Luận văn Vấn đề đạo đức cách mạng của người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay docx

Luận văn Vấn đề đạo đức cách mạng của người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay... Như vậy, đứng về phương diện đạo đức cán bộ nói chung, cán

Luận văn Vấn đề đạo đức cách mạng của

người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc trong điều kiện kinh tế thị

trường hiện nay

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đạo Đức là một hình thái ý thức xã hội, nó được bắt nguồn từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội Đạo Đức có vị trí, vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở mỗi quốc gia, dân tộc

Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã, đang diễn ra sâu sắc và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ của thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước, tiến đến mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh" Từ đó đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cấp

có đức, có tài, vừa hồng vừa chuyên, ngang tầm, đáp ứng yêu cầu của nhiệm

vụ cách mạng

Bác Hồ đã dạy: "Cán bộ là gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém " Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng, không có đạo đức cách mạng thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Đạo đức là nền tảng là gốc của mọi cán bộ, đảng viên Có đạo đức cách mạng, có lối sống giản dị trong sạch, lành mạnh, cán

bộ đảng viên sẽ có uy tín, có điều kiện hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình

Tuy nhiên, đứng trước sự thay đổi to lớn của nền kinh tế thị trường một

bộ phận cán bộ, đảng viên đã thoái hoá biến chất, làm suy giảm lòng tin của quần chúng nhân dân với Đảng, với chế độ

Tại Đại hội lần thứ VII, Đảng ta đã nhận định: "Sự suy thoái về phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên rất nghiêm trọng"

Đại hội lần thứ VIII đánh giá sự sa sút về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống diễn ra nghiêm trọng hơn: "Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai nhạt lý tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí,

kém ý thức tổ chức kỷ luật, sa đoạ về đạo đức lối sống" và "Điều đáng lo ngại không ít cán bộ, đảng viên phai nhạt lý tưởng cách mạng, tha hoá về phẩm chất đạo đức"

Đảng ta đã đưa ra nhiều biện pháp để khắc phục tình trạng tiêu cực nêu trên Song đến nay tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ đảng viên vẫn còn rất nghiêm trọng

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng ta đã nhận định: "Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức còn diễn ra nghiêm trọng" [17, tr.80-81], Đại hội Đảng lần thứ X nhấn mạnh: "Đấu tranh phòng chống tham nhũng lãng phí là một nhiệm vụ trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, nhiệm vụ trực tiếp, thường xuyên của cả hệ thống chính trị

và toàn xã hội" [20, tr.286-287]

Trước tình hình đó, việc nâng cao đạo đức cách mạng của người cán

bộ, lãnh đạo quản lý là việc cần thiết và cấp bách Tình hình đạo đức cán bộ lãnh đạo quản lý ở tỉnh Vĩnh Phúc cũng không nằm ngoài cái chung đó Vì

thế, để góp phần nhỏ bé vào việc giải quyết vấn đề này tôi lựa chọn đề tài: "

Vấn đề đạo đức cách mạng của người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay "

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề đạo đức đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng đặc biệt quan tâm trong quá trình đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên Nhiều bài viết, bài nói của Người đã trở thành những công trình nghiên cứu về đạo đức cách mạng như:

- "Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng", Nxb Sự thật, Hà Nội 1976

- "Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề đạo đức cách mạng", Nxb Thông

tin lý luận, Hà Nội, 1986

- "Hồ Chí Minh về đạo đức", Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993

Tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh đã được một số tác giả nghiên cứu trên cơ sở học tập đạo đức, phong cách làm việc của Người, đề xuất các giải pháp xây dựng đạo đức mới:

- "Học tập đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh", Nxb Thông tấn, Hà Nội, 2004

- "Đạo đức, phong cách, lề lối làm việc của công chức theo tư tưởng

Hồ Chí Minh", Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội 1998 - Thang Văn Phúc chủ

biên

- Giáo trình: "Đạo đức học Mác - Lênin" GS, TS Nguyễn Ngọc Long

và PGS.TS Nguyễn Thế Kiệt (Chủ biên) - Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh - Viện triết học - Nxb Lý luận chính trị Hà Nội 2004

- "Kết hợp chặt chẽ giáo dục lý luận với xây dựng đạo đức mới của

người cán bộ, lãnh đạo quản lý", GS.TS Nguyễn Ngọc Long, tạp chí lý luận

chính trị, số 4-2001

Một số tác giả có các bài viết về mối quan hệ giữa kinh tế và đạo đức đồng thời khẳng định các giá trị đạo đức luôn chịu tác động hai mặt từ môi trường kinh tế Qua đó các tác giả cũng đã chỉ ra sự phức tạp của các vấn đề đạo đức xã hội; đạo đức mới vừa phải đấu tranh với các hệ thống đạo đức khác, vừa phải đấu tranh tự đổi mới trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay

- "Quan hệ kinh tế và đạo đức trong việc định hướng các giá trị đạo

đức hiện nay" Nguyễn Thế Kiệt, Tạp chí Triết học, tháng 6/1996

- "Sự tác động hai mặt của cơ chế thị trường đối với đạo đức người cán

bộ quản lý" Nguyễn Tĩnh Gia, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, tháng 2/1997

- "Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường

với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý ở nước ta hiện nay",

Nguyễn Chí Mỳ (Chủ biên) Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999

- "Nhân tố tác động và xu hướng biến đổi đạo đức, lối sống trong cán

bộ đảng viên", Tô Huy Rứa, Tạp Chí cộng sản, số 33, (11-2003)

- "Tiêu chuẩn của người cán bộ lãnh đạo chính trị hiện nay", Trần Văn

Phòng, Tạp chí Lý luận chính trị, số 5-2003

Dưới tác động của nền kinh tế thị trường, có ảnh hưởng rất lớn tới đạo đức cán bộ lãnh đạo quản lý Bởi vậy, trong những năm gần đây có nhiều tác giả đi vào nghiên cứu vấn đề đạo đức, đạo đức của người cán bộ trong điều kiện kinh tế thị trường (thông qua các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ triết học)

- "Xây dựng đạo đức mới cho cán bộ, lãnh đạo quản lý trong điều kiện

kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay" (Qua thực tế ở tỉnh Kiên Giang),

Nguyễn Văn Quyết, Luận án Tiến sĩ triết học, Hà Nội, 2000

- "Vấn đề đạo đức cách mạng của người cán bộ hậu cần quân đội nhân

dân Việt Nam trong điều kiện hiện nay", Hà Nguyên Cát, Luận án Tiến sĩ triết

học, Hà Nội, 2000

- "Vấn đề đạo đức cách mạng cho người cán bộ chủ chốt ở tỉnh Đắk

Lak trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay", Nguyễn Tuyền Quang, Luận

văn triết học, Hà Nội 2003

- "Vấn đề đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong điều kiện

kinh tế thị trường hiện nay" (Qua thực tế ở tỉnh Hưng Yên), Bùi Văn Hà,

Luận văn Thạc sĩ triết học, Hà Nội, 2004

- "Vấn đề đạo đức cách mạng của cán bộ - Đảng viên hiện nay" (Qua

thực tế ở tỉnh Thanh Hoá), Đỗ Thị Toán, Luận văn triết học, Hà Nội, 2006

Trong các công trình này, các tác giả đã đưa ra những chuẩn mực đạo đức, những nguyên tắc và yêu cầu đạo đức cách mạng của cán bộ, lãnh đạo quản lý Các tác giả cũng thống nhất khi luận giải việc giáo dục đạo đức nói

chung và giáo dục đạo đức cách mạng nói riêng phải trên cơ sở của môi trường kinh tế, văn hoá xã hội nhất định Từ đó đưa ra những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý hiện nay

Trên thực tế, ở Vĩnh Phúc trong những năm qua cùng với sự hội nhập, phát triển kinh tế của cả nước, Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Phúc đã gặt hái được những thành tựu đáng kể trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội Hiện thực đó đã được thông qua các văn bản, đánh giá tổng kết của Vĩnh Phúc và được Đảng, Nhà nước công nhận

Song, thực tế cho thấy tình trạng suy thoái đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên ở Vĩnh Phúc nói riêng và cả nước nói chung trong những năm qua không giảm Vấn đề đặt ra là: Nguyên nhân sâu xa nào khiến cho những giải pháp của chúng ta đề ra chưa được thực hiện một cách có hiệu quả

Cho nên việc nghiên cứu vấn đề đạo đức, xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý nói chung, ở Vĩnh Phúc nói riêng cần tiếp tục làm sáng tỏ thêm Từ đó có những giải pháp chủ yếu để xây dựng đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ này

3 Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích

Qua thực tế ở Vĩnh Phúc, luận văn đã phân tích thực trạng, nguyên nhân tình hình đạo đức của cán bộ lãnh đạo quản lý, từ đó đưa ra những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ này ở Vĩnh Phúc hiện nay

- Đưa ra những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức cách mạng của cán bộ lãnh đạo quản lý trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay ở Vĩnh Phúc

Luận văn chủ yếu dựa vào quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, đường lối chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước ta về đạo đức, đạo đức cách mạng, đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý Ngoài ra luận văn có tham khảo kế thừa các kết quả ở những công trình nghiên cứu đã được công bố có liên quan đến nội dung của đề tài

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn có sử dụng các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, trong đó tư tưởng chỉ đạo và phương pháp của luận văn là quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Luận văn sử dụng một số phương pháp cụ thể, trong đó chủ yếu là phương pháp lịch sử - lôgíc, phương pháp phân tích điều tra xã hội học, phương pháp so sánh

