Một trong những lời khuyên của ông dành cho chúng ta là: “Chỉ có một lý do khiến giấc mơ không thể trở thành sự thực: đó là nỗi sợ thất bại”.. HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN THI: NGỮ VĂN Ngày thi: H
Trang 1SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BẮC NINH
TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC NINH
ĐỀ THI ĐỀ XUẤT CHỌN HỌC SINH GIỎI VÙNG DH VÀ ĐBBB
NĂM HỌC 2021 – 2022 Môn: Ngữ Văn lớp 11
Thời gian làm bài 180 phút
(Đề này có 01 trang, gồm 02 câu)
CÂU 1 (8 ĐIỂM)
Paulo Coelho, nhà văn người Brazil chuyên viết tiểu thuyết và đặt lời nhạc,
là một trong những tác giả có sách được nhiều người đọc nhất trên thế giới Một trong những lời khuyên của ông dành cho chúng ta là:
“Chỉ có một lý do khiến giấc mơ không thể trở thành sự thực: đó là nỗi sợ thất bại”.
(There is only one thing that makes a dream impossible to achieve: the fear
of failure).
Anh/chị có suy nghĩ gì về ý kiến trên
CÂU 2 (12 ĐIỂM):
Nhà nghiên cứu Trần Thanh Đạm từng nhận xét:
“Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp”
(Vấn đề giảng dạy tác phẩm văn học theo loại thể - NXB Giáo dục,
HN,1976, Tr.53)
Anh/ chị có suy nghĩ gì về ý kiến trên? Bằng một bài thơ tự chọn, hãy làm sáng tỏ ý kiến đó
Trang 2
-Hết -SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BẮC NINH
KỲ THI CHỌN HSG VÙNG DH VÀ ĐBBB
NĂM HỌC 2021 - 2022
……….
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN THI: NGỮ VĂN
Ngày thi:
(Hướng dẫn chấm gồm có 05 trang)
Câ
1 Paulo Coelho: “Chỉ có một lý do khiến giấc mơ không
thể trở thành sự thực: đó là nỗi sợ thất bại”.
(There is only one thing that makes a dream impossible
to achieve: the fear of failure).
Anh/chị có suy nghĩ gì về ý kiến trên
8.0
Yêu cầu chung:
- Câu này kiểm tra năng lực viết bài nghị luận xã hội của thí sinh; đòi hỏi thí sinh phải huy động những hiểu biết về đời sống xã hội, kĩ năng tạo lập văn bản và khả năng bày tỏ thái độ, chủ kiến của mình để làm bài.
- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau nhưng phải có
lí lẽ và căn cứ xác đáng, được tự do bày tỏ quan niệm riêng của mình, nhưng phải có thái độ chân thành nghiêm túc, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội.
Yêu cầu cụ thể:
- Giấc mơ: Những điều con người khao khát đạt được trong cuộc sống “Giấc mơ không phải là thứ bạn nhìn thấy trong giấc ngủ, nó là thứ khiến bạn không thể ngủ” (Ronaldo)
- Nỗi sợ thất bại: Cảm giác lo lắng, sợ hãi mình sẽ không thể
thành công, sẽ bị thua cuộc, bị bỏ lại phiá sau, mất đi nhiều thứ trong cuộc sống…
0.5
Trang 3- Chỉ có một lí do khiến giấc mơ không thể trở thành hiện
thực: cách nói nhấn mạnh yếu tố duy nhất khiến bạn thất bại.
=> Paulo Coelho khẳng định: Một lí do cốt tử khiến bạn thất
bại chính là nỗi sợ thất bại
0.5
- Tại sao nỗi sợ thất bại lại khiến bạn không thể chạm tay vào
giấc mơ, vào thành công:
+ Nỗi sợ thất bại sẽ khiến bạn không tự tin đón nhận những
thử thách mới Nó cũng sẽ cản trở bạn phát huy hết những
tiềm năng của bản thân, không chỉ trong công việc mà còn
trong các mối quan hệ và các lĩnh vực khác của cuộc sống
+ Nỗi sợ thất bại còn gây ảnh hưởng tiêu cực tới tinh thần của
bạn Cuộc sống luôn thay đổi không ngừng Thay vì mạnh
dạn đón nhận, bạn lại luôn e sợ Cảm giác bất an này đeo bám
bạn mỗi ngày với nỗi lo âu thường trực, khiến bạn không
dám thoát khỏi vòng an toàn của mình
- Biểu hiện của nỗi sợ thất bại:
Là sự do dự trước thử thách, sự nghi ngờ năng lực bản thân,
sự lo lắng về kết quả có thể xảy ra, và cuối cùng là trì hoãn
không đón nhận thử thách
- Nguyên nhân chính của nỗi sợ thất bại
+ Những gì hình thành ở tuổi thơ
+ Chủ nghĩa hoàn hảo
+ Sai lầm về sự tự tin
- Thí sinh lấy dẫn chứng từ thực tế đời sống hoặc trải
nghiệm của bản thân về tác hại của nỗi sợ thất bại trên
con đường đi đến thành công
3.0
1.0
1,0
Trang 4- Làm thế nào để con người có thể vượt qua nỗi sợ thất bại?
