Tiểu luận triết học đề tài vì sao sự ra đời của triết học mác đã tạo ra bước ngoặt cách mạng trong lịch sử triết học

Đó là một cuộc cách mạng thật sự trong họcthuyết về xã hội, một trong những yếu tố chủ yếu của bước ngoặt cách mạng mà Mác vàĂngghen đã thực hiện trong triết học Trong tiểu luận này chún

I Những điều kiện lịch sử sự ra đời của Triết học Mác

1.1 Điều kiện Kinh tế-Xã hội 1.2 Nguồn gốc lý luận và tiền đề khoa học tự nhiên

445

II Quá trình hình thành và phát triển của triết học Mác-LêNin

2.1 Giai đoạn chuyển biến tư tưởng của Các-Mác và Ăngghen từ chủ nghĩa duy tâm và dân chủ cách mạng sang chủ nghĩa duy vật và công sản chủ nghĩa

2.2 Giai đoạn hình thành những nguyên lý triết học duy vật biện chứng và duy

vật lịch sử 2.3 Giai đoạn Các-Mác và Ăngghen bổ sung và phát triển lý luận triết học

66

910

III Ba bộ phận cấu thành triết học Mác

3.1.Triết học của chủ nghĩa Mác là chủ nghĩa duy vật 3.2 Học thuyết về giá trị thặng dư

3.3 Học thuyết đấu tranh giai cấp

11111112

IV Bản chất và ý nghĩa của cuộc cách mạng trong triết học Các-Mác và Ăngghen

4.1 Bản chất 4.2 Ý nghĩa của cuộc cách mạng trong triết học do Các-Mác và Ăngghen thực hiện

131315

CHƯƠNG II: SỨC SỐNG CỦA TRIẾT HỌC MÁC TRONG XÃ HỘI HIỆN

I.Bản chất khoa học và cách mạng của triết học Mác

1.1 Thế giới quan và phương pháp luận của triết học Mác-kim chỉ nam cho hoạt động nhận thức và cải tạo xã hội

1.2 Chủ nghĩa duy vật lịch sử - Một trong hai phát kiến vĩ đại của Mác

1616

17

II Vai trò của triết học Mác trong xã hội hiện đại 18

III Vận dụng và phát triển triết học Mác-Lênin trong điều kiện thế giới hiện nay

CHƯƠNG III: BỔ SUNG TRIẾT HỌC MÁC TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

19

202122

LỜI MỞ ĐẦU

Triết học ra đời và phát triển cho đến nay đã có lịch sử gần 3000 năm Sự pháttriển những tư tưởng triết học của nhân loại là một quá trình không đơn giản Cuộc đấutranh giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm, và gắn với nó là cuộc đấu tranh giữacác phương pháp nhận thức hiện thực – phương pháp biện chứng và phương pháp siêuhình - tuy là cái trục xuyên suốt lịch sử triết học, làm nên cái “logic nội tại khách quan”

của sự phát triển, song lịch sử diễn biến của nó lại hết sức phức tạp Triết học Mác là một

hệ thống triết học khoa học và cách mạng, chính vì vậy nó đã trở thành thế giới quan vàphương pháp luận khoa học của giai cấp công nhân và nhân loại tiến bộ trong thời đạimới Triết học Mác đã kế thừa những tinh hoa, từ đó đưa ra những nguyên lý khoa họcgiúp con người nhân thức đúng và cải tạo thế giới Sự ra đời triết học Mác tạo nên sựbiến đổi có ý nghĩa cách mạng trong lịch sử phát triển triết học của nhân loại C.Mác vàĂngghen đã kế thừa một cách có phê phán những thành tựu tư duy nhân loại, sáng tạonên chủ nghĩa duy vật triết học triệt để, không điều hoà với chủ nghĩa duy tâm và phépsiêu hình Để xây triết học duy vật biện chứng, Mác đã phải cải cả chủ nghĩa duy vật cũ

và cả phép biện chứng duy tâm của Hêghen Đó là một cuộc cách mạng thật sự trong họcthuyết về xã hội, một trong những yếu tố chủ yếu của bước ngoặt cách mạng mà Mác vàĂngghen đã thực hiện trong triết học

