Nêu vấn đề nghị luận Lắng nghe và biết lắng nghe liên quan đến các mối quan hệ của con người với tự nhiên, xã hội, bản thân.. Im lặng để có sự thanh lọc, không bị tạp âm, sự rung động tr
Trang 1TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÊ QUÝ
ĐÔN TỈNH BÌNH ĐỊNH
HDC ĐỀ THI ĐỀ XUẤT
(gồm 04 trang)
KỲ THI HỌC SINH GIỎI CÁC TRƯỜNG THPT
CHUYÊN KHU VỰC DUYÊN HẢI VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
LẦN THỨ XIII, NĂM 2022
ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN LỚP 11
Thời gian: 180 phút (Không kể thời gian phát đề)
Câu I
A Về kỹ năng (2,0 điểm)
− HS trình bày bài viết dưới dạng một bài văn ngắn, bài viết phải có luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, sáng tạo và biết sử dụng những dẫn chứng để chứng minh cho luận điểm; diễn đạt rõ ràng, sắc bén và có sức thuyết phục
− HS nhận diện được vấn đề chung giữa hai nhận định và có kỹ năng liên hệ, không chỉ bình luận riêng rẽ
B Về kiến thức (6,0 điểm)
Học sinh có thể đưa ra những ý kiến riêng và trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các ý chính sau:
1 Nêu vấn đề nghị luận
Lắng nghe và biết lắng nghe liên quan đến các mối quan hệ của con người với tự
nhiên, xã hội, bản thân Ý kiến tác giả Mang Viên Long đề cập một phương châm sống hữu ích với bản thân mỗi người
2 Giải quyết vấn đề
2.1 Giải thích
+ Nghe là đón nhận những âm thanh cuộc sống xung quanh bằng thính giác
+ Lắng nghe là sự huy động tối đa các giác quan để cảm nhận cuộc sống, thể hiện sự
tập trung cao độ Im lặng để có sự thanh lọc, không bị tạp âm, sự rung động trước những
vẻ đẹp của đời, có sự kết hợp của cả lí trí và tình cảm, tổng hòa mọi cảm xúc trước cuộc đời và con người
+ Biết nghe chính là biết sống, thưởng thức vẻ đẹp cuộc sống quanh ta
Trang 22.2 Bình luận: nêu suy nghĩ của bản thân
+ Cuộc sống cần thiết có những khoảnh khắc lắng nghe để nhận rõ
+ Chỉ có lắng nghe mới có thể thấu hiểu , cảm thông, chia sẻ với người khác
+ Lắng nghe cần thiết vì có những sự việc, con người chỉ nhìn bên ngoài sẽ không hiểu rõ
+ Nếu không lắng nghe sẽ bỏ qua những vẻ đẹp của cuộc sống, sống vô tâm vô tình, thờ ơ nhạt nhẽo Lâu dần sẽ trở nên vô cảm trước những vui buồn cuộc sống, chai lì cũ mòn
+ Không phải ai cũng học được cách lắng nghe, vì đây là quá trình trải nghiệm, tich lũy vốn sống và hoàn thiện bản thân Đòi hỏi phải luôn mở lòng, vị tha và hài hòa các mối quan hệ, trong mọi lĩnh vực đời sống
+ Không chỉ lắng nghe người khác, mà còn cần biết lắng nghe chính bản thân, xác định được khả năng cũng nhu định hướng cho tương lai Hiểu rõ chính mình mới có cơ sở
để hiểu người, hiểu đời, hướng đến các giá trị chân thiện mĩ, những chuẩn mực đạo lí, quan hệ ứng xử hài hòa
+ Người biết lắng nghe là người biết điều khiển lí trí và cảm xúc, sẽ có thể tự mình định hướng cho cuộc sống bản thân, nhanh nhạy, dễ thích nghi với những biến động, tránh được thái độ cực đoan, bảo thủ
2.3 Liên hệ bản thân
+ Hiểu rõ biết lắng nghe là con đường tự hoàn thiện bản thân
+ Muốn vậy phải tập lắng nghe để nâng cao nhận thức, tâm hồn, tình cảm, hướng về các giá trị Chân Thiện Mĩ, sống có ích, có ý nghĩa
Câu 2
HS có thể triển khai đề bài theo các cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các yếu tố sau đây:
1 Về kỹ năng (2,0 điểm)
− Đây là kiểu bài nghị luận về phong cách tác giả, từ góc nhìn thể loại thơ, đòi hỏi học sinh phải thể hiện được sự kết hợp nhuần nhuyễn các kĩ năng: giải thích, lựa chọn dẫn chứng, bình luận, chứng minh, phân tích
