1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA SINH HỌC ỨNG DỤNG LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN MÃ SỐ: 304 THỬ NGHIỆM KÍCH THÍCH CÁ SẶC RẰN SINH SẢN VỚI KÍCH THÍCH TỐ KHÁC NHAU Ở LIỀU LƯỢNG THẤP Sinh viên thực hiện TRẦN NGỌC HUYỀN MSSV: 06803015 Lớp: NTTS K1 Cần thơ, 2010 TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA SINH HỌC ỨNG DỤNG 2 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN MÃ SỐ: 304 THỬ NGHIỆM KÍCH THÍCH CÁ SẶC RẰN SINH SẢN VỚI KÍCH THÍCH TỐ KHÁC NHAU Ở LIỀU LƯỢNG THẤP Cán bộ hướng dẫn Sinh viên thực hiện TS. NGUYỄN VĂN KIỂM TRẦN NGỌC HUYỀN Ks. NGUYỂN THÀNH TÂM MSSV: 06803015 Lớp: NTTS K1 Cần thơ, 2010 3 LỜI CẢM TẠ Sau 2 tháng thực tập từ tháng 4 năm 2010 đến tháng 6 năm 2010, tại phường Lê Bình – quận Ninh Kiều - TP. Cần Thơ, áp dụng những kiến thức đã học kết hợp với kinh nghiệm thực tế, nay luận văn đã được chỉnh sửa và hoàn thành. Trước hết em xin chân thành cảm tạ Ban Giám Hiệu Trường Đại Học Tây Đô đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt thời gian học tập tại trường. Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến thầy Nguyễn Văn Kiểm, thầy Nguyễn Thành Tâm đã tận tình chỉ dạy cho em trong quá trình học tập đã hướng dẫn chỉ bảo em trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Em xin chân thành cảm ơn đến tất cả quý Thầy Cô - Khoa Sinh Học Ứng Dụng – Trường Đại Học Tây Đô đã tận tình dạy bảo, truyền đạt cho em những kiến thức quý báu trong suốt thời gian học và tạo mọi điều kiện thuận lợi để luận văn được hoàn thành, tạo dựng hành trang để em bước vào cuộc sống sau này. Cuối cùng em xin cảm ơn đến gia đình, bạn bè, cùng tập thể lớp thuỷ sản K1 đã giúp đỡ, động viên em trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Em xin chân thành cảm ơn và ghi nhớ ! Cần thơ, ngày tháng năm Sinh viên thực hiện TRẦN NGỌC HUYỀN 4 TÓM TẮT Cá Sặc Rằn (Trichogaster pectorralis) một loài cá quen thuộc và được xem là đặc sản của đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) nhờ phẩm chất thịt thơm, ngon, có giá trị ở sản phẩm tươi và đặc biệt là sản phẩm làm khô. Nhờ khả năng chịu đựng tốt với các điều kiện môi trường mà cá Sặc Rằn được chú ý và ngày càng phát triển rộng rãi. Nhằm ngày càng hoàn thiện quy trình sản xuất giống đáp ứng nhu cầu con giống ngày càng đa dạng cho người dân, đề tài kích thích cá Sặc Rằn sinh sản với các liều lượng kích thích tố khác nhau được thực hiện với 3 thí nghiệm, mỗi thí nghiệm được thực hiện với 3 nghiệm thức khác nhau về nồng độ và chia làm 2 đợt sản xuất (đợt thứ 1 tiến hành vào cuối tháng 4, đợt 2 tiến hành vào cuối tháng 5). Kết quả sử dụng kích thích tố LRH-a + Motilium qua 2 đợt cho cá Sặc Rằn sinh sản nhận thấy liều lượng 100 µg LRH-a + 5 mg Motilium cho kết quả sinh sản tốt với sức sinh sản thực tế trung bình 149.934 trứng/kg, các chỉ tiêu sinh sản như tỷ lệ đẻ 66,5%, tỷ lệ thụ tinh của trứng 73%, tỷ lệ nở 77%, tỷ lệ sống cá con 91%. Đối với việc sử dụng não