Trong tiểu luận này chúng ta sẽ tìm hiểu, vì sao sự ra đời của triết học Mác đã tạo

ra bước ngoặt cách mạng trong lịch sử triết học

NỘI DUNGCHƯƠNG 1: SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

Triết học Mác-LêNin ra đời từ cuối thế kỷ-XIX và phát triển cho đến ngày nay Từkhi ra đời Triết học Mác-LêNin đã tạo ra một cuộc cách mạng trong lịch sử triết học vàtrở thành thế giới quan, phương pháp luận của hoạt động nhận thức cũng như hoạt độngthực tiễn của con người

I Những điều kiện lịch sử sự ra đời của Triết học Mác

1.1 Điều kiện Kinh tế-Xã hội

1.1.1 Sự củng cố và phát triển của phương thức sản xuất TBCN trong điều kiện cách mạng công nghiệp:

Vào những năm 40 của thế kỷ XIX do tác động của cuộc cách mạng trong côngnghiệp làm cho lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ Phương thức sản xuất tư bản chủnghĩa được củng cố vững chắc và trở thành xu thế phát triển của nền sản xuất xã hội

Nước Anh đã hoàn thành cuộc cách mạng công nghiệp và trở thành cường quốc côngnghiệp Ở Pháp cuộc cách mạng công nghiệp đang đi vào giai đoạn hoàn thành

Sự phát triển của lực lượng sản xuất làm cho mối quan hệ sản xuất TB được củng

cố tạo ra cơ sở kinh tế cho xã hội tư bản phát triển kèm theo đó mâu thuẫn xã hội ngàycàng gay gắt và bộc lộ rõ rệt sự phân hóa giàu, nghèo, bất công xã hội tăng Những xungđột giữa giai cấp vô sản với tư bản đã phát triển thành những cuộc đấu tranh giai cấp

1.1.2 Sự xuất hiện của giai cấp vô sản trên vũ đài lịch sử:

Giai cấp vổ sản và giai cấp tư sản ra đời và lớn lên cùng với sự hình thành và pháttriển của phương thức sản xuất Tư bản chủ nghĩa Khi chế độ TBCN được xác lập giaicấp tư sản trở thành giai cấp thống trị xã hội, giai cấp vô sản trở thành bị trị thì mâu thuẫngiữa giai cấp tư sản với vô sản vốn mang tính đối kháng phát triển trở thành cuộc đấutranh giai cấp Cuộc khởi nghĩa của thợ dệt tại Thành phố lyon ( Pháp) năm 1831 tuy bịđàn áp nhưng lại bùng nổ tiếp vào năm 1834 Ở Anh có phong trào hiến chương vào cuốinhững năm 30 của thế kỷ XIX, là phong trào cách mạng to lớn có tính chất quần chúng

và có hình thức chính trị Nước Đức nổi lên phong trào đấu tranh của thợ dệt ở Xilêdi đãmang tính giai cấp

Trong hoàn cảnh lịch sử đó giai cấp tư sản không còn đóng vai trò là giai cấp cáchmạng Ở Anh, Pháp, giai cấp tư sản nắm quyền thống trị, lại hoảng sợ trước sự đấu tranhgiai cấp vô sản lên không còn là vị trí tiên phong trong quá trình cải tại dân chủ như

trước Còn giai cấp tư sản Đức đang lớn lên trong lòng xã hội Phong Kiến, vốn đã khiếp

sợ bạo lực cách mạng khi nhìn vào tấm gương cách mạng tư sản Pháp năm 1789, lại thêm

sợ hãi trước sự phát triển của phong trào công nhân Đức Vì vậy giai cấp vô sản xuất hiệntrên vũ đài lịch sử với sứ mệnh xóa bỏ chế độ tư bản và trở thành lực lượng tiên phongtrong cuộc đấu tranh cho nền dân chủ và tiến bộ xã hội

Như vậy thực tiễn xã hội, nhất là thực tiễn cúa phong trào đấu tranh giai cấp vôsản đòi hỏi phải được soi sáng bới một hệ thống lý luận, một học thuyết triết học mới

Học thuyết đó xuất hiện để định hướng phong trào đấu tranh nhanh chóng đạt được thắnglợi

Phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản đã tạo ra nguồn tư liệu quý báu về thựctiễn xã hội để Các-Mác và Ăngghen khái quát xây dựng những quan điểm triết học

