Thế nên, chúng em- những người học sinh cùngtâm lí lứa tuổi, hiểu hơn ai hết, quyết định chọn đề tài: “ HỌC SINH VỚI VẤNĐỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP” để tìm hiểu rõ hơn
Trang 1LỜI CẢM ƠN
Cuộc thi “Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học” là một cuộc thimang tính trí tuệ, đầy sáng tạo Song nó là một lĩnh vực hoàn toàn mới và khóđối với học sinh chúng em Nó đòi hỏi người tham gia dự thi phải có kiến thức,
kỹ năng về nhiều mặt, nhiều lĩnh vực và đặc biệt phải có niềm đam mê khoahọc
Là một người học sinh, được tham dự cuộc thi đối với em là một niềm vuimừng, phấn khởi, một niềm hạnh phúc lớn lao Từ thực tế được chứng kiến, ýtưởng nảy sinh, được sự động viên, khích lệ của thầy cô, gia đình và bạn bè, em
đã mạnh dạn trình bày ý tưởng của mình Dưới sự hướng dẫn tận tình của thầy
cô giáo, em đã hoàn thành dự án
Em xin được gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới các cấp quản lýgiáo dục, Ban tổ chức cuộc thi, các thầy cô giáo hướng dẫn đã tạo điều kiện chochúng em sân chơi trí tuệ mang tính sáng tạo này để chúng em có dịp được trựctiếp tham gia nghiên cứu khoa học, vận dụng kiến thức, năng lực và những kỹnăng của bản thân để hoàn thành dự án
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo và các bạn học sinh cáctrường THCS: Chính Lý, Hợp lý, Công Lý, Vĩnh Trụ đã ủng hộ, giúp đỡ emhoàn thành dự án
Tham gia cuộc thi chúng em sẽ được giao lưu, học hỏi các đội bạn đểtrang bị thêm cho mình những kiến thức thực tiễn đầy bổ ích Tuy nhiên vìnhững kiến thức của bản thân em còn hạn chế lại là lần đầu tiên được làm “nhàkhoa học” nên trong phần giải quyết vấn đề không tránh khỏi những thiếu sót,
em rất mong nhận được sự giúp đỡ, bổ sung của các thầy cô giáo và Ban giámkhảo để dự án của em được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
A LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận
Tuổi học trò được xem là lứa tuổi tươi đẹp và hồn nhiên nhất Ở mỗi thời
kỳ trong đời sống con người, sự phát triển về thể chất và tâm lý và cả nhân cách
có quy luật riêng Tuổi vị thành niên là lứa tuổi thiếu niên nhưng đây là giaiđoạn phát triển rất cao về thể chất và có những biến chuyển tâm lý hết sức phứctạp Chính yếu tố tâm lý cũng như thể chất và nhân cách chưa hoàn thiện mộtcách đầy đủ này khiến cho trẻ em trong lứa tuổi vị thành niên hay bị khủnghoảng về tâm lý, dẫn đến những suy nghĩ và hành động sai lệch
Giáo dục là một trong những quốc sách hàng đầu của Nhà nước, việc pháttriển nguồn nhân lực vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế -
xã hội Điều đó có ý nghĩa hết sức quan trọng, vậy mà nạn bạo lực học đườngngày càng ra tăng với số lượng chóng mặt điều đó ảnh hưởng rất lớn đến quátrình đào tạo và phát triển con người của đất nước Chốn học đường thườngđược xem là môi trường an toàn nhưng giờ đây đã bị ảnh hưởng nghiêm trọngbởi tình trạng học sinh hành xử theo kiểu xã hội đen Nạn bạo lực học đườngđang khiến nhiều người lo ngại, ranh giới giữa những hành động côn đồ từ bạolực học đường và tội phạm là rất mong manh Vấn nạn này đã khiến các ngànhchức năng hết sức quan tâm, nỗi lo lắng của gia đình, nhà trường và cả một thế
hệ tương lai của đất nước
2 Cơ sở thực tiễn
