Ý thức được điều này, trong những năm gần đây nhà trường đã xác định rõ vai trò của công tác giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi nên đã đề ra những kế hoạch và phân công cụ thể ngay từ
Trang 1I MỞ ĐẦU
Đảng ta khẳng định: “…nhân tài không phải sản phẩm tự phát mà phải được phát hiện và bồi dưỡng công phu…” Mục tiêu của giáo dục là: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài”
Bồi dưỡng học sinh giỏi nhằm động viên, khuyến khích người dạy và người học phát huy năng lực sáng tạo dạy giỏi, học giỏi Phát hiện người học có năng khiếu về môn học không chỉ để thúc đẩy việc cải tiến, nâng cao chất lượng dạy và học mà còn góp phần không nhỏ cho việc tạo nguồn nhân tài cho đất nước, thực hiện mục tiêu đào tạo
Kết quả thi học sinh giỏi học sinh trúng tuyển vào các trường đại học là một trong những yếu tố quan trọng, góp phần khẳng định thương hiệu của một mái trường Trường THPT Lê Lợi - là ngôi trường có chất lượng đầu vào khá thấp so với địa bàn trong toàn tỉnh, nên công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một công việc khó khăn và lâu dài, đòi hỏi nhiều công sức của thầy và trò Ý thức được điều này, trong những năm gần đây nhà trường đã xác định rõ vai trò của công tác giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi nên đã đề ra những kế hoạch và phân công cụ thể ngay từ đầu năm học, ban giám hiệu và các giáo viên đã luôn trăn trở tìm kiếm những giải pháp nâng cao chất lượng mũi nhọn Nhờ vậy mà qua các kỳ thi học sinh giỏi tỉnh, môn Giáo dục công dân đã gặt hái được những thành công nhất định góp phần vào kết quả thi chung của toàn trường
Với sáu năm công tác tại trường THPT Lê Lợi, là một giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân, vì tổ bộ môn hạn chế số lượng giáo viên nên nhiều năm tôi phải đảm nhận công tác bồi dưỡng, nên tôi cũng đúc rút được một số kinh nghiệm và xin được trình bày những kinh nghiệm đó về những giải pháp để khắc phục một số vấn đề trong quá trình tham gia công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường mà bản thân tôi luôn quan tâm, tìm tòi và bước đầu đã đạt được những kết quả đáng kể và đồng thời mong muốn chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp đang đảm nhận công tác mũi nhọn ở THPT Lê Lợi nói riêng và các trường THPT nói chung nhằm nâng cao chất lượng bộ môn, đạt hiệu quả cao trong các kỳ thi học sinh giỏi các cấp Xuất phát từ những lí do trên, tôi mạnh
dạn chọn đề tài “Một số kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng học sinh giỏi môn Giáo dục công dân ở trường THPT Lê Lợi” để làm đề tài nghiên
cứu của mình
II NỘI DUNG
1 Thực trạng về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THPT Lê Lợi
1.1 Về đội tuyển học sinh giỏi
- Nhìn chung, trong đội tuyển có nhiều em chăm chỉ, ngoan hiền và có ý thức nỗ lực vươn lên, cùng nhau phấn đấu trong mọi hoàn cảnh để đạt kết quả cao trong kỳ thi Tuy nhiên cũng gặp không ít những khó khăn
- HS vừa phải hoàn thành chương trình học trên lớp, vừa phải tham gia học bồi dưỡng nên khối lượng kiến thức khá lớn đã ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và chất lượng học tập
- Học sinh luôn đứng trước sự lựa chọn các môn học “chính” như Văn,