5 Đóng góp mới về khoa học của luận văn

- Làm rõ yêu cầu đạo đức cách mạng của cán bộ lãnh đạo quản lý trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

- Làm rõ thực trạng đạo đức của cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức cách mạng của cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay

6 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Góp phần vào việc nghiên cứu những vấn đề lý luận về đạo đức, đạo đức cách mạng của người cán bộ lãnh đạo quản lý, bổ sung thêm những cơ sở khoa học có thể tham khảo cho việc hoạch định chiến lược và chính sách cụ thể liên quan đến vấn đề đạo đức của cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay

Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy môn: Triết học; Kinh tế chính trị; Đạo đức; Văn hoá xã hội trong Trường Chính trị tỉnh; Đại học Sư phạm; Trung học chuyên nghiệp ở tỉnh Vĩnh Phúc

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 2 chương, 4 tiết

Chương 1

Tầm quan trọng và yêu cầu đạo đức cách mạng của cán bộ lãnh đạo quản lý trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt

Nam hiện nay

1.1 Đạo đức cách mạng và tầm quan trọng của đạo đức cách mạng ở đội ngũ cán

bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay

1.1.1 Đạo đức và đạo đức cách mạng

Lịch sử xã hội loài người khẳng định đạo đức luôn luôn là một động lực tinh thần to lớn đối với sự phát triển tiến bộ của xã hội, các giai cấp khác nhau đều đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đức nhằm điều chỉnh các hành vi

và cách ứng xử của con người phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội

Cùng với sự vận động, biến đổi của tồn tại xã hội, đạo đức cũng có những biến đổi, đã tồn tại nhiều những quan niệm đạo đức khác nhau, thậm chí đối lập nhau

Quan điểm duy tâm, tôn giáo cho rằng: Đạo đức là những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực rút ra từ những lực lượng siêu nhiên hay những bản tính

trừu tượng "ý niệm tuyệt đối", "thượng đế"… rồi đem áp dụng vào đời sống hiện thực của con người mà không xuất phát từ điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội

Đến các nhà duy vật trước Mác, khi đi vào nghiên cứu những vấn đề đạo đức họ cũng chưa thoát khỏi những quan điểm duy tâm hoặc lại rơi vào quan điểm siêu hình

Mặc dù, các quan niệm về đạo đức của các nhà triết học trước Mác còn nhiều hạn chế nhưng họ cũng có những đóng góp nhất định cho quan niệm đúng đắn, khoa học về phạm trù đạo đức sau này

Đạo đức học mác xít cho rằng: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội,

là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh

dư luận xã hội

ở Việt Nam, theo từ điển tiếng Việt (Hà Nội 1997) thì: "Đạo đức là những tiêu chuẩn, quy tắc được dư luận xã hội thừa nhận, quy định hành vi, quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội"

Theo Trần Hậu Kiêm: "Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình vì lợi ích xã hội, hạnh phúc của con người trong mối quan hệ giữa con người và con người, giữa cá nhân và tập thể hay toàn xã hội" [29, tr.7]

Đạo đức với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh tồn tại xã hội, phản ánh hiện thực đời sống đạo đức xã hội

Theo Mác - Ăng ghen, con người hoạt động tức là đã sản xuất ra các tư liệu vật chất cần thiết cho đời sống sinh hoạt trước khi sáng lập ra các thứ lý luận và nguyên tắc bao gồm cả triết học và luân lý học Chế độ kinh tế xã hội

là nguồn gốc của quan điểm về đạo đức con người Sự phát sinh, phát triển

của đạo đức xét đến cùng là một quá trình do sự phát triển của phương thức sản xuất quyết định

Đạo đức chính là một phương thức điều chỉnh hành vi của con người,

sự đánh giá hành vi con người theo khuôn chuẩn mực và quy tắc đạo đức biểu hiện thành những khái niệm về: Thiện - ác; Vinh - Nhục; Chính nghĩa - Phi nghĩa Những khuôn phép và quy tắc đạo đức là yêu cầu của cả xã hội hoặc của một giai cấp nhất định để đề ra cho hành vi mỗi cá nhân

ở đây, trách nhiệm cá nhân về mặt đạo đức biểu hiện trước hết là gánh chịu sự đánh giá của dư luận xã hội về sự tự lựa chọn các hành vi đạo đức của mình Sau nữa, nó còn được phán xử bởi chính lương tâm con người về những mục đích động cơ thầm kín của bản thân mình Trên cơ sở đó mà nhận thức được những giá trị đạo đức chân thực và định hướng hoạt động của mình phù hợp với lợi ích của xã hội và người khác

Một con người được giáo dục để có những phẩm chất tốt đẹp, có thái

độ hành vi cư xử phù hợp các chuẩn mực đạo đức của xã hội được coi là người có đạo đức

Đạo đức là vấn đề thường xuyên được đặt ra và giải quyết nhằm đảm bảo cho các cá nhân, cộng đồng tồn tại và phát triển Là một thành viên của

xã hội, mỗi chúng ta phải suy nghĩ và tìm ra những con đường, cách thức và phương tiện về chuẩn mực, giá trị đạo đức nhất định nhằm kết hợp chặt chẽ giữa lợi ích cá nhân với lợi ích của cộng đồng Từ đó đảm bảo cho sự tồn tại, phát triển của chính mình và của cộng đồng Đạo đức trở thành mục tiêu đồng thời cũng là động lực để phát triển xã hội

Đạo đức có các chức năng cơ bản sau:

Thứ nhất: Chức năng điều chỉnh hành vi:

Loài người sáng tạo ra nhiều phương thức điều chỉnh hành vi trong đó

có chính trị, pháp quyền và đạo đức

Chính trị điều chỉnh hành vi giữa các giai cấp, các dân tộc, các quốc gia bằng các biện pháp đặc trưng như: ngoại giao, kinh tế, hành chính, bạo lực

Pháp quyền và đạo đức điều chỉnh hành vi trong quan hệ giữa các cá nhân với cộng đồng bằng các biện pháp đặc trưng là pháp luật và dư luận xã hội, lươgn tâm Sự điều chỉnh này có thể thuận chiều, có thể ngược chiều

Đạo đức đòi hỏi từ tối thiểu đến tối đa đối với các hành vi cá nhân phương thức điều chỉnh là bằng dư luận xã hội và lương tâm Những chuẩn mực đạo đức bao gồm cả chuẩn mực ngăn cấm và cả chuẩn mực khuyến khích

Vậy: Chức năng điều chỉnh hành vi của đạo đức bằng dư luận xã hội và lương tâm đòi hỏi từ tối thiểu tới tối đa hành vi con người đã trở thành đặc trưng riêng để phân biệt đạo đức với các hình thái ý thức khác, các hiện tượng

xã hội khác và lâm thành cái không thể thay thế của đạo đức

Thứ hai: Chức năng giáo dục:

Con người là sản phẩm của lịch sử, đồng thời là chủ thể của lịch sử Con người tạo ra hoàn cảnh đến mức nào thì hoàn cảnh cũng tạo ra con người đến mức ấy

Trong xã hội có giai cấp hình thành và tồn tại nhiều hệ thống đạo đức khác nhau luôn tác động đến các cá nhân Môi trường đạo đức tác động đến các cá nhân bằng nhận thức đạo đức và thực tiễn đạo đức Nhận thức đạo đức

để chuyển hoá đạo đức xã hội thành ý thức đạo đức cá nhân Thực tiễn đạo đức là hiện thực hoá nội dung giáo dục bằng hành vi đạo đức Các hành vi đạo đức lặp đi lặp lại trong đời sống xã hội và cá nhân làm cho cả đạo đức cá nhân và xã hội được củng cố, phát triển trở thành thói quen, truyền thống, tập quán đạo đức

Hiệu quả giáo dục đạo đức phụ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội, cách thức tổ chức, đào tạo mức độ tự giác của chủ thể và đối tượng giáo dục trong quá trình giáo dục

Giáo dục đạo đức gắn với tiến bộ đạo đức ở chỗ:

Sự hoàn thiện của cấu trúc đạo đức và mức độ phổ biến nhân đạo hoá các quan hệ xã hội, nó sẽ giúp chủ thể lựa chọn, đánh giá đúng hiện tượng xã hội, tự đánh giá đúng bản thân mình Khi đã có sự tự nhận thức, tự đánh giá đúng thông qua mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ, nội dung, phương thức, hình thức của quá trình giáo dục sẽ giúp mỗi cá nhân và cả cộng đồng tạo ra các hành vi và thực tiễn đạo đức đúng Bởi vì con người luôn luôn vươn tới Chân

- Thiện - Mỹ

Như vậy: Chức năng giáo dục của đạo đức cần được hiểu một mặt

"Giáo dục lẫn nhau trong cộng đồng"; giữa cá nhân và cá nhân, giữa cá nhân

và cộng đồng Mặt khác, là sự "tự giáo dục" ở cả cấp độ cá nhân lẫn cấp độ cộng đồng

Sự nhận thức của đạo đức có đặc điểm:

Hành động đạo đức tiếp liền sau nhận thức giá trị đạo đức, trong đa số trường hợp quá trình đó có sự hoà quyện ý thức đạo đức với hành động đạo đức ở hình thái ý thức xã hội khác, chẳng hạn như khoa học thì việc ứng dụng các thành tựu khoa học có khoảng cách về không gian và thời gian

