Lợi dụng trong quá trình hạch toán kế toán để trốn thuế: Không khai đúng doanh thu chịu thuế giá trị gia tăng của từng loại thành phẩm, hàng hóa, dịch vụ trong kỳ tính thuế như doanh
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM
KHOA KINH TẾ
BỘ MÔN: KINH TẾ CƠ BẢN LỚP: THUẾ VỤ N01
BÀI TẬP LÀM VIỆC NHÓM
TÌNH HÌNH TRỐN THUẾ GTGT TẠI VIỆT NAM, MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ HIỆN TƯỢNG TRỐN THUẾ GTGT VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP HẠN
CHẾ TRỐN THUẾ GTGT Ở VIỆT NAM GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: VŨ NHƯ QUỲNH
CÁC THÀNH VIÊN: 1/NGUYỄN THỊ QUỲNH ANH -88275
2/HOÀNG THỊ NGUYỆT HÀ – 86926
3/ĐỖ THỊ HIỀN -86627 4/ NGUYỄN THỊ LAN HƯƠNG-89734 5,PHẠM THỊ ÁNH NGỌC-86230
Trang 2HẢI PHÒNG-2021
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
1 TÌM HIỂU CHUNG 2
1.1 Thuế giá trị gia tăng: 2
1.2 Trốn thuế 2
1.2.1 Khái niệm trốn thuế 2
1.2.2 Nguyên nhân dẫn tới việc trốn thuế 2
1.2.3 Phương thức, thủ đoạn trốn thuế giá trị gia tăng phổ biến 4
1.2.4 Hậu quả của việc trốn thuế giá trị gia tăng 5
2 TÌNH HÌNH TRỐN THUẾ Ở NƯỚC TA 6
3 CÁC TRƯỜNG HỢP TRỐN THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG Ở VIỆT NAM 8
3.1 Phương thức lợi dụng việc sử dụng, quản lý hóa đơn giá trị gia tăng, hóa đơn bán hàng để trốn thuế 8
3.2 Phương thức lợi dụng trong quá trình hạch toán, kế toán để trốn thuế 10
4 GIẢI PHÁP HẠN CHẾ VIỆC CHỐN THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG Ở VIỆT NAM 11
KẾT LUẬN 13
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Thuế không đơn thuần là một nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước mà thuế còn gắn liền với các vấn đề về sự tăng trưởng kinh tế, sự công bằng trong phân phối và là công cụ quan trọng để điều tiết nền kinh tế phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển của đất nước Trong những năm qua dù các cơ quan quản lý đã có rất nhiều nỗ lực trong việc kiểm soát quá trình kê khai, nộp thuế nhưng tình trạng trốn thuế trên thực tế vẫn diễn ra khá phức tạp và phổ biến Việc này gây tác động tiêu cực đến nền kinh tế, gây ra bất bình đẳng xã hội, làm thất thu ngân sách nhà nước Vậy trốn thuế là gì, tình hình trốn thuế ở Việt Nam đang diễn ra như thế nào và làm thế nào để chống thất thu, chống các hành vi gian lận thuế tại Việt Nam thì bài báo cáo này nhóm chúng em sẽ đi sâu vào tìm hiểu về việc trốn thuế Gía trị gia tăng (GTGT) ở Việt Nam
Trang 41 TÌM HIỂU CHUNG
1.1 Thuế giá trị gia tăng:
Thuế giá trị gia tăng là thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng (dưới đây viết tắt là VAT – Value Added Tax)
VAT là loại thuế gián thu, đã được nhiều nước áp dụng để thay cho thuế doanh thu Được gọi là thuế VAT vì thuế chỉ đánh trên phần giá trị tăng thêm qua mỗi khâu của quá trình sản xuất – kinh doanh, và tổng số thuế thu được ở mỗi khâu bằng chính số thuế tính trên giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng Về bản chất, thuế VAT do các nhà sản xuất kinh doanh nộp hộ người tiêu dùng thông qua việc tính gộp thuế này vào giá bán mà người tiêu dùng phải thanh toán Do vậy, thuế VAT là một loại thuế gián thu
