Văn 7 tiết 39 chủ đề các hiện tượng đồng âm đồng nghĩa, trái nghĩa trong tiếng việt

BẢNG SO SÁNH TỪ ĐỒNG NGHĨA, TỪ TRÁI NGHĨA, TỪ ĐỒNG ÂM về mặt ngữ âm, nghĩa Từ đồng nghĩa Phát âm khác nhau Nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau Từ trái nghĩa Phát âm khác nhau Nghĩa trá

KIỂM TRA BÀI CŨ

Trình bày khái niệm từ đồng

nghĩa, từ trái nghĩa, từ đồng âm?

BẢNG SO SÁNH TỪ ĐỒNG NGHĨA, TỪ TRÁI NGHĨA, TỪ ĐỒNG ÂM (về mặt ngữ âm, nghĩa)

Từ đồng nghĩa Phát âm khác nhau Nghĩa giống nhau

hoặc gần giống nhau

Từ trái nghĩa Phát âm khác nhau Nghĩa trái ngược

nhau (xét trên một

cơ sở chung)

Từ đồng âm Phát âm giống nhau Nghĩa khác nhau

CHỦ ĐỀ: CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỒNG NGHĨA, TRÁI NGHĨA, ĐỒNG ÂM TRONG TIẾNG VIỆT

Tiết 39: Cách sử dụng và tác dụng

của từ đồng nghĩa, trái nghĩa, đồng âm

PHIẾU BÀI TẬP

Hình thức: Nhóm đôi /Thời gian: 3 phút

Yêu cầu: Xác định các hiện tượng đồng nghĩa, trái nghĩa, đồng âm trong các ví dụ

a –Nhưng vẫn bồn chồn.

- Bác ngủ không an

- Càng thương càng nóng

(Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ)

b Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy ba với nước non

(Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương)

c Nhớ nước đau lòng con

Thương nhà mỏi miệng cái

(Qua Đèo Ngang – Bà huyện Thanh Quan)

Giọng quê tóc đà bao.

(Hồi hương ngẫu thư – Hạ Tri Chương –

Trần Trọng San dịch).

f Bà già đi chợ Cầu Đông

Xem một quẻ bói lấy chồng chăng

Thầy bói xem quẻ nói rằng

thì có nhưng răng không còn (Ca dao)

 Đồng nghĩa

 Đồng nghĩa

Thể hiện sự lo lắng, cảm thông của Bác Hồ

và anh chiến sĩ trong đêm không ngủ

Đa dạng hóa về mặt ngữ âm

“Bỏ mạng”: sắc thái coi thường cái chết vô ích

“Hi sinh”: sắc thái trân trọng trước cái chết

Lợi

lợi lợi

đi về

không đổi khác

?Tìm từ trái nghĩa với từ “già” trong hai trường hợp sau:

PHIẾU BÀI TẬP

Hình thức: Nhóm đôi /Thời gian: 3 phút

Yêu cầu: Xác định các hiện tượng đồng nghĩa, trái nghĩa, đồng âm trong các ví dụ

a –Nhưng vẫn bồn chồn.

- Bác ngủ không an

- Càng thương càng nóng

(Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ)

b Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy ba với nước non

(Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương)

c Nhớ nước đau lòng con

Thương nhà mỏi miệng cái

(Qua Đèo Ngang – Bà huyện Thanh Quan)

Giọng quê tóc đà bao.

(Hồi hương ngẫu thư – Hạ Tri Chương –

Trần Trọng San dịch).

f Bà già đi chợ Cầu Đông

Xem một quẻ bói lấy chồng chăng

Thầy bói xem quẻ nói rằng

thì có nhưng răng không còn (Ca dao)

 Đồng nghĩa

 Đồng nghĩa

Thể hiện sự lo lắng, cảm thông của Bác Hồ

và anh chiến sĩ trong đêm không ngủ

Đa dạng hóa về mặt ngữ âm

“Bỏ mạng”: sắc thái coi thường cái chết vô ích

“Hi sinh”: sắc thái trân trọng trước cái chết

Lợi

lợi lợi

đi về

không đổi khác

BÀI TẬP NHANH

Yêu cầu: Câu “Đem cá về kho” có thể được hiểu theo

mấy nghĩa? Hãy thêm vào câu một vài từ để câu trở thành đơn nghĩa?

- Đem cá về mà kho.

- Đem cá về nhập kho

ĐT

DT

TÁC DỤNG VÀ CÁCH SỬ DỤNG

- Tạo sắc thái biểu cảm.

- Tránh lặp từ, làm cho câu văn sinh động, nhịp nhàng.

- Khi giao tiếp cần chú ý lựa chọn từ đồng nghĩa phù hợp với thực tế khách quan

- Tạo hiệu quả nghệ thuật cho sự diễn đạt, tạo phép chơi chữ

- Phải chú ý đầy đủ đến ngữ cảnh giao tiếp để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa nước đôi

T Ừ Đ Ồ N G Â M

- Sử dụng trong thể đối, tạo hình tượng tương

phản, gây ấn tượng mạnh, làm cho lời nói

thêm sinh động.

- Xác định từ trái nghĩa phải dựa trên một

phương diện nhất định.

BÀI TẬP 1: Chọn từ thích hợp điền vào các câu sau :

a, Bọn địch ngoan cường/ ngoan cố chống cự đã bị quân ta tiêu diệt.

b, Lao động là nghĩa vụ/ nhiệm vụ thiêng liêng, là nguồn sống.

c, Thế hệ mai sau sẽ được hưởng thành tích/ thành quả của công cuộc đổi mới hôm nay.

BÀI TẬP 2

Yêu cầu: Chỉ ra từ đồng âm và từ nhiều nghĩa trong các ví dụ sau?

BÀI TẬP 3 : Thảo luận: 2 phút / Hình thức: nhóm đôi

Cho ví dụ sau: “Cô ấy xinh nhưng lười”.

? Theo em “lười” và “xinh” có phải cặp từ trái nghĩa không?

Vì sao?

nghĩa vì:

-“lười”: chỉ tính cách bên trong.

-“xinh”: chỉ hình thức bên ngoài.

-> “lười” và “xinh” không cùng một tiêu chí, phương diện.

TRÒ CHƠI

ĐẦU >< ĐUÔI

NHẮM >< MỞ

KHÓC >< CƯỜI

NGẮN >< DÀI

YẾU >< MẠNH

BÀI TẬP 4:

Đọc câu chuyện sau đây và cho biết tạo sao Nam lại nghĩ ba mình làm việc ở ngân hàng?

TIỀN TIÊU Nam: Cậu biết không, ba mình mới chuyển sang ngân hàng làm việc đấy.

Bắc: Sao cậu bảo ba cậu là bộ đội.

Nam: Đúng rồi, thư trước ba mình báo tin “Ba đang ở hải đảo” Nhưng thư này ba mình nói là ba đang giữ tiền tiêu cho Tổ quốc.

Bắc: !!!

-“tiền tiêu 1 ”: tiền để chi tiêu

phía trước khu vực trú quân, hướng về phía địch.

BÀI TẬP 5:

Viết đoạn văn ngắn

(3 – 5 câu) biểu cảm về dòng sông quê hương (Trong đoạn văn có sử dụng từ trái nghĩa)?