Nhận thức của đạo đức là quá trình vừa hướng ngoại và vừa hướng nội Nhận thức hướng ngoại ấy chuẩn mực, giá trị, đời sống đạo đức của xã hội làm đối tượng Đó là hệ thống giá trị thiện và ác, trách nhiệm và nghĩa vụ, hạnh phúc và ý nghĩa cuộc sống…, những "cách thức và phương tiện" tạo ra các giá trị đạo đức Nhờ sự nhận thức này mà chủ thể nhận thức đã chuyển hoá được những chuẩn mực đạo đức của xã hội như là cái chung thành ý thức đạo đức của cá nhân như là cái riêng

Nhận thức hướng nội (tự nhận thức), lấy bản thân mình - chủ thể đạo đức - làm đối tượng nhận thức Đây là quá trình tự đánh giá, tự thẩm định, tự đối chiếu những nhận thức, hành vi, đạo đức của mình với những chuẩn mực giá trị chung của cộng đồng Từ cách nhận thức này mà chủ thể hình thành, phát triển thành các quan điểm và nguyên tắc sống: sáng tạo hay thụ động, hy sinh hay hưởng thụ, vị tha hay vị kỷ, hướng thiện hay sa vào cái ác…

Trong quá trình tự nhận thức, vai trò của dư luận xã hội và lương tâm là rất lớn Dư luận xã hội là sự bình phẩm, đánh giá từ phía xã hội đối với chủ thể, còn lương tâm là sự tự phê bình Cả hai đều giúp chủ thể tái tạo lại giá trị đạo đức của mình - giá trị mà xã hội mong muốn

Tự nhận thức giúp chủ thể ý thức được trách nhiệm của mình và sẵn sàng để hoàn thành trách nhiệm đó Trong cuộc sống có vô số những trách nhiệm như vậy Nó luôn tự đặt ra trong quan hệ phong phú giữa chủ thể đạo đức với xã hội, gia đình, bạn bè, đồng chí, đồng đội, tập thể, dân tộc, giai cấp,

tổ quốc

Tóm lại: Đạo đức là yếu tố cốt lõi của nhân cách con người, nó có vai

trò rất quan trọng trong đời sống xã hội, nó là phương thức cơ bản để điều chỉnh hành vi của con người, làm cho cá nhân và xã hội cùng tồn tại và phát triển Vì vậy mà các giai cấp, các tập đoàn xã hội tiến bộ bao giờ cũng sử

dụng đạo đức như là một trong những công cụ, động lực để thúc đẩy kinh tế -

xã hội phát triển

Về mặt lịch sử, đạo đức mới đã tồn tại và phát triển trước khi tồn tại xã hội XHCN, nó được hình thành từ cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản, nhằm thiết lập địa vị thống trị của mình Chính nội dung của cuộc đấu tranh đó quy định sự phát triển nội dung của đạo đức cộng sản Trong quá trình xây dựng CNXH, đạo đức mới hình thành và phát triển

từ đạo đức cách mạng của giai cấp vô sản và ngày càng trở thành đạo đức chung của nhân dân, và trong tương lai trở thành đạo đức chung của nhân loại

là đạo đức cộng sản sau khi đã đi qua giai đoạn trung gian của nó là đạo đức XHCN

Để nhấn mạnh vai trò nhân tố tinh thần của đạo đức mới góp phần vào thắng lợi của cách mạng XHCN; để phù hợp với thực tiễn cách mạng XHCN trong thời đại ngày nay, trong luận văn này chủ yếu sử dụng khái niệm "đạo đức cách mạng" theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đạo đức cách mạng khi xác định được chủ thể của nó, đặc trưng, vị trí, chức năng cơ bản của nó ta có thể quan niệm như sau:

Đạo đức cách mạng là đạo đức của giai cấp công nhân phản ánh lợi ích cơ bản của họ trong quá trình vận động của lịch sử tiến lên xã hội XHCN, góp phần đoàn kết tất cả những lực lượng cách mạng thủ tiêu tận gốc mọi sự bóc lột và áp bức, xây dựng xã hội mới - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Đạo đức cách mạng không ngừng được củng cố và phát triển cùng với

sự thắng lợi ngày càng to lớn của cách mạng XHCN, của phương thức sản xuất XHCN, trở thành nền đạo đức chung của loài người Tuy nhiên nó cũng không phải là nền đạo đức tuyệt đối chân chính cuối cùng, nhưng hiện nay nó đang tiêu biểu cho sự lật đổ hiện tại, biểu hiện cho lợi ích của tương lai… là thứ đạo đức có một số lượng nhiều nhất những nhân tố hứa hẹn một sự tồn tại lâu dài

1.1.2 Tầm quan trọng của đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý hiện nay ở Việt Nam

Danh từ "cán bộ" có gốc Hán - Việt xuất hiện trong đời sống xã hội nước ta, đã để lại dấu ấn tốt đẹp trong lịch sử cách mạng Việt Nam đặc biệt từ khi có Đảng lãnh đạo

Vậy "Cán bộ" có thể định nghĩa là: "Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường, không có chức vụ"

Chế độ xã hội nào cũng chú ý, quan tâm đến cán bộ, vì nó liên quan đến vận mệnh và sự hưng thịnh của mỗi chế độ, mỗi quốc gia ở nước ta, trong các thời kỳ cách mạng, cán bộ luôn là vấn đề nổi lên hàng đầu và giữ một vai trò hết sức trọng yếu Nó chẳng những có ý nghĩa quyết định đối với công tác xây dựng Đảng và việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng mà còn

là nhân tố quyết định trực tiếp sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, cán bộ "vừa là người lãnh đạo, lại vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân"

Đảng muốn lãnh đạo cách mạng phải có đường lối chính trị đúng đắn Nhưng để xây dựng được đường lối chính trị đúng đắn và làm cho đường lối trở thành hiện thực sinh động trong cuộc sống thì nhất thiết phải có đội ngũ cán bộ vững vàng, đủ sức giúp Đảng hoạch định đường lối và tổ chức thực hiện đường lối Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: "Cán bộ là cái dây truyền của bộ máy, nếu dây truyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn

bộ máy cũng bị tê liệt" [47, tr.275]

Cán bộ là người định ra đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đồng thời là người đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với nhân dân; vận động tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra, đưa đất nước ngày càng phát triển và tiến bộ Nhấn mạnh vấn

đề này, Đảng ta đã chỉ rõ, phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, trong Đảng, công tác cán bộ là một lĩnh vực quan trọng nhất, là khâu then chốt của vấn đề then chốt Và, việc nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý hiện nay là vấn đề vô cùng quan trọng

và cấp bách Vì:

Thứ nhất: Đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý có có tầm quan

trọng trong việc giáo dục, nêu gương - góp phần xây dựng nếp sống mới, các quan hệ xã hội mới ở cơ quan đơn vị Và, vai trò tấm gương đạo đức là hình thức sản xuất và tái sản xuất ra các giá trị đạo đức, các giá trị đó truyền từ thế

hệ này sang thế hệ khác Hồ Chí Minh thường dạy cán bộ đảng viên: Trước mắt quần chúng không phải ta cứ viết lên trán hai chữ "cộng sản" mà ta được

họ yêu mến Quần chúng chỉ yêu mến những người có tư cách đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước Do

đó, người cán bộ phải phấn đấu là con người mới, phải tiêu biểu mẫu mực trước quần chúng, trước nhân dân

Thứ hai: Nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý

không chỉ có ý nghĩa cấp bách mà còn là vấn đề chiến lược của quá trình thực hiện dân chủ hoá ở Việt Nam hiện nay Quá trình dân chủ hoá nó bắt nguồn từ nhu cầu khách quan thực hiện vai trò ngày càng tăng của quần chúng nhân dân Dân chủ hoá là quá trình có tính cách mạng nhằm khẳng định bản chất

ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa hướng tới con người và vì con người, tạo

ra những điều kiện tốt nhất để con người phát triển hài hoà toàn diện, là chủ thể thực sự của xã hội mới xã hội chủ nghĩa Bài học lấy dân làm gốc thực hiện phương châm: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra đã được Đảng ta

đề ra và thấm nhuần sâu sắc nội dung, ý nghĩa của dân chủ đó

Bằng tấm gương đạo đức của mình, người cán bộ lãnh đạo quản lý là người dẫn dắt quần chúng nhân dân khắc phục khó khăn trong đời sống kinh tế -

xã hội, phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, từng bước thực hiện mục tiêu "dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"

Thứ ba: Đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý có vai trò quan

trọng, tích cực trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng và tệ nạn xã hội Trong cơ chế thị trường hiện nay, bên cạnh những mặt tốt, mặt tích cực khẳng định con đường phát triển của đất nước, song mặt trái của cơ chế thị trường là mảnh đất tốt cho tham nhũng của một bộ phận cán bộ thoái hoá biến chất tăng nhanh Tham nhũng phổ biến hầu như trên tất cả các lĩnh vực và "đang gây nguy cơ trực tiếp quan hệ đến sự sống còn của hệ thống chính trị" trên thực tế không ít cán bộ, đảng viên sa ngã thoái hoá, tham ô tham nhũng, chiếm đoạt của công, làm thất thoát, thiệt hại tài sản, tiền của Nhà nước hoặc tham gia bảo kê cho các băng nhóm xã hội đen, nhà hàng khách sạn trá hình… Đảng ta chỉ rõ trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội có 4 nguy cơ trong đó nguy

cơ tham nhũng trở thành "quốc nạn" Vì vậy, trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay việc giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ đảng viên nói chung và cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng là vấn đề cơ bản nhất trong cuộc chống tham nhũng và tệ nạn xã hội Bởi vì đạo đức là gốc của người cách mạng, nó là phương thức điều chỉnh hành vi làm cho cá nhân và xã hội cùng tồn tại và phát triển