1.2 Trốn thuế
1.1.1. Khái niệm trốn thuế
- Trốn thuế là hành vi xâm phạm chính sách thuế của Nhà nước thông qua việc chủ thể, không hoàn thành hoặc hoàn thành không đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế
- Trốn thuế là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lí kinh tế của Nhà nước
- Trốn thuế là việc thực hiện các phương thức mà pháp luật không cho phép để làm giảm số thuế phải nộp hoặc không nộp thuế
1.1.1 Nguyên nhân dẫn tới việc trốn thuế
Thứ nhất: những yếu kém tồn tại bên trong hệ thống pháp luật
o Tỷ lệ thuế suất không hợp lý mà người nộp thuế đang phải chịu Khi thuế suất cao
sẽ khiến tỉ lệ gian lận, trốn thuế tăng, vì khi đó, nghĩa vụ đóng thuế của người dân đã trở thành gánh nặng thuế khóa, nên trốn thuế, gian lận thuế trở thành cách thức duy nhất để đảm bảo nguồn thu nhập đủ cho các nhu cầu thiết yếu của bản thân, gia đình và công việc của họ
o Xác suất bị phát hiện sau khi trốn thuế cũng ảnh hưởng đến quyết định nộp thuế hay né tránh thuế Đây là biểu hiện trực tiếp cho sự nghiêm minh của pháp luật thuế đang
Trang 5được thi hành Nếu mọi hành vi gian lận và trốn thuế đều bị nhanh chóng phát hiện sẽ làm nản lòng những đối tượng đang có ý định thực hiện hành vi này
o Mức hình phạt phát sinh sau khi hành vi gian lận, trốn thuế bị phát hiện Một mức hình phạt nghiêm khắc sẽ khiến người nộp thuế phải cân nhắc cẩn trọng hơn giữa hậu quả bất lợi khi bị phát hiện và lợi ích có được khi trốn thuế
Thứ hai: mức độ tham nhũng trong xã hội cũng là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng gian lận và trốn thuế
o Nếu việc hối lộ các viên chức thực thi pháp luật về thuế (như nhân viên thuế, hải quan, cảnh sát ) nhằm cắt giảm lượng tiền thuế phải nộp dễ dàng và ít tốn kém hơn so với việc nộp thuế thì sẽ không có người nộp thuế nào muốn đóng đầy đủ khoản thuế của mình nữa
o Tình trạng tham nhũng tràn lan sẽ khiến người dân mất niềm tin vào bộ máy nhà nước
Thứ ba và cũng là quan trọng nhất, nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới đã gắn liền khái niệm gian lận, trốn lậu thuế với các khái niệm về nền kinh tế ngầm
o Nền kinh tế ngầm của một đất nước không chỉ bao gồm các hoạt động bất hợp pháp mà còn có cả các thu nhập không được khai báo từ sản xuất hàng hoá và dịch vụ hợp pháp Như vậy, nền kinh tế ngầm lớn hơn ở các nước đang phát triển và các nước đang chuyển đổi; đồng nghĩa với việc một lần nữa khẳng định tình trạng thất thu thuế cao
ở những nước này
o Gian lận và trốn lậu thuế không hoàn toàn tương đồng với nền kinh tế ngầm, nhưng sự thật không thể phủ nhận rằng sự tồn tại nền kinh tế ngầm chính là nguyên nhân làm gia tăng tình trạng trốn thuế Gánh nặng thuế khóa đã được nhắc đến ở trên là một trong những yếu tố như vậy; hay sự không hài lòng của người dân đối với việc cung cấp các dịch vụ công của bộ máy nhà nước (thủ tục phức tạp, tốn kém, tình trạng quan liêu, nhũng nhiễu ) cũng là nguyên nhân của việc họ từ chối hoạt động trong nền kinh tế chính thức với sự quản lý của pháp luật nhà nước
Trang 61.1.2 Phương thức, thủ đoạn trốn thuế giá trị gia tăng phổ biến.