Bạo lực học đường là vấn nạn của giáo dục Việt Nam trong những nămqua và cả hiện tại Trên các phương tiện thông tin đại chúng thường xuyên xuấthiện tin bài về nạn bạo lực học đường Điều đó đã phản ánh thực trạng xuốngcấp trầm trọng về đạo đức của một bộ phận không nhỏ học sinh và một số giáoviên Có những vụ vi phạm nghiêm trọng đạo đức của học sinh và phẩm chấtcủa giáo viên đã diễn ra mà chúng ta không ngờ tới Giáo dục để giảm thiểu, tiếntới ngăn chặn hoàn toàn nạn bạo lực học đường đang là mối quan tâm hàng đầucủa các ngành chức năng, trong đó, có ngành giáo dục, gia đình và toàn xã hội
Đã có những nghiên cứu, những cuộc luận bàn, những Hội thảo về vấn đề bạolực học đường được tổ chức, đã có những biện pháp ngăn chặn bạo lực họcđường được đưa ra Nhưng, bạo lực học đường vẫn tiếp tục xảy ra, số lượng các
vụ việc có chiều hướng gia tăng so với những năm trước, đặc biệt là những vụviệc nghiêm trọng
Trang 3Với những lý do trên thì việc khẩn trương đưa ra các giải pháp của cácngành chức năng, nhà trường, gia đình và toàn thể xã hội vào vấn nạn bạo lựchọc đường là hết sức cần thiết Thế nên, chúng em- những người học sinh cùngtâm lí lứa tuổi, hiểu hơn ai hết, quyết định chọn đề tài: “ HỌC SINH VỚI VẤN
ĐỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP” để tìm hiểu
rõ hơn về nguyên nhân cũng như thực trạng và đóng góp một số giải pháp phòngchống, ngăn chặn nhanh chóng nạn Bạo lực học đường hiện nay
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Qua đề tài, chúng em mong muốn phân tích, đưa đến cái nhìn đúng đắn về
thực trạng của hiện tượng Bạo lực học đường hiện nay đối với các bạn học sinh
- Từ đó định hướng, xây dựng các giải pháp hữu hiệu nhất để ngăn chặn hiệntượng Bạo lực học đường trong giới học sinh, nhằm hướng tới một môi trườnggiáo dục tích cực, gần gũi, hòa đồng, thân thiện, chia sẻ,…
III ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng của vấn đề bạo lực học đường ở học sinh
THCS trên địa bàn huyện Lý Nhân, những ảnh hưởng tiêu cực của bạo lực họcđường, nguyên nhân và giải pháp để ngăn chặn bạo lực học đường
2 Thời gian nghiên cứu: năm học 2016- 2017 và 2017- 2018
3 Địa bàn nghiên cứu: Một số trường THCS huyện Lý Nhân: THCS Văn Lý,
THCS Hợp Lý, THCS Chính Lý, THCS Công Lý, THCS Vĩnh Trụ
IV NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
1 Điều tra, nghiên cứu thực trạng của hiện tượng Bạo lực học đường hiện nay,đồng thời xác định nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường đối với các bạn họcsinh
2 Đánh giá hậu quả của bạo lực học đường đến sự phát triển của xã hội và đưa
ra những giải pháp có hiệu quả nhằm phát huy những mặt tích cực, điều chỉnh,ngăn chặn những mặt tiêu cực, hạn chế về hiện tượng bạo lực học đường nảysinh trong môi trường học đường
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các tài liệu
1 Bạo lực học đường và những hậu quả, Nguyễn Thị Cẩm (2012),
Trang 42 Bạo lực học đường và giải pháp ngăn chặn (Dưới góc nhìn Tâm lý học, giáo dục học) , Phạm Văn Khanh (2013),
3 Mô hình can thiệp tâm lý đối với hành vi bạo lực học đường ở học sinh
trung học, Tạp chí Tâm lý học xã hội, Số 6-2014, Tr 81-96, Nguyễn Văn
Tường,
4 Nguồn tài liệu trên Internet
2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp thứ nhất là phương pháp thuyết trình.
