Trích Kiếp người vĩnh cửu và vô thường, Vũ Hoàng Long, NXB Lao động, 2021 Trong tiểu thuyết nổi tiếng Nhà giả kim, tác giả Paulo Coelho viết: “Khi bạn khao khát một điều gì đó, cả vũ trụ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC- ĐHQGHN
TRƯỜNG THPT KHOA HỌC GIÁO DỤC
KÌ THI HSG CÁC TRƯỜNG CHUYÊN KHU
VỰC DUYÊN HẢI VÀ ĐBBB Năm học: 2021 – 2022 Môn thi: Ngữ văn 11
Thời gian làm bài: 180 phút
Câu 1 (8.0 điểm)
Trong cuốn sách Kiếp người vĩnh cửu và vô thường- dòng tự sự của một người trẻ trên hành
trình trưởng thành, tác giả Vũ Hoàng Long viết:
Khi bạn khao khát một điều gì đó, cả vũ trụ sẽ lặng thinh và thăm thẳm như nó vốn là Bầu trời sẽ im lặng Vốn dĩ nó chẳng phải nơi ở của những vị thần linh, chẳng nắm giữ cuộc sống của bạn, nó chỉ là một khoảng trống vô hạn.
Các vì sao sẽ im lặng Chúng không có nghĩa vụ phải làm dấu mốc chỉ đường cho bạn Chúng đơn giản chỉ ở đó, hàng tỉ năm trước khi bạn ra đời.
Dòng sông sẽ im lặng Nó chảy chỉ vì nó chảy, chứ chẳng có nghĩa vụ gì phải khiến bạn được khai sáng hoặc chữa lành tâm hồn bạn.
(Trích Kiếp người vĩnh cửu và vô thường, Vũ Hoàng Long, NXB Lao động, 2021)
Trong tiểu thuyết nổi tiếng Nhà giả kim, tác giả Paulo Coelho viết: “Khi bạn khao khát một điều gì đó, cả vũ trụ sẽ hợp lực giúp bạn đạt được nó.”
Ý tưởng này có mâu thuẫn với những suy ngẫm của Vũ Hoàng Long trong đoạn trích trên hay không? Cuộc đối thoại liên văn bản này gợi cho anh/ chị suy nghĩ gì về hành trình theo đuổi những khát khao trong cuộc sống?
Câu 2 (12.0 điểm)
Trong tác phẩm Giọng nói khác - Những tiểu luận về thơ hiện đại (NXB Harcourt Brace
Jovanovich, 1991) , nhà thơ Mexico - Octavio Paz đã viết:
Thơ là ký ức trở thành hình ảnh, và hình ảnh trở thành giọng nói Giọng nói khác không phải
là giọng nói từ bên kia huyệt mộ: đó là giọng nói của con người ngủ vùi ngay ở trung tâm trái tim nhân loại Giọng nói ấy đã có cả nghìn năm tuổi, nó bằng tuổi của tôi và của bạn và đồng thời, nó vẫn còn chưa được sinh ra Nó là ông bà của ta, anh em của ta và là con cháu của ta…
(Theo Octavio Paz - Joseph Brodsky - Ko Un nói về thơ, Hải Ngọc dịch,
Tạp chí Tia sáng, ngày 15/08/2013) Dựa vào những hiểu biết của mình về thơ ca, anh/ chị hãy bình luận ý kiến trên
HẾT
-(Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm)
Người ra đề: Hoàng Lan Hương
SĐT: 0369658503
ĐỀ THI ĐỀ XUẤT
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM
1 Trong cuốn sách Kiếp người vĩnh cửu và vô thường- dòng tự sự của một
người trẻ trên hành trình trưởng thành, tác giả Vũ Hoàng Long viết:
Khi bạn khao khát một điều gì đó, cả vũ trụ sẽ lặng thinh và thăm thẳm
như nó vốn là.
Bầu trời sẽ im lặng Vốn dĩ nó chẳng phải nơi ở của những vị thần linh,
chẳng nắm giữ cuộc sống của bạn, nó chỉ là một khoảng trống vô hạn.
Các vì sao sẽ im lặng Chúng không có nghĩa vụ phải làm dấu mốc chỉ
đường cho bạn Chúng đơn giản chỉ ở đó, hàng tỉ năm trước khi bạn ra đời.