Lợi dụng việc sử dụng, quản lý hoá đơn Giá trị gia tăng, hoá đơn bán hàng để trốn thuế Cụ thể:
Bán hàng không lập hoá đơn để nhằm che giấu doanh thu, thu nhập của doanh nghiệp
Cố tình ghi sai hoặc không đầy đủ các mục trên hoá đơn như địa chỉ, mã số thuế, ghi giá bán hàng thấp hơn giá trị thực tế thanh toán để giấu doanh thu
Sử dụng hóa đơn tự in chưa được chấp thuận của cơ quan thuế để bán hàng nhằm giấu doanh thu, không đưa hóa đơn vào kê khai thuế
Hóa đơn đã sử dụng xuất hàng cho khách hàng nhưng quay vòng, báo huỷ nhằm giấu doanh thu
Tẩy xóa (dùng hóa chất hoặc tẩy cơ học) hóa đơn do Bộ Tài chính phát hành đã sử dụng để nâng giá hàng hóa hoặc giảm giá hàng hóa nhằm hạ thấp thuế giá trị gia tăng đầu
ra hoặc giảm thuế giá trị gia tăng đầu vào để trốn thuế
Lợi dụng sự thông thoáng trong việc thành lập công ty, và sơ hở của chính sách để thành lập DN “ma” mua bán trái phép hóa đơn giá trị gia tăng
Lợi dụng trong quá trình hạch toán kế toán để trốn thuế:
Không khai đúng doanh thu chịu thuế giá trị gia tăng của từng loại thành phẩm, hàng hóa, dịch vụ trong kỳ tính thuế như doanh số hàng hóa khuyến mại, tiêu dùng nội bộ thuế giá trị gia tăng đầu ra phát sinh trong kỳ
Hàng hóa đã đưa ra khỏi xí nghiệp, nhà máy, doanh nghiệp để tiêu thụ nhưng không khai báo
Thuế giá trị gia tăng đã nộp được khấu trừ ở kỳ trước, nhưng kỳ sau lại kê khai khấu trừ tiếp, kê khai trùng đầu vào hoặc giấu hoá đơn giá trị gia tăng đầu ra để trốn thuế
Đối với các hoạt động đại lý hưởng hoa hồng thường có một số thủ đoạn như: Hàng mua đứt bán đoạn nhưng lại lợi dụng hình thức bán hàng đại lý hưởng hoa hồng để không kê khai nộp thuế giá trị gia tăng hoặc mua đứt bán đoạn nhưng lại khai là ủy thác xuất khẩu để không kê khai thuế giá trị gia tăng theo đúng quy định
Trang 71.1.3 Hậu quả của việc trốn thuế giá trị gia tăng.
o Hậu quả trực tiếp của hành vi trốn thuế là gây thiệt hại cho Nhà nước, làm cho Nhà nước không thu được một khoản ngân sách mà lẽ ra phải thu được Từ đó làm chậm các kế hoạch về dịch vụ công, quản lí, cải thiện đời sống xã hội cho nhân dân
o Những thiệt hại về tài sản cho xã hội và những thiệt hại khác về chính trị, kinh tế,
o Tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh, khiến cho các doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc việc đóng thuế kém cạnh tranh về vốn hơn những doanh nghiệp không đóng đủ thuế khác
o Ở những vụ án trốn thuế giá trị gia tăng còn phát sinh ra nhiều hành vi vi phạm khác như: tham nhũng, hối lộ, sử dụng bạo lực để uy hiếp,
o Làm giảm uy tín của nền kinh tế nước nhà
Trang 82 TÌNH HÌNH TRỐN THUẾ Ở NƯỚC TA
Bất kỳ nơi nào có thuế, nơi ấy có hiện tượng trốn và tránh thuế Đặc biệt, xu thế toàn cầu hóa và hiện đại hóa đang tạo cơ hội cho các doanh nghiệp mở rộng và hội nhập nhanh hơn vào thị trường khu vực và quốc tế, khiến cho hiện tượng trốn tránh thuế trở thành một vấn nạn vô cùng phức tạp và mang tính toàn cầu Ở những nước đang phát triển, tốc độ phát triển thường vượt quá khả năng kiểm soát ắt sẽ tạo ra những lỗ hổng trong quản lý thuế, sự bất hợp lý trong cấu trúc thuế và những ưu đãi quá mức về thuế Nhiều nghiên cứu thực nghiệm về vấn đề trốn thuế tại một số nước đang phát triển cho thấy, tình trạng chỉ thu được một nửa hay ít hơn số thuế thu nhập tiềm năng không phải là hiện tượng cá biệt, và tình trạng này đối với thuế gián thu cũng không khá hơn Ở Việt Nam trong những năm gần đây, các cơ quan kiểm toán đã phát hiện hàng loạt các sai phạm thường gặp ở các sắc thuế như thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và các sắc thuế khác dẫn tới thất thu thuế lớn Có