Qua các khái niệm trên ta có thể hiểu các công ty xuyên quốc gia là một cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế, dựa trên cơ sở kết hợp giữa quá trình sản xuất quy mô lớn của nhiều thực thể ki
Trang 1Tiểu luận ĐẶC TRƯNG CẮM NHÁNH NƯỚC NGOÀI CỦA CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ NÀY ĐỐI VỚI VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 2Mục lục
I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA 3
1.1 Khái niệm công ty xuyên quốc gia 3
1.2 Sự hình thành và phát triển của các công ty xuyên quốc gia 4
II BẢN CHẤT CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA 6
III ĐẶC TRƯNG CẮM NHÁNH CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA 8
2.1 Đánh giá chung hoạt động của các công ty xuyên quốc gia tại Việt Nam 8
2.2 Đặc trưng cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia 9
2.2.1 Hình thức cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia 9
2.2.2 Chiến lược cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia 10
IV Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ NÀY ĐỐI VỚI VIỆT NAM HIỆN NAY 11
KẾT LUẬN 13
Trang 3I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA
1.1 Khái niệm công ty xuyên quốc gia
Các công ty xuyên quốc gia ra đời là kết quả phát triển lâu dài của nền sản xuất và quan hệ kinh tế quốc tế Chúng bắt nguồn từ sự tích tụ và tập trung sản xuất cao độ Đó là
sự phát triển ngày càng hoàn thiện của các hình thức tổ chức xã hội từ hình thức phân xưởng thợ thủ công đến hình thức các công trường thủ công, từ hình thức công xưởng tới hình thức xí nghiệp lớn, rồi đến các loại hình công ty với nhiều hình thức khác nhau Sự xuất hiện của các công ty xuyên quốc gia đã được đánh giá là một tiến bộ của lịch sử, và ngày nay các công ty này hoạt động khắp mọi nơi trên thế giới Nó được coi là một thực thể kinh tế linh hoạt, hoạt động có hiệu quả, có tiềm lực kinh tế và công nghệ to lớn
Theo khái niệm chung nhất, công ty xuyên quốc gia là công ty có quá trình sản xuất kinh doanh vượt ra khỏi biên giới quốc gia và có quan hệ kinh tế chặt chẽ với nhiều nước thông qua việc thiết lập các chi nhánh ở nước ngoài
Cũng có quan niệm cho rằng công ty xuyên quốc gia là công ty tư bản độc quyền
có tư bản thuộc về chủ tư bản của một nước nhất định nào đó Theo quan niệm này, người ta đã nhấn mạnh tới tính chất sở hữu và tính quốc tịch của tư bản Chủ tư bản ở một nước cụ thể nào đó có công ty mẹ và thực hiện kinh doanh trong và ngoài nước bằng cách lập các công ty con ở nước ngoài
Theo các chuyên gia của Liên Hợp Quốc thì công ty xuyên quốc gia là những công
ty trách nhiệm hữu hạn hoặc vô hạn bao gồm các công ty mẹ và các công ty chi nhánh nước ngoài của chúng
Qua các khái niệm trên ta có thể hiểu các công ty xuyên quốc gia là một cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế, dựa trên cơ sở kết hợp giữa quá trình sản xuất quy mô lớn của nhiều thực thể kinh doanh quốc tế với quá trình phân phối và khai thác thị trường quốc tế nhằm đạt được kết quả tối ưu, trên cơ sở đó thu được lợi nhuận độc quyền cao
Trang 41.2 Sự hình thành và phát triển của các công ty xuyên quốc gia.
