Tố Hữu - Áo nâu -> chỉ người nông dân - Áo xanh -> chỉ người công nhân - Nông thôn -> những người sống ở nông thôn - Thị thành -> những người sống ở thành thị => Áo và người có quan hệ g
Trang 1Hội giảng tháng 2/2016
Giáo viên: Đặng Quỳnh Thu
THCS Khương Đình
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ:
Câu 1: Thế nào là ẩn dụ? Tác dụng của ẩn dụ?
Câu 2: Xác định hình ảnh ẩn dụ trong khổ thơ sau? Chỉ ra nét tương đồng của sự vật đó?
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
Trang 3Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.
(Tố Hữu)
- Áo nâu -> chỉ người nông dân
- Áo xanh -> chỉ người công nhân
Đặc điểm,tính chất Sự vật có đặc điểm,
tính chất
đó
Trang 4Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.
(Tố Hữu)
- Áo nâu -> chỉ người nông dân
- Áo xanh -> chỉ người công nhân
- Nông thôn -> những người sống ở nông thôn
- Thị thành -> những người sống ở thành thị
=> Áo và người có quan hệ gần gũi dùng dấu hiệu của sự vật
gọi tên sự vật
⇒Nơi sống và người sống có quan hệ gần gũi giữa vật chứa
đựng và vật bị chứa đựng
Trang 5- Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.
(Tố Hữu)
- Cách diễn đạt:
Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân ở các thành phố đều đứng lên.
- Tác dụng: nói lên sự thống nhất, sự đoàn kết quyết tâm đứng
lên đấu tranh giành lại độc lập của dân tộc ta, là sự đoàn kết từ
người ở nông thôn đến người ở thành thị, của tất cả các tầng lớp nhân dân, từ những người nông dân đến những người công nhân
Trang 6II Luyện tập :
Xác định, chỉ rõ kiểu hoán dụ và tác dụng của hoán dụ trong các câu thơ sau?
1 Bác ơi tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông mọi kiếp người (Tố Hữu)
- Tim -> tình yêu thương
=> Tình yêu thương vô bờ bến của Bác dành cho mọi người.
2 Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà
Miền Nam mong Bác nỗi mong cha (Tố Hữu)
- Miền Nam (câu 1) là vật chứa, chỉ địa danh Miền Nam (câu 2) -> Chỉ nhân dân miền Nam
=> Câu thơ nói lên tình cảm của Bác đối với quê hương, đồng bào miền Nam và tình cảm kính trọng sâu sắc của đồng bào miền Nam đối với Bác.
Trang 73 Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm (Hoàng Trung Thông)
- Bàn tay -> chỉ người lao động
=> Bộ phận - Toàn thể : Ca ngợi sức mạnh của người lao động
4 Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao (Ca dao)
- Một -> số ít ; - Ba -> số nhiều, đông (vô hạn)
=> Cái cụ thể - Cái trừu tượng : Nói lên tinh thần đoàn kết
Trang 85 Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè (Tố Hữu)
- Đổ máu -> chỉ sự hi sinh, mất mát (chiến tranh)
=> Dấu hiệu của sự vật - sự vật: Ở Huế có chiến tranh
Trang 96 Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể
(Hồ Chí Minh)
- Làng xóm: Chỉ nhân dân sống trong làng xóm
-> Quan hệ: Vật chứa đựng và vật bị chứa đựng:
* Tác dụng: Nhấn mạnh đời sống của nhân dân đã thay đổi phát triển hơn xưa
Trang 10II Luyện tập:
Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu sau và cho biết tác dụng của phép hoán dụ đó?
7 Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người (Hồ Chí Minh)
8 Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay (Tố Hữu)
9 Vì sao? Trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh (Tố Hữu)
Trang 11
7 Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người (Hồ Chí Minh)
- Mười năm: Thời gian trước mắt, cụ thể
- Trăm năm: Thời gian dài lâu
=> Vai trò, tầm quan trọng trong việc phát triển con người
8 Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay (Tố Hữu)
- Áo chàm: Chỉ người dân Việt Bắc
=> Tình cảm gắn bó
9.Vì sao? Trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh (Tố Hữu)
- Trái đất: Nhân loại => Tình cảm của mọi người với Bác
Trang 12Bài 2: Lập bảng so sánh sự giống nhau, khác nhau của ẩn dụ, hoán
dụ?
BPTT
So sánh
Giống nhau
Khác nhau
- Học sinh thảo luận nhóm, thời gian 3 phút?
Trang 13Bài 2: BPTT
Giống nhau
- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác
Khác nhau
* Dựa vào mối quan hệ tương đồng giống nhau
về một phương diện nào đó
* Dựa vào mối quan
hệ tương cận đi đôi gần gũi nhau
Trang 14Bài tập bổ sung
Trong giao tiếp hằng ngày, người ta có sử dụng hoán dụ không? Lấy ví dụ?
Gợi ý:
Mọi người đều có tên riêng, nhưng khi gọi tên người ta ít khi gọi
đích danh mà lấy các từ chỉ nghề nghiệp, chức vụ để gọi.
- Ví dụ: Chào bác sĩ, chào thầy giáo,
- Những hoán dụ này chỉ xuất hiện trong một hoàn cảnh giao tiếp
cụ thể và có giá trị lâm thời – hoán dụ từ vựng
Trang 15HOÁN DỤ
Khái niệm Tác dụng Kiểu hoán dụ
Gọi
tên sự
vật
bằng
tên sự
vật
khác
có nét
gần
gũi
Tăng sức gợi hình, gợi cảm
Lấy một
bộ phận
để gọi toàn thể
Lấy dấu hiệu của
sự vật
để gọi
sự vật
Lấy cái cụ thể
để gọi cái trừu tượng
Vật chứa đựng
để gọi vật
bị chứa đựng
Trang 16?
?
?
?
?
?
?
?
1
2
3
4
5
6
?
?
?
?
?
?
Đ
?
Ụ
D
N Ẩ
N
Á
O T
? ?
?
?
?
? ? ?
?
?
?
B
Câu 1: Từ nào trong câu sau thuộc kiểu hoán dụ lấy
bộ phận để gọi toàn thể?
Đầu xanh đã tội tình gì?
Má hồng đến quả nửa thì chưa thôi
N H Á
S
O
S
Câu 2:Câu thơ sau sử dụng biện pháp tu từ gì?
Cô giáo như mẹ hiền Câu 3: Đây là môn học mà các khối lớp đều phải học, trong đó có sử dụng phép cộng, trừ?
Câu 4: Từ áo xanh trong câu sau nhằm chỉ ai?
Áo nâu liền với áo xanh
Câu 5: Đây là một phép tu từ có nét giống với phép tu từ hoán dụ?
Câu 6: Hoán dụ có mấy kiểu?