Dòng sông sẽ im lặng Nó chảy chỉ vì nó chảy, chứ chẳng có nghĩa vụ gì
phải khiến bạn được khai sáng hoặc chữa lành tâm hồn bạn.
(Trích Kiếp người vĩnh cửu và vô thường, Vũ Hoàng Long, NXB Lao động,
2021)
Trong tiểu thuyết nổi tiếng Nhà giả kim, tác giả Paulo Coelho viết: “Khi
bạn khao khát một điều gì đó, cả vũ trụ sẽ hợp lực giúp bạn đạt được nó”
Ý tưởng này có mâu thuẫn với những suy ngẫm của Vũ Hoàng Long
trong đoạn trích trên hay không? Cuộc đối thoại liên văn bản này gợi cho
anh/ chị suy nghĩ gì về hành trình theo đuổi những khát khao trong cuộc
sống?
8.0
a, Yêu cầu về hình thức
- Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận: Mở bài giới thiệu vấn đề nghị luận,
Thân bài triển khai vấn đề nghị luận, Kết bài
- Đảm bảo các quy tắc chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt
1.0
b, Xác định đúng vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể nêu vấn đề theo
nhiều các khác nhau nhưng đảm bảo đúng về bản chất: dựa vào chính mình
trên hành trình theo đuổi những khát khao trong cuộc sống
0.5
c, Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể triển khai bài làm theo
nhiều cách, sử dụng linh hoạt, hiệu quả các thao tác lập luận giải thích, phân
tích, chứng minh, bình luận, so sánh, bác bỏ… để làm nổi bật quan điểm
của mình một cách thuyết phục
Dưới đây là một số gợi ý:
Giải thích:
- Câu văn của tác giả Paulo Coelho trong tiểu thuyết Nhà giả kim nhấn
mạnh vào sự quyết tâm của con người trên con đường theo đuổi ước mơ,
khát vọng:
+ Cách diễn đạt “cả vũ trụ sẽ hợp lực giúp bạn thực hiện điều đó” không
mang ý nghĩa khẳng định các nguồn lực bên ngoài có tính quyết định trong
việc giúp bạn thực hiện được ước mơ
+ Đây là cách diễn đạt nhấn mạnh nhằm khẳng định thông điệp: khi bạn
thực sự khao khát một điều gì, khi khát vọng đủ mãnh liệt và bạn đủ quyết
tâm trên thì chắc chắn bạn sẽ tìm ra cách để biến những giấc mơ trở thành
6.0
1.5
Trang 3hiện thực Khi bản thân bạn quyết liệt trên con đường thực hiện ước mơ của
mình thì tất cả mọi người xung quanh cũng sẽ bị thuyết phục bởi nhiệt
huyết của bạn, tất cả sẽ ủng hộ bạn và đồng hành cùng bạn dù con đường có
nhiều chông gai
- Suy ngẫm của Vũ Hoàng Long trong cuốn Kiếp người vĩnh cửu và vô
thường là một đối thoại liên văn bản với câu văn của Paulo Coelho, nhấn
mạnh vào sự cô đơn của con người trên hành trình theo đuổi khát vọng
+ Vũ Hoàng Long khẳng định rằng khi bạn khao khát một điều gì đó cả
vũ trụ sẽ thăm thẳm lặng im, bầu trời, những vì sao, những dòng sông sẽ
lặng thinh trước khát vọng của bạn và chỉ vận hành theo quy luật tự nhiên
ngàn đời của nó, chúng không có nghĩa vụ giúp bạn thực hiện ước mơ
Chúng đơn giản chỉ tồn tại
+ Bạn không thể dựa vào ai khác hay chờ đợi một thế lực nào đó giúp
mình hiện thực hóa khát vọng Khi hoang mang, lạc hướng nếu như cầu cứu
thế giới bên ngoài, đáp lại bạn sẽ chỉ là khoảng trống mênh mông vô tận
Thế giới này không chứa đựng những lời giải có sẵn cho cuộc đời bạn, bạn
phải tự mình tìm kiếm
- Hai ý kiến này không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau làm rõ ý nghĩa
của việc dựa vào chính mình trên con đường thực hiện ước mơ: con người
cần tự ý thức một cách sâu sắc về khát vọng của mình, có đủ bản lĩnh để tự