Như trên đã nói, các công ty xuyên quốc gia được hình thành dựa trên sự phát triển lâu dài của nền sản xuất và quan hệ kinh tế quốc tế Về thực chất chúng là sự phát triển cao của chế độ xí nghiệp tư bản chủ nghĩa, là sự vận động mở rộng và sâu sắc hơn của các quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, khi các mối quan hệ kinh tế đó vượt dần ra khỏi phạm vi quốc gia và gia nhập vào guồng máy sản xuất kinh doanh quốc tế thì nó ngày càng được phát triển
Chế độ xí nghiệp tư bản chủ nghĩa xuất hiện và ngày càng được hoàn thiện trên cơ
sở sự ra đời và phát triển của nền sản xuất dựa trên máy móc, và cạnh tranh tự do chính là nguyên nhân ra đời của nền sản xuất đó Chế độ xí nghiệp tư bản chủ nghĩa ra đời đã thúc đấy phân công lao động mở rộng từ nội bộ quốc gia sang địa bàn quốc tế, từ đó làm cho tích tụ và tập trung tư bản, sản xuất phát triển lên cao độ và nhờ vậy mà các tổ chức độc quyền có điều kiện thuận lợi để ra đời và phát triển C.Mác và Ph Ăngghen cũng đã khẳng định độc quyền sinh ra từ tự do cạnh tranh nhưng không phủ định nó Trong quá trình tích tụ và tập trung tư bản, nhân tố tín dụng có vai trò vô cùng quan trọng, theo C.Mác thì nhân tố này đã đẩy nhanh tốc độ phát triển vật chất của các lực lượng sản xuất
và sự hình thành một thị trường thế giới
Khi xuất hiện quá trình tích tụ và tập trung sản xuất cao độ sẽ dẫn đến hình thành các công ty cực lớn thống trị các ngành và đồng thời cũng xuất hiện quá trình liên hiệp hoá Cùng với nó là quá trình chuyên môn hoá, đó là kết quả của sự phát triển phân công lao động xã hội đã tạo điều kiện cho sự phát triển của những công ty độc quyền chủ chốt trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền Các công ty độc quyền chủ chốt đã thâu tóm toàn bộ các xí nghiệp vừa và nhỏ bao quanh chúng mà nhờ nó giới độc quyền Nhà Nước
có thể huy động được toàn bộ lực lượng lao động và mọi tiềm năng của xã hội vào quá trình sản xuất, tạo ra sự hỗ trợ trong việc cải tổ cơ cấu sản xuất, kỹ thuật trong nước Sự khác biệt về tiền lương và bảo hiểm của chúng tạo điều kiện cho các công ty độc quyền chủ đạo kiếm thêm được giá trị thặng dư Khi tích tụ và tập trung sản xuất có bước phát triển mới thì xuất khẩu tư bản cũng được đẩy mạnh và nó trở thành cơ sở kinh tế quan
Trang 5trọng cho việc mở rộng phạm vi hoạt động quốc tế của các công ty xuyên quốc gia được hình thành nên từ các tổ chức độc quyền sau này
Từ thập kỷ 60, dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật, khoa học – công nghệ, các công ty xuyên quốc gia đã phát triển một cách nhanh chóng Để tổ chức một hệ thống công nghệ mới và điều tiết được lợi ích trong trao đổi, phân phối những sản phẩm mới giữa những nhà sản xuất độc lập đã buộc các xí nghiệp phải chiếm lĩnh các ngành và khu vực kinh tế mới, điều đó dẫn đến sự trưởng thành nhanh chóng của các công ty xuyên quốc gia, đặc biệt là ở các quốc gia phát triển Khi sự cạnh tranh trên toàn cầu ngày càng khốc liệt thì các công ty xuyên quốc gia bắt đầu điều chỉnh lại hoạt động kinh doanh phân tán của nó, xây dựng hệ thống phân công lao động quốc tế, kết hợp liên kết theo chiều ngang và chiều dọc trong nội bộ công ty Cơ cấu tổ chức toàn cầu của công
ty xuyên quốc gia tương ứng cũng ra đời Các công ty xuyên quốc gia trở thành hình thức hoàn thiện điển hình của chế độ xí nghiệp tư bản chủ nghĩa thích ứng với sự phân công và trao đổi quốc tế hiện đại
Tóm lại, sự xuất hiện của các công ty xuyên quốc gia đi từ tích tụ và tập trung sản xuất, rồi hình thành các công ty cổ phần, các công ty kinh doanh lớn như sau:
Quá trình tích tụ và tập trung sản xuất diễn ra song song với quá trình tích tụ quyền lực kinh tế Tích tụ và tập trung sản xuất tạo ra những công ty cực lớn bao gồm trong đó rất nhiều các công ty với công ty mẹ đứng đầu và các công ty con có quan hệ phụ thuộc về tài chính, kỹ thuật, với công ty mẹ Sự thâu tóm và kiểm soát về mọi mặt như tài chính, kỹ thuật của công ty mẹ đối với công ty con đã tạo điều kiện thuận lợi để tăng quy mô sản xuất và cho tư bản sinh lời
Quá trình tích tụ và tập trung sản xuất dẫn đến sự hình thành các tổ chức độc quyền Sự liên kết theo chiều dọc và chiều ngang được đẩy mạnh dẫn đến quá trình liên kết đa ngành và bành trướng quyền lực Từ đó dẫn đến hình thành các công ty xuyên quốc gia với mạng lưới thị trường rộng khắp
Trang 6Quá trình tích tụ và tập trung sản xuất trong nông nghiệp ngày càng được đẩy mạnh dẫn đến việc xuất hiện các hình thức công ty liên hợp nông – công nghiệp, nông – thương nghiệp Cùng với sự tác động của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật đã làm cho cấu tạo hữu cơ tăng lên và mối liên hệ giữa công – nông nghiệp ngày càng phát triển
Như vậy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất đã tạo ra cơ sở vật chất cho sự bành trướng, giúp cho các tập đoàn tư bản có khả năng hiện thực vượt ra khỏi biên giới quốc gia, thực hiện việc đầu tư vào các nước khác dưới nhiều hình thức, thỏa mãn mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận cao Trên cơ sở đó hình thành các công ty xuyên quốc gia
Theo số liệu của hội nghị Liên Hợp Quốc về thương mại và phát triển, hiện nay trên thế giới có khoảng 60 nghìn công ty xuyên quốc gia mẹ và có khoảng trên 500 nghìn công ty con đang hoạt động trong tất cả các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân.Các công ty mẹ phần lớn ở các nước phát triển và tập trung chủ yếu ở Đức, Đan Mạch, Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ
II BẢN CHẤT CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA.
Như chúng ta đã biết quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, tư bản đã dẫn đến những biến đổi quan trọng về lượng và chất trong các mặt quan hệ sản xuất mà khâu quan trọng nhất là quan hệ sở hữu Do đó khi nghiên cứu về bản chất của các công ty xuyên quốc gia chúng ta nghiên cứu trên hai mặt, đó là về hình thức sở hữu và tổ chức quản lý tại các công ty xuyên quốc gia
Về hình thức sở hữu: Kể từ khi cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật bùng nổ mạnh
mẽ đã tạo ra những sự thay đổi các quan hệ pháp lý của các chủ sở hữu trong các công ty xuyên quốc gia Ngày nay, hình thức sở hữu tại các công ty xuyên quốc gia tồn tại chủ yếu dưới hai nhìn thức sở hữu sau:
Thứ nhất là hình thức sở hữu độc quyền siêu quốc gia, đây là hình thức sở hữu hỗn hợp đã được quốc tế hoá Hình thức sở hữu này mang tính khách quan tạo nên bởi quá trình tích tụ, tập trung hoá và xã hội hoá sản xuất trên quy mô quốc tế của chủ nghĩa tư
Trang 7bản, dưới sự tác động mạnh mẽ và sâu sắc của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ và của các quy luật cạnh tranh, quy luật kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản Theo hình thức
sở hữu này các công ty xuyên quốc gia tồn tại dưới hình thức các tổ hợp đa ngành khác nhau và các xí nghiệp chi nhánh của nó là các xí nghiệp liên doanh với số lượng cá thể đồng sở hữu từ hai đến bốn nước hoặc nhiều hơn nhưng với tỷ lệ vốn góp khác nhau Điều này đã phản ánh tính chất đa dạng, phức tạp và tính chất hỗn hợp của loại hình sở hữu tại các công ty xuyên quốc gia
