Lịch sử 10 đề thi đề xuất HSG khu vực duyên hải

3,0 điểm Chứng minh phong trào Cần Vương 1885-1896 đã đánh dấu bước phát triển của cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp trong nửa sau thế kỉ XIX.. 3,0 điểm Tại sao nói: Cuộc khai thác th

TRƯỜNG ĐHGD- ĐHQG HN

TRƯỜNG THPT KHOA HỌC GIÁO DỤC

ĐỀ THI ĐỀ XUẤT

KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CÁC TỈNH DUYÊN HẢI

VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ

NĂM 2022

MÔN: LỊCH SỬ - LỚP 10 THỜI GIAN: 180 PHÚT

(Đề thi có 01 trang, gồm 07 câu)

Câu 1 (3,0 điểm)

Trên cơ sở trình bày nguyên nhân, kết cục của Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945), anh/chị hãy đề xuất biện pháp để bảo vệ hòa bình thế giới hiện nay

Câu 2 (3,0 điểm)

Có ý kiến cho rằng: Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 đã mở ra trước mắt các dân tộc bị áp bức thời đại giải phóng dân tộc Theo anh (chị), ý kiến này có đúng không? Vì sao?

Câu 3 (2,5 điểm)

Trình bày những biểu hiện nói lên sự phát triển của thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Lý, Trần, Lê? Nguyên nhân dẫn tới sự phát triển đó?

Câu 4 (3,0 điểm)

Hai xu hướng bạo động và cải cách trong khuynh hướng dân chủ tư sản có làm suy yếu phong trào yêu nước ở nước ta hồi đầu thế kỉ XX không? Tại sao?

Câu 5 (3,0 điểm)

Chứng minh phong trào Cần Vương (1885-1896) đã đánh dấu bước phát triển của cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp trong nửa sau thế kỉ XIX

Câu 6 (3,0 điểm)

Tại sao nói: Cuộc khai thác thuộc địa lần I của thực dân Pháp đã tạo điều kiện bên trong cho cuộc vận động giải phóng dân tộc theo khuynh hướng mới ở đầu thế kỷ XX?

Câu 7 (2,5 điểm)

Nêu đặc điểm nổi bật về sự thành lập vương triều nhà Nguyễn vào đầu thế kỉ XIX?

HẾT

-HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: LỊCH SỬ LỚP: 10

1 Trên cơ sở trình bày nguyên nhân, kết cục của Chiến tranh

thế giới thứ hai (1939-1945), anh/chị hãy đề xuất biện pháp để

bảo vệ hòa bình thế giới hiện nay.

3

*Nguyên nhân:

- Do sự phát triển không đồng đều của CNTB về kinh tế, chính trị

và quyền lợi (thuộc địa) làm cho mâu thuẫn đế quốc ngày càng

thêm gay gắt đây là nguyên nhân sâu xa của chiến tranh

0.25

- Sau khi chiến tranh thế giới I kết thúc, trật tự Véc-xai -

Oa-sinh-tơn được thiết lập, mâu thuẫn giữa các nước đế quốc càng chẳng

chéo, phức tạp

0.25

- Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 để lại hậu quả nặng nề

cho các nước tư bản dẫn đến sự xuất hiện chủ nghĩa phát xít

đây là nguyên nhân trực tiếp

0.25

- Sự dung dường, thỏa hiệp của Anh, Pháp, Mĩ với chủ nghãi phát

xít tạo điều kiện cho chủ nghĩa phát xít bành trướng và gây nên

chiến tranh

0.25

* Kết cục:

- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc với sụp đổ hoàn toàn của

chủ nghĩa phát xít

0.25

- Thắng lợi vĩ đại thuộc về các dân tộc trên thế giới Liên Xô,

Mĩ, Anh là những lực lượng trụ cột

0.25

- Chiến tranh thế giới thứ hai để lại những hậu quả nặng nề cho

nhân loại: 60 triệu người chết, 90 triệu người bị tàn phế, nhiều

thành phố, làng mạc bị tàn phá

0.25

- Chiến tranh kết thúc dẫn đến những thay đổi căn bản của tình

hình thế giới

0.25

* Đề xuất biện pháp bảo vệ hòa bình:

- Lên án các hành động gây chiến, vi phạm chủ quyền quốc gia

dân tộc,hành động của các phần tử khủng bố, phần động đe dọa

đến hòa bình và an ninh thế giới

0.25

- Nhân loại cần chung tay đoàn kết ngăn chặn âm mưu gây chiến,

đe dọa hòa bình; không dung dưỡng cho các thế lực hiếu chiến

0.25

- Thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa các quốc gia, dân tộc,

giải quyết mâu thuẫn bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở tôn

trọng luật pháp quốc tế

0.25

- Liên hợp quốc với sứ mệnh bảo vệ hòa bình cần tăng cường vai

trò và hoạt động hiệu quả trong việc ngăn chặn nguy cơ chiến

tranh

0.25

2 Có ý kiến cho rằng: Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917

đã mở ra trước mắt các dân tộc bị áp bức thời đại giải phóng

dân tộc Theo anh (chị), ý kiến này có đúng không? Vì sao?

3.0

* Khẳng định: Cách mạng tháng Mười thành công đã làm biến

đổi bản đồ chính trị thế giới, mở ra cho các dân tộc bị áp bức thời

đại giải phóng dân tộc Đó là một ý kiến đúng

0.5

- Về tính chất: đối với các dân tộc thuộc địa trong đế quốc Nga,

Cách mạng tháng Mười còn là một cuộc cách mạng giải phóng

dân tộc…

0.25

- Thức tỉnh, cổ vũ ý chí đấu tranh và mở ra con đường giải phóng

cho các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới…

0.25

- Với thắng lợi của Cách mạng tháng Mười, nước Nga Xô viết ra đời Liên Xô trở thành thành trì của phong trào cách mạng thế giới nói chung, phong trào giải phóng dân tộc nói riêng

0.25

- Cách mạng tháng Mười chứng tỏ chủ nghĩa Mác - Lênin không chỉ

là vũ khí giải phóng giai cấp công nhân, mà còn là vũ khí giải phóng các dân tộc bị áp bức…

0.25

- Cách mạng tháng Mười Nga đã mở đầu sự kết hợp cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản các nước tư bản chủ nghĩa với phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa, phụ thuộc trong cuộc đấu tranh

0.25

chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc.

- Phong trào giải phóng dân tộc ngày càng dâng cao ở Á, Phi, Mĩ Latinh, trở thành một trào lưu cách mạng rộng lớn và mạnh mẽ, làm tan rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân cũ và mới, dẫn đến

sự ra đời hàng trăm quốc gia độc lập có chủ quyền

0.25

* Ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga đối với cách mạng

Việt Nam.

- 7/1920, sau khi đọc bản “Luận cương về các vấn để dân tộc và thuộc địa” của Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam theo con đường của cách mạng tháng Mười Nga -Cách mạng vô sản

0.5

- Đầu năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời Tiếp thu những kinh nghiệm của cách mạng tháng Mười Nga, Đảng đã lấy công nông làm gốc, lãnh đạo cách mạng Việt Nam đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác…

0.5

3 Tình bày những biểu hiện nói lên sự phát triển của thủ công

nghiệp và thương nghiệp thời Lý, Trần, Lê? Nguyên nhân

dẫn tới sự phát triển đó?

2.5

*Những biểu hiện nói lên sự phát triển của thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Lý, Trần, Lê

- Thủ công nghiệp: phát triển nhanh chóng

+ Thủ công nghiệp nhân dân: Các nghề thủ công cổ truyền (đúc đồng, rèn sắt, gốm sứ, tơ lụa…) phát triển đa dạng với chất lượng sản phẩm ngày càng cao Ngoài ra còn có các nghề như tô tượng, chạm khắc đá, làm đồ vàng bạc, trang sức, làm giấy… Việc khai thác tài nguyên được chú trọng (bạc, đồng, thiếc…) Các làng nghề thủ công bước đầu hình thành (Bát Tràng, Thổ Hà, Chu Đậu, Huê Cầu…) tuy còn gắn chặt với nông nghiệp