1.2 Nguồn gốc lý luận và tiền đề khoa học tự nhiên

1.2.1 Nguồn gốc lý luận:

Để xây dựng học thuyết của mình ngang tầm với trí tuệ nhân loại Các-Mác vàĂngghen đã kế thừa những thành tựu trong lịch sử tư tưởng nhân loại Triết học Đức vớihai nhà triết học tiêu biểu là Hêghen và Phoiơbắc là nguồn gốc trực tiếp của triết họcMác

Các-Mác và Ăngghen đã từng là những người theo học triết học Hêghen và nghiêncứu triết học Phoiơbắc Qua đó hai ông đã nhận thấy: Tuy học thuyết triết học củaHêghen mang quan điểm của chủ nghĩa duy tâm nhưng chứa đựng cái “ hạt nhân hợp lý”

của phép biện chứng, còn triết học của Phoiơbắc tuy còn mang nặng siêu hình nhưng nộidung lại thuấn nhuần quan điểm duy vật Các-Mác và Ăngghen đã kế thừa “ hạt nhân hợplý” của Hêghen và cải tạo, lột bỏ cái vỏ thần bí xây dựng lên lý luận mới của phép biệnchứng Hai ông đã kế thừa chủ nghĩa duy vật của Phoiơbắc khắc phục tính siêu hình vànhững hạn chế lịch sử khác của nó để xây dựng nên lý luận mới của chủ nghĩa duy vật, từ

đó tạo ra cơ sở để xây dựng nên học thuyết triết học mới, trong đó chủ nghĩa duy vật vàphép biện chứng thống nhất một cách hữu cơ

Việc kế thừa cải tạo kinh tế chính trị học với những đại biểu suất sắc là A.Smít vàĐ.Ricacdo không những là học thuyết xây dựng học thuyết kinh tế mà còn là tiền đề lýluận để hình thành quan điểm triết học

Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp với những đại biểu nổi tiếng nhưXanhXiMông và S.Phurie là một trong ba nguồn gốc lý luận triết học mác Các-Mác và

Ăngghen đã kế thừa những quan điểm tiến bộ của chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp(quan điểm về vai trò nền sản xuất trong xã hội, quan điểm về sở hữu…) và khắc phụctính không tưởng thiếu điều kiện lịch sử cụ thể của nó để xây dựng những quan điểm duyvật lịch sử.

Vì vậy khi tìm hiểu nguồn gốc của triết học Mác cần tìm hiểu không chỉ trong triếthọc Đức mà cả chủ nghĩa không tưởng Pháp, kinh tế chính trị học Anh

1.2.2 Tiền đề khoa học tự nhiên:

Giữa triết học và khoa học nói chung, khoa học tự nhiên nói riêng có mối quan hệkhăng khít Sự phát triển của tư duy triết học phải dựa trên cơ sở tri thức do các khoa học

cụ thể đem lại Vì thế, mỗi khi trong khoa học có những phát minh mang tính chất thờiđại thì tạo ra sự thay đổi của triết học

Trong những năm đầu TK-XIX khoa học tự nhiên phát triển mạnh với nhiều phátminh quan trọng: Định luật bảo toàn năng lượng; thuyết tế bào, thuyết tiến hóa Nhữngphát minh khoa học đó đã vạch ra mối liên hệ thống nhất giữa những sự vật, giữa cáchình thức vận động khác nhau trong tính vật chất thống nhất của thế giới, vạch ra tínhbiện chứng của sự vận động và phát triển Đồng thời đã bộc lộ rõ những hạn chế và bấtlực của phương pháp tư duy siêu hình và tư tưởng biện chứng cổ đại cũng như phép biệnchứng của Hêghen Từ đó đặt ra một yêu cầu trong tư duy nhân loại cần phải xây dựngmột phương pháp tư duy mới thực sự khoa học Với những phát minh của mình khoa học

đã cung cấp những tri thức để Các-Mác và Ăngghen khái quát xây dựng phép biện chứngduy vật

Như vậy triết học Mác ra đời như một tất yếu lịch sử không những vì đời sốngthực tiễn mà còn vì những tiền đề lý luận, xã hội và khoa học mà nhân loại đã tạo ra