Thứ tư: Việc nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý

còn xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của bản thân đội ngũ này trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay

Nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội từ điểm xuất phát thấp nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu, lực lượng sản xuất lại hết sức thấp kém, trình độ tổ chức quản lý xã hội còn nhiều hạn chế Vậy đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng mà công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước đòi hỏi Thực tế trong những năm qua quá trình đổi

mới đất nước, đời sống nhân dân đã được cải thiện một cách rõ rệt, kinh tế xã hội đang ngày càng phát triển, chính trị ổn định, an ninh quốc phòng được củng cố và giữ vững xã hội chủ nghĩa Song xã hội đã và đang xuất hiện nhiều loại tệ nạn xã hội như: tham ô, tham nhũng, hối lộ, trốn thuế, buôn lậu, mại dâm, ma tuý và phá hoại những giá trị truyền thống dân tộc… Đặc biệt tệ nạn

xã hội xâm nhập ngày càng nhiều vào tầng lớp thanh thiếu niên, cán bộ cấp cao, cán bộ chủ chốt ở cơ sở… Thậm chí đe doạ sự tồn vong của giống nòi

Vì thế phải tăng cường tuyên truyền giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ nhân dân một cách thường xuyên liên tục, tăng cường thực hiện pháp luật một cách nghiêm minh Sự tiên phong gương mẫu của cán bộ lãnh đạo quản lý, năng lực tổ chức của họ có ý nghĩa rất lớn

1.2 Nội dung, yêu cầu đạo đức cách mạng của lãnh đạo quản lý trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

1.2.1 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và ảnh hưởng của nó đến đạo đức người lãnh đạo quản lý

1.2.1.1 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong lịch sử nhân loại, nền kinh tế thị trường ra đời, tồn tại và phát triển như một tất yếu kinh tế Nó là sự phát triển cao của kinh tế hàng hoá Thực chất, kinh tế thị trường là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, trong nền kinh tế này sản xuất cái gì ? sản xuất như thế nào ? sản xuất cho ai

xuất cũ kỹ lạc hậu; trình độ khoa học công nghệ thấp kẽm Hơn nữa đất nước

ta lại phải gánh chịu hậu quả của những cuộc chiến tranh kéo dài nên mất nhiều thời gian để khắc phục hậu quả chiến tranh

Vì vậy, cần phải tổ chức một phương thức sản xuất mới, một nền kinh

tế mới thì mới có thể đáp ứng được yêu cầu của thời đại Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ra đời là tất yếu

Sau khi đất nước thống nhất (1975) cho tới Đại hội đại biểu toàn quốc lấn thứ VI (1986), ở Việt Nam vẫn duy trì một nền kinh tế tự tức, tự cấp làm việc theo lối mệnh lệnh, hành chính, quan liêu Thực tế đất nước đã rơi vào cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội khá trầm trọng, sản xuất đình đồn, lạm phát tăng vọt, đất nước bị bao vây kinh tế, đời sống nhân dân hết sức khó khăn, lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng giảm sút

Trước tình hình đó, việc đổi mới cơ chế quản lý, đổi mới mô hình phát triển kinh tế trở thành đòi hỏi bức thiết của toàn xã hội Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) của Đảng, đánh dấu bước ngoặt trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam, bắt đầu của thời kỳ sự hình thành và phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Với tư tưởng chỉ đạo, xoá bỏ chế độ tập trung quan liêu bao cấp về kinh tế, chuyển sang phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Đến đại hội lần thứ IX của Đảng lại khẳng định "thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đó là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa" [17, tr.86] Đó là sự kết luận, là sự khẳng định qua thực tiễn sau gần 20 năm đổi mới

Tuy nhiên, trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đi lên từ điểm xuất phát thấp, khép kín nay chuyển sang thương trường với "sân bởi" rộng lớn, ngoài những mặt mạnh, mặt tích cực của nền kinh tế thị trường, chúng ta không thể không tránh khỏi những mặt trái của cơ chế ấy Chính mặt trái của kinh tế thị trường tạo điều kiện cho

tệ quan liêu, tham ô, tham nhũng gia tăng Không ít cán bộ, đảng viên thoái hoá, biến chất, suy đồi về đạo đức, lối sống

Bên cạnh đó, tình trạng phân hoá giàu nghèo trong xã hội có xu hướng tăng dần Theo số hiệu thống kê của tổng cục thống kê năm 2001, nếu chia dân số nước ta thành từng nhóm 20% số hộ có thu nhập cao nhất và 20% số

hộ có thu nhập thấp nhất thì sự chênh lệch giữa hai nhóm này trên phạm vi cả nước liên tục tăng

Thứ nhất: Đa dạng hoá sở hữu và phát triển các hình thức kinh tế ở

Việt Nam

Thứ hai: Phân công lao động xã hội và đẩy mạnh công nghiệp hoá -

hiện đại hoá

Thứ ba: Phát triển đồng bộ hệ thống thị trường ở Việt Nam và hướng

phát triển các loại thị trường trong những năm tới

Thứ tư: Đổi mới cơ chế, chính sách quản lý phù hợp với nền kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Thứ năm: Đổi mới về phân phối thu nhập và đảm bảo bình đẳng xã hội

trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Như vậy, phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phải có sự quản lý của Nhà nước, sự điều hành của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, Nhà nước không thể chủ quan, tuỳ tiện can thiệp và các quan hệ kinh tế mà phải tôn trọng, nhận thức và vận dụng đúng các quy luật kinh tế thị trường để quản lý nền kinh tế đó theo mục tiêu đã định

1.2.1.2 ảnh hưởng của kinh tế thị trường đến đạo đức người lãnh đạo quản lý

Cơ chế thị trường đang là hiện tượng có tính toàn cầu Ngày nay, không thể nói tới phát triển nếu như không chuyển sang nền kinh tế thị trường Nó tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, vừa có tính tích cực vừa có tính tiêu cực

ảnh hưởng của cơ chế thị trường đối với đạo đức nói chung và đạo đức người cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng là một hiện tượng hết sức phức tạp

Cơ chế thị trường được thực hiện với những dạng thức khác nhau, ở những quốc gia khác nhau, đồng thời mỗi quốc gia khi đi vào kinh tế thị trường có một trình độ phát triển kinh tế - xã hội với điểm xuất phát cũng khác nhau, nền văn hoá cũng khác nhau

* Mặt tích cực:

Một là: Nền kinh tế thị trường đề cao trách nhiệm cá nhân Nói đến đạo

đức của lãnh đạo quản lý trước hết là nói đến trách nhiệm cá nhân của họ điều đó biểu hiện ở trách nhiệm đối với công việc được giao phó, trách nhiệm đối với đơn vị mà mình lãnh đạo quản lý Đảm bảo tốt trách nhiệm cá nhân đó

là một chuẩn mực đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý Chuẩn mực giá

trị này không phải là điều gì mới mẻ nhưng điều muốn nói ở chỗ, trong nền kinh tế thị trường chuẩn mực đó trở nên cụ thể hơn, rõ ràng hơn Tinh thần trách nhiệm của người cán bộ lãnh đạo quản lý phải được biểu hiện ở công tác lãnh đạo quản lý Hiệu quả trong nền kinh tế thị trường được biểu hiện ra một cách rõ ràng, được cân đong, đo đếm một cách cụ thể Từ đó, một mặt khắc phục được cách xem xét đánh giá tinh thần trách nhiệm của người cán bộ lãnh đạo quản lý một cách chung chung trừu tượng, mặt khác làm cho "đức" và

"tài" gắn bó với nhau, hoà quyện vào nhau, đòi hỏi có nhau Nói đến tiêu chuẩn của người cán bộ lãnh đạo chính trị trong xã hội ta là nói đến "đức" và

"tài", trong đó "đức" là gốc Nhưng có "đức" mà không có "tài", không đủ năng lực điều hành công việc, hoặc không phấn đấu nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu của công việc, thì sớm muộn cũng bị kinh tế thị trường đào thải Kinh tế thị trường do đó có khả năng ngăn ngừa hiện tượng chạy chọt chức vụ của những kẻ hám danh vị, nó sắp đặt con người vào đúng vị trí công việc hợp với sở trường của mình

Hai là: Kinh tế thị trường làm cho động cơ và hiệu quả quản lý gắn

liền với nhau, thống nhất với nhau Gắn liền động cơ và hiệu quả là một chuẩn mực giá trị của hoạt động lãnh đạo quản lý trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Để phán xét một hành vi nào đó có phải là hành vi đạo đức hay không, trước hết phải xem xét động cơ, mục đích của hành vi đó Điều đó là hoàn toàn đúng đắn Tuy nhiên, nếu chỉ xuất p hát từ động cơ, mục đích của hành

vi để phán xét con người, mà thiếu đến sự cân nhắc đến hiệu quả của hành vi

đó thì lại rơi vào duy tâm, chủ quan ý chí Trước đây, ở mức độ nhất định khi đánh giá phẩm chất đạo đức của cán bộ nói chung, của cán bộ lãnh đạo chính trị nói riêng, chúng ta có phần quá nhấn mạnh động cơ, mục đích Vì nước, vì dân, vì CNXH đó là động cơ lý tưởng tốt đẹp

