2 Phân tích đoạn thơ: - Nhìn khái quát cả đoạn thơ: miêu tả một cách sinh động không khí làm ăn của người ngư dân giữa trời biển quê hương giàu đẹp; thể hiện sâu sắc tư thế chủ nhân, niề
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐÁP ÁN, THANG ĐIỂM ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10
THPT CHUYÊN, NĂM 2014
Đề thi môn: Ngữ văn (đề chính thức)
I Yêu cầu chung: Hiểu đúng yêu cầu đề ra, tạo lập một văn bản nghị luận
mạch lạc, rõ ràng, thể hiện được kiến thức cơ bản về văn học và khả năng
sử dụng tiếng Việt
1 Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm
- Huy Cận (1919-2005), tên đầy đủ là Cù Huy Cận, nhà thơ nổi tiếng
trong phong trào Thơ mới với tập thơ Lửa thiêng (1940), là một trong
những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam
- Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận in trong tập Trời mỗi ngày
lại sáng (1958), được viết nhân chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ
Quảng Ninh Đây là tác phẩm tiêu biểu cho thơ Huy Cận thuộc giai đoạn sáng tác sau Cách mạng tháng Tám 1945 Đoạn trích nằm ở phần giữa của bài thơ
2 Phân tích đoạn thơ:
- Nhìn khái quát cả đoạn thơ: miêu tả một cách sinh động không khí làm
ăn của người ngư dân giữa trời biển quê hương giàu đẹp; thể hiện sâu sắc
tư thế chủ nhân, niềm lạc quan và lòng yêu biển của người lao động Các hình ảnh thơ vừa mang tính tả thực vừa giàu màu sắc tượng trưng, thể hiện sự thống nhất giữa quan sát, suy ngẫm và liên tưởng, tưởng tượng
- Khổ thứ nhất của đoạn thơ cho thấy sự gắn kết, hòa quyện giữa người lao động với bối cảnh thiên nhiên rộng lớn Gió, trăng, “mây cao”, “biển bằng” hỗ trợ cho con người, cầm giữ nhịp điệu sinh hoạt của con người và nâng con người lên ngang tầm với vũ trụ Con người trở thành điểm nhấn của bức tranh với những đường nét khỏe khoắn, tự tin (“dò bụng biển”,
“dàn đan thế trận” )
- Khổ thứ hai của đoạn thơ đẹp như “một bức sơn mài dưới đáy bể” (Chế Lan Viên), vẽ ra sự phong phú và kỳ ảo của sản vật biển với cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song, tạo hình thật đắt những tương quan đa chiều giữa các sự vật (ánh trăng sao lấp lánh trên mình cá quẫy, hòa nhập lung linh vào muôn làn sóng) Sức sống của đêm, hơi thở của đêm được tạo nên nhờ những tương quan ấy (dấu hai chấm ở câu thơ cuối rất có ý vị, đưa lại
Trang 2cảm giác: vì “đêm thở” mà “sao lùa nước Hạ Long” hoặc vì “sao lùa nước
Hạ Long” mà ta nhận ra “đêm thở”)
- Khổ thứ ba tiếp tục triển khai những ý thơ đã thể hiện trong các khổ thơ trên với tính khái quát cao hơn Tinh thần lạc quan của người lao động được nhấn mạnh với các cử chỉ “hát”, “gọi”, “gõ” Thái độ ân tình, biết ơn đối với biển quê hương cũng được bộc lộ sâu sắc trong hình ảnh so sánh ở hai câu cuối: biển như lòng mẹ che chở vỗ về, biển là nguồn sống của chúng ta, “nuôi lớn đời ta tự buổi nào”
- Khổ thứ 4 thể hiện niềm vui thắng lợi của người lao động sau một đêm làm việc vất vả Cá nặng thuyền, con người chuẩn bị trở về trong ánh bình minh lóe rạng Đoạn thơ tiếp tục sử dụng tương quan đa chiều của sự vật
để tạo ra hình ảnh đẹp: “vẩy bạc”, “đuôi vàng” (ánh bình minh lấp lánh
trên mình cá) Cách sử dụng nhịp thơ hài hòa, cân đối: Vẩy bạc/đuôi
vàng; Lưới xếp/buồm lên.
- Đoạn thơ (cũng như cả bài thơ) có nhiều thành công về nghệ thuật: với hình thức thơ bảy chữ, với giọng điệu ngợi ca, hào sảng, với nhiều hình ảnh đẹp, tráng lệ, đặt con người hài hòa trong không gian vũ trụ, với cách
sử dụng động từ, tính từ sống động, cách so sánh gợi cảm
3 Tổng hợp, nâng cao
- Bài thơ (qua giọng điệu, hình ảnh, ngôn từ) thể hiện sâu sắc tình yêu thiên nhiên, yêu biển, yêu đất nước, cảm phục và tự hào đối với người ngư dân lao động trên biển
- Bài thơ giáo dục chúng ta tình yêu biển đảo, tình yêu đất nước, nhất là trong bối cảnh hôm nay, khi Trung Quốc đang hạ đặt trái phép giàn khoa
HD 981 trong vùng biển Việt Nam
(Lưu ý: học sinh có thể làm riêng hoặc lồng vào phần phân tích đoạn thơ)
II Yêu cầu chung: Điền từ vào chỗ trống của câu một cách chính xác; Biết
cách chữa câu sai thành câu đúng; Biết nhận ra các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ trong thơ
1
2
1 Tìm từ phù hợp
a) Từ “am hiểu”
b) Từ “thành ngữ”
c) Từ “vấn đề”
d) Từ “lục bát”
2 Chữa câu
a) Cách 1: Người Việt Nam rất tốt bụng
Cách 2: Người Việt Nam tốt bụng lắm
b) Tôi rất muốn về quê/ nước, nhưng cần phải ở lại Việt Nam để học tiếng Việt
Trang 3c) Bạn cho mình mượn/ vay một ít tiền để mua cuốn từ điển được không? d) Chị làm ơn cho tôi hỏi, từ đây đến Trường Đại học Vinh mấy ki lô mét ạ?
3 Phân biệt hình ảnh “mặt trời”
- Bốn câu thơ trên đều có hình ảnh “mặt trời” “Mặt trời” trong câu Ngày
ngày mặt trời đi qua trên lăng và câu Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi là
giống nhau, vì đó đều là hình ảnh thực, đều nói đến một đối tượng trong
tự nhiên
- Ở câu Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng, hình ảnh mặt trời được dùng
với ý nghĩa so sánh Em Ku tai được ví như mặt trời của mẹ, tỏa ấm cho
mẹ, là nguồn sáng, nguồn hy vọng, là sức sống của mẹ
- Ở câu Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ, hình ảnh mặt trời được dùng
với ý nghĩa ẩn dụ Mặt trời đó chính là Bác Hồ, là nguồn sáng tinh thần của nhân dân Việt Nam, là ánh sáng chân lý của thời đại
Điểm toàn bài