Phương pháp thứ 2 là phương pháp tra cứu tài liệu
Phương pháp thứ 3 là phương pháp điều tra thực tế
Phương pháp thứ 4 là phương pháp thảo luận nhóm
Phương pháp thứ 5 là phương pháp vấn đáp
Phương pháp thứ 6 là phương pháp quan sát, phân tích, tổng hợp
Phương pháp cuối cùng là phương pháp kiểm tra, đánh giá
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I TÌM HIỂU TỔNG QUAN VỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG
Tình trạng bạo lực trong trường học đã và đang diễn ra nóng bỏng trênkhắp thế giới ở tất cả những cấp học, lớp học khác nhau Bạo lực học đườnghiện nay thực sự đang trở thành một mối lo lắng và quan tâm lớn của toàn xãhội Thông thường khi nới tới hai từ “bạo lực” chúng ta chỉ nghĩ tới các bạn họcsinh nam đánh nhau, những người ưa thích dùng sức mạnh cơ bắp với ngườikhác Nhưng trên thực tế hiện nay cho thế những hành vi bạo lực này không chỉxảy ra ở các bạn nam mà còn ở không ít các bạn gái Trong hai năm trở lại đâynổi cộm lên vấn đề nữ sinh đánh nhau, từ vụ việc đầu tiên năm 2009 của nữ sinh
Hà Nội, sau đó là lần lượt các vụ bạo lực học đường khác được quay thành clip
và tung lên mạng như hiện nay Khi xem xong những đoạn clip như vậy thìkhông có ai có thể không bàng hoàng cũng như bức xúc và tức giận mà nhữngđoạn video đó cũng chỉ là một góc rất nhỏ trong tình trạng bạo lực học đườnghiện nay , ngoài xã hội thực chất vẫn còn vô vàn các vụ bạo lực mà có thể cònchưa được khai phá
Nạn bạo lực học đường không chỉ gia tăng về số lượng và mức độ, hậuquả của nó còn nghiêm trọng gấp nhiều lần Không chỉ còn là những cuộc ẩu đả,đánh nhau thông thường giữa các “anh hùng rơm” mà hiện nay xuất hiện ngày
Trang 5càng nhiều của các hung khí, vũ khí đó như là: gậy, gộc, dao, kiếm, mã tấu, và
có khi còn là súng hoa cải trong các cuộc ẩu đả đó
Tại Việt Nam, số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo (GD- ĐT) đưa ra gầnđây nhất, trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánhnhau ở trong và ngoài trường học (khoảng 5 vụ/ngày) Cũng theo thống kê của
Bộ GD- ĐT, cứ khoảng trên 5.200 học sinh thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn11.000 HS thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau Bạo lực học đường đãtrở thành mối quan tâm của rất nhiều gia đình, các nhà trường và là nỗi trăn trởcủa toàn xã hội bởi hậu quả nghiêm trọng mà nó gây ra Bài viết này sẽ cung cấpcho chúng ta có cách nhìn thấu đáo hơn về hậu quả của bạo lực học đường đốivới gia đình, nhà trường và chính các bạn học sinh
1 Khái niệm “Bạo lực học đường”
Trong quá trình nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến bạo lực họcđường, nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra những quan điểm khác nhau về kháiniệm bạo lực học đường
Ở nước ngoài, bên cạnh thuật ngữ bạo lực học đường, người ta thường nóitới thuật ngữ bắt nạt học đường Bắt nạt học đường cũng là một phần của bạo lựchọc đường và thậm chí nhiều lúc người ta còn đồng nhất giữa bắt nạt và bạo lựchọc đường
Dan Olweus,trong cuốn sách “Bắt nạt trong trường học, chúng ta biết gì
và chúng ta có thể làm gì” đã đưa ra định nghĩa theo một cách chung nhất, bắt nạt trong trường học như một “hành vi tiêu cực được lặp đi lặp lại, có ý định xấu của một hoặc nhiều học sinh nhằm trực tiếp chống lại một học sinh, người
có khó khăn trong việc tự bảo vệ bản thân”
Milton Keynes (1989) định nghĩa: “Bắt nạt là một hành động lặp đi lặp
lại một cách hiếu chiến để cố ý làm tổn thương về tinh thần hoặc thể xác cho người khác Bắt nạt là đặc trưng của một cá nhân hành xử theo một cách nào
