Tiểu luận thiết chế pháp lý của asean theo hiến chương, liên hệ với liên minh châu âu

1.2: Quy chế hoạt động cụ thể của tổ chức bộ máy ASEAN 1.2.1: Cấp cao ASEAN Cấp cao ASEAN bao gồm những người đứng đầu nhà nước hoặc chính phủ của các quốc gia thành viên, là cơ quan quy

A LỜI MỞ ĐẦU

Trải qua hơn 40 năm hình thành và phát triển, Asean đã tiến hành những cải cách nhất định về cơ cấu tổ chức và có tác động mạnh mẽ tới sự phát triển của các nước trong khu vực Trải qua những thời kì phát triển, cho tới nay Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á- ASEAN đã xây dựng được một thiết chế pháp lí tương đối hoàn thiện về cả hình thức lẫn nội dung và được quy định cụ thể trong Hiến chương ASEAN Vậy cơ cấu tổ chức của ASEAN có những đặc trưng gì? Mối liên hệ về hệ thống các thiết chế pháp lý giữa ASEAN và liên minh Châu Âu như thế nào? Đây cũng chính là đề tài nghiên cứu của bài tập nhóm chúng em

B NỘI DUNG

I Hệ thống các thiết chế pháp lí của ASEAN theo hiến chương ASEAN

1.1: Khái quát chung về hệ thống thiết chế pháp lí của ASEAN theo hiến chương ASEAN

Thiết chế pháp lí của ASEAN là chỉnh thể cơ cấu tổ chức bộ máy ASEAN với đầy đủ các yếu tố: cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, nhân sự, qui chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ cụ thể được qui định trong một văn bản có giá trị pháp lí, đó chính là Hiến chương ASEAN

Nhìn một cách tổng thể, thiết chế pháp lí của tổ chức ASEAN xây dựng một

hệ thống cơ cấu tổ chức theo mô hình hình chóp mà đỉnh chóp chính là Hội nghị Cấp cao ASEAN Nằm phía dưới hỗ trợ cho Cấp cao ASEAN và điều hành nhiều hoạt động khác chính là Hội đồng Điều phối ASEAN Thân chóp có các Hội đồng Cộng đồng ASEAN gồm 3 trụ cột cấu thành là Cộng đồng an ninh- chính trị, Cộng đồng kinh tế và Cộng đồng văn hóa- xã hội Dưới 3 trụ cột này đều có hệ thống các

cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng và các cơ quan giúp việc trực thuộc, đồng hành cùng ủy ban thường trực và ban thư kí hợp thành đáy chóp

1.2: Quy chế hoạt động cụ thể của tổ chức bộ máy ASEAN

1.2.1: Cấp cao ASEAN

Cấp cao ASEAN bao gồm những người đứng đầu nhà nước hoặc chính phủ của các quốc gia thành viên, là cơ quan quyền lực cao nhất của ASEAN.Cấp cao ASEAN là cơ quan hoạch định chính sách tối cao của ASEAN; xem xét, đưa ra các chỉ đạo về chính sách và quyết định các vấn đề then chốt liên quan tới việc thực hiện các mục tiêu của ASEAN, các vấn đề quan trọng liên quan tới lợi ích của các Quốc gia thành viên và tất cả các vấn đề do Hội đồng Điều phối ASEAN, các Hội

đồng Cộng đồng ASEAN và các cơ quan cấp Bộ trưởng chuyên ngành đệ trình lên.