0.5

+ Thủ công nghiệp nhà nước: các quan xưởng (cục bách tác) được thành lập, ngày càng phát triển do nhu cầu nhiều mặt của nhà nước:

đúc tiền, rèn vũ khí, đóng thuyền chiến, xây dựng cung điện, may phẩm phục…

0.25

- Thương nghiệp: khá phát triển

+ Nội thương: việc giao lưu buôn bán giữa các làng, các vùng nhộn 0.5

nhịp Hệ thống chợ (chợ làng, chợ huyện, chợ chùa…) ngày càng phát triển Một số đô thị lớn xuất hiện, tiêu biểu là Thăng Long

+ Ngoại thương: buôn bán khá nhộn nhịp với Trung Quốc và các nước phương Nam (Ấn Độ, Gia Va, Xiêm) Một số điểm trao đổi hàng hóa cũng hình thành ở biên giới Việt - Trung (Khâm Châu, Hoành Sơn…) Nhiều thương cảng lớn hình thành, hoạt động nhộn nhịp như: Vân Đồn (Quảng Ninh), Lạch Trường (Thanh Hóa)…

0.5

*Nguyên nhân phát triển

Kinh tế nông nghiệp khởi sắc tạo tiền đề điều kiện cho kinh tế thủ công nghiệp, thương nghiệp phát triển 0.25

Do thống nhất hệ thống tiền tệ đo lường

0.25

Sự quan tâm của nhà nước đối với thương nghiệp:

0.25

4 Hai xu hướng bạo động và cải cách trong khuynh hướng dân chủ tư sản có làm suy yếu phong trào yêu nước ở nước ta hồi

đầu thế kỉ XX không? Tại sao?

3.0

- Vào đầu TK XX, phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta diễn ra sôi nổi, quyết liệt, liên tục, đi theo khuynh hướng dân chủ tư

sản quy tụ vào 2 xu hướng cứu nước chính là xu hướng bạo động mà tiêu biểu là phong trào Đông du của Phan Bội Châu và xu hướng cải cách mà tiêu biểu là phong trào Duy tân của Phan Châu Trinh

0.5

Nhưng không làm suy yếu phong trào yêu nước ở nước ta mà còn bổ sung cho nhau, hỗ trợ cho nhau tạo nên 1 làn sóng đấu tranh giải phóng dân tộc sôi nổi ở nước ta hồi đầu TK XX Khẳng định như vậy

là vì:

Thứ 1: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà phong trào yêu nước ở nước ta đã xác định được đúng đắn đối tượng, kẻ thù của dân tộc ta lúc này là thực dân Pháp và chế độ vua quan phong kiến nhà

Nguyễn

0.5

+ Thứ 2: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà mục tiêu của phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta đúng đắn hơn, rõ ràng hơn

0.5

+ Thứ 3: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà lực lượng tham

gia trong phong trào yêu nước ở nước ta hồi đầu TK XX đông đảo hơn bao gồm nhiều giai cấp, tầng lớp trong xã hội

0.5

+ Thứ 4: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà hình thức và phương pháp đấu tranh của nhân dân ta hồi đầu TK XX phong phú hơn với nhiều hình thức đấu tranh mới

0.5

=>Cả 2 xu hướng trên đã kết hợp với nhau, bổ sung hỗ trợ cho nhau tạo nên 1 phong trào yêu nước hết sức sôi nổi ở nước ta hồi đầu TK

XX Sự thất bại của 2 xu hướng đó cũng là cơ sở thực tiễn hết sức

0.5

sinh động mách bảo người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành ra

đi tìm con đường cứu nước mới đúng đắn cho dân tộc

5 Chứng minh phong trào Cần Vương (1885-1896) đã đánh dấu bước phát triển của cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp trong nửa sau thế

kỉ XIX.

