Những yếu tố tác động tới việc hình thành nguồn lực con người 17 1 2.. ^NỈhững yêu cẩu đặt ra đối với việc phát huy figuổn lực con người tr -rg s ự nghiệp Còng nghiệp hoả, hiện đai hoá
Trang 1-irh ^aaáèaaiâãĩasáaaiàă^BiiaiáềSááãi^^
i s Ạ i í i ọ c I } ? j < k : A I I Ấ n ộ i; I
1 RI/Ỏ^G B ạ Ì H í K ¥.W j A íIỌC XẲ e ọ i é 'NiiẲN VẮN I
:i. ',‘í ị: í' * vc ■,',' ':k ít B ■
NUỉrvÈN THI XUẮN
X Ắ k O Ụ 'N G V A V U A T Ì W Y H G Ì K m l : ự c con N G I i ờ l
L Ò M Q N O H H : ? Í I Ó A l ì ì Ẹ N Ỉ > Ạ I Í I Ỏ A l ỉ Ấ T N ư ớ c :
VÃiN 'IIIẠC SỸ THIKl' !IỌ €
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin c a m đ o a n luận v ă n n à y là công trình nghiên c ứ u của riêng
ôi dưới s ự h ư ớ n g d ẫ n c ủ a T s D ư ơ n g V ă n D u y ê n v à c ó s ự tham k h ả o
ài liệu c ủ a n h ữ n g t á c giả ghi t ron g danh m ục tài liệu tham khảo C á c
ài liệu, s ố liệu s ử d ụ n g trong l u ận v ă n đ ề u trung t h ự c v à c ó ngbổn g ố c
õ ràng
N ế u s a i tỏi xin h o à n t o à n ch ịu trách nhiệm
Hà nội, Ngày 15 tháng 04 năm 2001
Tác giả luận văn
f^CỷUiỷễ*t ^ l ụ X uân.
\\
Trang 4B Á N G C H Ũ VI ẾT T Ắ T
C H Ử V I Ế T ĐẦY ĐỦ C H Ữ V I Ế T T Ắ T
Cách m ạ n ơ kh oa học cô n g nghệ C M K H C N
Cán bộ Cô ng nhân Viên chức C B C N V C
Công ngỈTÌệp lioá, liiện đại hoá C N H , H Đ H Giáo dục và đ ào lạo G D - Đ T
Klioa học c ô n e Iigliệ K H C N
Trang 5MỤC LỤC
Trang
5 Cơ s ơ lý luận và phương pháp nghiên cứu
6 Đ ón g góp của luận văn
7 Ý nghĩa của luận văn
c lương 1: VAI TRÒ CỦA NGUổN Lự c CON NGƯÒl TRONG sự NGHIỆP g
c JNG NGHIỆP, HOÁ HIỆN ĐẠI HOÁ ỏ VIỆT NAM HIỆN NAY
1 " Nguồn lực con người đối với s ự phát triển xã hội - 5
i 1.1 Quan điểm Mácxit v ề nguồn lực con người 5
■ 1.2 Vai trò của nguồn lực con người đối với s ự phát triển xã hội 15
1 ! 3 Những yếu tố tác động tới việc hình thành nguồn lực con người 17
1 2 C ô n g nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay và những yêu
^áu đăt ra đối với viêc bổi dưỡng phát triển nguồn lực con người ở 20
íư ớc t 2
12 1 Quan điểm về Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam hiện
nay
1 2 2 ^NỈhững yêu cẩu đặt ra đối với việc phát huy figuổn lực con người
tr -rg s ự nghiệp Còng nghiệp hoả, hiện đai hoá của đất nước và Hải
p-^ong.