mình bước đi, vượt qua chông gai và đạt được thành tựu
Phân tích
- Quy luật bản chất của cuộc sống: mỗi con người chỉ có một cuộc đời
suy nhất, không ai có thể sống thay cuộc đời của chúng ta, cuộc đời chúng
ta thành hay bại, hạnh phúc hay khổ đau, chúng ta sống như thế nào, cuộc
sống có ý nghĩa gì… tất cả đều phụ thuộc vào lựa chọn của chính chúng ta
Vì thế, trên hành trình theo đuổi những khát khao con người chỉ có thể dựa
vào chính mình, không thể thụ động, ỷ lại và chờ đợi vào ai khác, vào một
thế lực nào khác mà chỉ có thể dựa vào chính mình
- Nếu không tự ý thức sâu sắc về khát vọng của mình con người sẽ dễ bị
tác động bởi hoàn cảnh, ý kiến, quan niệm của những người xung quanh; dễ
bị lung lay, dễ chùn bước trước thử thách, gục ngã trước khó khăn… mà
không có đủ bản lĩnh, ý chí nghị lực để theo đuổi đến cùng khát vọng của
mình
- Nếu chỉ chờ đợi vào sự giúp đỡ của người khác, con người sẽ không
bao giờ trưởng thành và có được thành công thực sự Mọi thành quả trong
cuộc đời phải tự mình bền bỉ rèn luyện, tích lũy, kiên cường vượt qua khó
khăn mới có ý nghĩa thực sự Dựa vào người khác, ỷ lại, phụ thuộc vào
người khác niềm hạnh phúc và những giá trị đạt được chỉ là nhất thời và ảo
ảnh
- Sự trợ giúp của những người xung quanh là không thể thiếu nhưng
không thể phụ thuộc hoàn toàn, ỷ lại vào sự giúp đỡ đó mà đánh mất sự chủ
động, quên mất quyền lựa chọn của bản thân đối với cuộc đời mình…
1.5
1.5
Trang 4Chứng minh
- Học sinh lựa chọn các dẫn chứng thực tế để chứng minh cho lập luận
của mình
- Dẫn chứng cần phù hợp với vấn đề nghị luận, phân tích dẫn chứng sâu
sắc, thuyết phục, tăng hiệu quả cho lập luận
Bình luận:
- Khẳng định tầm quan trọng của việc dựa vào chính mình trên con
đường hiện thực hóa những khát vọng: từ nhận thức đến hành động đều cần
sự độc lập, tự chủ, mạnh mẽ, quyết liệt
- Phê phán, đối thoại với quan niệm, thái độ sống tiêu cực: ỷ lại, dựa dẫm
vào người khác, ảo tưởng về một con đường thành công dễ dàng, được trải
thảm, được sắp xếp sẵn cho mình mà không cần nỗ lực, thái độ cô lập mình
một cách cực đoan, từ chối sự kết nối, hỗ trợ của những nguồn lực xung
quanh…
- Bài học nhận thức và hành động cho bản thân
1.5
d, Sáng tạo
- Sáng tạo trong hình thức bài viết
- Sáng tạo trong diễn đạt
- Sáng tạo trong việc sử dụng và phân tích dẫn chứng
- Bình luận sâu sắc, thể hiện được quan điểm cá nhân, một cái nhìn thú
vị, sâu sắc về bản chất cuộc sống; liên hệ bản thân thuyết phục, truyền cảm
hứng…
0.5
2 Trong tác phẩm Giọng nói khác - Những tiểu luận về thơ hiện đại (NXB
Harcourt Brace Jovanovich, 1991) , nhà thơ Mexico - Octavio Paz đã viết:
Thơ là ký ức trở thành hình ảnh, và hình ảnh trở thành giọng nói Giọng
nói khác không phải là giọng nói từ bên kia huyệt mộ: đó là giọng nói của
con người ngủ vùi ngay ở trung tâm trái tim nhân loại Giọng nói ấy đã có cả
nghìn năm tuổi, nó bằng tuổi của tôi và của bạn và đồng thời, nó vẫn còn
chưa được sinh ra Nó là ông bà của ta, anh em của ta và là con cháu của
ta…
(Theo Octavio Paz – Joseph Brodsky – Ko Un nói về thơ, Hải Ngọc dịch,
Tạp chí Tia sáng, ngày 15/08/2013) Dựa vào những hiểu biết của mình về thơ ca, anh/ chị hãy bình luận ý kiến
trên
12.0