Trang 2Toán, Ngoại ngữ… để thi học sinh giỏi và học để thi vào Đại học, đã thế các em lại không có hứng thú với môn Giáo dục công dân vì các em cho rằng môn Giáo dục công dân đơn thuần chỉ là môn học bổ trợ thêm kiến thức, đây không phải
là môn học của khối, tâm lí ngại thi môn Giáo dục công dân vì các em cho rằng thi môn này không oai với các bạn, mất thời gian,…làm ảnh hưởng đến kết quả
ôn thi Đại học Thực tế đã có nhiều trường hợp xảy ra đối với bản thân tôi trong quá trình lấy danh sách đội tuyển học sinh giỏi Học sinh khi được giáo viên chọn thi môn Giáo dục công dân tỏ ra không thích, thậm chí trả lời rất thẳng thắn “Em không thi môn Giáo dục công dân đâu cô ạ!”, còn có những trường hợp phụ huynh khi biết con được giáo viên chọn đi thi môn Giáo dục công dân cũng đã có phản ứng liền là không đồng ý vì sợ mất thời gian và làm ảnh hưởng đến các môn học của khối
- Mặc dù, trong những năm gần đây, môn Giáo dục công dân đã được đưa vào chương trình thi trung học phổ thông Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn rằng một thực tế hiện nay là một bộ phận học sinh vẫn chưa thực sự chú ý đến bộ môn Giáo dục công dân Tự bản thân các em coi đó là môn phụ vì các em cho rằng bộ môn chỉ thi tốt nghiệp chứ ko phải là môn dùng để xét vào các trường đại học Cũng chính vì điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn Giáo dục công dân
- Ba năm trở lại đây, hầu như các em tham gia bồi dưỡng đều dự thi đại học không phải khối xã hội, nên khi tham gia giữa chừng các em đã bỏ không tham gia nữa
- Học sinh trường THPT Lê Lợi đa phần các em chưa mạnh dạn để vào đội tuyển Các em còn tự ti và cho rằng việc vào đội tuyển học sinh giỏi là một việc quá sức mình, khi vào đội rồi thì sự quyết tâm chưa cao cho nên d bị chán nản ảnh hưởng đến kết quả học tập
- Một số học sinh tham gia học bồi dưỡng nhưng chưa thật sự cố gắng, tính
tự giác trong học tập còn chưa cao, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng bồi dưỡng
1.2 Đội ngũ giáo viên
Về đội ngũ môn Giáo dục công dân trường Lê Lợi, nhìn chung các giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, có nhiệt huyết lớn trong nhiệm vụ được giao Tuy nhiên, công tác bồi dưỡng ở trường Lê Lợi vẫn còn gặp một số khó khăn nhất định:
- Đa số giáo viên dạy bồi dưỡng vừa phải bảo đảm chất lượng đại trà, vừa phải hoàn thành chỉ tiêu chất lượng mũi nhọn và công tác kiêm nhiệm Do đó việc đầu tư cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi cũng có phần bị hạn chế
- Kiến thức chuyên sâu còn mỏng, nhiều giáo viên chưa có kinh nghiệm công tác bồi dưỡng
- Công tác tự nghiên cứu, tự bồi dưỡng để nâng cao chất lượng dạy học sinh giỏi đòi hỏi nhiều thời gian, công sức, tâm huyết, cùng với đó là trách nhiệm nặng nề, áp lực công việc lớn cũng là những khó khăn không nhỏ với các thầy cô giáo tham gia công tác bồi dưỡng
Trang 3- Ngoài ra, có những thầy cô chưa thật mặn mà với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi vì nhiều lí do khác nhau trong đó còn ngại bồi dưỡng do năng lực học tập các em học sinh yếu, bồi dưỡng rất vất vả nhưng hiệu quả không như mong muốn
- Nằm trong khó khăn chung, nguồn tài chính để hỗ trợ cho giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi còn hạn hẹp
1.3 Một số khó khăn khác
