việc thu hút dukhách Những khu vực có giá trị du lịch hơn cả là Đèo Ngang, Đèo Hải Vân, Bà

Nà, Ngũ Hành Sơn

Bà Nà - Núi Chúa là một dãy núi thuộc huyện Hòa Vang cách Đà Nẵng 40

km về phía Tây Nam, cao 1.487 m so với mực nước biển Nhiệt độ trung bình hàngnăm từ 17 dến 20oC

Trong khi nhiệt độ từ tháng 5 đến tháng 8 là những tháng nóng nhất ở venbiển miền Trung thường lên tới 32oC thì ở đây chỉ có 17oC đến 20oC, cao nhất từ22oC - 25oC Còn ban đêm xuống tới 150 C, tương đương với nhiệt độ trung bình

về mùa đông ở miền Bắc Khí hậu ôn hòa suối chảy róc rách, rừng cây xào xạc làmcho nơi đây có thể sánh với những vùng nghỉ mát như Tam Đảo, Đà Lạt Bà Nàcòn có giá trị là khu bảo tồn thiên nhiên với 544 loài thực vật bậc cao, 256 loàiđộng vật, trong đó có 6 loài cây và 44 loài động vật quí hiếm được ghi trong sách

đỏ Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế

b Địa hình biển, đảo

Là thế mạnh nổi bật của vùng Bắc Trung Bộ Tất cả các tỉnh đều giáp biển.Tất cả các tỉnh đều có những bãi biển đẹp có sức hấp dẫn du khách Địa hình bờbiển Bắc Trung Bộ tương đối đơn giản, thường bằng phẳng Có giá trị nhất đối với

du lịch là các bãi biển Từ Bắc vào Nam, nổi tiếng hơn cả là bãi biển Đá Nhảy,Cửa Tùng, Thuận An, Lăng Cô, Non Nước, Mỹ Khê - Đà Nẵng, Cù Lao Chàm,

Mỹ Khê - Quảng Ngãi, Sa Huỳnh v.v Trên thực tế, nhiều bãi biển đã thu hút đôngđảo du khách và trở thành điểm du lịch đầy hấp dẫn.

Tiêu biểu là bãi biển Đà Nẵng, được lọt vào danh sách các bãi biển đẹp nhấthành tinh do tạp chí Forbes bình chọn

c Địa hình karst

Mặc dù diện tích loại địa hình này ở Bắc Trung Bộ không nhiều nhưng vẻ đẹp

và giá trị hấp dẫn của nó thì không vùng nào có thể sánh kịp Ở đây có động PhongNha - một kỳ quan của tạo hóa

Ðộng nằm ở vùng núi đá vôi Kẻ Bàng, cách thị xã Ðồng Hới 50 km về phíatây bắc Phong Nha không giống như những điểm du lịch khác ở Việt Nam, độngnằm trong khu rừng nguyên sinh Kẻ Bảng dường như còn nguyên sơ và tinh khôi.Ðiều này càng làm cho Phong Nha thêm hấp dẫn khách du lịch"

Tháng 4 - 1997, một cuộc hội thảo khoa học về di tích danh thắng PhongNha - Xuân Sơn được tổ chức tại Quảng Bình Kết quả nghiên cứu khảo sát chobiết Phong Nha có 7 cái nhất:

1 Hang nước dài nhất

2 Cửa hang cao và rộng nhất

7 Hang khô rộng và đẹp nhất.

2.1.2 Khí hậu

Về cơ bản khí hậu của vùng thuận lợi cho việc phát triển du lịch

Khí hậu ở phần phía Nam có nhiều thuận lợi hơn, về mùa đông cũng có thểphát triển du lịch biển Ngoài ra khí hậu ở đây còn có sự phân hóa theo độ cao nênnhững nơi có địa hình cao khí hậu mát mẽ, tiêu biểu là Bà Nà

Khó khăn là mùa hè có gió Lào nên thời tiết khô, nóng Đây cũng là vùngthường xuyên xẩy ra thiên tai: bão, lũ…Tuy nhiên gió tây khô nông nhiều khi cũnglàm cho lượng khách đến các bãi biển đông hơn

Khí hậu vùng Bắc Trung Bộ chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố Vị trí địa lý,đặc điểm địa hình kết hợp với chế độ bức xạ và hoàn lưu chung của khu vực đã tạonên một chế độ khí hậu rất đặc biệt