đó để đạt được quyền lực trên người khác”
Một khái niệm khác cho rằng: bạo lực học đường là bất kỳ hình thức hoạt
động bạo lực hoặc các hoạt động bên trong các cơ sở trường học Nó bao gồm các hành vi bắt nạt, lạm dụng thân thể, lạm dụng bằng lời nói, ẩu đả, bắn,…
Bắt nạt và lạm dụng vật chất là những hình thức phổ biến nhất của bạo lực cóliên quan đến bạo lực học đường Tuy nhiên, trường hợp cực đoan như bắn vàgiết người cũng đã được liệt kê như là bạo lực học đường
Mặc dù, cho đến nay vẫn chưa có định nghĩa thống nhất trong giới nghiêncứu, tuy nhiên, với những định nghĩa như vậy chúng ta có thể hiểu: Đó là nhữnghành vi xâm phạm có chủ ý, có ý đồ, thường gây hậu quả nghiêm trọng và xảy
ra trong phạm vi nhà trường, nếu nhìn từ góc độ lấy học sinh làm trung tâm thìbạo lực học đường là sự xâm hại của học sinh đối với học sinh, sự xâm hại củahọc sinh đối với người bên ngoài nhà trường và ngược lại, là sự xâm hại của
Trang 6giáo viên đối với học sinh và ngược lại…Bạo lực ấy xâm phạm đến sức khoẻhoặc danh dự của người bị hại, hoặc xâm phạm đến tính mạng và nhân phẩmcủa người bị hại Bạo lựckhông chỉ xảy ra trong phạm vi nhà trường mà còn xảy
ra bên ngoài nhà trường
Internet, quay video clip các hành vi bạo lực và đưa lên mạng Internet
- Chửi thề, nói xấu, chia rẽ bè phái, miệt thị, xúc phạm, lăng mạ, xỉ nhục, đay nghiến, chà đạp nhân phẩm, làm tổn thương về mặt tinh thần con người thông qua lời nói
- Dùng vũ lực như tát, đá, đấm, đánh, giật tóc, lột quần áo, đánh đập, tratấn, hành hạ, làm tổn hại về sức khỏe, xâm phạm cơ thể con người thông quanhững hành vi bạo lực
- Lập nên các nhóm hội hoạt động đánh nhau có tổ chức
II THỰC TRẠNG NHẬN THỨC VỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LÝ NHÂN
Nếu như HIV là một trong những tệ nạn nhức nhối cho toàn xã hội thì bạo
lực học đường lại là vấn đề làm đau đầu bao người đặc biệt là những ngườitrong ngành giáo dục hiện nay Bạo lực học đường không còn là chuyện nóixong để đấy nữa mà nó đã trở nên phổ biến ở hầu khắp các trường và luôn làchủ đề được bàn luận sôi nổi trong hầu hết các cuộc họp Đối với học sinhtrường THCS Văn Lý cũng vậy, vấn đề bạo lực học đường không có gì là xa lạ
và mới mẻ nữa Bên cạnh những học sinh chăm ngoan, học giỏi có ý thức kỷluật tốt thì đây đó vẫn còn có những học sinh vi phạm đạo đức người học sinh,
có liên quan đến bạo lực học đường Ở các lớp học, hiện tượng học sinh gây gổ ,kéo bè phái đánh nhau với bạn vẫn xảy ra Hành vi đó không chỉ diễn ra với cáchọc sinh nam mà ở các học sinh nữ cũng đã xuất hiện, thậm chí là phổ biến hơn.Phần lớn những học sinh đó chưa nhận thức được đúng đắn tính chất nghiêmtrọng của bạo lực học đường và những hậu quả mà nó mang lại Do vậy ý thức
và cách nhìn nhận đối với vấn đề này vẫn còn lệch lạc
Được sự ủng hộ và giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô trong ban giám hiệu
Trang 7nhà trường cũng như thầy cô giáo phụ trách các lớp học, trong quá trình nghiêncứu em đã tiến hành điều tra khảo sát các bạn học sinh thuộc các lớp B của khối8,9 thuộc 5 trường THCS trên địa bàn huyện Lý Nhân bao gồm: THCS Văn
Lý, Chính Lý, Công Lý, Vĩnh trụ , Hợp Lý Tổng số học sinh được khảo sát là
376 bạn với các nội dung sau:
- Thăm dò về số lượng, đối tượng của bạo lực học đường
- Thăm dò về hành vi, trạng thái tâm lý, phản ứng của bạo lực học đường
- Thăm dò về nguyên nhân của bạo lực học đường
1 HS trêu chọc nhau về hình thức bên ngoài 302 80,3