Cấp cao ASEAN còn có nhiệm vụ chỉ đạo các Bộ trưởng liên quan thuộc từng Hội đồng tiến hành các hội nghị liên Bộ trưởng đặc biệt, và giải quyết các vấn đề quan trọng của ASEAN có liên quan đến các Hội đồng Cộng đồng

Có thể khẳng định, cấp cao ASEAN là cơ quan cao nhất ASEAN, với nhiệm

vụ quan trọng đó là hoạch định chính sách tối cao của ASEAN Hội nghị cấp cao ASEAN hàng năm đưa ra thỏa luận và quyết định các vấn đề then chốt ảnh hưởng đến các quốc gia ASEAN Với tần suất họp mang tính thường xuyên- 2 lần trong 1năm, các nhà lãnh đạo các nước ASEAN đã trao đổi nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến ASEAN và quan hệ ASEAN với các đối tác, gồm: Thúc đẩy tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và triển khai hiệu quả Hiến chương ASEAN, tăng cường kết nối ASEAN; mở rộng và làm sâu sắc hơn quan hệ giữa ASEAN với các đối tác, đồng thời củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các tiến trình hợp tác khu vực; đẩy mạnh hợp tác ứng phó với các thách thức đang nổi lên như phục hồi và phát triển bền vững sau khủng hoảng, biến đổi khí hậu, cứu trợ thiên tai, dịch bệnh

Ví dụ : hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 16 thông qua tuyên bố : Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị cấp cao ASEAN 16, Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN

về hợp tác ứng phó với biến đổi khí hậu, Tuyên bố về phục hồi và phát triển bền vững

1.2.2: Hội đồng điều phối ASEAN

Hội đồng điều phối ASEAN bao gồm các ngoại trưởng ASEAN, họp ít nhất

2 lần/năm Hội đồng điều phối ASEAN sẽ được các quan chức cao cấp liên quan hỗ trợ Theo quy định tại Khoản 2 Điều 8 hiến chương ASEAN, Hội đồng điều phối

có những chức năng nhiệm vụ cơ bản: điều phối việc thực hiện các thỏa thuận và quyết định của cấp cao ASEAN, phối hợp với các Cộng đồng ASEAN nhằm tăng cường sự nhất quán và hiệu quả hợp tác giữa các cơ quan này, phối hợp các báo cáo của các Hội đồng Cộng đồng ASEAN để trình lên cấp cao ASEAN, xem xét báo cáo của các cơ quan khác…

Hội đồng điều phối như một cánh tay phía dưới hỗ trợ đắc lực cho các hội nghị Cấp cao của ASEAN đồng thời cũng như một cầu nối phối hợp với các Hội

đồng Cộng đồng ASEAN tuyến dưới đạt được sự nhất quán về chính sách, hiệu quả

và hợp tác giữa các cơ quan này với Cấp cao ASEAN

1.2.3: Các Hội đồng Cộng đồng ASEAN

Các Hội đồng Cộng đồng ASEAN bao gồm Hội đồng Cộng đồng chính trị

-an ninh ASEAN, Hội đồng Cộng đồng kinh tế ASEAN, Hội đồng Cộng đồng văn hóa – xã hội ASEAN Để thực hiện các mục tiêu của từng trụ cột trong ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN, mỗi Hội đồng Cộng đồng ASEAN sẽ có nhiệm vụ đảm bảo việc thực hiện các quyết định có liên quan của Cấp cao ASEAN; điều phối công việc trong các lĩnh vực phụ trách, và những vấn đề có liên quan tới các Hội đồng cộng đồng khác; và đệ trình các báo cáo và khuyến nghị về những vấn đề thuộc phạm vi trách nhiệm lên Cấp cao ASEAN Các Quốc gia thành viên sẽ cử đại diện quốc gia tham dự các cuộc họp của Hội đồng Cộng đồng ASEAN Mỗi Hội đồng Cộng đồng ASEAN sẽ họp ít nhất hai lần một năm và sẽ do Bộ trưởng có liên quan của Quốc gia thành viên đang giữ cương vị Chủ tịch ASEAN chủ trì

Với tư cách là những trụ cột của Cộng đồng ASEAN, các hội đồng trên sẽ thúc đẩy tương lai của Cộng đồng ASEAN đi đến những mục tiêu mà mỗi hội đồng đặt ra hướng tới mục tiêu chung: đảm bảo hòa bình lâu dài, ổn định và thịnh vượng chung cho khu vực, thế hiện sự liên kết của ASEAN ở cấp độ cao hơn và sâu rộng hơn