II Quá trình hình thành và phát triển của triết học Mác-LêNin

2.1 Giai đoạn chuyển biến tư tưởng của Các-Mác và Ăngghen từ chủ nghĩa duy tâm và dân chủ cách mạng sang chủ nghĩa duy vật và công sản chủ nghĩa

2.1.1 Sự chuyển biến tư tưởng của Các-Mác:

Các-Mác(5/5/1818-14/3/1883) sinh trưởng trong một gia đình tri thức(bố là luậtsư) ở TP Tơrevơ, tỉnh Ranh, một vùng có nhiều ảnh hưởng của cách mạng tư sản Pháp vàđạo Kitô là tôn giáo độc tôn

Những ảnh hưởng tốt của giáo dục gia đình, nhà trường và các quan hệ xã hội đãgiúp Các-Mác hình thành tinh thần nhân đạo và xu hướng yêu tự do Phẩm chất đó đã

không ngừng được bồi dưỡng và trở thành định hướng cho cuộc đời sinh viên đưa Mác tới chủ nghĩa dân chủ cách mạng Cũng vì thế trong tình hình lúc đó, triết họcHeeghen với tinh thần biện chứng cách mạng của nó được Các-Mác xem là chân lý.

Các-Trong thời gian học ở khoa luật trường đại học tổng hợp Béc-Lin (1836-1841) ông say

mê nghiên cứu triết học, nhằm giải đáp vấn đề giải phóng con người, thực hiện dân chủ,vươn tới tự do Năm 1837 Các-Mác tập trung ngiên cứu triết học Hêghen và tham gianhóm “Hêghen trẻ”

Sau khi nhận bằng tiến sỹ triết học(8/1841) Các-Mác chuẩn bị vào giảng dạy triếthọc ở trường đại học và dự định xuất bản một tạp chí với tên gọi “ Tư liệu của chủ nghĩa

vô thần” Nhưng dự định đó không được thực hiện vì nhà nước phong kiến Phổ thực hiệnchính sách đàn áp những người dân chủ cách mạng Ông và một số người theo phái

“Hêghen trẻ” đã chuyển sang hoạt động chính trị đấu tranh chống lại chủ nghĩa chuyênchế Phổ giành lại quyền tự do dân chủ; đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tư tưởngcủa ông Như vậy lúc này trong tư tưởng của Các-Mác có sự mâu thuẫn giữa thế giớiquan duy tâm với tinh thần dân chủ cách mạng vô thần Mâu thuẫn bước đầu được giảiquyết khi Các-Mác làm việc ở báo Sông Ranh, ở đây lúc đầu là cộng tác viên sau đó trởthành linh hồn của tờ báo và ông cũng làm cho nó trở thành cơ quan ngôn luận của pháidân chủ cách mạng

Thực tiễn đấu tranh báo chí đã làm cho dân chủ tư tưởng cách mạng ở Các-Mác cónội dung rõ hơn, đó là đấu tranh cho lợi ích quần chúng lao động Lúc này tư tưởng cộngsản chủ nghĩa chưa được hình thành, ông đấu tranh bảo vệ “quần chúng nghèo khổ, bấthạnh” dưới tinh thần nhân đạo Với tinh thần nhân đạo ông tập trung phê phán các chínhsách của nhà nước Phổ, nhà nước đó chỉ là “ cơ quan đại diện đẳng cấp của những lợi ích

cá nhân” Trong quá trình phê phán đó Các-Mác đã nhận thấy hoạt động của nhà nướckhông phải là hiện thân của tinh thần tuyệt đối như Hêghen đã chứng minh

Như vậy, qua thực tiễn, nguyện vọng muốn cắt nghĩa hiện thực, xác lập lý tưởng

tự do trong thực tế đã giúp Các-Mác hình thành khuynh hướng duy vật, nhận thấy mặthạn chế của quan điểm duy tâm Lúc này tinh thần cách mạng dân chủ sâu sắc đã khôngdung hợp với triết học duy tâm tự biện Vì thế sau khi báo Sông Ranh bị cấm(1843) Các-Mác đã cho mình duyệt lại một cách có phê phán quan niệm duy tâm của Hê ghen trướchết về xã hội và nhà nước Ông đã viết tác phẩm “ góp phần phê phán triết học phápquyền của Hêghen” để phê phán chủ nghĩa duy tâm của Hêghen Trong khi thực hiện phê

phán ông nồng nhiệt tiếp nhận quan điểm triết học duy vật của Phoiơbắc Song với tinhthần phê phán ông đã thấy những mặt hạn chế, nhất là việc xa rời những vấn đề chính trịnóng hổi của Phoiơbắc Sự phê phán sâu rộng triết học của Hêghen, việc khái quát kinhnghiệm lịch sử cùng với ảnh hưởng quan điểm duy vật và nhân văn của triết họcPhoiơbắc đã tăng cường mạnh mẽ xu hướng duy vật trong quan điểm triết học của Các-Mác.