4 Đánh bạn thay vì nói chuyện để giải quyết
mâu thuẫn
Bảng 3: Các trạng thái tâm lý khi đã từng là nạn nhân của HVBLHĐ
STT Các trạng thái tâm lý SL câu trả lời %
Trang 84 Báo với thầy cô giáo 169 44,9
5 Về nhà nói lại với người thân trong gia đình 135 35,9
3 Can ngăn bằng lời khuyên với bạn 173 46
Bảng 6: Nguyên nhân của các trường hợp bạo lực trong nhà trường
1 Tính hiếu thắng, muốn chứng tỏ bản thân 308 81,9
2 HS xem nhiều cảnh bạo lực trong phim
5 Giáo viên trong trường không kiểm soát
được các hoạt động của HS
6 Các hình thức kỷ luật về BLHĐ chưa có tác
động tới HS
2, Đánh giá kết quả khảo sát
học sinh trả lời là đã chứng kiến bạo lực học đường Điều này cho thấy thực trạng bạo lực học đường đã và đang tồn tại ở các trường THCS Xong một điều đáng lo ngại là trong số đó có một bộ phận không ít đã từng có hành vi bạo lực học đường( 19,9%) Đặc biệt học sinh tham gia bạo lực học đường không chỉ diễn ra ở các học sinh nam mà còn khá phổ biến ở các học sinh nữ Hiện tượng học sinh nữ đánh nhau ngày càng gia tăng trong các trường học
Khi được hỏi về hành vi bạo lực học đường ( bảng 2), chiếm tỷ lệ cao nhất
là thói xấu trêu chọc bạn qua hình thức bên ngoài (80,3% ý kiến ), hành vi lấy
đồ dùng của bạn rồi đem giấu hoặc lấy và làm mất cũng chiếm tỷ lệ cao: có 73,9% ý kiến Việc mượn tiền rồi không trả như một hình thức trấn lột giữa các học sinh cũng thường xảy ra (40,4% ý kiến) Có 48,9% ý kiến học sinh từng nhìn thấy những hành vi bạo lực nhất là đánh đập bạn Như vậy có nghĩa là các
Trang 9hành vi bạo lực học đường được diễn biến rất phức tạp và diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau
Nhóm nghiên cứu muốn tìm hiểu ý kiến những bạn học sinh từng phảichịu đựng HVBLHĐ đã trải qua tâm trạng như thế nào Đó là tâm trạngnhư lo sợ, đau buồn hay tự ái Cụ thể, trong số học sinh được khảo sát đãtừng là nạn nhân của HVBLHĐ thì tâm trạng lo sợ thường xảy ra nhất( 62,8%) Tiếp đến là tự ái và cảm thấy buồn khi bị trêu chọc (34,8% và29,8% ý kiến ), (Bảng 3) Điều này đã làm ảnh hưởng rất lớn tới tinh thầncủa học sinh cũng như kết quả học tập của các bạn
Biết được phản ứng và hành động của học sinh khi là nạn nhân củahành vi bạo lực học đường là rất cần thiết đối với giáo viên và phụ huynh
để kịp thời ngăn chặn và giáo dục học sinh Nhóm nghiên cứu đưa ra giảđịnh học sinh bị bạo lực học đường để tìm hiểu ý kiến các bạn về phản ứng
và hành động có thể xảy ra với bản thân (Bảng 4) Kết quả cho thấy, hànhđộng mà các bạn thường làm nhất là báo với giáo viên (44,9% YK), phảnứng tức thời bằng cách nói lại bạn chiếm 39,9% YK và về nhà nói chuyệnvới người thân trong gia đình chiếm 35,9% YK Phản ứng bạo lực nhất làđánh lại bạn chiếm 29% YK, tỷ lệ này là đáng quan tâm đối với chúng ta vìHVBL thường dẫn đến vi phạm pháp luật, gây rối an ninh trật tự trongtrường học và ngoài xã hội Ngoài ra, không nhiều bạn học sinh có tâmtrạng lo sợ đến mức phải nghỉ học (chỉ có 4% YK) Có 27,9% số bạn chọncách im lặng, không phản ứng trực tiếp và cũng không báo với giáo viên Tương tự như khi bản thân bị đối xử bạo lực, hành động thường
làm nhất của học sinh khi thấy các học sinh khác là nạn nhân của bạo
lực học đường là báo với giáo viên(có 59,5% ý kiến) Học sinh đã
nhận thấy giáo viên là nơi phù hợp và cần thiết nhất để nhờ can thiệp,
điều này là phù hợp vì giáo viên trực tiếp tiếp xúc với nhiều học sinh
trong trường, có uy tín nhất định để phân xử kịp thời Các bạn học
sinh cũng chứng tỏ tinh thần trách nhiệm, tích cực với bạn bè bằng