Thứ hai là hình thức sở hữu hỗn hợp, hình thức sở hữu này được tạo ra do sự thay đổi về căn bản địa vị và vai trò của những người công nhân, trí thức làm việc trực tiếp trong các ngành nghề khác nhau, đặc biệt là các ngành nghề có hàm lượng khoa học và công nghệ cao và nó có tác động lớn tới chất lượng của lao động và sản xuất Loại hình
sở hữu này diễn ra theo hướng phát triển số người có cổ phần trong các công ty xuyên quốc gia nhưng với tỷ trọng sở hữu cổ phần trong tổng số vốn kinh doanh không lớn
Như vậy, dù theo hình thức sở hữu nào thì các công ty xuyên quốc gia cũng không còn là sở hữu của một người hay một nước mà là sở hữu hỗn hợp quốc tế Nhưng trong
đó sở hữu của các nhà tư bản vẫn giữ vị trí trọng yếu, còn sở hữu của những người lao động chỉ chiếm mộttỷ lệ nhỏ
Về tổ chức quản lý: việc tổ chức quản lý sản xuất và các hoạt động kinh tế đã dịch chuyển từ kiểu đại trà, được tiêu chuẩn hoá hàng loạt sang kiểu sản xuất loạt nhỏ và linh hoạt theo đơn đặt hàng Đồng thời có sự dịch chuyển từ các tổ chức có quy mô lớn được liên kết theo chiều dọc sang phi liên kết kiểu mạng lưới theo chiều ngang giữa các đơn vị kinh tế trong nước và nước ngoài Điều đó đã làm xuất hiện sự liên kết mới giữa các công
ty xuyên quốc gia, đó là kiểu liên kết mà trong đó có các vệ tinh xoay quanh một công ty gốc tạo nên một mạng lưới phủ lên thị trường các nước Phương thức tổ chức quản lý sản xuất tại các công ty xuyên quốc gia ngày nay luôn biến đổi theo các xu thế sau:
Thứ nhất là phi hàng loạt hoá và đa dạng hoá sản các phẩm: việc tổ chức quản lý sản xuất các sản phẩm được tiến hành theo loạt nhỏ hay đơn chiếc theo đúng yêu cầu và thị hiếu đa dạng của khách hàng
Trang 8Thứ hai là phi chuyên môn hoá: việc sản xuất sản phẩm được tổ chức quản lý theo phương thức cấu tạo tổ hợp các khối cấu kiện, phụ kiện
Thứ ba là phi tập trung hoá: quá trình sản xuất được phân bố và được tổ chức quản
lý trên diện rộng trong các chi nhánh và đơn vị sản xuất nhỏ và vừa với các nguồn nhân lực, vật lực và tài lực phân tán trên qui mô quốc gia và quốc tế Nhờ vậy mà các công ty xuyên quốc gia giảm được chi phí vận chuyển, tránh được các hàng rào bảo hộ và chuyển giao năng lực thiết kế và phát triển sản phẩm
Thứ tư là tổ chức quản lý từ xa: dưới tác động của sự phát triển ngành khoa học viễn thông, tổ chức quản lý từ xa ngày càng được ứng dụng rộng rãi, đặc biệt là tại các công ty xuyên quốc gia Áp dụng hình thức quản lý này sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí cho các nhà quản lý
Thứ năm là quốc tế hoá và toàn cầu hoá hoạt động tổ chức quản lý
Như vậy việc tổ chức và quản lý các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại
và dịch vụ trong các công ty xuyên quốc gia đã được quốc tế hoá và đang được toàn cầu hoá trong quá trình thâm nhập qua lại giữa các hoạt động kinh tế và nền kinh tế của các quốc gia trên quy mô thế giới
III ĐẶC TRƯNG CẮM NHÁNH CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA 2.1 Đánh giá chung hoạt động của các công ty xuyên quốc gia tại Việt Nam
Có thể nói rằng, hoạt động của các công ty xuyên quốc gia tại Việt Nam bắt đầu khởi sắc từ khi chúng ta ban hành luật đầu tư nước ngoài ( 12/1987) thời gian chúng ta chuyển dần nền kinh tế từ cơ chế tập trung sang cơ chế thị trường
Các công ty xuyên quôc gia hoạt động tại Việt Nam chủ yếu là có nguồn gốc từ các nước Châu Á ( Nếu không tính Nhật Bản thì các công ty chủ yếu là các nước Đông Nam Á) như Thái Lan, Xingapo, Malaysia