1.2.4: Các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng ASEAN

Các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng ASEAN là các thiết chế trực thuộc các Hội đồng Cộng đồng (Hội đồng chính trị - an ninh có 6 cơ quan, Hội đồng Cộng đồng kinh tế có 14 cơ quan, Hội đồng Cộng đồng văn hóa – xã hội có 17 cơ quan trực thuộc) Theo như ghi nhận tại Điều 10 Hiến chương ASEAN thì các cơ quan chuyên ngành này sẽ hoạt động theo chức năng, quyền hạn của mình, tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực thuộc phạm vi chức trách để hỗ trợ liên kết và xây dựng Cộng đồng ASEAN đồng thời báo cáo lên các Hội đồng cộng đồng liên quan

Mỗi cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng ASEAN , trong phạm vi chức trách của mình có thể giao cho các quan chức cao cấp và các cơ quan trực thuộc thực hiện các chức năng nhiệm vụ như nêu trong phụ lục 1 của Hiến chương ASEAN

Các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng ASEAN bằng chuyên môn của mình chính là kênh tham mưu hữu hiệu cho hoạt động của các Hội đồng Cộng đồng ASEAN

1.2.5: Ủy ban thường trực ASEAN

Các quốc gia thành viên ASEAN bổ nhiệm một đại diện thường trực có hàm đại sứ bên cạnh ASEAN đặt tại Jakarta Các đại diện trường trực tạo thành Ủy ban các đại diện thường trực sẽ hỗ trợ công việc của các Hội đồng Cộng đồng ASEAN

và các Cơ quan chuyên ngành cấp Bộ trưởng ASEAN, phối hợp với Ban thư ký ASEAN Quốc gia và các Cơ quan chuyên ngành cấp Bộ trưởng khác của ASEAN, liên hệ với Tổng thư ký ASEAN và Ban thư ký ASEAN về tất cả các vấn đề liên quan tới công việc của mình, hỗ trợ hợp tác giữa ASEAN với các đối tác bên ngoài,thực thi các nhiệm vụ khác do Hội đồng điều phối ASEAN quyết định

Đây là cơ quan hỗ trợ hoạt động thường xuyên, liên tục trong tổ chức ASEAN, nằm ở đáy chóp nhưng không thể thiếu xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của nó

1.2.6: Ban thư kí

Tổng thư ký ASEAN sẽ được Cấp cao ASEAN bổ nhiệm với nhiệm kỳ 5

năm, không gia hạn, được lựa chọn trong số các công dân các Quốc gia thành viên ASEAN, luân phiên theo thứ tự tên nước bằng chữ cái tiếng Anh, có tính đến sự liêm khiết, năng lực, kinh nghiệm chuyên môn và bình đẳng giới.Tồng thư ký là quan chức hành chính cao cấp nhất của ASEAN, tiến hành các chức năng và nhiệm

vụ của mình theo các quy định của Hiến chương và các văn kiện, nghị định liên quan và các tập quán đã có của ASEAN, là người đại diện thể hiện quan điểm của ASEAN và tham gia vào các cuộc họp với các đối tác bên ngoài phù hợp với các đường lối chínhh sách đã được thông qua và quyền hạn của Tổng thư ký

Ban thư ký ASEAN bao gồm Tổng thư ký và các nhân viên khác, tùy theo

yêu cầu đặt ra Tổng thư ký và các nhân viên Ban thư ký thực thi nhiệm vụ giữ vững các chuẩn mực cao nhất về sự liêm khiết, hiệu quả và năng lực trong khi thi hành nhiệm vụ; không tìm kiếm hoặc nhận chỉ đạo từ bất kỳ chính phủ hoặc đối tượng nào ngoài ASEAN; không tham gia vào bất kỳ hành động nào có thể ảnh

hưởng tới vị thế quan chức Ban thư ký ASEAN của mình và chỉ chịu trách nhiệm trước ASEAN