Khí hậu Bắc Trung Bộ trước hết là khí hậu nhiệt đới gió mùa, thể hiện nhữngnét riêng có tính chất chuyển tiếp giữa hai kiểu khí hậu: Khí hậu miền Bắc và khíhậu Đông Trường Sơn Ở đây, khí hậu phân hoá sâu sắc trên phạm vi lãnh thổ theo

vĩ độ, địa hình và khoảng cách so với biển Sự phân hoá này thể hiện rõ rệt trongchế độ nhiệt mùa đông, chế độ mưa ẩm, chế độ gió và sự phân bố của một số hiệntượng thời tiết đặc biệt

Ở Bắc Trung Bộ, mùa đông vẫn chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc,nhưng đã bị suy yếu nhiều so với đồng bằng Bắc Bộ, thời tiết hầu như không lạnh.Vùng Bắc Trung Bộ có tương đối nhiều hiện tượng thời tiết đặc biệt như bão,lụt, khô nóng, hạn hán, sương muối, mưa phùn, dông và mưa đá.v.v Đây là một

trong các khu vực có nhiều hiện tượng thời tiết đặc biệt mang tính chất thiên taicủa nước ta và gây ra những khó khăn đáng kể cho hoạt động du lịch.

2.1.3 Nguồn nước

- Các dòng sông ở đây mang những đặc điểm cơ bản như: ngắn, dốc, thủy chếtheo mùa Tiềm năng du lịch cũng khá lớn Tiêu biểu là sông Hương, sông Hàn,sông Thu Bồn…

- Nhiều dòng sông vừa có giá trị lịch sử, vừa có giá trị về du lịch: sông BếnHải, sông Gianh…

- Trong vùng có nhiều hồ, đầm phá: phá Tam Giang…

- Vùng còn có nhiều điểm nước khoáng, nước nóng có giá trị trong du lịchnghĩ dưỡng và chữa bệnh Tiêu biểu là: Bang, Mỹ An, Bàn Thạch - Quảng Nam…Bắc Trung Bộ có nguồn nước dưới đất tương đối phong phú Theo tài liệuđiều tra (liên đoàn 2 địa chất - thuỷ văn), trữ lượng của tầng chứa nước Q3

IV là

677,5 x 106m3, của tầng chứa nước Q I-III là 1050,3 x 106m3

Nước khoáng và nước nóng ở Bắc Trung Bộ tương đối đa dạng

Cho đến nay đã phát hiện hàng chục nguồn lộ thiên và lỗ khoan gặp nước

khoáng - nước nóng: Bang (Lệ Thuỷ, Quảng Bình), Troóc (Bố Trạch, Quảng

Bình), động Nghèn (Phúc Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình), Nô Bồ (Ngư Hoá, Quảng Trạch, Quảng Bình), Tân Lâm (Quảng Trị), Kim Cương (Quảng Trị), Hương Hoá (Quảng Trị), Thanh Tân (Phong sơn, Phong Điền, Thừa Thiên - Huế , Hương Bình (Hương Phú, Thừa Thiên – Huế, Lỗ khoáng 314 – Mĩ An ( Hương Phú, Thừa Thiên - Huế)

2.1.4 Sinh vật

Điển hình là các VQG, các khu bảo tồn thiên nhiên Trong vùng có nhiềuVQG, vừa có giái trị về bảo tồn, vừa có giá trị về du lịch như: Phong Nha - KẻBàng, Bạch Mã Ngoài ra còn có các khu bảo tồn như Cù Lao Chàm, Ngũ HànhSơn, Bà Nà, Bắc Hướng Hóa, Ngọc Linh… Thành phần loài động thực vật hết sứcphong phú, trong đó có nhiều loài quý hiếm Mặc dù chỉ chiếm 10% diện tích đấtliền nhưng chiếm tới 50% số loài được ghi trong sách đỏ Việt Nam.

2.2 Tài nguyên du lịch nhân văn

Bảng: Các tài nguyên du lịch nhân văn

Điểm du lịch

Lịch sử Văn hoá Kiến trúc Bảo tàng

Giá trị

Khả năn g

Giá trị

Khả năng

Giá trị

Khả năn g

Giá trị

Khả năn g

Cao Cao - - Cao Vừa Vừa Vừa

Di tích Mĩ Sơn Cao Vừa Vừa - - -

-Đường Cao - Cao Cao - - -

-Trường Sơn

Bảo tàng Chàm Cao Cao - - - - Cao Cao

2.2.1 Dân cư, dân tộc

Bảng: Diện tích, dân số và mật độ dân số của các tỉnh Bắc Trung Bộ năm 2007.