+ Chúng ta thường dùng thất bại và thành công để đo đếm giá
trị của bản thân Khi thất bại, chúng ta thấy mình bất tài, vô
dụng Tuy nhiên, chỉ mãi lo trách móc bản thân sẽ khiến ta bỏ
lỡ cơ hội học hỏi từ những lần sợ thất bại Như tác giả Samuel
Smiles đã nói, “chúng ta học được từ nỗi sợ thất bại nhiều
hơn thành công.” Do đó, chúng ta cần học cách đối mặt với
nỗi sợ thất bại, bởi: ‘Ai chiến thắng chẳng bao giờ chiến
bại”?
+ Để vượt qua nỗi sợ thất bại, ta cần chấp nhận thất bại như
một phần tất yếu của thành công Ta cũng có thể trò chuyện
và quan sát những người xung quanh để học hỏi cách họ vượt
qua giới hạn, vượt qua nỗi sợ thất bại
+ Học cách yêu bản thân
Nỗi sợ thất bại thực chất đến từ việc bạn không thể chấp nhận
những khuyết điểm của bản thân Chúng ta đều không thể
hoàn hảo Giá trị của bạn sẽ không nằm ở việc bạn không bao
giờ mắc sai lầm Do đó, đừng quá khắc nghiệt đối với bản
thân mình
1.0
+ Thất bại thực sự chính là không cố gắng, bỏ cuộc, đầu hàng
khó khăn thử thách Trên con đường dài khám phá tiềm năng
của bản thân mình, một người phải luôn sẵn sàng để thất bại
Điều quan trọng là bạn cần phải hiểu rằng nỗ lực mà bạn bỏ
ra cũng là một phần của thành công, đạt hiệu quả trong học
tập hay thăng tiến trong công việc
+ Hãy đối mặt với thất bại bằng tâm thế bình tĩnh, tự tin
Luôn vạch ra mục tiêu cần chinh phục một cách rõ ràng, cụ
0.5
0.5
Trang 5thể, có đo lường kết quả rõ ràng để tiến tới thành công một
cách vững chắc
+ Đừng ngại thất bại, chúng ta chỉ thực sự thất bại khi bỏ
cuộc mà thôi Nên nhớ: “Người thành công không bao giờ từ
bỏ và người từ bỏ không bao giờ thành công” (Vince
Lombardi)
2 Bằng một bài thơ tự chọn, làm sáng tỏ ý kiến:
“Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp”
12.0
Yêu cầu chung:
- Câu này kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học của thí sinh; đòi hỏi thí sinh phải huy động kiến thức về lí luận về thơ, những trải nghiệm văn học, kĩ năng tạo lập văn bản nghị luận của mình để làm bài.
- Thí sinh có thể bàn luận và kiến giải theo những cách khác nhau, nhưng phải có lí lẽ, căn cứ xác đáng.
Yêu cầu cụ thể:
- Thơ là “ý lớn, tình sâu”:
Thơ trước hết là sự bày tỏ những tâm tư, tình cảm mãnh liệt
của người cầm bút trước nhân tình thế thái Tuy nhiên đó
không phải là thứ tình cảm bản năng thông thường mà đã
được ý thức, được lắng lọc, chưng cất qua xúc cảm thẩm mỹ
Tình cảm ấy được bồi đắp bằng chính những trải nghiệm của
nhà thơ, được nuôi dưỡng khi nhà thơ hòa mình vào cuộc
sống Vì thế, tình cảm trong thơ là thứ tình cảm lớn, tình cảm
đẹp, tình cảm sâu sắc, cao thượng thấm nhuần bản chất nhân
văn Tình cảm ấy phải gắn với tình cảm của nhân dân, của
1,0
Trang 6nhân loại.