c-iương 2: THựC TRẠNG VÀ NHŨNG GlẢl PHAP PHÁT HUY NGUÓN Lực
N o ư ỏ i ỏ HẢi P H U N G 1 R u Inĩ(j S ự N G H ì ỆH u ỏ N G n g h i ệ p H O Á h i ệ n 3 5
Đ A IH O Á
2 i Thưc trạng nguổn lực con người hiện nay ở Hải Phòn g 35
2 1.1 t lhững đ ặ c điểm về địa lý - Kinh tế xã hội của Hải Ph ò n g 35
2 I 2 “ hực ỉrạng n g u ồ n iực c o n người ở Hải P h ò n g hiện n a y 39
/ Nh ững giải pháp phát íuiy nguổn lực con người ở Hải P h òn g trong
s ' 'ìCih ỏp Công nqhiẻp hoa, lìiỏn đai hoá
20 27
s ' 'ìQh ỏp Công nghiẻp hoa, lìiỏn đai hoá
/ X 1 i\hữìig đinh hướng phaỉ ínển kinh tế xã hội của Thành phố
2 2.2 Những giải pháp xáy dilng nguồn lực con người ở Hải Phòng
đjp ứng yêu cầu Công nglìiẽt; hoá, hiên đại hoá
TAI LIẺU THAM KHAO
55 58
Trang 6PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do c h ọ n đề tài
Thòi dại Iii-ày nay đ a n g diễn ra cu ộc CM K H C N trên t h ế giới; tính chất toàn cầu nền kinh tế và nhiều lĩnh vực khác đ a n g ngày c àn g có xu hướiig gia tăng C u ộ c cạnh Iranh trên th ế giới về lao đ ộ n g , việc làm, xuất k hẩu h à n g hoá iigày c à n g trở nên quyết liệt Các q u ố c gia trên t h ế giới đ ã nh ận thírc được vai
irò n g à y c à n g q u a n t rọ ng c ủa iigLiổn n hâ n lực đ ố i với s ự phát triển đất n ước,
do váy, đềii láp iiLing cho giáo dục đ ào tạo và d ạ y nghề Các nước có đội ngũ lao đ ộ n g lành nghề, trình độ ch u y ê n m ô n n gh iệ p vụ chất lượng cao thưòíng có lợi t h ế trong cạnh Iranh
Việt N a m là một niiớc có mật độ dàn số vào loại ca o trên th ế giói, thiên nhiên k h ô n g thuận hoà, tài n g uy ên k h o á n g sán k h ô n g nhiều v.v.:- Vì vậy,
c h ú n g ta m u ố n đi lên đirợc, m u ố n giành được ưu thê trong cạ nh tranh k h ô ng
có con điiờiig nào khác là pỈTiti qiian lâm hưu nữa tới việc bồi dirững và phát
hu y n g u ồ n nhân lực của đất nirớc
Đ ê thưc hiện được điều đó iishỊ qu y ết đại hội lần thứ VIII của Đ ả n g
C ộ n g sản Việt Nain chỉ lõ “ C/)//í,' V(yi K H C N , G D - Đ T là q u ố c S(k'ìì h à n g dầu /ỉlìằni náìiiỊ ca o (lán trí â à o tạo nlìân lực, h ồ i (hrữiìi’ lìlìâii tài" [18,tr 1 0 7 ]
Hải Phòng, thành p h ố cáng, thành p h ố lớn thứ 3 của Việt N am , m ộ t t m n g tâm c ô n g nghiệp, du lịch vùns; d u y ê n hái Bác bộ, có m ộ t đội ngũ lao độ ng
đ ô n g đảo, năng động; s on g s ố lượng lao đ ộ n g chư a q u a đà o tạo còn nhiều, chưa đ áp ứ n s được sự ng hi ệp xây d ụ n g đất nước hiện nay Đ ể phát hu y được sức mcỊnh của mìn h, khai thác m ộ t cá ch tốt nhất, có hiệu qu ả n gu ồn lao độ n g hiện có và chu ẩn bị cho tương lai, Nghị qu yế t đại hội Đ ả n g bộ thành ph ố Hải
Plìòng lán thứ XI chí rõ: ''T iên liàiili kìuí/i Íruo/ÌÍỊ \'à ổồiií> h ộ việc đ ào tạo lao
d ộ n ^ , h ồ i dưỡiìíỊ tay / ìíị I ìớ , d ạ y /líỊÌìê íỉieo cliií()'/ìíỊ íì ììiìì ìììiằni /lâ/ìiỊ c a o chất lưọ'iiíỊ Ì(U) cĩộììíị, cỉáp ứ/ii^ iilìK cần Iiìới ( h ú ý d à o tạo hồi (lưỡ/iiỊ tiìiiìi âộ lìíỉoạị ỉiii ììỌi' taa diêu kiện tiỜỊì ■ận ÍIÌ/IỈI dô 1(10 dô/iiỊ tiên tiên củ a nước ỉii^oaí' / j tr.2()Ị.