Ba là: Kinh tế thị trường tạo điều kiện cho người cán bộ lãnh đạo chính

trị năng động, nhạy bén sáng tạo thôi thúc họ tự giác - tự rèn luyện trong lao động, trong lãnh đạo chính trị

Bốn là: Nền kinh tế thị trường lành mạnh đòi hỏi sự công bằng và

thành thực, đó là hạt nhân của mối quan hệ đạo đức giữa người và người

Như vậy, đứng về phương diện đạo đức cán bộ nói chung, cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng, ảnh hưởng tích cực của nền kinh tế thị trường là từng bước hình thành nhân cách tự chủ, tự lập trong con người, rèn luyện con người ý thức lao động và sáng tạo Đó là những phẩm chất đạo đức về nghĩa

vụ, ý chí, lòng dũng cảm, tính nguyên tắc, tính trung thực và tính khiêm tốn ở mỗi cán bộ lãnh đạo quản lý trong đời sống xã hội hiện nay

* Mặt tiêu cực:

Kinh tế thị trường ở nước ta có những điều khác với kinh tế thị trường trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh, cũng khác với kinh tế thị trường trong thời kỳ hiện đại Sự chuyển biến sang kinh tế thị trường ở nước

ta được tiến hành một cách tự giác… Đó là một nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước và định hướng CNXH Tuy nhiên, vẫn là kinh tế thị trường nên nó có những mặt mâu thuẫn với bản chất tốt đẹp của xã hội XHCN Sự tác động tiêu cực của kinh tế thị trường đến đạo đức người cán bộ lãnh đạo quản lý thể hiện ở những khía cạnh sau:

Một là: Nền kinh tế thị trường lấy lợi ích (nhấn mạnh lợi ích kinh tế,

coi trọng lợi ích cá nhân) làm động lực của sự phát triển Nhân tố này tự bộc

lộ hai mặt: Mặt tích cực và sự khơi dậy tính sáng tạo của tư duy Nhưng cũng chính quá trình này đã khơi lên nguồn lợi ích, một chất men kích thích làm khá nhiều cán bộ lãnh đạo chính trị và một số cán bộ khác "lao vào" và có những quyết định sai, bất chấp pháp luật, bất chấp lương tâm, đạo lý để làm giàu bất chính Thực tế cho thấy, cuộc đấu tranh giữa hai lối sống: lối sống có

lý tưởng, lành mạnh, trung thực sống bằng lao động của mình, có ý thức tôn trọng và bảo vệ của công, chăm lo lợi ích của tập thể và của đất nước, với lối sống thực dụng, dối trá, ích kỷ, ăn bám, cơ hội, chạy theo đồng tiền trong đời sống xã hội đang diễn biến phức tạp

Hai là: Kinh tế thị trường là môi trường xã hội thuận lợi nảy sinh phát

triển chủ nghĩa cá nhân Đi vào kinh tế thị trường là tất yếu khách quan, song kinh tế thị trường kích thích hoạt động tích cực của cá nhân bằng sự thúc đẩy

sự quan tâm tới lợi ích riêng của mình Nhưng nếu không chú ý nó sẽ đề cao quá mức tự do cá nhân, lợi ích cá nhân, do đó rất dễ nảy sinh chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa lợi kỷ cực đoan Kinh nghiệm cho thấy, không ít người trong cán bộ lãnh đạo quản lý, chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa lợi kỷ cực đoan đã đẩy

họ rơi vào tình trạng tha hoá bản chất: lợi dụng chức quyền mưu lợi ích riêng; dùng quyền lực mưu tư lợi Nếu như trong cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp, những hiện tượng lợi dụng chức quyền, lợi dụng địa vị công tác để mưu lợi ích riêng chỉ là những hiện tượng cá biệt, mức độ, quy mô còn hạn chế, thì ở giai đoạn đầu của kinh tế thị trường - như thực tế mấy năm qua đã chỉ ra - tình trạng này trở nên nghiêm trọng và phổ biến hơn Triết lý nhân sinh "sống chết mặc bay" ăn mòn đạo đức được xây dựng trên nền tảng của cái thiện Vì thế, việc ngăn chặn, xoá bỏ chủ nghĩa cá nhân trong nền kinh tế thị trường là yêu cầu cấp bách hiện nay

Ba là: Kinh tế thị trường tạo cơ sở cho việc kích thích sự tha hoá về lối

sống của một bộ phận cán bộ lãnh đạo quản lý Cùng với sự tăng lên của sản xuất hàng hoá, khối lượng tiền và uy lực đồng tiền cũng tăng gấp bội Khả năng tích trữ huy động tiền, vàng rất lớn Đó là bước phát triển của đời sống kinh tế của xã hội Tiền là vật vô tri, vô giác nhưng khi được thần thánh hoá

và được coi là giá trị duy nhất thì sẽ biến thành tai hoạ, trở thành lực lượng thống trị làm tha hoá con người Không ít cán bộ đã bị tha hoá về phong cách

lối sống nô lệ cho đồng tiền, đặt đồng tiền lên trên hết Do sẵn có đồng tiền làm ra không mấy vất vả (lợi dụng chức quyền tham ô, tham nhũng…) họ tiêu xài lãng phí theo kiểu "vứt tiền qua cửa sổ", sa đoạ, trụy lạc Những hiện tượng này đã gây tác động xấu đến đời sống xã hội, làm nhân dân bất bình

Bốn là: Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN mở cửa ở nước ta đã

làm cho kinh tế sinh động, phát triển rất mạnh mẽ và tiếp cận được với công nghệ sản xuất tiên tiến của nhiều nước trên thế giới Nhưng cùng với điều đó

là ảnh hưởng tiêu cực của văn hoá phương Tây, của lối sống thực dụng tư sản Bằng nhiều con đương, ngõ ngạch, thông qua mở cửa, các hình thức như: phim, băng hình, đĩa compact, sách, báo, tranh ảnh dâm ô đồi truỵ, bạo lực, tuyên truyền cho sức mạnh đồng tiền, cho lối sống thực dụng đã "ồ ạt" vào nước ta Chúng trực tiếp hay gián tiếp "gặm nhấm, ăn mòn" những nguyên tắc đạo đức xã hội chủ nghĩa, những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Đây là một thách thức lớn, gây tác động xấu đến đạo đức người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay

Với cách nhìn như vậy thì giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc đã

và đang "sói mòn" trong bước chuyển mình của nền kinh tế thị trường Vậy vấn đề đặt ra cho tất cả các cấp, các ngành, mọi thành viên trong xã hội cần phải làm gì? làm như thế nào ? để chúng ta vừa phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vừa phải phát huy gìn giữ giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, vừa xây dựng các quan hệ phẩm chất mới, đạo đức cách mạng phù hợp với thời đại mới, thời đại của văn minh, trí tuệ

1.2.2 Nội dung yêu cầu đạo đức cách mạng của người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay

Đạo đức là sản phẩm tổng hợp của các yếu tố khách quan và chủ quan,

là sản phẩm của hoạt động thực tiễn và nhận thức của con người Những quan

hệ giữa người với người; cá nhân và xã hội càng có ý thức tự giác, ý nghĩa và

hiệu quả của chúng càng có tính chất xã hội rộng lớn thì hoạt động của con người càng có đạo đức Đạo đức cũng như ý thức "đã là một sản phẩm xã hội, vẫn là như vậy chừng nào con người còn tồn tại" [46, tr.43]

Vì vậy ý thức việc giáo dục, học tập, rèn luyện chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong những nội dung cơ bản về đạo đức cách mạng của người cán bộ quản lý ở Việt Nam hiện nay

Theo quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đối với mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo quản lý đặt ra yêu cầu cao hơn Đó là:

Thứ nhất: Trung với nước, hiếu với dân

Thứ hai: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Thứ ba: Tu dưỡng đạo đức cách mạng suốt đời

Thứ tư: Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức

Thứ năm: Xây đi đôi với chống

Thứ sáu: Luôn luôn tự phê bình và phê bình

Thứ bảy: Tinh thần đoàn kết quốc tế trong sáng

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, trước những thay đổi to lớn của nền kinh tế thị trường, ngoài những thuận lợi, tích cực do nền kinh tế đem lại, chúng ta không tránh khỏi những ảnh hưởng tiêu cực Bởi vậy mỗi cán bộ lãnh đạo quản lý cần tu dưỡng rèn luyện đạo đức cách mạng theo quan điểm,

tư tưởng của Người Có như vậy chúng ta mới góp phần xây thành công chủ nghĩa xã hội với mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

1.2.3 Yêu cầu của đạo đức cách mạng của cán bộ lãnh đạo quản lý trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam

Trong mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ cách mạng cần có một đội ngũ cán bộ thích ứng, vừa có phẩm chất đạo đức, vừa có năng lực để đáp ứng được sự đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng Chính vì thế, trong sự phát triển kinh tế - xã hội

hiện nay, đạo đức cần phải được nhấn mạnh trong mỗi con người, đặc biệt đối với đội ngũ cán bộ của Đảng, Nhà nước và các tổ chức đoàn thể quần chúng

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành

xã hội mới là một sự nghiệp vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất năng

nề, một cuộc đấu tranh phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cán bộ phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang

Trong giai đoạn hiện nay, tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp Đặc biệt là trong công cuộc đổi mới của Đảng và nước ta hiện nay chúng ta đang đứng trước những thời cơ vận hội nhưng cũng không ít những khó khăn thử thách Bởi vậy yêu cầu nâng cao đạo đức cách mạng của người cán bộ lãnh đạo, quản lý trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay

là vấn đề cấp bách Vậy yêu cầu đạo đức cách mạng của cán bộ lãnh đạo quản

lý hiện nay là gì? Chúng ta có thể khái quát một số nội dung sau:

Thứ nhất: Trung với nước, hiếu với dân, suốt đời chiến đấu hy sinh vì

độc lập tự do của tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội và hạnh phúc của nhân dân

"Trung" và "Hiếu" là hai khái niệm cơ bản, là trung tâm của tư tưởng đạo đức Nho giáo ở đây "Trung" và "Hiếu" chỉ tồn tại trong phạm vi nhỏ hẹp như: Trung đối với vua; hiếu đối với cha mẹ Còn tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

"Trung" và "Hiếu" đã được mở rộng ra phạm vi xã hội

- "Trung" là yêu cầu đạo đức hàng đầu đối với người cán bộ lãnh đạo quản lý "Trung" là trung thành với tổ quốc, với chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Trung với nước, với chủ nghĩa xã hội mang lại cho người cán bộ quản lý lãnh đạo một tinh thần kiên định, một ý chí mạnh mẽ vượt qua khó khăn thử thách, có tinh thần lạc quan cống hiến hết mình cho sự nghiệp cách mạng Trung với Đảng, với nước không chỉ bằng tình cảm, bằng lý tưởng đạo đức cách mạng mà phải bằng cả hành động cách

mạng, đó là hiện thực đầy đủ, có hiệu quả mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, chống mọi biểu hiện giao động, phai nhạt lý tưởng xã hội chủ nghĩa

- "Hiếu" là yêu cầu đạo đức quan trọng Cũng như mọi con người có đạo đức, người cán bộ lãnh đạo quản lý bao giờ cũng là con người của một gia đình và gia đình lớn là Tổ quốc, người Mẹ lớn của nhân dân Vì vậy người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc trước hết phải có lòng hiếu thảo trong gia đình, cao hơn nữa là có đức hiếu đối với dân tộc, giai cấp và nhân dân Vì chính nhân dân đã sinh ra, đã nuôi dưỡng, đã rèn luyện, đã trở che đùm bọc và giúp đỡ người cán bộ trong khó khăn gian khổ hoạt động cách mạng trước đây cũng như hiện nay Với đức hiếu nồng ấm trong lòng, người cán bộ lãnh đạo quản lý sẽ hằng tâm hằng niệm về Tổ quốc, nhân dân từ đó tích cực hoạt động, hướng hoạt động của mình về nhân dân, đền đáp công ơn to lớn, cao dày của nhân dân, hoàn thành tốt những nhiệm vụ đã được Đảng và nhân dân tin tưởng giao phó

Thứ hai: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư:

- "Cần" là chuyên cần, cần mẫn Người cán bộ lãnh đạo quản lý phải là người mẫn cán, "đối với công việc phải tận tuỵ" Không nề hà gian khổ khó khăn cũng như không chủ quan, ỷ lại vào điều kiện thuận lợi Người cán bộ lãnh đạo quản lý chuyên cần phải yêu công việc được nhân dân giao phó như việc của chính gia đình mình Chuyên cần phải toàn diện cả trong hoạt động lãnh đạo quản lý, chuyên cần đi sâu đi sát vào quần chúng nhân dân, bám sát thực tiễn "Cần" còn là chuyên cần trong học tập, trong suy nghĩ, đổi mới tư duy, biết phát hiện và nhân lên những sáng kiến, những kinh nghiệm hay của nhân dân để vận dụng sáng tạo vào đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước vào cơ quan đơn vị mình Vì vậy, Đảng ta khẳng định: Học tập là nghĩa

vụ bắt buộc đối với cán bộ, đảng viên… Lười học, lười suy nghĩ không

thường xuyên tiếp nhận những thông tin mới, những hiểu biết mới cũng là điều kiện của suy thoái

- "Kiệm" nghĩa là tiết kiệm Mục đích của tiết kiệm là nâng cao hiệu quả lao động sản xuất Người cán bộ lãnh đạo quản lý phải là tấm gương, đi đầu thực hành tiết kiệm Tiết kiệm ở người cách mạng không chỉ vì cá nhân mình mà còn biết tiết kiệm cho dân cho nước Để thực hành tiết kiệm, người cán bộ lãnh đạo quản lý không chỉ tự mình tiết kiệm mà phải làm cho toàn dân biết tiết kiệm, không chỉ ủng hộ phong trào tiết kiệm, coi tiết kiệm là quốc sách hàng đầu ở các cơ quan đơn vị mà còn phải biết lên án mạnh mẽ những hiện tượng lãng phí đang gia tăng hiện nay Quan trọng hơn nữa người cán bộ lãnh đạo quản lý phải biết tạo ra nhiều công ăn việc làm có hiệu quả kinh tế - văn hoá - xã hội - môi trường để tránh lãng phí sức người và tiền vốn trong nhân dân

- "Liêm" là liêm khiết, thanh liêm Người cán bộ lãnh đạo quản lý phải

ý thức sâu sắc, thường xuyên rèn luyện phẩm chất liêm khiết trước Đảng, trước nhân dân Trong mối quan hệ với Đảng với nhân dân, đánh mất chữ

"Liêm" người cán bộ đảng viên ngay lập tức trở thành kẻ thoái hoá, biến chất, trở thành kẻ ăn cắp, kẻ chống lại Đảng, chống lại nhân dân bởi trong quan hệ

đó Đảng và nhân dân là những người bị hại

Hiện nay trong điều kiện kinh tế thị trường còn non trẻ, vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước có lúc có nơi còn bị buông lỏng, những quy chế kiểm soát chưa thật chặt chẽ… nên việc nêu cao chữ "Liêm" trong đạo đức cách mạng của người cán bộ lãnh đạo quản lý đặc biệt quan trọng, nhờ đó hạn chế, ngăn chặn đẩy lùi căn bệnh tham ô, móc ngoặc, hối lộ, tư lợi chạy chức, chạy quyền hiện nay Người cán bộ đảng viên phải giữ gìn phẩm chất liêm khiết như giữ gìn sinh mạng của mình

- "Chính" là ngay thẳng, là chính trực, quang minh chính đại - một yêu cầu quan trọng về đạo đức ở người cán bộ lãnh đạo quản lý Người cán bộ lãnh đạo quản lý thực hiện yêu cầu "Chính" phải toàn diện: không chỉ nỗ lực

tự rèn luyện mình theo chính nghĩa cách mạng mà còn phải đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, không chân chính trong xã hội; không chỉ tích cực phê bình xây dựng đức "Chính" ở người khác mà còn phải thực sự tự phê bình cho mình ngày càng thêm ngay thẳng, quang minh "phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di", uy vũ, cám dỗ của các thế lực đen tối là "bất năng khuất"

- "Chí công vô tư" là yêu cầu đạo đức bắt buộc đối với người cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng cũng như mọi cán bộ đảng viên nói chung Cơ sở khách quan của chí công vô tư là quan hệ lợi ích giữa cá nhân với lợi ích cộng đồng, giữa lợi ích riêng với lợi ích chung Về bản chất, đã là người cán bộ cách mạng là phải chí công vô tư Không chí công vô tư thì không còn là người cán bộ cách mạng Vì vậy Hồ Chủ Tịch đã nhắc nhở: làm cán bộ không phải để vinh thân phì gia, không phải là để làm quan phát tài mà là để phụng

sự Tổ quốc, phụng sự đoàn thể, phụng sự nhân dân

Lợi ích cá nhân, lợi ích riêng chỉ có thể có tính chân chính khi và chỉ khi nó không đối lập với lợi ích chung, với công lợi Nếu người dân bình thường có khi say xưa đuổi theo lợi ích cá nhân, tư lợi mà quên đi lợi ích cộng đồng, công lợi thì người cán bộ đảng viên, người cán bộ lãnh đạo quản lý phải bớt ưu tiên lợi ích cá nhân, luôn luôn đặt lợi ích chung, công lợi lên hàng đầu

để cộng đồng được bảo vệ, xã hội được phát triển, làm tiền đề, điều kiện phát triển cá nhân, thực hiện lợi ích cá nhân

Các phạm trù, nguyên tắc, các yêu cầu của đạo đức cách mạng là cơ sở định hướng cho công tác xây dựng đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ quản lý nói riêng và mọi cán bộ đảng viên nói chung Việc xây dựng đạo đức

cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc cũng không nằm ngoài cái chung đó

Thứ ba: Tu dưỡng đạo đức cách mạng suốt đời

Cuộc sống luôn luôn vận động, biến đổi Do vậy, việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức phải được tiến hành liên tục, không ngừng Hôm nay có thể tốn

vĩ đại nhưng ngày mai có thể biến chất, thoái hoá, hư hỏng nếu không tu dưỡng thường xuyên, nếu lòng dạ không trong sáng, sa vào chủ nghĩa cá nhân Thực tiễn cách mạng liên tục phát triển, con người cách mạng và đạo đức cách mạng cũng phải tiến lên nếu không muốn lạc hậu với cuộc sống Bác Hồ đã khẳng định: "Đạo đức cách mạng không phải trên trời rơi xuống

Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong" [45, tr.293]