Cuối tháng 1/1843 Các-Mác sang Pari, ở dây không khí chính trị sôi sục và tiếpxúc với các đại biểu của giai cấp vô sản đã dẫn đến bước chuyển biến dứt điểm quamđiểm của ông sang chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa cộng sản Trong bài báo “ lời nói đầucủa cuốn sách góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen” Các-Mác đã phântích một cách sâu sắc theo quan điểm duy vật ý nghĩa và hạn chế của cuộc cách mạng tưsản chỉ là “ cuộc cách mạng bộ phận” đồng thời ông khẳng định chỉ có cuộc cách mạng

do giai cấp vô sản thực hiện mới là “ Cuộc cách mạng triệt để” Các-Mác nêu rõ “ Giốngnhư triết học lấy giai cấp vô sản là vũ khí vật chất của mình, giai cấp vô sản cũng lấy triếthọc là vũ khí tinh thần của mình” Với bài báo này và một số bài báo khác đăng trên tạpchí niên giám Đức-Pháp năm 1844 đánh dấu bước hoàn thành quá trình chuyển biến lậptrường quan điểm của Các-Mác

2.1.2 Sự chuyển biến tư tưởng của Ăngghen:

Ăngghen sinh 18/11/1820, trong một gia đình chủ sợi ở tỉnh Ranh Khi còn là họcsinh trung học đã có thái độ căn ghét sự chuyên quyền, độc đoán của bọn quan lại phongkiến Viện nghiên cứu triết học trong thời gian ở Béc-Lin, khi làm nghĩa vụ quân sự đãhướng ông đi vào con đường khoa học Song chỉ thời gian gần 2 năm sống ở Manchester(Anh) từ mùa thu năm 1842 khi nghiên cứu đời sống và chính trị tại Anh, nhất là việctrực tiếp tham gia phong trào công nhân mới dẫn đến bước chuyển biến căn bản trong thếgiới quan của ông sang chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa cộng sản

Năm 1844 trên tạp chí niên giám Đức-Pháp Ăngghen đăng một số bài báo “ Bảnthảo góp phần phê phán kinh tế-chính trị học”; “ Tình cảnh giai cấp công nhân Anh”

Các tác phẩm đó cho thấy ở Ăngghen, quá trình chuyển từ chủ nghĩa duy tâm vàdân chủ cách mạng sang chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa cộng sản đã hoànthành Quá trình này diễn ra độc lập với Các-Mác Trong các bài báo này, ông đã đứngtrên chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa cộng sản để phê phán kinh tế-chính trịhọc của A.Smít và Đ.Ricacdo

2.2 Giai đoạn hình thành những nguyên lý triết học duy vật biện chứng và duy

vật lịch sử

Sự nhất trí về quan điểm, lập trường đã dẫn đến tình bạn vĩ đại giữa Các-Mác vàĂngghen, gắn tên tuổi của hai ông với sự ra đời và phát triển một thế giới quan cáchmạng của giai cấp vô sản Thời gian từ 1844-1848 là quá trình hai ông từng bước xâydựng những nguyên lý triết học của mình