− Lập luận chặt chẽ, hành văn mạch lạc, lời văn trong sáng, có cảm xúc
Trang 32 Về kiến thức (10,0 điểm)
* HS xác định được vấn đề nghị luận: Người thơ và thơ, nhấn mạnh vai trò chủ quan
trong sáng tạo nghệ thuật
* Giải thích vấn đề:
a Người thơ là cách nói khác cho người làm thơ nói chung, nhưng nhấn mạnh tư
cách thi nhân – phân biệt với thi sĩ, nhấn mạnh ở phương diện tâm hồn, tình cảm, phong cách sống đẹp Là người sống đẹp, chân thành trong suy nghĩ, cảm xúc, bộc lộ qua tác phẩm
b Người thơ – thơ: mối quan hệ giữa chủ thể sáng tạo và tác phẩm Gắn với đặc
trưng của loại trữ tình, thơ chính là nơi bộc lộ toàn bộ thế giới tâm hồn, tình cảm của con người, là sự tập trung mỹ cảm tinh tế, sâu sắc Mở rộng ra “Văn là người”, chính là một đặc trưng gắn với nhân tố chủ quan trong sáng tác
c Người thơ phong vận như thơ ấy: Tiêu chí “phong vận” gắn với cốt cách phong
lưu tao nhã của người làm nên cái thanh cao, bay bổng, giá trị thẩm mĩ của thơ Hàn Mặc
Tử nhấn mạnh nét tao nhã của thơ bắt nguồn từ phẩm chất, tâm hồn của người làm thơ Sự chân thành trong cảm xúc làm nên cái đẹp đẽ, tinh tế, chân thực của tác phẩm
d Nào đã ra đời ngọc biết tên: Ngọc ẩn trong đá phải qua mài giũa, tinh luyện mới
sáng Người làm thơ muốn phong vận thể hiện trong thơ cần có sự trau dồi, rèn luyện tài năng, cũng như giữ gìn phẩm cách cao quý, thanh tao
* Bình luận:
+ Quan niệm của Hàn Mặc Tử kế thừa thi ca truyền thống: “Phẩm chất của người cao thì phẩm chất của thơ cao” (Cao Bá Quát), gắn với tư chất của người cầm bút Người thơ là sự xưng tụng con người có nhân cách đẹp, cảm quan thẩm mĩ tinh tế, có khả năng sáng tạo cái đẹp, hình thành được phong cách riêng
+ Phong vận trong thơ chính là nét riêng, sự độc đáo, ấn tượng, tạo được những rung động thẩm mĩ đặc biệt, những khám phá mang dấu ấn sáng tạo của nhà thơ Là nơi gửi gắm những suy ngẫm, tình cảm mãnh liệt nhất của nhà thơ Phong vận trong thơ còn là
sự tự nhiên, không chấp nhận sự gò ép, lên gân, khuôn sáo, giả tạo
+ Muốn đạt đến điều đó, cần phải không ngừng trau dồi, mài giũa tài năng, như
“ngọc càng mài càng sáng” Khả năng sáng tạo giúp cho chuyển tải trọn vẹn thông điệp, tâm huyết của nhà thơ đến cuộc đời Đồng thời thể hiện rõ cá tính sáng tạo, làm nên những
Trang 4bài thơ có sức lan tỏa, tạo đồng cảm mãnh liệt ở người thưởng thức, tạo được phong cách thơ đặc trưng
* Phân tích:
HS lựa chọn những dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của đề bài, hiểu tác phẩm và biết khai thác, phân tích các yếu tố trong tác phẩm để làm rõ vấn đề nghị luận và các luận điểm được triển khai
Có thể chọn lựa thơ trong và ngoài chương trình, khai thác tốt các nhà thơ trong phong trào Thơ Mới 1932 – 1945 với dấu ấn cá tính sáng tạo độc đáo, giọng điệu riêng biệt và làm nên sức hấp dẫn, độ lan tỏa lâu bền Trong quá trình phân tích, có sự so sánh, cảm thụ thơ sâu sắc, tinh tế,
- Học sinh lựa chọn được những ví dụ phù hợp, phân tích tốt ví dụ mà chưa giải thích được vấn đề, chưa có sự bình luận thỏa đáng có thể được 7 điểm
- Học sinh hiểu đề, giải thích và bình luận được vấn đề, chọn và phân tích tốt ví
dụ có thể được 8-9 điểm
- Học sinh hiểu sâu sắc vấn đề, có sự so sánh để giải thích và bình luận, phân tích ví
dụ tinh tế có thể được từ 10 đến 12 điểm
HẾT -Người ra đề: Trần Hà Nam ĐT: 0903570645