Người còn lưu ý những người cách mạng, việc khổ luyện đạo đức là một quá trình đấu tranh với chính mình Trong mình có hai phe: một phe thiện

và một phe ác Hai phe cùng đấu tranh mà để phe thiện bại thì là hỏng Muốn cải tạo mình cũng phải trường kỳ gian khổ, chứ không phải là dễ

Thứ tư: Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức

Hồ Chí Minh, luôn luôn đặt ra và yêu cầu người cách mạng không bao giờ được sai lời hứa, không được nói một đằng - làm một nẻo, phải thống nhất

tư tưởng và hành động, giữa quyết tâm và thực hiện Theo Người, quyết tâm không phải là hội trường, ở lời nói mà phải quyết tâm trong công tác trong hành động Ngay cả trong lĩnh vực đoàn kết, Bác cũng chỉ ra rất cụ thể: không chỉ đoàn kết ở ngoài miệng, mà phải thực sự đoàn kết trong công tác, trong học tập

Nói đi đôi với làm, nêu tấm gương về đạo đức, theo Hồ Chí Minh có liên quan đến sự thành bại của cách mạng, sự sống còn của Đảng, của chế độ

Sự thành công phần lớn là do cán bộ, vậy cán bộ phải cố gắng hơn mọi người,

để làm kiểu mẫu cho mọi người Không có những tấm gương đạo đức thực tế, mọi tiêu chuẩn sẽ không còn giá trị gì hết

Chính vì vậy, cán bộ phải gương mẫu, phải nêu tấm gương về nói đi đôi với làm Bản thân cuộc đời Hồ Chí Minh là chuẩn mực tuyệt vời, một tấm gương sáng người về sự nói đi đôi với làm Người thật vĩ đại khi nói về đạo đức, Người càng vĩ đại hơn khi thực hành đạo đức, Người không chỉ nói là làm, mà Người còn nói ít làm nhiều Và trên phương diện đạo đức phần nhiều Người chỉ làm mà không nói Chính điều này, hôm nay đang đòi hỏi chúng ta phải suy ngẫm sâu sắc mới có thể khám phá được tầng sâu bản chất trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Thứ năm: Xây đi đôi với chống

Trong cuộc sống hàng ngày, hiện nay những hiện tượng tốt - xấu, đúng

- sai, cao thượng - thấp hèn, … vẫn còn đan xen, đối chọi, thúc đẩy hoặc kìm hãm nhau Cái tốt vẫn là dòng chính, dòng chủ đạo ở cuộc sống, nhưng những cái xấu đang có nguy cơ lây lan, phát triển Muốn phát triển cái tốt, ngăn chặn cái xấu, Hồ Chí Minh đòi hỏi phải kết hợp "xây" với "chống", trong đó "xây"

là nổi trội

Theo Bác, "xây" là xây dựng, học tập, tu dưỡng, rèn luyện những phẩm chất đạo đức cách mạng, xây dựng chủ nghĩa tập thể, xây và nêu những tấm gương về đạo đức, nhân điển hình "Người tốt, việc tốt", xây dựng tinh thần phụng sự Đảng, phụng sự tổ quốc, phụng sự nhân dân, xây dựng ý thức tổ chức kỷ luật, sự đoàn kết trong tổ chức, trong nhân dân…

Còn "chống" là chống chủ nghĩa cá nhân, chống quan liêu, tham ô, lãng phí, chống thói "quan cách mạng", chống kiêu ngạo, chống thói vô tổ chức,

vô kỷ luật…

Vậy, xuyên suốt toàn bộ quan điểm của Người, thì "xây" và "chống" là vấn đề không thể tách rời trong mỗi con người, đặc biệt đối với người cán bộ

Thứ sáu: Luôn luôn tự phê bình và phê bình

Tự phê bình và phê bình là một trong những động lực mạnh mẽ cho sự tiến bộ, trưởng thành, phát triển của mỗi cá nhân và các tổ chức cách mạng

Tự phê bình và phê bình là vũ khí sắc bén của Đảng, của mỗi cán bộ, đảng viên trong quá trình, tu dưỡng rèn luyện, xây dựng đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh là một mẫu mực của tinh thần, phong cách mác xít - Lênin nít trong sự phê bình và phê bình Theo Người phê bình là nêu ưu điểm,

và vạch khuyết điểm của đồng chí mình Tự phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của mình Vậy phê bình và tự phê bình phải đi đôi với nhau Hồ Chí Minh còn chỉ ra trang tự phê bình và phê bình phải tiến hành thường xuyên triệt để, chỉ rõ nguyên nhân, biện pháp cụ thể để sửa chữa Người kịch liệt phê phán thái độ "dĩ hoà vi quý" nể nang, che giấu khuyết điểm, ngại đấu tranh, thiếu trung thực

Thứ bảy: Tinh thần đoàn kết quốc tế trong sáng

Tinh thần quốc tế trong sáng chân chính là tinh thần quốc tế vô sản, đoàn kết các dân tộc bị áp bức, giai cấp vô sản toàn thế giới trong cuộc đấu tranh cho tiến bộ hoà bình, độc lập dân tộc, hữu nghị Vì chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

Theo Hồ Chí Minh, tinh thần yêu nước phải gắn liền với tinh thần quốc

tế trong sáng, chân chính Nếu chỉ có tinh thần yêu nước mà không có tinh thần quốc tế trong sáng, chân chính thì sẽ dẫn đến hoặc ký thị dân tộc, chủng tộc, nước lớn hoặc dân tộc hẹp hòi

Đạo đức cách mạng "là gốc, là nền tảng của người cách mạng", là nguồn nước làm cho tinh thần cách mạng không bao giờ cạn Bác khẳng định

"có sức mới gánh được xa, có đức mới hoàn thành nhiệm vụ", phải có cái đức

để đi tới cái trí, hiểu biết về khoa học, học tập chủ nghĩa Mác và phải có phương pháp cách mạng

Bởi vậy: Đạo đức cách mạng mà Người chỉ ra như: trong với nước, hiếu với dân; cần kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; phê và tự phê… là một động lực giúp con người vượt qua cạm bẫy của chủ nghĩa cá nhân, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, sóng gió cuộc đời để phụng sự vì lợi ích của Đảng, của cách mạng, của giai cấp, của dân tộc và của loài người Có đạo đức cách mạng thì khi cần sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình

Động lực của cách mạng còn biểu hiện ở mặt thứ hai là khi gặp thuận lợi và thành công vẫn giữ được tinh thần giản dị, chất phát, khiêm tốn không kèn cựa về mặt hưởng thụ, không công thần, quan liêu, kiêu ngạo, hư hoá Vì đạo đức cách mạng luôn gắn liền với thực hiện mục tiêu của Đảng nên người cách mạng vừa phải có đức vừa phải có tài

Theo Bác: "Người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó Người có tài mà không có đức trở thành người vô dụng" Tài và Đức là hai mặt cấu thành nhân cách người cán bộ lãnh đạo quản

lý nói chung và mỗi công dân nói riêng, chúng phải thống nhất gắn bó với nhau Nếu tách rồi, bản thân mỗi thành tố sẽ tự làm suy yếu nó Nói về sự thống nhất giữa Đức và tài trong cấu trúc nhân cách người cán bộ, Hồ Chí Minh viết: "Có tài mà không có đức thì không những không được gì lợi ích cho xã hội mà còn có hại cho xã hội nữa Nếu có đức mà không có tài ví như ông Bụt không làm hại gì, nhưng cũng không lợi cho loài người"

Tóm lại: Hồ Chí Minh là người tài đức song toàn Dân tộc Việt Nam và

nhân loại tiến bộ mãi mãi tự hào về Hồ Chí Minh - Người anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Đồng thời Người còn là tấm gương sáng về nhân cách cho các thế hệ hôm nay và mai sau noi theo

Trong thời gian gần đây, Đảng và Nhà nước ta đã phát động phong trào toàn Đảng, toàn dân học tập và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Đây chính là điều kiện thuận lợi để cho mỗi cán bộ lãnh đạo quản lý thể hiện tài trí và phong cách làm việc của mình trước công chúng

Tóm lại: Việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng là việc làm

thường xuyên, liên tục của người cách mạng Trong giai đoạn hiện nay, việc

tu dưỡng, rèn luyện nâng cao những yêu cầu đạo đức cách mạng của mỗi cán

bộ, đảng viên là vô cùng khó khăn phức tạp Khi đời sống vật chất được nâng lên, con người có những điều kiện thuận lợi để tu dưỡng, rèn luyện mình nhưng cũng đặt con người trước những thử thách quyết liệt Đặc biệt những người cán bộ nắm quyền lực càng dễ lợi dụng vào quyền lực, sa vào chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa thực dụng Vì vậy xác định rõ những yêu cầu, những phẩm chất đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý hiện nay là cần thiết cho một quá trình phấn đấu giữ gìn đạo đức cách mạng Có như vậy mới thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phấn đấu vì mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Chương 2 đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý

ở Vĩnh Phúc hiện nay - thực trạng và giải pháp

2.1 thực trạng - nguyên nhân đạo đức của cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay

2.1.1 Đặc điểm tình hình kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội ở Vĩnh Phúc hiện nay và ảnh hưởng của nó đến đạo đức cán bộ quản lý

Tỉnh Vĩnh Phúc được thành lập từ năm 1950, trên cơ sở hợp nhất 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên Tháng 3 năm 1968, Vĩnh Phúc và Phú Thọ hợp nhất thành tỉnh Vĩnh Phú