Năm 1844 qua tác phẩm “ Bản thảo kinh tế-triết học” Các-Mác tiếp tục phê phántriết học duy tâm của hêghen đồng thời cũng vạch ra mặt tích cực của nó là phép biệnchứng Các-Mác thông qua phân tích sự tha hóa của lao động đã cắt nghĩa: Sở hữu tưnhân trong xã hội tư bản trở thành nguyên nhân của sự tha hóa lao động và con người,biến sức lao động trở thành hàng hóa Các-Mác chỉ rõ: Muốn khắc phục sự tha hóa ấyphải xóa bỏ chế độ chiếm hữu tư nhân Việc giải phóng người công nhân khỏi sự tha hóa

là sự giải phóng con người nói chung

Trong tác phẩm này Các-Mác đã luận chứng cho tính tất yếu của chủ nghĩa cộngsản trong sự phát triển của xã hội Mặc dù luận chứng này chưa đủ chin muồi về mặt lýluận song đã cho phép phân biệt quan niện của Các-Mác về chủ nghĩa cộng sản với quanniệm của chủ nghĩa bình quân vốn có của các môn phái chủ nghĩa cộng sản không tưởng

Theo Các-Mác chủ nghĩa cộng sản dựa trên sự phát triển cao của nền sản xuất xã hội lànấc thang lịch sử cao hơn chủ nghĩa tư bản

Trong tác phẩm “ Gia đình thần thánh” Các-Mác và Ăngghen viết chung năm

1845 đã nêu rõ sự phê phán của hai ông với phái “ Hêghen trẻ” đứng đầu là anh em nhàBauơ về quan điểm lịch sử, hai ông đã trình bày một số nguyên lý cơ bản của triết họcduy vật biện chứng và duy vật lịch sử như: Quan điểm của vai trò sản xuất vật chất đốivới xã hội…

Năm 1845-1846 Các-Mác và Ăngghen viết chung tác phẩm “ Hệ tư tưởng Đức”

Thông qua việc phê phán các trào lưu triết học đương thời ở Đức, hai ông đã trình bàyquan niện duy vật lịch sử một cách hệ thống Nội dung của tác phẩm đã trình bày rõnhững quan điểm với tư cách là luận điểm xuất phát như: “ Tiền đề đầu tiên của toàn bộlịch sử nhân loại dĩ nhiên là sự tồn tại của những cá nhân con người sống, đó là nhữngcon người hiện thực mà sản xuất vật chất là hành vi lịch sử đầu tiên của họ” và quanđiểm: “ quan điểm duy vật lịch sử khi xem xét lịch sử xã hội phải xuất phát từ con người”

Trong tác phẩm đã trình bày rõ hệ thống quy luật vận động và phát triển của xã hội loàingười.

Trong thời gian này Các-Mác viết tác phẩm “ Luận cương về Phoiơbắc” tháng8/1845, nêu rõ quan điểm xuyên suốt đó là : Vai trò quyết định của thực tiễn đối với đờisống xã hội Đồng thời cũng đưa ra quan điểm về bản chất của con người: “ Trong tínhhiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội”

Với tác phẩm “ Luận cương về Phoiơbắc” nhất là tác phẩm “ Hệ tư tưởng Đức”

quan niệm duy vật lịch sử đã hình thành Quan niệm đó tạo cơ sở lý luận khoa học vữngchắc cho sự phát triển tư tưởng cộng sản chủ nghĩa Tuy vậy trong hệ tư tưởng Đức, họcthuyết về chủ nghĩa cộng sản được hai ông trình bày như là hệ quả trực tiếp của quanniệm duy vật lịch sử cho nên chủ nghĩa cộng sản chưa được diễn đạt thành luận điểm cụthể Song một điều quan trọng là Các-Mác và Ăngghen đã xây dựng phương pháp tiếpcận khoa học đển nhận thức chủ nghĩa cộng sản

Năm 1847 Các-Mác viết tác phẩm “ Sự khốn cùng của triết học” Ở đây ông trìnhbày tiếp các nguyên lý của triết học, chủ nghĩa cộng sản khoa học và các luận điểm đểviết tác phẩm tư bản Năm 1848 Các-Mác và Ăngghen viết tác phẩm “ Tuyên ngôn cộngsản” là văn kiện có tính chất cương lĩnh dầu tiên của chủ nghĩa Mác, của phong trào cộngsản thế giới Trong đó trình bày một cách triệt để thế giới quan mới, chủ nghĩa duy vậtbiện chứng và duy vật lịch sử

Với tác phẩm “ Tuyên ngôn cộng sản” triết học Mác và chủ nghĩa Mác nói chung

đã hình thành và sẽ được Các-Mác và Ăngghen tiếp tục bổ sung và phát triển trong thờigian sau