a, Yêu cầu về hình thức
- Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận: Mở bài giới thiệu vấn đề nghị luận,
Thân bài triển khai vấn đề nghị luận, Kết bài
- Đảm bảo các quy tắc chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt
2.0
b, Xác định đúng vấn đề nghị luận: Đặc trưng về tình cảm trong thơ 1.0
c, Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh có thể triển khai bài làm theo nhiều cách, sử dụng linh hoạt, hiệu
quả các thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, so
sánh, bác bỏ… để làm nổi bật quan điểm của mình một cách thuyết phục
8.0
Trang 5Dưới đây là một số gợi ý:
Giải thích - Phân tích
Ý kiến của Octavio Paz nhấn mạnh vào đặc trưng bản chất của thơ ca:
- Thơ ca gắn liền với kí ức của con người, là sự lên tiếng cho những cảm
xúc mãnh liệt trong thế giới nội tâm của con người Những gì người nghệ sĩ
trải qua, những ấn tượng thu nhận từ đời sống để lại dấu ấn sâu đậm trong
tâm hồn họ, để lại những dư vang rồi từ đó mà cất lên thành vần thơ: “Thơ
là ký ức trở thành hình ảnh, và hình ảnh trở thành giọng nói.”
- Thanh âm cất lên trong những vần thơ được Octavio Paz gọi là “giọng
nói khác”- đó không phải là giọng nói bình thường, tiếng nói hướng ra bên
ngoài, giao tiếp, kết nối với người khác và thể hiện bản thân mà là tiếng nói
bên trong, những âm thanh cất lên từ sâu thẳm tâm hồn mà chỉ khi con
người đủ tĩnh lặng để đối diện với bản ngã, đủ bình thản, mạnh mẽ để đối
diện với những tổn thương, đủ trân trọng, nâng niu đối với những xúc cảm
riêng tư nhất, yếu đuối nhất… thì mới có thể nghe thấy được Đó là giọng
nói của “con người ngủ vùi ngay ở trung tâm trái tim của nhân loại”- của
những cảm xúc thành thực nhất nhưng con người thường lảng tránh, đẩy nó
về phía lãng quên
- “Giọng nói khác” trong thơ vừa là tiếng nói từ sâu thẳm bản ngã của thi
sĩ nhưng cũng đồng thời chạm đến chiều sâu nhân bản, thể hiện những cung
bậc cảm xúc sâu xa trong trái tim con người, có thể đồng cảm, chia sẻ với
nhiều thế hệ bạn đọc Tiếng nói trong thơ vừa là lời thì thầm của trái tim
người nghệ sĩ vừa âm vang những tình cảm nhân loại
- Với những đặc trưng ấy, thơ ca có được sức sống mãnh liệt và có được
sự đồng cảm mạnh mẽ đối với người đọc, vượt qua mọi giới hạn của không
gian, thử thách của thời gian, rào cản ngôn ngữ và văn hóa Những tình cảm
chân thành bao giờ cũng có sức lay động và ngân vang, thơ ca là người bạn,
là nguồn an ủi cho nỗi cô đơn, chữa lành những tổn thương trong trái tim
con người…
Chứng minh: bằng hiểu biết về thơ ca, quan niệm của các nhà thơ,
nhà phê bình về thơ ca và trải nghiệm đọc thơ của cá nhân, thí sinh phân
tích các tác phẩm để làm nổi bật đặc điểm của giọng nói khác mà thơ ca thể
hiện, ý nghĩa của những tiếng nói ấy đối với các thế hệ bạn đọc
Bình luận:
- Khẳng định đặc trưng, giá trị của thơ ca nói riêng, mở rộng ra ý nghĩa,
sức sống của văn chương nói chung
- Kinh nghiệm cho sáng tạo và tiếp nhận thơ ca
3.0
3.0
2.0
d, Sáng tạo
- Sáng tạo trong hình thức bài viết
- Sáng tạo trong diễn đạt
- Sáng tạo trong việc sử dụng và phân tích dẫn chứng, có những cảm
nhận tinh tế, sâu sắc về tác phẩm văn chương
- Thể hiện được góc nhìn riêng thú vị, mới mẻ
1.0
Trang 6TỔNG 20.0
HẾT