Mặt khác, thơ cần có ý lớn, cần biểu hiện được những tư
tưởng sâu sắc, nhân văn của người nghệ sĩ
- Thơ là “lời hay, tiếng đẹp”:
Ngôn ngữ trong thơ là thứ ngôn ngữ đã được cách điệu
hoá so với ngôn ngữ thông thường Đó là ngôn từ có nhịp
điệu, có những kết hợp mới, bất ngờ theo nguyên tắc lạ hoá,
sử dụng nhiều phép tu từ ẩn dụ, hoán dụ tạo tính biểu tượng,
tính đa nghĩa Ngôn từ trong thơ giàu nhạc tính, được chưng
cất, chọn lọc nên càng trở nên tinh túy, sâu xa
Ý kiến khẳng định đặc trưng nổi bật của thơ: Là sự gắn bó
chặt chẽ giữa nội dung (tình cảm, tư tưởng mãnh liệt, sâu sắc
của chủ thể trữ tình) và hình thức (ngôn từ cách điệu, lạ hoá,
hàm súc, giàu nhịp điệu )
1,0
- Tại sao thơ là “ý lớn, tình sâu”?
Xuất phát từ đặc trưng nội dung: Thơ là tiếng nói của tình cảm,
cảm xúc mãnh liệt Thơ là những tình cảm nồng cháy đã được
ý thức của người nghệ sĩ
Thơ không chỉ cần tình sâu mà còn cần ý lớn Ý lớn chính là
những tư tưởng sâu sắc, lớn lao, những triết lí nhân sinh cao cả
được nhà thơ gửi gắm qua tác phẩm
Thơ phải là sự hài hoà cả ý lớn và tình sâu: Tư tưởng sâu sắc
và tình cảm phải nồng cháy, mãnh liệt
1.0
Trang 7- Tại sao thơ là “Lời hay, tiếng đẹp”?
Do yếu tố đầu tiên của văn học là ngôn ngữ Thơ muốn hay thì
lời thơ phải đẹp, ngôn ngữ phải trau chuốt, giàu tính nhạc, tính
hoạ
- Tại sao Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp?
Do tác phẩm văn học nào cũng là một chỉnh thể thẩm mĩ có
sự kết hợp hài hoà cả nội dung và nghệ thuật
Chứng minh:
- Thí sinh chọn một tác phẩm thơ tiêu biểu
- Hướng chứng minh:
+ Cần chỉ ra tác phẩm đó “ý lớn, tình sâu” như thế nào?
+ Tác phẩm đó “lời hay, ý đẹp” ra sao?
+ Tác phẩm đó có sự kết hợp hài hoà “ý lớn tình sâu” trong
“lời hay, tiếng đẹp” như thế nào?
0,5
0,5
6,0
- Ý kiến đúng, có ý nghĩa với cả thực tiễn và lí luận
- Mở rộng:
+ Ý lớn: Tư tưởng của thơ phải sâu sắc, nhân văn Nhà thơ lớn
thường là nhà tư tưởng lớn
+ Tình sâu: Tình cảm của thơ có thể đạm, có thể nồng, song
phải đạm sau khi đã nồng Tình cảm đó vừa phải có ý nghĩa
cá thể vừa phải là tiếng lòng chung của mọi người, “nói lời
riêng mà thấu triệu tâm hồn”.
+ Lời hay, tiếng đẹp: Không nhất thiết lúc nào ngôn ngữ cũng
phải trau chuốt kì công, “lạ hoá” mà có thể đến từ sự giản dị
0.5 0,75
Trang 8- Ý kiến cũng gợi mở những bài học quan trọng cho người
sáng tạo và người tiếp nhận:
+ Đối với người sáng tạo: Phải trau chuốt cả về nội dung và
nghệ thuật của thơ, cả về tình và ý, lời và tiếng…
+ Đối với người tiếp nhận: Trân trọng những sáng tạo nghệ
thuật của người nghệ sĩ
0,75
Lưu ý chung:
1 Đây là hướng dẫn chấm mở, thang điểm không quy định chi tiết đối với từng ý nhỏ, chỉ nêu mức điểm của phần nội dung lớn nhất thiết phải có.
2 Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đã nêu mỗi câu, đồng thời phải được triển khai chặt chẽ, diễn đạt lưu loát,
có cảm xúc.
3 Khuyến khích những bài viết có sáng tạo Chấp nhận bài viết không giống đáp
án, có những ý ngoài đáp án nhưng phải có căn cứ xác đáng và lí lẽ thuyết phục.
4 Không cho điểm cao đối với những bài chỉ nêu chung chung, sáo rỗng.
5 Cần trừ điểm đối với những lỗi về hành văn, ngữ pháp và chính tả.
HẾT