Tháng 11/1996, Quốc hội Khoá IX, kỳ họp thứ 10 thông qua Nghị quyết về chia tách một số tỉnh, trong đó: Tỉnh Vĩnh Phúc được tách làm 2 tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ Sau 29 năm hợp nhất, tỉnh Vĩnh Phúc lại được tái lập

và đi vào hoạt động từ 01/01/1997 Sau nhiều lần điều chỉnh về địa giới hành

chính, tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay có diện tích tự nhiên 1.371km 2 ; dân số 1,147 triệu người trong đó dân tộc ít người chiếm 2,7%

Về địa lý tự nhiên: Vĩnh Phúc là miền chuyển tiếp, cầu nối giữa các tỉnh phía Bắc với thủ đô Hà Nội, phía Bắc giáp tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang; phía Nam giáp Thủ đô Hà Nội và tỉnh Hà Tây; phía Đông giáp tỉnh Bắc Ninh và phía Tây giáp tỉnh Phú Thọ

Địa lý tự nhiên của tỉnh hình thành 3 vùng: rừng núi, đồi gò và đồng bằng Vùng rừng núi nằm ở phía Bắc tỉnh có 3 dãy núi: Tam Đảo, Sóc Sơn và Sáng Sơn, trong đó dãy Tam Đảo có độ cao 1.590m so với mặt nước biển Vùng đồng bằng phía Nam của tỉnh tạo ra sản lượng lương thực bình quân trên 40 vạn tấn/ năm Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài nằm sát ngay phía

Nam tỉnh Mạng lưới giao thông cả đường sắt, đường bộ, đường thuỷ, đường Hàng không ở Vĩnh Phúc đều rất thuận lợi

Về cơ cấu hành chính địa phương: Tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay bao gồm

có 09 huyện, thị xã và 152 đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn

Đặc điểm kinh tế: Vĩnh Phúc tiếp giáp với thủ đô Hà Nội, là tỉnh

được Trung ương xếp trong vùng trọng điểm kinh tế phía Bắc thuộc tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh Tỉnh có thế mạnh về phát

triển công nghiệp, dịch vụ du lịch và nông nghiệp Từ năm 1996 trở về trước, kinh tế khu vực thuộc tỉnh bấy giờ tăng trưởng chậm, nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế Các dự án về công nghiệp và dịch vụ hầu hết đầu tư ở thành phố Việt Trì và một số huyện, thị thuộc tỉnh Phú Thọ hiện nay Công nghiệp và dịch vụ đa số thuộc TPKT Nhà nước tập trung ở thị xã Phúc Yên và Vĩnh Yên, chỉ có rải rác một vài doanh nghiệp Nhà nước thuộc lĩnh vực nông, lâm, thuỷ sản là ở các huyện Sau khi tái lập tỉnh Vĩnh Phúc từ năm

1997, do có nhiều lợi thế về địa kinh tế, địa chính trị và đầu tư trí tuệ cho việc thu hút các TPKT đầu tư vào Vĩnh Phúc nên kinh tế phát triển mạnh, đầu tư

xã hội tăng nhanh, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt khá cao so với mức bình quân chung của cả nước Năm 2003, Vĩnh Phúc được xếp vào một trong 10 tỉnh có nền kinh tế phát triển nhất của cả nước

- Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh qua các thời kỳ, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII đã đề ra 10 chương trình phát triển kinh tế - xã hội và các Nghị quyết chuyên đề của Tỉnh uỷ, HĐND - UBND tỉnh về phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn đã mở ra thời kỳ phát triển mới của tỉnh Các chương trình phát triển kinh tế của tỉnh đã được cụ thể hoá bằng các đề án, dự án của UBND tỉnh, của các Sở, Ngành, Doanh nghiệp, trong đó, đặc biệt là chính sách thu hút đầu tư, khuyến khích phát triển các loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài,

chính sách khuyên nông, khuyến công, khuyến khích phát triển các làng nghề, ngành nghề, phát triển các loại hình dịch vụ… đã đưa nền kinh tế của tỉnh trong những năm qua phát triển với tốc độ nhanh, năm sau cao hơn năm trước, đời sống nhân dân được nâng lên, xã hội ổn định, cơ cấu kinh tế chuyển dịch nhanh, vững chắc theo hướng: công nghiệp - dịch vụ, du lịch - nông nghiệp; tạo cơ hội mới cho các TPKT mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ làm tiền đề phát triển trong thời kỳ mới

- Đối với sự phát triển của TPKT: kinh tế Nhà nước đang gặp nhiều khó khăn trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, tiến trình cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước, chuyển đổi hình thức sở hữu, sắp xếp lại dnh diễn ra rất chậm và gặp nhiều lúng túng, kinh doanh thua lỗ, công nợ dây dưa lớn, trong

đó, nợ ngân hàng có nguy cơ tồn đọng cao Đối với TPKT tập thể cũng gặp nhiều khó khăn, bế tắc khi các hợp tác xã chưa tìm dược hướng phát triển dịch vụ kinh doanh, chưa phát huy được vai trò của kinh tế tập thể Công tác quy hoạch, kế hoạch chưa cập với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Công tác đền bù giải phóng mặt bằng cũng bộc lộ một số bất cập như: vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động ở một bộ phận dân cư có đất thu hồi để xây dựng các khu công nghiệp

Về đặc điểm xã hội: Nhân dân Vĩnh Phúc có truyền thống lâu đời trong đấu tranh dựng nước và giữ nước Người dân Vĩnh Phúc có truyền thống lao động cần cù và sáng tạo Không chỉ anh hùng trong chống giặc ngoại xâm mà còn cả trong xây dựng và phát triển kinh tế Những năm qua, Vĩnh Phúc có nhiều gương điển hình tiên tiến đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý Khi còn sinh thời Bác Hồ đã 08 lần về thăm Vĩnh Phúc Năm 1963, Bác đã căn dặn "Phải làm cho tỉnh Vĩnh Phúc trở thành một trong

những tỉnh giàu có, phồn vinh nhất miền Bắc nước ta" Chủ trương khoán hộ

đối với nông dân ở Vĩnh Phúc hình thành từ năm 1966, ngày nay đã trở

thành chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta để phát huy động lực trong

sản xuất nông nghiệp và nông thôn, tạo tiền đề vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn

Với những đặc điểm về kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội như đã nêu trên có ảnh hưởng rất lớn tới đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay Cụ thể là:

Mặt tích cực: Với bề dày lịch sử trên quê hương có truyền thống cách

mạng, từ cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng đến những di tích khảo cổ học của văn hoá Đồng Đậu, đã thôi thúc lòng nhiệt thành của mỗi cán bộ đảng viên đặc biệt là cán bộ lãnh đạo quản lý tinh thần yêu quê hương đất nước, cần cù lao động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ngày càng lớn mạnh, kiên định mục tiêu lý tưởng của Đảng, không hoang mang giao động trước những âm mưu chống phá của thế lực thù địch

Trên nền tảng kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội như vậy mỗi người cán bộ không những tự ý thức rèn luyện ý trí, tinh thần cách mạng cho bản thân mà còn góp phần quan trọng vào bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ hiểu được truyền thống lịch sử trên quê hương mình, đó cũng chính là chủ nhân tương lai của tỉnh nhà

Cùng với công cuộc đổi mới của đất nước, mỗi cán bộ đảng viên nói chung và cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng góp phần không nhỏ vào sự nghiệp chung của cả nước đó là đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá và thực sự đã - đang đưa "Vĩnh Phúc thành một tỉnh giàu có và phồn vinh nhất miền bắc nước ta"

Mặt hạn chế: Là một tỉnh thuần nông, nền kinh tế Vĩnh Phúc đi lên từ

điểm xuất phát thấp, với tâm lý sản xuất nhỏ, trình độ sản xuất thấp kém, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, hơn nữa là tỉnh chịu ảnh hưởng nhiều do

hậu quả chiến tranh để lại Những hạn chế trên ảnh hưởng không nhỏ tới việc xây dựng đạo đức cho cán bộ lãnh đạo quản lý

Bởi vậy, việc chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay và đất nước ta nói chung là việc làm thường xuyên và liên tục Có như vậy chúng ta mới thực hiện thắng lợi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó đó là: Đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới của đất nước với mục tiêu: "Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh"

2.1.2 Thực trạng đạo đức cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay

2.1.2.1 Về những mặt tích cực tiến bộ của đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý ở Vĩnh Phúc hiện nay

Sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước thu được kết quả tốt, hệ thống chính trị thực sự vững mạnh, việc đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý là vấn đề đặc biệt quan trọng Căn cứ vào kết quả điều tra của một thành phố, 8 huyện, thị gồm 152 xã ở tỉnh Vĩnh Phúc, cùng với những đánh giá của cấp uỷ huyện về kết quả thực hiện nghị quyết TW 5 (khoá IX) về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính

trị cấp cơ sở cho thấy:

Thứ nhất: Đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý nhìn chung có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, hăng hái thực hiện đường lối, chủ trương chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước trước những khó khăn do khủng hoảng kinh tế xã hội mang lại Trước những khó khăn do sự sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và Đông Âu, trước những âm mưu "diễn biến hoà bình" rất thâm độc của các lực lượng thù địch, phần đông các cán bộ vẫn vững vàng, năng động, sáng tạo, góp phần đưa đất nước Việt Nam qua khủng hoảng và tiếp tục đi lên, từng bước thực hiện mục tiêu dân giầu nước mạnh xã hội công