Còn theo nhận đinh chung các công ty hoạt động ở Việt Nam phần lớn đều thuộc loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ Xét trên quy mô vốn, công nghệ thì ở Việt Nam còn quá ít các công ty xuyên quốc gia hoạt động Nếu so với Trung Quốc thì chúng ta chưa thu hút được nhiều các công ty lớn vào đầu tư hoạt động tại Việt Nam
Trong thời gian vừa qua nhìn chung lĩnh vực thu hút được nhiều nhà đầu tư nhất đó là: khách sanh, du lịch, công nghệ khai thác… Dầu khí là một trong những lĩnh vực được cấp nhiều giấy phép nhất Thông qua các quỹ hỗ trợ văn hoá, khoa học các công ty xuyên
Trang 9quốc gia đã quảng bá hình ảnh của công ty và tăng cường sự hiểu biết sâu sắc thị trường Việt Nam trước khi thực hiện các chiến lược đầu tư dài hạn
Theo báo cáo của Bộ kế hoach Đầu tư đến hết năm 2003, cả nước đã cấp giấy phép đầu tư cho 5.424 dự án với tổng số vốn đăng ký là 54,8 tỷ USD, trong đó có tới 4.376 dự
án FDI còn hiệu lực với tổng số vốn đầu tư đăng ký lên tới 41 tỷ USD Trong số 64 nước đầu tư vào Việt Nam, Singgapore là nước đứng đầu, chiếm 6,6 % về số dự án và 19% tổng vốn đầu tư đăng ký Tiếp đến là Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kong
2.2 Đặc trưng cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia
2.2.1 Hình thức cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia
Một đặc trưng cơ bản mà bất kỳ một công ty xuyên quốc gia nào cũng phải có là đặc trưng cắm nhánh nước ngoài Để thực hiện cắm nhánh, các công ty xuyên quốc gia thường sử dụng nhiều hình thức khác nhau, song chủ yếu là các hình thức sau:
- Hình thức đầu tư 100% vốn : Đây là hình thức đã có ngay từ thời kỳ đầu tiên khi các công ty xuyên quốc gia thâm nhập vào nền kinh tế các nước Đây là hình thức cắm nhánh cổ truyền, trong đó công ty xuyên quốc gia được hoàn toàn tự chủ trong kinh doanh theo luật đầu tư của nước chủ nhà mà không sợ thất thoát về bí quyết công nghệ và quản lý hoặc chia sẻ bạn hàng Tuy nhiên các công ty xuyên quốc gia phải chịu sự kiểm soát của nước chủ nhà, sự kiểm soát đó cũng theo những phương thức và mức độ khác nhau, đồng thời cũng đưa lại những hậu quả không giống nhau Mặt khác với xí nghiệp 100% vốn của mình, các công ty xuyên quốc gia không tránh khỏi những khó khăn trong việc khai thông các mối quan hệ với các cơ quan quản lý, cũng như việc tìm hiểu thị trường nước chủ nhà Ngoài ra một số công ty xuyên quốc gia gặp khó khăn trong việc tuyển dụng công nhân Chính vì một số khó khăn này nên một số công ty đã lựa chọn hình thức liên doanh
- Hình thức liên doanh: Đây là một trong những hình thức phổ biến trong giai đoạn hiện nay mà các công ty cũng đã và đang sử dụng Để thực hiện liên doanh, các công ty xuyên quốc gia thường sử dụng một số biện pháp như tham gia cổ phần đối với xí nghiệp mới xây dựng, lập ra xí nghiệp mới có sự tham gia của đối tác nước chủ nhà, mà công ty
mẹ nắm giữ số cổ phần khống chế, hoặc mua cổ phiếu của công ty đang hoạt động Có thể lấy một ví dụ: trường hợp liên doanh giữa công ty GMC (Mỹ) với công ty Isuzu (Nhật Bản) vào thập kỉ 80 : Isuzu bán 34% cổ phần của ḿnh cho GMC, vì đang gặp khó khăn trong việc chuyển từ sản xuất xe tải, xe buýt sang xe con C ̣ũng với GMC nếu mua được
cổ phần của Isuzu sẽ giúp cho việc thâm nhập vào thị trường Nhật Bản, củng cố được mặt hàng của mình Hiện nay hình thức liên doanh thường chiếm tỷ trọng lớn (60-70%, thậm chí có trường hợp 85% tổng số dự án đầu tư nước ngoài), vì hình thức này có nhiều nhân
tố làm tăng hiệu suất của tư bản
Ngoài hai hình thức chủ yếu trên, các công ty xuyên quốc gia c ̣ũng thực hiện các hình thức khác, như thông qua các hợp đồng gia công để chuyển giao một số công đoạn sản xuất ra nước ngoài nhằm thực hiện chuyên môn hóa sản phẩm, tận dụng các lợi thế như giá lao động, giá nguyên vật liệu rẻ, tiết kiệm chi phí vận chuyển, khắc phục khó khăn về thuế quan…Hiện nay hầu hết các công ty xuyên quốc gia đều thực hiện cách này