thuỳ thì ở cả hai đợt sinh sản cá đều không sinh sản. So với việc sử dụng LRH-a + Motilium và não thuỳ, kích thích tố HCG + não thuỳ được cho là hormon sử dụng có hiệu quả để kích thích cá Sặc Rằn sinh sản và liều lượng thích hợp từ 1.000 UI/kg – 1.500 UI/kg kết hợp với 2 mg não thuỳ, sức sinh sản thực tế trung bình dao động khoảng 177.000 trứng/kg, tỷ lệ đẻ 100%, tỷ lệ thụ tinh trung bình 68%, tỷ lệ nở 71%, tỷ lệ sống cá con 83%. T khóa: cá S˅c Rʿn,Trichogaster pectorrali ,sinh sʱn, kích thích t˨. 5 CAM KẾT KẾT QUẢ Tôi xin cam kết luận văn này được hoàn thành dựa trên các kết quả nghiên cứu của tôi và các kết quả của nghiên cứu này chưa được dùng cho bất cứ luận văn cùng cấp nào khác. Ngày…… tháng…….năm…… TRẦN NGỌC HUYỀN 6 MỤC LỤC LỜI CẢM TẠ i TÓM TẮT ii CAM KẾT KẾT QUẢ iii MỤC LỤC iv DANH SÁCH BẢNG vi DANH SÁCH HÌNH vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT viii CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1 1.1 Giới thiệu 1 1.2 Mục tiêu: 2 1.3 Nội dung: 2 CHƯƠNG 2 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 3 2.1 Đặc điểm phân loại và phân bố của cá Sặc Rằn 3 2.1.1 Đặc điểm phân loại 3 2.1.2 Đặc điểm hình thái 4 2.1.3 Phân bố 5 2.2 Đặc điểm sinh học 3 2.2.1 Sinh trưởng 5 2.2.2 Sinh sản 6 2.2.3 Dinh dưỡng 7 2.2.4 Khả năng thích nghi với môi trường 7 2.3 Sơ lược tình hình nuôi cá Sặc Rằn 8 2.3.1 Sơ lược tình hình nuôi cá Sặc Rằn trên thế giới 8 2.3.2 Sơ lược và hiện trạng nuôi cá Sặc Rằn ở ĐBSCL 8 2.4 Các biện pháp kích thích cá sinh sản 9 2.4.1 Sinh sản tự nhiên 9 2.4.2 Cho cá đẻ nhân tạo 10 2.4.3 Một số loại kích thích tố và chất kích thích sinh sản ở cá 11 7 2.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển của cá Sặc Rằn 12 CHƯƠNG 3 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16 3.1 Thời gian và địa điểm thực hiện đề tài 16 3.1.1 Thời gian 16 3.1.2 Địa điểm 16 3.2 Vật liệu thí nghiệm 16 3.3 Phương pháp nghiên cứu 16 3.3.1 Chọn cá bố mẹ cho sinh sản 16 3.3.2 Chuẩn bị dụng cụ cho cá sinh sản 17 3.4 Bố trí thí nghiệm 17 3.5 Phương pháp xử lý số liệu 19 3.5.1 Các chỉ tiêu sinh sản theo dõi 19 3.5.2 Ghi nhận và xử lý số liệu 20 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 21 4.1 Các yếu tố môi trường 21 4.2 Kết quả sinh sản kích thích cá Sặc Rằn sinh sản 22 4.2.1 Kết quả sinh sản cá Sặc Rằn bằng kích thích tố LRH-a 22 4.2.2 Kết quả sinh sản cá Sặc Rằn bằng não thuỳ 27 4.2.3 Kết quả sinh sản cá Sặc Rằn bằng kích thích tố HCG + não thuỳ 29 4.3 Đánh giá chung về kết quả kích thích cá Sặc Rằn sinh sản bằng kích thích tố 33 4.4 Quá trình phát triển phôi cá Sặc Rằn 36 CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 39 5.1 Kết luận 39 5.2 Đề xuất 39 TÀI LIỆU THAM KHẢO 40 PHỤ LỤC A DANH SÁCH BẢNG Trang Bảng 4.1: Một số yếu tố môi trường 21 Bảng 4.2: Kết quả sử dụng kích thích tố LRH-a kích thích cá sinh sản 23 8 Bảng 4.3: Kết quả sử dụng não thuỳ kích thích cá sinh sản 27 Bảng 4.4: Kết quả sử dụng HCG + não thuỳ kích thích cá sinh sản 29 