- Tài liệu bồi dưỡng quá nghèo nàn, phần lớn giáo viên dạy bồi dưỡng đều phải tự soạn chương trình, chủ yếu theo kinh nghiệm của bản thân, theo chủ quan, tự nghiên cứu, tự sưu tầm tài liệu
- Thời gian bồi dưỡng không nhiều, khối lượng kiến thức lớn và khó nhiều khi vượt quá năng lực học sinh, điều đó đã ảnh hưởng nhiều đến thái độ
và ý thức học tập của các em
2 Các giải pháp về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
2.1 Công tác thành lập đội tuyển
Việc phát hiện, định hướng và tuyển chọn học sinh giỏi là khâu tiền đề trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Thông thường những em có tố chất thông minh, học lực khá - giỏi bao giờ cũng đăng ký vào đội tuyển các môn học theo khối như: Toán, Lý, Hoá, Văn, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý… rồi cuối cùng mới đến môn Giáo dục công dân Do vậy, việc chọn nguồn môn Giáo dục công dân bao giờ cũng là di n ra sau cùng Khi giáo viên đã chọn được rồi cũng không d dàng để học sinh đồng ý vào đội tuyển Để có một đội tuyển học sinh giỏi chất lượng người giáo viên phải công phu lựa chọn, theo kinh nghiệm của bản thân, tôi phát hiện và chọn thành lập đội tuyển dựa trên các định hướng sau:
- Trước hết, học sinh phải yêu thích bộ môn, các học sinh này có thể chưa thật giỏi nhưng nếu các em yêu thích bộ môn thì d trở thành học sinh giỏi nếu được hướng dẫn và bồi dưỡng bài bản, nhưng số học sinh có năng khiếu bộ môn thường không nhiều và chỉ do giáo viên trực tiếp dạy mới phát hiện được Giải pháp xuyên suốt trong quá trình thành lập đội tuyển học sinh giỏi là sự động viên, gần gũi, khích lệ của thầy cô giáo đối với học sinh tham gia đội tuyển
- Việc lựa chọn đội tuyển, tôi thường dựa trên các căn cứ sau:
+ Căn cứ vào thành tích đã đạt ở các năm học trước về bộ môn
+ Căn cứ vào kết quả kỳ thi học sinh giỏi hàng năm
+ Căn cứ vào sự yêu thích bộ môn của các em
- Ngoài ra, trong quá trình bồi dưỡng tôi còn tiếp tục thi khảo sát ít nhất ba lần để đánh giá chính xác khả năng của từng em Từ đó, có thể lấy bổ sung thêm hoặc loại bớt một số em không tiến bộ trong đội tuyển
2.2 Trách nhiệm của của người giáo viên bồi dưỡng
Thứ nhất, bồi dưỡng học sinh giỏi là công việc hết sức khó khăn, nên trước
hết đòi hỏi người giáo viên phải tâm huyết với nghề, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, giáo viên phải là người truyền niềm đam mê và cảm hứng của mình cho học sinh Khơi dậy trong các em niềm tin, tạo ra động lực để các
em tự giác tham gia với động cơ đúng đắn và có quyết tâm cao Giáo viên phân tích cho các em những lợi thế khi được chọn vào đội tuyển thi học sinh giỏi tỉnh
Trang 4Khi tham gia thi học sinh giỏi giúp các em có cơ hội để thể hiện mình Hệ thống kiến thức môn Giáo dục công dân giúp cho các em vận dụng rất nhiều trong cuộc sống như các kiến thức phần đạo đức, kinh tế, pháp luật Khi tham gia kỳ thi học sinh giỏi các em có cơ hội để thể hiện mình, sẽ có những sự trải nghiệm thú vị, rèn luyện cho các em sự tự tin, có cơ hội gặp gỡ, tranh tài với các bạn đến
từ những ngôi trường có tiếng trong tỉnh Đặc biệt qua kỳ thi đó cũng chính là bước khởi đầu các em rèn luyện tâm thế thi cử để bước vào kỳ thi đại học với tâm lý tự tin hơn
Thứ hai, giáo viên phải có năng lực chuyên môn, dạy phải chắc chắn cả