thể nói, hành vi gian lận thuế ngày càng diễn biến phức tạp, phạm vi ngày càng rộng, quy mô ngày càng lớn và thủ đoạn ngày càng tinh vi Và đặc biệt với thuế giá trị gia tăng, người nộp thuế thường khai sai hoặc khai thiếu thuế giá trị gia tăng đầu ra thông qua việc không hạch toán đầy đủ, kịp thời các khoản doanh thu, ghi giá bán trên hóa đơn thấp hơn giá bán thực tế, hoặc không xuất hóa đơn GIÁ TRỊ GIA TĂNG đối với hàng hóa dùng để biếu tặng Những hành vi này thường xảy ra ở các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực bán lẻ thường sử dụng tiền mặt như dịch vụ ăn uống, kinh doanh nhà hàng, khách sạn, xăng dầu, xây dựng, trang trí nội thất, kinh doanh xe gắn máy, xe điện, ô–tô, xe phục vụ công trình, … Đồng thời, người nộp thuế thường kê khai tăng thuế giá trị gia tăng đầu vào thông qua việc lập chứng từ khống để hoàn thuế giá trị gia tăng, mua khống hóa đơn thuế giá trị gia tăng đầu vào từ các doanh nghiệp “ma” Hiện tượng chiếm đoạt tiền thuế này thường gặp ở các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nông lâm sản
Theo Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước một số năm gần đây, tình trạng người nộp thuế kê khai thiếu doanh thu, xác định sai chi phí, từ đó tính thiếu thuế giá trị gia tăng, thuế TNDN và lợi nhuận còn lại phải nộp NSNN, nợ thuế
Trang 9vẫn diễn ra phổ biến và không có dấu hiệu thuyên giảm Kiểm toán Nhà nước xác định số phải nộp NSNN tăng thêm 11.365 tỷ đồng năm 2015, 19.109 tỷ đồng năm 2016 và 19.858 tỷ đồng năm 2017 Số thuế phải nộp tăng thêm ở các năm 2015, 2016 và 2017 chủ yếu tập trung ở các tập đoàn, tổng công ty và công ty nhà nước lớn như Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (5.773 tỷ đồng), Tập đoàn Bưu chính 37 Viễn thông Việt Nam (2.054 tỷ đồng), Tổng Công ty Thép Việt Nam (572 tỷ đồng), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (542 tỷ đồng), Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (1.753 tỷ đồng), … và các công ty lớn khác như: Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (1.755 tỷ đồng), Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn (1.264 tỷ đồng), Tổng công ty Thương mại XNK Thanh Lễ (1.768 tỷ đồng), Habeco (1.852 tỷ đồng), Sabeco (2.668 tỷ đồng), … Đặc biệt, năm 2017, qua thực hiện phương pháp đối chiếu thuế 3.171 doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại 49 địa phương, số xác định nộp NSNN tăng thêm là 1.635 tỷ đồng tại 2.921 doanh nghiệp (chiếm 92,1% doanh nghiệp đối chiếu)
Trang 103 CÁC TRƯỜNG HỢP TRỐN THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG Ở VIỆT NAM
3.1 Phương thức lợi dụng việc sử dụng, quản lý hóa đơn giá trị gia tăng, hóa đơn bán hàng để trốn thuế.
a Vào tháng 9/2021, Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bình Phước đã ra quyết định tạm giam và khám xét chỗ ở của bà Trần Thị Ngọc ( ngụ tại khu phố 8, phường Long Phước, thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước) với nghi ngờ về việc trốn thuế Qua quá trình điều tra, công an đã xác định được bà Ngọc có đã trực tiếp mua hàng hóa không có giá trị gia tăng, dưới danh nghĩa công ty TNHH một thành viên Hồng An Nhiên bán hàng Sau đó, xuất 289 hóa đơn giá trị gia tăng cho 19 doanh nghiệp với tổng giá trị hàng hóa lên đến hơn 368 tỷ đồng, trong đó thuế giá trị gia tăng là trên 28,9 tỷ đồng Bà Ngọc còn mua của 14 doanh nghiệp 258 hóa đơn giá trị gia tăng ghi khống nội dung mua hàng hóa với tổng số tiền trên 354 tỷ đồng, trong đó thuế giá trị gia tăng trên 25,2 tỷ đồng Mục đích là để hợp thức số hàng hóa đầu vào mua không có hóa đơn, kê khai khấu trừ thuế gia trị gia tăng, nhằm che giấu doanh thu, thu nhập của doanh nghiệp để làm giảm số tiền thuế phải nộp, gây thất thu cho ngân sách Nhà nước