Trang 7Vói m o n g m u ốn gó p một ý kiến cùng với Đ ả n g bộ và n hăn ciăn, Hải Phònt; phấn dấu thực hiện thắng lợi nghị quy ết X I của Đ ả n g bộ T h à n h phố, tôi jliọn vân đề “ Xây dự ng và phi'il huy iiíỊiiổn lực con ngưòi <v Hai P h ò n p t ro ng sự Iiohiệp C N H , H t) H dấ t n ư ó c” làm đề tài luận văn T h ạ c sĩ cùa mìiih
2 T i n h hình n g h iê n cứu ciia đề tài
v ấ n đề COIÌ ncưòi, chiến lirợc |)hát triển con người vì sự ng hi ệp C N H , HĐH đáì IILIÓC đirọc Đ a n g và Nhà nước ta hết sức q u a n tâm Đ a n g ta đã khẳ ng Jịnh phát iriến con ngưòi vừa là m ụ c tiêu vừa là đ ộ n g lực phát triển kinh t ế -
\ ã hội Phát triển kinli tế - xã ìiội k h ô n g ngoài m ụ c đích vì con noười vì cuộc
oôp.g ấm no tự ỏo hạnh phúc và sự phát triển toàn diện cá nhân con người Văn
dè con n^irời gáii vói qiiá trìnli C N H , H Đ H là nội d u n g nổi trội được trao đổi
■ ói nổi Irons nhiéu lĩnh vực, nèii Iihiều phương tiện th ô n g tin vối n hữ ng d u n g
arợng tri (luic khác nhau Giáo sư Trá n Đức Tliảo: ''V ấ n đ ể con ììgười và chủ li^ìũd li liiâii kỉiô ’ii^ có ( OII //”//■<•'//'', đã Uiâii giííi khá chặt chẽ vấn đề con người
s'a bán chất con ngiròi theo qu an đ i ể m của Mác
Gs Ph ạm Minli Hạc (1995): " \ \ i i i d ê C(>n /líỊiròi V iệt N(ini trotì^ s ự lìolìiẹp C N Ì Ỉ , H D H " , N X B Cliíiili (rị Q u ố c gia, Hà Nội ĐAy là một côn g trình
!ÓÌ1 về vấn đề con nơirời và phát Iriển con người ở nước ta Tậ p thể tác giả đề :ập một cách tổng quát, phân tícli lí giãi m ộ t cách khá sáu sắc vấn đề con Iieiuời vóì sư ncliiẹp CrN'H, HĐl 1 ckrới góc độ xã hội học
GS TS Lc I lữu Tái‘i5 ( i v 9 7 ; ‘ (ỈỘ/IÍỊ iii( pìitiì ĩ n ẻ n kìiili tơ—x ã liội",
NXB ỈChoa học X ã hội, Hà Nội Tác giá dã đưa ra và lý giải các đ ộ n g lực của
• ự phát triển kinh tế - xã họi, tiong đó đãc biệt n hấn rnaiih vai tiò đ ộ n g lực của con neuời
Su' phái ti icii cứa c c n nguừi eìín vói C'N!i MĐH là đề tài được nhiều nhà
;:ghièn cứu tlìể liiện lioiìs tạp chí ÍYiêt học lìhữní: n ăm gấn đây, trong đó phải k.e đêV, bài vịòi của các ỉác gi>Ị Iilnr Lè Hữu T;1ng, Dặiìg Hữu Toà n, Phạm Văn Đứ.', Neu)'cii Tiiê Nuliĩa, N e u y c n V'ăn Phúc, Ngu}cii Thaiih v.v Nhữ ng bài '.lếi Iià\ v'Li'a ilie iiién ụuan cỉioni friêl ỉiO(\ vừ;! gãỊỊ với đ ư ờn g lối chiến lược cua t.)anu la \ c \’:iiì đê con imuoi, lại vừci oợi nio' được nhiều ý kiến để nghiên CUII ihcm
2
Trang 8Có Ihể nói, nhìn mộ t cách tổng quát, nhữ ng vấn đề con người trong lịch
^11' lư' urỏnu nliân loại, quan niộni về con người ciìa Triết học Mác, nhữiig ý
1- ịcv vồ pliát triến con nguời Ironí:, sự ngh iệp C N H , H Đ H ở nước ta hiện nay đã
tlLCỢC nhk-ii tác yia trong nước nghiôn cứu từ nh ữn g khía cạ nh khác nh au với nhũììS m ụ c clích khác nhau Tiiy nhiên vân đề ban chất c o n người, vấn đề phát triển Ii2;uổn lưc con nguửi vẵiì cần được làm sá n g tỏ thêm trên nhiều bình diện
c ủa CLIỘC s ố n g , vấn d ề n à y c á n đưọ'c tiêp tục n g h i ê n cứu.