2.3 Giai đoạn Các-Mác và Ăngghen bổ sung và phát triển lý luận triết học:

Từ sau “ Tuyên ngôn cộng sản” học thuyết triết học Mác tiếp tục được phát triểntrong sự gắn bó hơn nữa với thực tiễn cách mạng vô sản mà hai ông là lãnh tụ Bằng hoạtđộng của mình, hai ông đã đưa phong trào cách mạng của giai cấp vô sản từ tự phát thànhphong trào tự giác; chính qua đó, học thuyết triết học của hai ông không ngừng đượcphát triển

Các-Mác đã tổng kết kinh nghiệm thực tiễn của phong trào đấu tranh cách mạng

để khái quát tìm ra những kết luận qua đó bổ sung và phát triển lý luận Điều đó đượcbiểu hiện qua nội dung của một số tác phẩm như “ Đấu tranh giai cấp ở Pháp”, “ Nộichiến ở Pháp”, “ Phê phán cương lĩnh Gôta” Đặc biệt qua bộ tư bản ông đã trình bày

những tất yếu phát triển của nền sản xuất xã hội,lịch sử thay thế các hình thái kinh tế xãhội….

Trong khi đó Ăngghen đã khái quát các thành tựu khoa học để viết tác phẩm như :

“ Chống Đuyrinh”, “ Biện chứng tự nhiên”, “ Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu

và của nhà nước”…Trong các tác phẩm đó, ngoài việc phê phán các quan điểm triết họcduy tâm, siêu hình và duy vật tầm thường ông đã trình bày học thuyết triết học Mác dướidạng hệ thống lý luận hoàn thiện hơn

III Ba bộ phận cấu thành triết học Mác

3.1.Triết học của chủ nghĩa Mác là chủ nghĩa duy vật:

Các-Mác và Ăngghen kiên quyết bảo vệ chủ nghĩa duy vật triết học và đã nhiềulần vạch rõ rằng mọi khuynh hướng ly khai cơ sở ấy là hết sức sai lầm Quan điểm củahai ông được trình bày rõ nhất và tỉ mỉ nhất trong những tác phẩm của Ăngghen: “ Lút-vích Phơ-bách” và “chống Đuy-rinh” những cuốn sách này cũng như “ Tuyên ngôn củađảng cộng sản” dều là những sách gối đầu giường của mọi công nhân giác ngộ NhưngMác không dừng lại chủ nghĩa duy vật ở TK-XVIII, ông đẩy triết học tiến lên nữa, ônglàm cho triết học trở lên phong phú bằng những thành quả của triết học cổ điển Đức vànhất là của hệ thống triết học Hê-ghen và chủ nghĩa duy vật của Phơ-bách Trong sốnhững thành quả dó thì thành quả chủ yếu là phép biện chứng, tức là học thuyết về sựphát triển, dưới hình thức hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiến diện, tức là họcthuyết về tính tương đối nhận thức của con người, nhận thức này phản ánh vật chất luônluôn phát triển không ngừng Chủ nghĩa duy vật lịch sử của Mác là thành tựu vĩ đại nhấttrong tư tưởng khoa học Sự hỗn độn và tùy tiện từ trước tới nay vẫn thống trị trong cácquan niệm về lịch sử và chính trị đã thay thế bằng một lý luận khoa học hết sức hoànchỉnh và chặt chẽ, nó chỉ cho ta thấy rằng do sự phát triển của lực lượng sản xuất mà từmột chế độ sinh hoạt xã hội này đã nảy sinh ra và phát triển nên như thế nào một chế độsinh hoạt xã hội khác, cao hơn, chẳng hạn như chủ nghĩa tư bản nảy sinh ra như thế nào

từ chế độ nông nô, nhất là cho giai cấp công nhân những công cụ nhận thức vĩ đại

3.2 Học thuyết về giá trị thặng dư

Sau khi nhận thấy rằng chế độ kinh tế là cơ sở trên đó kiến trúc thượng tầng chínhtrị được xây dựng lên thì Mác chú ý nhiều đến viện nghiên cứu chế dộ kinh tế ấy Tácphẩm chính của Mác là bộ “ Tư bản” được giành riêng để nghiên cứu chế độ kinh tế của

xã hội hiện đại, nghĩa là xã hội tư bản chủ nghĩa Chính trị, kinh tế học cổ điển trước Mác