Ngoài ra tại điều 13 Hiến chương còn quy định Ban thư ký quốc gia tại mỗi

quốc gia thành viên sẽ có ban thư kí ASEAN quốc gia với nhiệm vụ: là đầu mối quốc gia trong các hoạt động liên quan tới ASEAN; là nơi lưu giữ thông tin về tất

cả các vấn đề liên quan đến ASEAN ở cấp độ quốc gia; điều phối việc triển khai các quyết định của ASEAN ở cấp độ quốc gia và hỗ trợ công tác chuẩn bị của quốc gia cho các cuộc họp của ASEAN; thúc đẩy xây dựng bản sắc và nhận thức về ASEAN ở cấp độ quốc gia; đóng góp vào xây dựng Cộng đồng ASEAN

Đánh giá vai trò: cùng với ủy ban thường trực, Ban thư kí là cơ quan hoạt động thường xuyên, liên tục trong tổ chức ASEAN Ban thư kí ASEAN với người đứng đầu là Tổng thư kí có vai trò rất to lớn trong sự thúc đẩy xây dựng bản sắc và nâng cao nhận thức về ASEAN trên trường quốc tế

1.2.7: Ủy ban ASEAN ở các nước thứ 3 và các tổ chức quốc tế

Tại Điều 14 Hiến chương ASEAN Ủy ban ASEAN ở các nước thứ 3 có thể được thành lập tại các nước ngoài khối ASEAN, bao gồm người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao của các quốc gia thành viên ASEAN tại quốc gia đó Các ủy ban tương tự có thể được lập ra bên cạnh các tổ chức quốc tế Các ủy ban này sẽ thúc đẩy lợi ích và bản sắc ASEAN tại nước chủ nhà và các tổ chức quốc tế

II Bình luận ưu và nhược điểm của hệ thống các thiết chế pháp lý của ASEAN theo hiến chương, một số giải pháp khắc phục.

2.1: Những ưu điểm.

Thứ nhất, thiết chế pháp lý ASEAN có sự thống nhất trong tổ chức Ở các

giai đoạn trước của ASEAN thì chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong ASEAN (hội nghị cấp cao, Tổng thư ký, Ban thư ký) thường được quy định rải rác trong các văn kiện khác nhau Tới Hiến chương ASEAN thì chức năng nhiệm vụ của từng cơ quan này đã được quy định chi tiết và cụ thể ngay trong Hiến chương Điều này tạo thuận lợi cho các cơ quan dễ dàng thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của mình

Thứ hai, thiết chế pháp lý ASEAN có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các cơ quan với nhau trên cơ sở tập trung thống nhất quyền lực Thiết chế pháp lý

ASEAN trong Hiến chương được xây dựng theo mô hình “chiếc nón”, một mặt

vừa đảm bảo tập trung quyền lực vào cơ quan cao nhất là Hội nghị cấp cao1, mặt khác vẫn đảm bảo sự chuyên sâu chuyên trách Thiết chế pháp lý của ASEAN hiện tại tạo ra một cái vành nón rộng đủ để hình thành một nền móng vững chắc, giúp giải quyết các vấn đề một cách chắc chắn và an toàn Như vậy, khi tạo ra một nền móng vững chắc từ đáy sẽ tạo điều kiện cho chóp nón có thể vững vàng hơn, từ đó đưa ra những quyết sách có chiều sâu và đúng đắn trên cơ sở vững chắc của thực tiễn Bên cạnh Hội nghị cấp cao, Hiến chương ASEAN còn thành lập Hội đồng điều phối của ASEAN, thành lập 3 Hội đồng cộng đồng (an ninh – chính trị; kinh tế; văn hóa – xã hội) chịu trách nhiệm vừa triển khai, vừa điều phối các hoạt động của các ngành chuyên môn trong 3 trụ cột của ASEAN Trong mỗi cộng đồng lại

có các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng trực thuộc…  Với cách tổ chức này, hoạt động của các cơ quan sẽ nhịp nhàng hơn, tránh chồng chéo như trước đây