Tại Hai Phòiip, Uy ban Iihán dân 7'hành phò đã có một đé án nhỏ về đào tạo nhân lực phục vụ C N H , H Đ H Tliành phố giai đ oạn 1997-2000, để đáp ứng yé;i cẩn của hoat độiíg đối ngoại, hợp tac và đấu tư với nước ngoài Ngoài ra ireiì bao Mai Phong có những bài viôt \ ô n hữ ng giãi ph áp nủng cao trình độ nghiệ|:) vụ n2,ười lac ^lộng v.\ T i ê n thực tế cho đến nay chira có m ột công trình khoa học nào ở Hái Phòn g nghi ên CỨLI một cách có hệ tliông về ng uồ n lưc con người của Th àn h phố, thực ii ạng cù n g với n h ữn g giái pháp để phát huy r.giiổn lực đó, trong sự n ghi ệp C N H , H Đ H T h à n h ph ố Hái Phòng
3 M ụ c đích và n h i ệ m vụ củ a đ ể tài
3.1 M i ic đ íe h
Trên cơ sơ kháo sál thực tiạiig ngiiổii lực con Iigirừi của Hái Phòn g giai
cloạii liiện na\' tion g qiian hệ vói yêu cÀu ciìa sự nghiệị-) C N H , H Đ H đất nước nói chunu, Hái ph òng Iiói riêng; tác giá đề xuất n h ữ n g giải ph áp n h ằ m xây dưng và phát huv đội n s ũ lao đ ộ n g của TỊiành p h ố với chất lượng cao, đáp ứng rihũns vêu câu tr o n s giai doạn mới của cá ch m ạn g
3.2 Nliiệni vu
Đc cỉat (ỉirọc ĩniic đích tièn luận van có nh iệm vụ:
- Làin rõ quaii di ểm Mácxíí vồ con người, n gu ồ n lực con người và những ' >M tô ánh hưởiiR dên việc \ â y dự ng và phát huy n guồ n lực con người
- l.àin IC) thuc íiạiir, luc con người của Hải I^hòng hiện nav so với ,CI; cáu ,'LÌa MI nc,lTÌẹj) C N H , HĐ14
- i-il-ỊỮi^u uiái Ị^b.áỊ) c!iii VCII r,!ì:íí huy tilìữĩig ULI điểm, khác i)liU0 nhíìim yóLi kém cua ngiuin l ự ' con Iigirừi Mai Phòn g hiện nay
3
Trang 94 Đ ố i t ư ọ n g và p h ạ m vi n g h iê n cứu
4.1 Đối tuọng
LuẠn văn tcập trung ngh iên CỨLI lliực trạng n gu ồ n lực c on người ở Hái
P hò n g và các giải pháp n h ằ m phát hu y n g u ồn lực đó trong sự n g h iệ p C N H ,
H Đ H của T h à n h phố
4.2 Phạ m vi
Tác giá nghiên CỨLI ng uồ n lực con người ở thành ph ố Hải Phòng giai
đ o ạn 1995 đến nay, song có đặt trong mối qu a n hệ c h u n g của cả nước Luận văn giới hạn việc nghiên cứu ciirới góc dộ chính trị-xã hội của vAìi đề
5 C ơ sở lí lu ận và p h ư ơ n g p h á p n g h i ê n cứu
- Dự a trên qu an đ i ể m của chủ ng hĩ a M á c - L ê n i n , tir tưởng H ồ Chí Minh,
q u a n đ i ể m của Đ ả n g C ộ n g sản Việt N a m , chủ trương cỉin Đ ả n g bộ thành ph ố Hải P hò n g về con người và n g u ồ n lực co n người trong sự phát triển xã hội
- Sử d ụ n g các phư ơn g pháp: phân tích và tổng hợp, hệ thố ng hoá, thu thập n h ữ n g tư liệu có liên q u an tới đề tài
6 Đ ó n g gớp c ủ a lu ận vă n
Lu ậ n văn đưa ra n h ữ n g phươn g h ư ớ n g , đ ề xuất n h ữ n g giải pháp n h ằ m
p h át triển n gu ồ n nhAn lực đ áp ứng yêu cầu C N H , H Đ H của thành phô' Hải