3.0

- Từ 1858 - 1884, phong trào đấu tranh chống Pháp diễn ra trong hoàn cảnh: Pháp đang từng bước xâm lược nước ta, triều đình nhà Nguyễn chưa hoàn toàn đầu hàng Phong trào diễn ra theo tiến trình xâm lược của thực dân Pháp, mang tính chất tự phát, cục bộ, thiếu sự lãnh đạo thống nhất

0.5

- Phong trào Cần Vương (1885 - 1896), đánh dấu bước phát triển của phong trào yêu nước chống thực dân Pháp nửa sau thế kỉ XIX 0.25 + Nhiệm vụ: Đánh đuổi thực dân Pháp và phong kiến đầu hàng

0.25 + Mục tiêu: ngay từ đầu mục tiêu của phong trào là chống Pháp và

chống phong kiến đầu hàng giành quyền tự chủ, khôi phục chế độ phong kiến Khi vua Hàm Nghi bị bắt, phong trào thể hiện tính dân

tộc sâu sắc Trong khi phong trào nông dân Yên Thế cùng thời chỉ

chống Pháp và bảo vệ quê hương

0.25

+ Lãnh đạo: là tầng lớp quan lại, văn thân, sĩ phu yêu nước hưởng ứng chiếu Cần vương và một số thổ hào địa phương Giai đoạn đầu (1885-1888) đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của vua hàm nghi Giai đoạn sau đặt dưới sự lãnh đạo của văn thân sĩ phu, yêu nước

0.25

+ Lực lượng tham gia: Một bộ phận quan lại, văn thân, sĩ phu và đông

đảo quần chúng nhân dân, chủ yếu là nông dân 0.25 + Qui mô: Phong trào diễn ra trên phạm vi cả nước, mạnh nhất là Bắc

Kì và Trung Kì với hàng trăm cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ Trong khi nông dân Yến thế chỉ tập hợp được chủ yếu là nông dân một số địa phương

0.25

+ Phương pháp, tổ chức đấu tranh: Có nét sáng tạo biết dựa vào địa

thế của địa phương để lựa chọn cách đánh phù hợp, có tổ chức lực lượng, có sự chuẩn bị (tiêu biểu là khởi nghĩa Hương Khê), chủ yếu là đấu tranh vũ trang, gây cho thực dân Pháp gặp nhiều khó khăn trong việc bình định và cai trị nước ta

0.25

+ Tính chất: Là phong trào yêu nước dưới ngọn cờ phong kiến mang tính tự giác, có tinh thần dân tộc và nhân dân sâu sắc 0.25

+ Kết quả: phong trào kéo dài hơn 10 năm, gây cho địch nhiều thiệt

hại nhưng cuối cùng thất bại Tuy vậy để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các giai đoạn đấu tranh tiếp sau

0.5

6 Tại sao nói: Cuộc khai thác thuộc địa lần I của thực dân Pháp đã tạo điều kiện bên trong cho cuộc vận động giải phóng dân tộc 3.0

theo khuynh hướng mới ở đầu thế kỷ XX?

* Cuộc khai thác thuộc địa lần I của thực dân Pháp(1897-1914) đã

tạo điều kiện bên trong cho cuộc vận động giải phóng dân tộc tho

khuynh hướng mới ở đầu thế kỷ XX vì:

0,25

- Chuyển biến kinh tế: cơ cấu kinh tế VN có sự thay đổi, phương thức

sản xuất TBCN từng bước du nhập vào VN, bên cạnh phương thức

bóc lột phong kiến tạo cơ sở kinh tế cho sự du nhập khuynh hướng

cứu nước mới

0.25

- Xã hội: VN trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến Các giai cấp