Dân số trungbình

2.2.2 Di tích văn hóa - lịch sử

Đây là vùng có các di tích lịch sử vào loại dày đặc nhất ở nước ta Mật độtrung bình vào khoảng 2 di tích trên một cây số vuông Tuy nhiên mật độ di tích và

chất lượng di tích cũng khác nhau Thừa Thiên Huế là nơi có số lượng và mật độ ditích lớn nhất và chất lượng cũng cao nhất Các tỉnh còn lại mật độ di tích thấp hơn

và chất lượng cũng không cao bằng

Đây cũng là vùng có nhiều di sản được UNESCO công nhận nhất (4/5 di sảnvật thể và 1/2 di sản phi vật thể) Tiêu biểu là quần thể kiến trúc Cố đô Huế, Phố cổHội An, di tích Mĩ Sơn

Ở đây có rất nhiều di tích gắn với lịch sử của các cuộc chiến tranh: Thành cổQuảng Trị, nghĩa trang Trường Sơn, địa đạo Vĩnh Mốc, Khe Xanh, cầu HiềnLương…

Khu vực tập trung nhiều di tích nhất và có ý nghĩa nhất đối với du lịch là cố

đô Huế Trong kho tàng di sản văn hoá của đất nước, Huế là nơi duy nhất còn bảotồn được một tổng thể kiến trúc của một kinh đô lịch sử, mặc dù nó đã phải trải quanhững biến động thăng trầm theo thời gian Huế hiện nay có thể được coi là mộtkho tàng sử liệu đồ sộ, một di sản văn hoá độc đáo với đầy đủ hệ thống thànhquách, cung điện, đền miếu, lăng tẩm chùa chiền

Trong số hơn 200 di tích của cả tỉnh, ngoài 5 di tích thuộc quần thể di tíchHuế được công nhận là di sản thế giới hiện có 25 di tích đã được Nhà nước xếphạng Có giá trị nhất là quần thể di tích Huế (còn lại 397 công trình trên tổng số

và mới lạ là lễ hội pháo hoa quốc tế ở Đà Nẵng (tháng 3- 2008, thu hút 30 nghìnkhách) Các lễ hội ở đây thường có quy mô nhỏ, thời gian diễn ra ngắn

Các lễ hội truyền thống ở hầu hết các địa phương thường tập trung vào tháng

12 đến tháng 1 âm lịch năm sau Ngoài 10 lễ hội trên quan đến tết nguyên đán, lễTrùng Thập (10 - 10) và lễ Hạ Nguyên (lễ cơm mới từ 10 - 15/10) là những lễ hộichung cho cả nước, các lễ hội truyền thống của các địa phương tập trung nhiều ởThừa Thiên - Huế

2.2.4 Các tài nguyên nhân văn khác

- Các làng ngề thủ công truyền thống

Trong số các tài nguyên nhân văn khác cần phải kể đến các làng nghề với cácsản phẩm thủ công truyền thống, âm nhạc, ca múa, các món ăn độc đáo của mỗiđịa phương Có thể nói vùng Bắc Trung Bộ tập trung nhiều làng nghề cổ truyền,trong đó đáng lưu ý nhất là cố đô Huế (Phường Đúc, nghề sơn son Tiên Nộn,dệt )

Các làng nghề ở đây rất có giá trị trong việc thu hút du khách và thườngđược du khách mua rất nhiều Điển hình là nón Huế, điêu khắc đá ở Ngũ HànhSơn, đúc đồng ở Quảng Nam…

Lễ cầu ngư

Lễ tế Nam Giao

- Dân ca, âm nhạc, ẩm thực: Đây là những vùng quê rất nổi tiếng với những

điệu hò câu ví sâu đắm lòng người Tiêu biểu là các làn điệu dân ca xứ Huế Trongvùng có Nhã nhạc cung đình Huế - di sản phi vật thể của nhân loại

- Các món ăn dân tộc cũng tạo cho du khách những hứng thú riêng Món ăn

Huế rất phong phú, mang bản sắc độc đáo, vừa sang trọng vừa giản dị đầy sức hấpdẫn Trong vùng có nhiều món ăn độc đáo như nước mắm Nam Ô, yến sào Cù LaoChàm, tôm chua…Các món ăn mang nhiều hương vị của vùng nắng gió

- Các bảo tàng và các công trình lao động sáng tạo: Các bảo tàng có giá trị

hấp dẫn du khách hơn cả là bảo tàng Chăm ở Đà Nẵng, các bảo tàng ở Huế, bảotàng Sa Huỳnh Cầu Tràng Tiền, cầu sông Hàn, khu kinh tế Dung Quất, khu kinh tế

mở Chu Lai… cũng có sức hấp dẫn du khách

- Du lịch cửa khẩu gắn với mua sắm: Điển hình là ở cửa khẩu quốc tế Lao

Bảo nằm trên hành lang kinh tế Đông - Tây

II THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VÙNG BẮC TRUNG BỘ

1.1.1. Khách du lịch quốc tế