cách tham gia can ngăn bằng lời khuyên với bạn (46% YK) Ngoài ra,
có 29,5% học sinh được hỏi sẽ chọn cách im lặng để giữ sự an toàn
cho bản thân hoặc một cách thể hiện sự không quan tâm đến sự việc
xảy ra xung quanh Cũng cần lưu ý là có đến 12 % ý kiến cảm thấy lo
sợ vì bạo lực học đường sẽ dẫn đến nghỉ học (Bảng 5)
nào những đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi học sinh THCS Đó là tínhhiếu thắng, luôn chứng tỏ bản thân khác người, hơn người, có 81,9% ý kiếnchọn nguyên nhân này, đây là một tỷ lệ cao.Tiếp đó là tính “hùa theo cácbạn khác” chiếm tỷ lệ cũng khá cao (59,8% ý kiến), lứa tuổi học sinhTHCS vốn rất dễ hưởng ứng theo phong trào, chịu sự tác động và ảnh
Trang 10hưởng lẫn nhau, sự nhanh tiếp thu những tiêu cực của môi trường xungquanh là điểm đặc trưng của lứa tuổi này Các nguyên nhân khác cũng rấtđáng lưu ý là chưa được cha mẹ quan tâm giáo dục về hành vi bạo lực họcđường (37,8% YK) Thực tế, hiện nay, không nhiều phụ huynh lưu ý đếnviệc giáo dục cho học sinh về vấn đề BLHĐ để các em có thể tự chủ tronghành vi giao tiếp với bạn bè, tránh những xung đột trong quan hệ qua lại.30,1% học sinh được hỏi cho rằng, do giáo viên không kiểm soát được cáchoạt động của học sinh, đây cũng là do các hoạt động học tập và phong tràochiếm phần lớn thời lượng ở trường nên giáo viên khó bao quát được hếtcác hoạt động và diễn biến tâm lý của học sinh có thể dẫn đến HVBLHĐ.Một nguyên nhân khác đến từ các kênh truyền thông là do các bạn học sinhxem nhiều cảnh bạo lực trong phim ảnh, sách báo nên chịu sự tác độngkhông nhỏ (29,7% YK đồng ý).
Như vậy nhìn vào các bảng khảo sát trên ta thấy được phần lớn họcsinh đã biết đến hành vi bạo lực học đường tại trường học Bên cạnh nhữnghọc sinh chưa có thái độ đúng đắn, tích cực với vấn đề này thì phần lớn các
em đã hiểu được mức độ nghiêm trọng của nó Từ đó có suy nghĩ, hànhđộng đúng đắn để ngăn chặn hành vi bạo lực học đường đã và đang xảy ra
3 Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường
Có nhiều nguyên nhân gây ra Song, xuất phát từ thực tiễn công tác điềutra, khảo sát, đồng thời thông qua hoạt động thống kê tội phạm, có thể rút ra bốnnguyên nhân cơ bản sau:
a Từ phía gia đình.
Đây là nguyên nhân đầu tiên và chủ yếu, bởi môi trường sống trong giađình có tác động đầu tiên và ảnh hưởng sâu sắc tới quá trình phát triển nhâncách của trẻ em Vai trò của gia đình trong việc quản lý, giáo dục trẻ em; đặcbiệt là vai trò của cha mẹ là hết sức quan trọng Quản lý và giáo dục của gia đình
là một quá trình liên tục và lâu dài từ khi đứa trẻ sinh ra cho đến khi trưởngthành Gia đình nào tạo dựng được môi trường giáo dục tốt, có nền nếp kỷcương thì mặc dù điều kiện kinh tế có khó khăn nhưng vẫn có cuộc sống hạnhphúc, con cái có lối sống trong sáng, lành mạnh Ngược lại, môi trường giáo dụctrong gia đình không tốt sẽ là nguyên nhân dẫn con cái đến con đường vi phạmpháp luật Những thiếu sót, sai lầm từ phía gia đình có thể là do:
Một là, lựa chọn phương pháp quản lý, giáo dục không đúng như: thỏa
mãn và đáp ứng đầy đủ yêu cầu vật chất của con cái khi các yêu cầu này làkhông chính đáng, không phù hợp với lứa tuổi hoặc điều kiện kinh tế của giađình Sự nuông chiều thái quá tạo ra thói quen, tâm lý đòi hỏi, hưởng thụ, sống
Trang 11ích kỷ, ỷ lại Ngược lại, có gia đình do bố mẹ thiếu hiểu biết nên khi thấy con cólỗi đã không tìm cách khuyên răn mà lại dạy con bằng cách đánh đập, hành hạ.Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật của ngườichưa thành niên.