Bảng 4.5: Đánh giá chung về kết quả sinh sản cá Sặc Rằn ở các thí nghiệm 33 Bảng 4.6: Thời gian phát triển phôi và hậu phôi của cá Sặc Rằn 36 Bảng 4.7: Ảnh hưởng của nhiệt độ nước lên chỉ các tiêu phát triển phôi cá Sặc Rằn 37 DANH SÁCH HÌNH Trang Hình 2.1: Hình dạng bên ngoài cá Sặc Rằn 3 Hình 2.2: Hoạt động bắt cặp của cá Sặc Rằn 14 Hình 2.3: Chuẩn bị dụng cụ cho cá sinh sản 15 9 Hình 3.1: Cá Sặc Rằn đực và cái 17 Hình 3.2: Cách tiêm kích thích tố cho cá Sặc Rằn 18 Hình 4.1: Buồng trứng cá Sặc Rằn sau khi sinh sản xong 24 Hình 4.2: Sức sinh sản của cá Sặc Rằn bằng kích thích tố LRH-a (đợt2) 25 Hình 4.3: Các chỉ tiêu sinh sản của cá bằng kích thích tố LRH-a (đợt 2) 26 Hình 4.4: So sánh các chỉ tiêu sinh sản cá Sặc Rằn đợt 1 và 2 bằng LRH-a 26 Hình 4.5: Buồng trứng cá Sặc Rằn không sinh sản 28 Hình 4.6: Sức sinh sản cho cá đẻ bằng HCG + não thuỳ đợt 1 và 2 31 Hình 4.7: Các chỉ tiêu ấp trứng của cá Sặc Rằn cho đẻ bằng HCG + não thuỳ đợt 1 và 2 32 Hình 4.8: So sánh chỉ tiêu sinh sản của cá Sặc Rằn bằng 2 loại kích thích tố34 Hình 4.9: Các giai đoạn phát triển phôi cá Sặc Rằn 38 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ĐBSCL: Đồng bằng Sông Cửu Long HCG: Human Chorionic Gonadotropin LRH-a: Lutienizing Releasing Hormon: TGHƯ: Thời gian hiệu ứng SSSTT: Sức sinh sản thực tế TLĐ: Tỷ lệ đẻ 10 TLTT: Tỷ lệ thụ tinh TLS: Tỷ lệ sống NT: Nghiệm thức NT1: Nghiệm thức 1 NT2: Nghiệm thức 2 NT3: Nghiệm thức 3 h: Giờ [...]... toàn khác biệt nhau và cũng chưa thể xác định được liều lượng kích thích tố thấp nhất gây rụng trứng ở cá Sặc Rằn Vì vậy, việc tìm ra liều lượng kích thích tố thấp nhất có tác dụng tốt lên sự sinh sản của cá rất quan trọng Do đó đề tài: Thử nghiệm kích thích cá Sặc Rằn sinh sản với các loại kích thích tố khác nhau ở các liều lượng thấp được thực hiện 11 1.2 Mục tiêu  Xác định liều lượng kích thích tố. .. thể cá có một điều kiện nhất định thoả mãn về sinh lý, sinh thái cho cơ thể cá tiến hành sinh sản Trên cơ sở đó kích thích sinh sản nhân tạo cá Sặc Rằn bằng các loại kích thích tố cũng được nhiều tác giả nghiên cứu Các loại kích thích tố như HCG, não thuỳ, LRH-a, đều có tác dụng làm rụng trứng và kích thích cá Sặc Rằn sinh sản tốt Ðối với cá Sặc Rằn, Nguyễn Tường Anh (2004) đã sử dụng kích thích tố. .. là 9 cặp cá 3.4 Bố trí thí nghiệm Nghiên cứu: Thử nghiệm kích thích cá Sặc Rằn sinh sản với LRH -a + Motilium, não thuỳ, HCG + não thùy, với các thí nghiệm lần lượt được bố trí liều lượng khác nhau Nghiên cứu gồm 3 thí nghiệm, mỗi thí nghiệm gồm 3 nghiệm thức và mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần Thí nghiệm 1: Kích thích cá sinh sản bằng LRH-a + Motilium Nghiệm thức Liều lượng kích tố Số lượng cá bố mẹ... quá trình sinh sản cá Sặc Rằn thích nghi với điều kiện che tối và trong lúc sinh sản thì cá cần sự yên tĩnh Ảnh hưởng của không gian hoạt động và tỉ lệ đực cái đến khả năng và hiệu quả sinh sản của cá Sặc Rằn Cá Sặc Rằn thường có tập tính rượt đuổi, trước lúc