Thứ ba, nhằm tránh sự “lệch pha” giữa chức chủ tịch của các cơ quan khác nhau trong bộ máy như trước đây, Hiến chương ASEAN đã đồng bộ hóa

chức chủ tịch của các cơ quan theo chức Chủ tịch ASEAN Qua đó, Chủ tịch ASEAN sẽ được luân phiên hàng năm theo thứ tự chữ cái tên tiếng Anh của các quốc gia thành viên ASEAN sẽ áp dụng quy chế Chủ tịch thống nhất trong một năm dương lịch, theo đó quốc gia thành viên đảm nhiệm chức Chủ tịch sẽ chủ trì Hội nghị cấp cao ASEAN và các Cấp cao liên quan, các cuộc họp của Cơ quan chuyên ngành cấp Bộ trưởng và quan chức cao cấp và Ủy ban các Đại diện thường trực ASEAN

Thứ tư, Hiến chương ASEAN đã nhấn mạnh và đề cao vị trí và vai trò của Tổng thư ký, các phó Tổng thư ký, Ban thư ký thông qua sự mở rộng các quy định

về nhiệm vụ và quyền hạn từ đó tăng cường, thúc đẩy hơn nữa việc xây dựng cộng đồng ASEAN trong giai đoạn mới, đưa các hoạt động của ASEAN ngày càng có hiệu quả hơn

Thứ năm, khoảng cách giữa các kì họp của các hội đồng đã được rút ngắn hơn rất nhiều so với trước Cụ thể trong quy định tại Điều 7, 8, 9 Hiến chương

ASEAN thì Hội nghị cấp cao, Hội đồng điều phối, 3 Hội đồng cộng đồng đều họp

ít nhất 2 lần trong 1 năm so với trước đây là 3 năm 1 lần của hội nghị cấp cao và mỗi năm 1 lần của các hội nghị bộ trưởng Sự rút ngắn về thời gian này giúp cho các cơ quan trên phản ứng nhanh nhạy, kịp thời đối với các vấn đề đặt xảy ra trong khu vực, từ đó có những biện pháp, bước đi cụ thể đáp ứng các yêu cầu đặt ra

2.2: Một số nhược điểm

Hệ thống các thiết chế của ASEAN theo Hiến chương có nhiều những ưu điểm và tiến bộ phù hợp nhiệm vụ mới, tuy nhiên nó còn bộc lộ nhiều hạn chế cần

lưu ý như sau:

Thứ nhất, thiết chế ASEAN chưa có nhiều các cơ quan hoạt động thường

kì (hiện nay chỉ có 2 cơ quan là ban thư kí và ủy ban đại diện thường trực là hoạt

động thường xuyên), các cơ quan còn lại chỉ tiến hành họp theo định kì hoặc chỉ khi cần thiết mới tiến hành họp Chính vì vậy đã khiến mối quan hệ giữa các cơ quan của ASEAN còn lỏng lẻo, việc thực hiện các hoạt động giữa các cơ quan đôi khi không đạt được kết quả cao, hoặc nếu có thì cũng phải diễn ra trong một thời gian khá dài mới đạt được kết quả Đồng thời, cũng hạn chế khả năng chỉ đạo, điều hành của các cơ quan trước những biến động mới, phức tạp xảy ra trong khu vực

Thường xuyên hoạt động, thường xuyên giải quyết vấn đề thì sự nhạy bén sẽ càng cao hơn

Thứ hai, không có các cơ chế rõ ràng cho việc giải quyết tranh chấp, trách nhiệm và bồi thường Mặc dù có các quy định rất rõ ràng, cụ thể về phạm vi, trình

tự giải quyết tranh chấp (như Hiệp ước Bali 1976, Nghị định thư sửa đổi hiệp ước Bali 1976,Quy chế Hội đồng cấp cao 2001, Hiến chương) nhưng lại không hề thành lập một cơ quan chuyên trách nào thực hiện nhiệm vụ này Do vậy trong những mâu thuẫn ở cấp độ khu vực thường không có sự tham gia của cộng đồng mà chủ yếu được giải quyết theo hướng song phương hoặc đưa lên các tổ chức quốc tế khác giải quyết