P hò n g trong giai đo ạ n mới
7 Ý n g h ĩa củ a lu ận văn
T iê n cơ sở làm rõ m ối quan hệ biện ch ứ n g giữa n g u ồ n lực con người và
sự n g hi ệp C N H , HĐ H Li iộ n văn có thể d ù n g làm tài liệu phục vụ nghiên cứu giản g dcỊy về phát huy n g u ồ n lực co n người dưới C N X H
Luậ n văn có thể d ù n g làm tài liệu th am kh ảo ch o các cơ sở đào tạo dạy nghề , các đơn vị sản xuất kinh d o an h , các tổ chức chính trị— xã hội n h ằ m phát
h u y n g u ồ n lực con người trong đơn vị mình
8 K ế t c ấ u c ủ a lu ận văn
N e o à i phán mỏ’ đáu, kết luận và d anh m ụ c tài liệu tham kháo, luận văn
g ồ m 2 ch ư ơn g 4 tiết
4
Trang 10PHẦN NỘI DƯNG
C iiươìiíỊ 1
Viìi trò của nguồn lực con người tron g sụ nghiệp Công nghiệp ỉioá, hiện đại hoá đất nước ở Việt N a m hiện nay
1.1 Nguồn lực con người đối vói sự phát triển xã hội
1.1.1 Quan điểm Mácxit về nguồn lực con ngưòi
Các nhà triết học tiưóc M ác, khi đ ề cậ p đ ến con người, b ản chất con iieuòì, mối q u a n hệ giữa c o n người với tự nhiên và xã hội đều g i ố n g nh au ở chổ, coi bán chất con người là m ột số đậc tính n à o đó vốn có của tìmg cá nhân
1 iêng biệt, hoặc là m ộ t thực thể tinh thần tự ý thức và tự biểu hiện m ì n h theo liình ánh tuyệt đối của thượng đế, hoặc là m ột thực thể tự nhiên sinh vật thuần tuý Họ chưa thấy đựợc bán chất của con người ở tính chất xã hội, trong
dó tự nhiên là CO’ s ở sinh liọc CLÌa bán chất c o n người và xã hội là c ơ sở quyết
định của bản chất con người
Tiếp thu có ch ọ n lọc nhiìng tư tưởng tiến bộ của triết học tiền bối, vượt lèn trên tất cả nh ữn g hạn c h ế về mặt lịch sử, xã hội, triết học M á c đ ã xuất phát rìr p h ạ m trù thực tiễn để lý giái con người, bản chất c on người
T r o n g mối q u a n hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội, d ự a trên th ế giới qu an duy vật và ph ư ơn g pháp luận biện chứng, triết học Mác x e m xét con imươi nhu' mộl chinh thế tliông nliất của niiặt xã hội và mặt sinh học, của bán
;hất và lổn tại, tnróc hết là con người sinh vật, rồi sau đó mới là c o n người xã hội Đ ó là một thực thể s on g trùng tự nhiên và xã hội, cái sinh vật kết hợp hữu CO' với cái xã hội
Sự vận đ ộ n g và phát triển của con người k h ô n g thể tách rời q u á trình vận vỉaiig và pliát Iriến giới tự nhiên C M á c đã kh ẳ n g đị nh giới tự nh i ê n là môi Iiuòim lổn tại và phái Iriểii của con ngirời T r o n g tác ph ắm “T ác d ụ n g của lao
dọ n g iroiia, quá íiình c h u y ế n biến từ vượn thành n g ư ờ i ” , P h Ả n g g h e n cho
ỉao dọiìí: là Iiriivéii nhâii sâu Xci dẫn đêìi sự chuyển hoá từ vượii thành
ii_;lk)ì L.ao cỉộng n;’i;ì XLiáì là liền đề đáu tiên cho sự tồn tại cùa con người và