sinh sản cá đực và cá cái cắn vào bụng và đuôi lẫn nhau để kích thích sinh sản Hình 2.2: Hoạt động bắt cặp của cá Sặc Rằn Tỷ lệ đực cái: Khi tỷ... mg)/kg cá cái (cặp) 1 60 + 5 3 2 80 + 5 3 3 100 + 5 3 27 Thí nghiệm 2: Kích thích cá sinh sản bằng não thuỳ Nghiệm thức Liều lượng kích tố Số lượng cá bố mẹ (NT) (mg/kg cá cái) (cặp) 1 4 3 2 6 3 3 8 3 Thí nghiệm 3: Kích thích cá sinh sản bằng HCG + não thuỳ Nghiệm thức Liều lượng kích tố Số lượng cá bố mẹ (NT) (UI + mg)/kg cá cái (cặp) 1 1000 + 2 3 2 1500 + 2 3 3 2000 + 2 3 Tiêm cá đực bằng 1/2 liều lượng. .. quả sinh sản ở Hình 4.2 dưới đây sức sinh sản (trứng/kg) 140000 121868 120000 100000 80000 80461 74532 sức sinh sản 60000 40000 20000 0 NT1 NT2 NT3 Nghiệm thức Hình 4.2: Sức sinh sản của cá Sặc Rằn khi kích thích sinh sản bằng LRH-a (Đ t 2) Sức sinh sản: Trong thí nghiệm cho cá đẻ lần 2 đã cho thấy sức sinh sản của cá có mối liên hệ khá rõ ràng tới liều lượng kích thích tố Tức là khi liều lượng kích thích. .. biết, sản lượng cá Sặc Rằn chiếm khoảng 10,8% tương đương 9,7% về giá trị so với tổng sản lượng cá nước ngọt của Thái Lan (Komtorn Kaewpaitoon, 1994) 2.3.2 Sơ lược và hiện trạng nuôi cá Sặc Rằn ở ĐBSCL Cá Sặc Rằn tăng trưởng chậm so với các loài cá khác, nhưng với đặc điểm thích nghi tốt với điều kiện môi trường khắc nghiệt và phổ thức ăn rộng nên có thể nuôi cá Sặc Rằn với nhiều mô hình khác nhau Hiện... thấp, hàm lượng oxy thấp (Bonsoom, 1986) Sản lượng cá Sặc Rằn tương đối cao so với một số loại cá đồng khác Tuy nhiên, trong những năm gần đây sản lượng cá Sặc Rằn ngoài tự nhiên đã giảm đáng kể, sản lượng cá khai thác ít đi, cở cá thu hoạch nhỏ, chủ yếu tập trung ở một số địa phương thuộc tỉnh Cà Mau, Kiên Giang, An Giang Một số vùng khác thì sản lượng cá Sặc Rằn đã trở nên khan hiếm Việc đưa cá Sặc. .. thích tố thấp nhất có tác dụng gây rụng và đẻ trứng ở cá Sặc Rằn  Rèn luyện và nâng cao kỹ năng sản xuất giống cá Sặc Rằn  Chủ động nguồn giống, góp phần hoàn chỉnh quy trình sản xuất giống cá Sặc Rằn 1.3 Nội dung  Nghiên cứu ảnh hưởng của kích thích tố ở liều lượng khác nhau tới sự sinh sản cá Sặc Rằn  Theo dõi một số chỉ tiêu sinh sản của cá 12 CHƯƠNG 2 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 2.1 Đặc điểm phân loại và... Hình 4.3: Các chỉ tiêu sinh sản của cá khi kích thích sinh sản bằng LRH-a Tương tự như tỷ lệ thụ tinh, tỷ lệ nở và tỷ lệ sống của ấu trùng cá thấp, và các tỷ lệ này cũng tăng dần theo liều tăng của kích thích tố Điều đó chứng tỏ khi liều lượng kích thích tố tăng đã có tác dụng kích thích quá trình tạo tinh ở cá đực Tỷ lệ thụ tinh cũng có ảnh hưởng đến tỷ lệ nở của trứng và tỷ lệ sống của cá con Ở NT1 và . Thử nghiệm kích thích cá Sặc Rằn sinh sản với các loại kích thích tố khác nhau ở các liều lượng thấp được thực hiện. 12 1.2 Mục tiêu  Xác định liều lượng. hành sinh sản. Trên cơ sở đó kích thích sinh sản nhân tạo cá Sặc Rằn bằng các loại kích thích tố cũng được nhiều tác giả nghiên cứu. Các loại kích thích tố