Thứ ba, chưa có hệ thống cơ quan kiểm tra – điều tra việc hoạt động của

hệ thống bộ máy ASEAN Tổng thư ký ASEAN mới có chức năng giám sát tiến độ

triển khai các thỏa thuận và quyết định của ASEAN chứ chưa có thẩm quyền giám sát từng cơ quan trong bộ máy cộng đồng Và các cơ quan thường là vừa đóng vai

trò thực hiện, vừa đóng vai trò tự giám sát Do đó chưa thực sự đảm bảo sự công khai minh bạch trong hoạt động của bộ máy, giảm tính hiệu quả của bộ máy

Thứ tư, các quyết định của các cơ quan vẫn theo nguyên tắc đồng thuận

có thể nói đây là một lực cản cho sự phát triển của ASEAN Ưu điểm của nguyên

tắc này là đảm bảo việc ra quyết định được công bằng, dân chủ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện quyết định sau này do đã đảm bảo sự đồng thuận của tất cả thành viên Tuy nhiên, các thành viên của ASEAN có sự khác nhau về thể chế chính trị và trình độ phát triển không đồng đều, mặt khác việc liên kết bên ngoài của các thành viên ASEAN lại theo những hướng khác nhau, chính những sự khác biệt này đã làm cho nhiều quyết định quan trọng của ASEAN không được thông qua, các mẫu thuẫn không được giải quyết dẫn đến xu hướng li tâm ngày càng lớn

Nguyên tắc này nhiều khi lại làm chậm tiến trình hợp tác của ASEAN do làm cho quá trình thương lượng kéo dài rất lâu

Sắp đến năm 2015, để thúc đẩy việc xây dựng thành công 3 trụ cột của cộng đồng ASEAN cần sự nỗ lực của các thành viên ASEAN, bên cạnh đó cần sự phối hợp nhịp nhàng và đồng bộ của các nước thành viên, vì vậy, nhu cầu cấp thiết lúc này là:

Thứ nhất, các cơ quan của ASEAN cần hoạt động thường xuyên hơn, nếu

cần thiết có thể thiết lập cơ quan có cơ chế hoặt động thường trực nhằm giải quyết một cách linh hoạt, kịp thời các vấn đề của tổ chức, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp

và hợp tác giữa các thành viên

Thứ hai, cần xây dựng ngoại lệ cho nguyên tắc ra quyết định của ASEAN.

Ngoài nguyên tắc tham vấn và đồng thuận, có thể có ngoại lệ áp dụng nguyên tắc

đa số với các vấn đề quan trọng, khẩn cấp cần phải được thông qua

Thứ ba, cần phải xây dựng cơ chế đảm bảo hợp tác như đặt ra các chế tài hợp

lí và nghiêm khắc đối với việc thực hiện thỏa thuận và các quyết định của các cơ quan, có như vậy các thiết chế của ASEAN mới hoạt động hiệu quả làm tiền đề xây dựng một ASEAN bền vững, thống nhất và phát triển

III Liên hệ với các thiết chế pháp lý của liên minh Châu Âu

3.1 Khái quát hệ thống các thiết chế pháp lí của Liên minh châu Âu -EU 3.1.1: Hội đồng châu Âu:

Hội đồng châu Âu bao gồm Chủ tịch Hội đồng châu Âu, Chủ tịch của Ủy ban châu Âu và một đại diện của mỗi quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, có thể là người đứng đầu nhà nước hoặc chính phủ của quốc gia thành viên đó Hội đồng châu Âu được xem là cơ quan lãnh đạo tối cao của Liên minh châu Âu Hội đồng châu Âu chủ động xem xét những thay đổi trong các hiệp ước điều chỉnh hoạt động Liên minh châu Âu cũng như xác định chương trình nghị sự và chiến lược cho Liên minh châu Âu

3.1.2: Nghị viện châu Âu:

Nghị viện châu Âu gồm 736 nghị sĩ được bầu từ các quốc gia thành viên, có nhiệm kỳ 5 năm và được bầu theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu

3.1.3: Hội đồng bộ trưởng châu Âu:

Hay còn gọi là hội đồng Liên minh châu Âu là cơ quan có thẩm quyền ra quyết định trong Liên minh châu Âu Hội đồng bao gồm 27 Bộ trưởng đại diện cho

27 Quốc gia thành viên Liên minh châu Âu

3.1.4: Ủy ban châu Âu:

Ủy ban châu Âu là cơ quan điều hành của EU Thành viên của Ủy ban hoạt

động độc lập với quốc gia, chỉ phục vụ lợi ích của cộng đồng

Ủy ban châu Âu bao gồm 27 uỷ viên đại diện cho 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, nhiệm kỳ 5 năm do các chính phủ nhất trí cử và chỉ bị bãi miễn với sự nhất trí của Nghị viện Châu Âu

3.1.5: Tòa án châu Âu

Tòa án châu Âu có trụ sở tại Luxembourg, gồm 27 thẩm phán và 8 công tố viên – nhiệm kỳ 6 năm Tòa án châu Âu được chia làm 2 loại : Tòa công lý châu

Âu và Tòa chung châu Âu

3.1.6: Các cơ quan chuyên ngành:

Gồm có Ủy ban kinh tế xã hội châu Âu, Ủy ban vùng, Ngân hàng đầu tư châu Âu

3.2: So sánh hệ thống các thiết chế pháp lí của ASEAN với các thiết chế pháp lí của Liên minh châu Âu:

3.2.1: Giống nhau:

Cả ASEAN và Liên minh châu Âu đều có cơ quan lãnh đạo tối cao, đứng đầu tổ chức và đứng ra tổ chức các cuộc họp, định hướng các đường lối chính sách cũng như các vấn đề then chốt liên quan đến hoạt động của tổ chức

Dưới quyền của 2 cơ quan tối cao trên là các cơ quan nhỏ hơn, với những nhiệm vụ cụ thể chi tiết hơn, mỗi cơ quan đảm bảo một chuyên ngành, lĩnh vực riêng

3.2.2: Khác nhau:

Thứ nhất, cơ cấu bộ máy ASEAN được sắp xếp theo mô hình:“ hình chóp

quyền lực” Về cơ bản, các thiết chế quyền lực của EU cũng được sắp xếp theo mô hình này.Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt: nếu như đỉnh chóp quyền lực của ASEAN

là một cơ quan đó thì đỉnh chóp quyền lực của EU là “tam giác quyền lưc” bao gồm ba cơ quan : hội đồng Châu âu, nghị viện Châu âu, ủy ban Châu âu

Thứ hai, về cách thức tổ chức: Trong khi hệ thống tổ chức của ASEAN gồm

những cơ cấu có sự tham gia của mỗi nước thành viên đại diện cho quyền lợi của nước mình thì hệ thống tổ chức của EU không chỉ có vậy, EU có những thiết chế mang tính chất siêu quốc gia, tiêu biểu là Ủy ban châu Âu, mà ở đó đại diện của các nước thành viên hoạt động là vì lợi ích chung của cả cộng đồng Các thiết chế hiện nay của EU chưa phải là một “nhà nước” với những đặc điểm truyền thống nhưng đã hình thành mối quan hệ chặt chẽ giữa cấp độ liên minh và các nước thành viên, có các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp Rõ ràng, sự khác biệt đó xuất phát từ bản chất hợp tác của mỗi tổ chức

Cơ cấu tổ chức và hoạt động của EU là một nội dung hết sức phức tạp so với cơ cấu tổ chức của ASEAN, do bộ máy của Liên minh là sự kết hợp và pha trộn giữa cách thức tổ chức bộ máy của các tổ chức quốc tế (với sự xuất hiện của

Ủy ban châu Âu, Hội đồng châu Âu) và cách thức tổ chức bộ máy của một nhà nước liên bang (với sự xuất hiện của Nghị viện châu Âu, Ngân hàng Trung ương châu Âu), hay như ngay trong chức năng hoạt động của các cơ quan đã thể hiện sự pha trộn rõ rệt: Tòa án châu Âu vừa giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia thành