b Năm 2011, bà Hoàng Thị Hậu (sinh năm 1971, ngụ tại khối 9, thị trấn Phố Châu, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh) thành lập Công ty TNHH xuất nhập khẩu Hào Hùng với vốn điều lệ hơn 10 tỷ đồng nhưng nhờ người khác đứng tên Với phương thức lợi dụng sự thông thoáng trong việc thành lập công ty, và sơ hở của chính sách thành lập doanh nghiệp “ma” mua bán trái phép hóa đơn giá trị gia tăng thì trong vòng 3 năm doanh nghiệp này đã sử dụng hơn 1.000 hóa đơn giá trị gia tăng mua hàng của gần 100 công ty “ma” trên nhiều tỉnh, thành Bà Hậu đã sử dụng số hóa đơn trên để kê khai, quyết toán và hoàn thuế với hàng xuất khẩu tại Cục Thuế tỉnh Hà Tĩnh Mục đích chính là mượn hàng của nhiều chủ hàng tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh để mở tờ khai hàng hóa xuất khẩu, chiếm đoạt tiền hoàn thuế của Nhà nước Trong suốt bốn năm hoạt động từ năm 2011 đến năm 2015, Công ty Hào Hùng đã thực hiện tổng là 23 kỳ hoàn thuế với số tiền lên tới 59,5 tỷ đồng Vào tháng 8/2021, Công an tỉnh Hà Tĩnh đã khởi tố bà Hậu với
20 năm tù giam về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và 2 năm về tội “Mua bán trái phép hóa đơn”
Trang 11c Trong tháng 10/2020, ông Ngô Văn Xoài - Giám đốc Công ty TNHH thương mại xây dựng và vận tải Thiên Ân, trụ sở tại huyện Quảng Ninh đã bị công an tỉnh Quảng Bình điều tra về hành vi trốn thuế Theo hồ sơ từ phía công an thì từ năm 2015 đến năm
2017, ông Xoài đã chỉ đạo kế toán, công nhân và cá nhân trực tiếp lên hệ xin 519 tờ hóa đơn giá trị gia tăng khống (hóa đơn không kèm theo hàng hóa, dịch vụ) của các công ty khác, với tổng giá trị thanh toán hơn 10 tỷ đồng để hạch toán hàng hóa, nguyên liệu đầu vào trong hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế Hành vi trên đã làm giảm số tiền thuế giá trị gia tăng mà công ty phải nộp là gần 900 triệu đồng và thuế thu nhập doanh nghiệp hơn 1,8 tỷ đồng
d Trong năm 2017 , bà Hoàng Thị Hồng Châu với vị trí là Giám đốc Công ty TNHH xây dựng và vệ sinh công nghiệp Châu Phát (trụ sở tại TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình)
đã qua công nhân và trực tiếp liên hệ xin 45 tờ hóa đơn giá trị gia tăng khống (hóa đơn không kèm hàng hóa, dịch vụ) của 7 doanh nghiệp tại Quảng Bình Tổng giá trị thanh toán của số hóa đơn trên lên đến hơn 1,1 tỷ đồng, trong đó tiền hàng hóa dịch vụ hơn 1 tỷ đồng, tiền thuế giá trị gia tăng hơn 100 triệu đồng với mục đích là hạch toán hàng hóa, nguyên liệu đầu vào trong hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế để giảm số tiền thuế giá trị gia tăng và thu nhập mà doanh nghiệp phải nộp
e Từ đầu năm 2009 đến cuối năm 2011, ông Bùi Hữu Căn với tư cách là Giám đốc
Xí nghiệp thương mại dịch vụ, chi nhánh công ty cổ phần vật tư và thiết bị Toàn bộ, đã mua 711 số hóa đơn của chín công ty với tổng giá trị hàng hóa ghi trên hóa đơn chưa tính thuế giá trị gia tăng là hơn 138 tỷ đồng Ông đã dùng các hóa đơn trên để kê khai, báo cáo thuế cho xí nghiệp do mình làm giám đốc để được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào, trốn thuế phải nộp là hơn 12 tỷ đồng Theo thông tin điều tra, ông Căn biết rõ Xí nghiệp thương mại dịch vụ không mua hàng hóa thật của các công ty trên, cũng biết trong các công ty đó không có hàng hóa mà chỉ là các đơn vị bán trái phép hóa đơn nhưng vẫn
sử dụng hóa đơn để kê khai, báo cáo thuế với cơ quan thuế Ông Căn là người đứng đầu đơn vị, trực tiếp quản lý xí nghiệp, là người chỉ đạo việc mua, bán hàng hóa, chịu trách