Trang 10Ví dụ như công ty Ford Motor có tới 25.000 đơn vị sản xuất gia công ở khắp các nước trên thế giới
2.2.2 Chiến lược cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia
Để thực hiện cắm nhánh ngoại quốc các công ty xuyên quốc gia thường sử dụng một số hình thức nêu trên đồng thời với chiến lược hết sức linh hoạt, mà đáng chú ý là một số chiến lược sau:
- Chiến lược đối với khu vực địa lý: Nhìn chung các công ty xuyên quốc gia tập trung vào các nước tư bản phát triển nhiều hơn so với các nước đang phát triển Sở dĩ có
xu hướng như vậy là vì trong điều kiện tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ
đã xuất hiện nhiều ngành mới, trong khi đó các nước đang phát triển (trừ các nước công nghiệp mới) do trình độ lạc hậu nên không đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư Hầu hết các ngành được chuyển dịch sang các nước đang phát triển là các ngành đã hao mòn vô hình, giá trị thấp cũng góp phần làm cho tỉ trọng vốn giảm đi Mặt khác, trong điều kiện hiện nay lĩnh vực cạnh tranh là những ngành hiện đại, trong khi đó các nước đang phát triển không phải là đối thủ cạnh tranh, hơn nữa mức thu nhập thấp làm cho mức tiêu thụ sản phẩm cao cấp cũng hạn chế Điều đó đã làm thay đổi hướng đầu tư của các công ty xuyên quốc gia
- Chiến lược đối với các ngành kinh doanh: Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay việc đầu tư cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia đã có sự thay đổi Đó là tỉ trọng vốn đầu tư vào các ngành công nghiệp khai khoáng có xu hướng giảm Thay vào đó
là các ngành sản xuất hàng hóa công nghệ cao như sản xuất ôtô, hàng điện tử… và đặc biệt là các ngành dịch vụ Chính xu hướng đầu tư cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia đối với các ngành trên đã góp phần thúc đẩy sự biến đổi cơ cấu ngành của nền kinh tế thế giới trong những thập kỉ gần đây
- Chiến lược thôn tính và sáp nhập của các công ty xuyên quốc gia: Cùng với xu hướng trên, các công ty xuyên quốc gia đã thực hiện chiến lược sáp nhập và thôn tính lẫn nhau Hiện nay các vụ sáp nhập có đặc điểm là quy mô rất lớn Ví dụ mộtsố vụ trị giá trên 1 tỉ USD tăng từ 35 vụ năm 1995 lên 45 vụ năm 1996 và 58 vụ năm 1997 với giá trị lần lượt là 59 tỷ, 86 tỷ và 161 tỷ USD và diễn ra ở tất cả các ngành Trong ngành sản xuất ôtô năm 1999 đã diễn ra sự sáp nhập của 9 tập đoàn hàng đầu thế giới gồm Ford, GMC, BMW, Volswagen, Daimler Benz, Chrysler, Volvo, Mazda, Toyotahình thành một liên minh khổng lồ Chính sự thôn tính và sáp nhập của các công ty xuyên quốc gia đã tạo ra những công ty có quy mô khổng lồ Theo thống kê quốc tế, vào cuối thập kỉ 90, số công
ty có vốn trên 60 tỷ USD là 50 công ty, trong đó có 14 công ty có số vốn trên 100 tỷ USD Đồng thời bằng sự sáp nhập, thôn tính như vậy, cạnh tranh sẽ diễn ra một cách gay gắt hơn, mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hoá sản xuất và chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa càng gay gắt và mang tính toàn cầu
Ngoài ra mỗi công ty xuyên quốc gia cũng có chiến lược riêng của mình Chẳng hạn một số công ty xuyên quốc gia có xu hướng đầu tư cắm nhánh tại vùng trung tâm của mỗi quốc gia chủ nhà Song lại có công ty thực hiện chiến lược cắm nhánh ở những vùng biên giới giữa các nước và từ đó có thể mở rộng hoạt động đối với các quốc gia lân cận Về chiến lược thị trường, sản phẩm cũng vậy, có công ty thực hiện chiếm lĩnh thị trường