Hai là, gia đình thiếu trách nhiệm, không quan tâm trong việc quản lý và
giáo dục con cái, ỷ lại cho nhà trường và xã hội như: bố mẹ lo làm ăn buôn bán,
do phải đi công tác xa thường xuyên, bố mẹ ốm đau bệnh tật không quản lý chặtchẽ việc học tập, sinh hoạt của con cái
Ba là, một số gia đình có hoàn cảnh đặc biệt như bố mẹ ly hôn; mồ côi cả
bố mẹ, sống lang thang, rơi vào cảnh thiếu thốn tình cảm, thiếu điều kiện học tậpvui chơi, thiếu quản lý, giáo dục dẫn đến mất phương hướng khi hành động dễ bịlôi kéo vào những hành vi tiêu cực, phạm tội
b Từ phía nhà trường
Hiện nay, hầu hết các trường học đều tổ chức cho học sinh tham gia kýcam kết không vi phạm pháp luật, nhưng thực tế đây cũng chỉ có tính hình thức.Trong khi đó, các chương trình giáo dục pháp luật lại chưa được chú trọng, chưa
có nhiều giải pháp quản lý, giáo dục và giúp đỡ các học sinh chưa ngoan Thôngthường, khi phát hiện học sinh vi phạm kỷ luật thì hình thức xử lý là đuổi học,
mà hình thức này khi áp dụng lại vô tình tạo ra khoảng trống thiếu vắng sự quản
lý, giáo dục nên dễ đưa học sinh vào con đường vi phạm pháp luật
Ngoài ra, sự phối hợp trao đổi thông tin, liên lạc giữa gia đình và nhàtrường thiếu chặt chẽ nên nhiều học sinh tự ý bỏ học đi lang thang hoặc tiềmniềm vui qua các trò chơi điện tử, phim ảnh bạo lực, khiêu dâm mà nhà trường
và gia đình không hay biết Đây là điều kiện để các đối tượng xấu ngoài xã hộilợi dụng để lôi kéo vào con đường vi phạm pháp luật
Chương trình giáo dục còn nặng về kiến thức, trang bị các kĩ năng sốngcho học sinh còn hạn chế, ít các hoạt động ngoại khóa, học chưa đi đôi với hành,
…
c Từ phía xã hội
Do ảnh hưởng từ môi trường văn hóa bao lực như phim ảnh , sách báo,game bạo lực , đồ chơi mang tính bạo lực ( kiếm,súng ) hiện nay Bên cạnhnhững mặt tích cức thì nó cũng mang nhiều ảnh hưởng xấu Các trò chơi trênmạng Internet có tới 77% là trò chơi là đánh nhau , giết người Trên các phươngtiện thông tin đại chúng và truyền thông các hình ảnh bạo lực xuất hiện quá
Trang 12nhiều , các bộ phim hành động kinh dị, xã hội đen đua nhau trình chiếu trên tivi,internet, hoặc phát tán qua đĩa.
Các game hành động như Half-life , stra craft, võ lâm, cao bồi không gian với các pha chém giết, chuyện đấu đá băng nhóm bang hội, thu hút số lượngđông các bạn trẻ, tránh được những ảnh hưởng xấu của các hình ảnh bạo lực tớiđầu óc của các bạn, khi mà gần như ngày nào cũng tiếp xúc với chúng Tuổi trẻ
có xu hướng bắt trước và thử nghiệm việc các bạn làm theo những hình ảnh,hình tượng đó là hoàn toàn dể hiểu
Do những tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường cùng với nhữngthiếu sót trong việc quản lý văn hóa – xã hội của các cơ quan nhà nước, các tổchức xã hội, vì vậy chúng ta chưa đánh giá hết tính chất phức tạp, nghiêm trọngcủa tình hình vi phạm và tội phạm người chưa thành niên để đề ra những chủtrương, biện pháp phòng ngừa ngăn chặn và đấu tranh phù hợp
Hệ thống pháp luật về trẻ em và người chưa thành niên thiếu đồng bộ,việc thi hành chưa nghiêm Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan bảo vệ phápluật còn thiếu chặt chẽ, các ngành, các cấp chính quyền chưa coi trọng đúngmức và chưa thực hiện hết trách nhiệm của mình trong công tác phòng, chống viphạm pháp luật của người chưa thành niên, coi đó là trách nhiệm chủ yếu củagia đình và nhà trường
d Từ chính bản thân học sinh
Nguyên nhân đầu tiên có thể nói là do sự chuyển biến về tâm lý của bảnthân đối tượng từ 12-17 tuổi, đây là giai đoạn hình thành nhân cách ở con người,cùng với đó là tâm lý không ổn định và cái tôi cá nhân cao vót (mà không biết
sử dụng đúng cách ) ở lứa tuổi ăn chưa đủ no lo chưa tới này khiến các bạn thấybức bối và muốn giải thoát Trong giai đoạn này chỉ cần những tác động kíchthích xấu từ thế giới bên ngoài cũng khiến các bạn học theo Phần lớn các bạnhọc sinh lại không có lập trường vững vàng nên dễ bị a dua, lôi kéo vào nhữnghành vi sai trái của các bạn khác
Do sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu hụt về nhân cách, thiếu khả năngứng xử của bản thân và sự non nớt trong kĩ năng sống, sai lệch trong quan điểmsống dẫn đến thái độ sai trong nhận thức và hành động Các bạn chưa định hìnhđược lí tưởng sống cho bản thân nên rất dễ xa đọa
Người chưa thành niên có những đặc thù riêng, đó là nhóm đối tượng cònchưa được hoàn thiện về thể chất và tinh thần Ở độ tuổi này, họ luôn hướng tới
sự ham thích mới lạ, hiếu động, muốn thể hiện tính anh hùng, hảo hán, do đó cótrường hợp chỉ vì cái nhìn thiếu thiện cảm hay chỉ vì xích mích nhỏ mà các bạn
Trang 13thực hiện những hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng như cố ý gây thươngtích, giết người hoặc dễ bị các đối tượng xấu trong xã hội kích động, lôi kéo vàocon đường vi phạm pháp luật.