cũ của xã hội vẫn tồn tại và có sự phân hóa, những lực lượng xã hội

mới, giai tầng mới xuất hiện như giai cấp công nhân, tầng lớp tư sản

và tiểu tư sản ,họ có suy nghĩ và hành động cứu nước mới

0.5

- Giai cấp địa chủ phân hóa: một bộ phận địa chủ được thực dân Pháp

dung dưỡng, trở nên giàu có và làm tay sai cho chúng Địa chủ vừa và

nhỏ còn có tinh thần yêu nước

0.25

- Giai cấp nông dân vừa bị thực dân Pháp và phong kiến bóc lột là

lực lượng to lớn trong phong trào chống Pháp 0.25

- Giai cấp mới xuất hiện: Giai cấp công nhân: do nền công nghiệp

thuộc địa mới hình thành là cơ sở cho sự ra đời của đội ngũ công nhân

Việt Nam

0.25

+ Lực lượng của họ còn non trẻ, ngay từ khi ra đời đã tham gia đấu

tranh chống Pháp và hưởng ứng các phong trào do các tầng lớp khác

lãnh đạo

0.25

- Tầng lớp mới ra đời: tầng lớp Tư sản một số sỹ phu yêu nước chịu

ảnh hưởng của tư tưởng tư sản từ bên ngoài tầng lớp Tiểu tư sản

gồm những người buôn bán nhỏ, chủ xưởng nhỏ ,đây là lực lượng xã

hội mới

0.5

- Những chuyển biến về kinh tế, xã hội Việt Nam đã tạo cơ sở kinh tế,

xã hội bên trong để tiếp nhận những tư tưởng dân chủ tư sản bên

ngoài, làm cho cuộc vận động giải phóng dân tộc ở Việt Nam đầu thế

kỉ XX phát triển theo khuynh hướng mới, đó là khynh hướng dân chủ

tư sản

0.5

7 Nêu đặc điểm nổi bật về sự thành lập vương triều nhà Nguyễn vào đầu thế kỉ XIX 2.5

Thế giới: Thế kỉ XIX chủ nghĩa tư bản phương Tây có bước phát

triển mạnh mẽ nền kinh tế tư bản chủ nghĩa, thúc đẩy các nước này

đẩy mạnh quá trình xâm chiếm thuộc địa, giành giật thị trường Điều

này đặt các quốc gia phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng

đứng trước nguy cơ bị xâm lược

1.0

Trong nước:

- Năm 1802 Nguyễn Ánh lên ngôi hoàng đế với niên hiệu là Gia

Long, vương triều nhà Nguyễn được thành lập từ 1802 đến năm 1945

0,5

- Trong lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam những dòng họ thành lập

vương triều mới thường là sau khi lãnh đạo nhân dân lật đổ ách thống

trị của ngoại bang (triều Lê) hoặc thay thế vương triều đã thoái hóa

(triều Lý, Trần) nhưng triều Nguyễn được dựng lên lại là kết quả của

cuộc đấu tranh giữa các thế lực phong kiến suy đồi, được tư bản Pháp

giúp sức, lật đổ phong trào nông dân Tây Sơn – một phong trào nông

dân tiến bộ đấu tranh vì quyền lợi của giai cấp và dân tộc Bởi vậy

ngay từ khi ra đời triều Nguyễn đã có sự đối lập sâu sắc với nhân dân

0,25

- Khác với sự thành lập triều Lý (thế kỉ XI), triều Trần (thế kỉ XII),

triều Lê (thế kỉ XV) Triều Nguyễn được thành lập trong bối cảnh chế

độ phong kiến đã trở nên lỗi thời, lạc hậu (trên thế giới các cuộc cách

mạng tư sản đã diễn ra rộng khắp, CNTB được thiết lập, cách mạng

công nghiệp đã nổ ra) Hơn thế nữa lúc này chế độ phong kiến Việt

Nam đã lâm vào khủng hoảng trầm trọng và toàn diện, những cơ sở

tồn tại của chế độ phong kiến về kinh tế, xã hội đều suy yếu nghiêm

trọng

0,5

+ Cơ sở kinh tế của chế độ phong kiến: ruộng đất công bị địa chủ tăng

+ Cơ sở xã hội: giai cấp địa chủ chiếm đoạt ruộng đất của nông dân…

=> Bối cảnh thế giới và trong nước cùng đặc điểm ra đời trên đã đặt

nhà Nguyễn đứng trước nhiều thách thức, bên cạnh đó cũng giúp

chúng ta có những đánh giá đúng đắn về triều Nguyễn trong quá trình

Pháp xâm lược Việt Nam

0,25