4 Những ảnh hưởng tiêu cực của hành vi bạo lực học đường đối với học sinh THCS
a Ảnh hưởng đến bản thân học sinh
Cả nạn nhân lẫn kẻ thực hiện hành vi bạo lực đều có hậu quả không
hay Trong nhiều vụ bạo lực được nói tới, không ít những vụ bạo lực đã gây ra
những hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác Nhẹ nhàng có thể là những vết bầmtím nhưng cũng có thể là những thương tích nặng phải vào bệnh viện điều trị Tồi
tệ hơn khi không ít vụ bạo lực đã cướp đi sinh mạng của những học sinh vô tội đểlại sự thiệt thòi, đau đớn không chỉ về mặt thể xác mà cả tinh thần cho học sinh vàgia đình
Đối với người gây ra bạo lực: Con người sẽ phát triển không toàn diện dẫnđến thiếu hụt về nhân cách ,mất dần nhân tính, làm gương xấu cho người kháchọc theo Bạo lực học đường là mầm mống của tội phạm, tội ác, là căn nguyêntạo ra sự biến đổi của xã hội, của lương tri con người Chủ thể gây ra bạo lực sẽkhông định hướng cho sự phát triển nhân cách của mình, làm ảnh hưởng xấu tớihọc tập, gây nguy hại cho xã hội Người gây ra bạo lực trở lên lẻ loi, bị cô lập,mọi người xa lánh căm ghét Liệu đó có phải là điều chủ thể gây ra bạo lựcmong muốn?
Những bạn học sinh bị bạo lực, nhất là bạo lực về tinh thần, bạo lực ngônngữ thường cảm thấy bị tổn thương, chán nản, lo âu, cô đơn, suy sụp… Sự sợhãi hoặc nỗi ám ảnh làm thế nào để đối phó những kẻ bắt nạt có thể khiến trẻ bịstress Thậm chí, tình trạng này có thể kéo dài suốt cuộc đời Các bạn khôngdám ra ngoài chơi hoặc đến trường, không thể tập trung vào học hành
Kể cả những bạn chỉ chứng kiến chứ không tham gia hành vi bạo lực cũng
bị ảnh hưởng Chứng kiến những hành vi bạo lực khiến các bạn cảm thấy sợ hãi,
và nếu thấy những kẻ gây ra bạo lực không hề bị trừng trị thì những bạn chứngkiến cũng có thể hùa theo số đông, ủng hộ hành vi này, và có nhiều khả năng trởthành kẻ có hành vi bạo lực trong tương lai
Nghiêm trọng hơn là hậu quả của những hành vi bạo lực tình dục Khôngchỉ tổn thương về thể chất, mà tổn thương tinh thần cũng rất khó khắc phục.Khủng hoảng tâm lý, suy sụp tinh thần, hoảng loạn, có xu hướng muốn tự tử,nhận thức lệch lạc về giới tính, ác cảm về vấn đề tình bạn – tình yêu hay nhậnthức sai lầm về cuộc sống, muốn trả thù đời hoặc đi tìm sự quên lãng trong những
tệ nạn khác là hậu quả đặc biệt nghiêm trọng Tổn hại từ bạo lực tình dục ảnh