kiến thức và k năng toàn cấp học, đặc biệt là kiến thức lớp12 Muốn vậy mỗi giáo viên phải thường xuyên học hỏi, tự trau dồi để nâng cao trình độ, phải liên tục cập nhật nâng cao kiến thức, phát triển các phương pháp, k năng để theo kịp những đổi mới trong giảng dạy cũng như yêu cầu của các kỳ thi học sinh giỏi mỗi năm, chuyên tâm gắn bó, trau dồi chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học, thiết kế bài giảng đa dạng, sáng tạo tránh nhàm chán cho học sinh Từ
đó sẽ cuốn hút học sinh khiến cho các em thích thú với môn học Hầu hết các tiết dạy của tôi, luôn di n ra sôi nổi, học sinh phát huy hết năng lực của mình Trên cơ sở đó, tôi sẽ d dàng phát hiện ra những em học sinh có tố chất tốt, có tư duy thông minh động viên các em vào nguồn bồi dưỡng của mình
Thứ ba, trong quá trình bồi dưỡng giáo viên phải luôn sáng tạo, linh động áp
dụng cho các khối lớp có nhiều học sinh khá giỏi của trường, các đội tuyển từng năm, từng học sinh Bởi vì những lớp này học sinh có sự cạnh tranh trong học tập cao Mặt khác các em được chọn phải rất tâm huyết, có lòng đam mê, có niềm tin Đối với bản thân tôi, ngoài việc các em có kĩ năng nhớ tốt thì còn phải
có tư duy sáng tạo, biết vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, các tình huống trong cuộc sống Bởi lẽ đặc trưng của bộ môn Giáo dục công dân về kiến thức được vận dụng vào thực ti n rất nhiều Sau khi đã phát hiện nguồn, tôi động viên các em tham gia vào đội tuyển học sinh giỏi cấp trường và tiến hành quan sát, bồi dưỡng các em Thông thường việc lập đội tuyển di n ra sau học kì I của lớp 10 và đội tuyển chính thức thì sau học kì II của lớp 10 sẽ đánh giá và chốt danh sách đội tuyển học sinh giỏi Tất nhiên muốn chọn được đội tuyển học sinh giỏi có chất lượng thì giáo viên phải có những lần khảo sát thực chất để đảm bảo tính khách quan, chính xác Đề ra phải chuẩn, chấm và chữa kịp thời thì mới đánh giá đúng năng lực học sinh
Thứ tư, cần phải bồi dưỡng tạo sự hứng thú và tính tích cực, độc lập
nghiên cứu của học sinh Cách tốt nhất tạo sự hứng thú cho học sinh là hướng dẫn, dìu dắt cho các em đạt được những thành công từ thấp lên cao
Thứ năm, giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi cần phối hợp chặt chẽ với
giáo viên chủ nhiệm và với phụ huynh các em để tạo mọi điều kiện cần thiết giúp các em phát huy hết năng lực của mình
2.3 Xây dựng chương trình bồi dưỡng
Thứ nhất, tất cả giáo viên tham gia dạy đội tuyển phải có khả năng sưu
tầm, biên soạn chương trình và giảng dạy chuyên đề chuyên sâu
Trang 5Thứ hai, xây dựng kế hoạch chương trình bồi dưỡng là việc hết sức quan
trọng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
- Giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi cần biên soạn chương trình chi tiết cho từng khối, lớp, về từng mảng kiến thức
- Xác định rõ trọng tâm kiến thức giảng dạy cho từng khối lớp để tránh trùng lặp Chương trình bồi dưỡng cần có sự liên thông trong suốt 03 năm liền (từ lớp 10 đến lớp 12)
- Chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi phải đảm bảo 3 yêu cầu: phần kiến thức cơ bản, phần nâng cao và rèn luyện k năng Từ đó xác định rõ các nội dung chương trình để lập kế hoạch:
+ Lượng kiến thức cần bồi dưỡng có những nội dung gì? với chuyên đề nào?
+ Thời lượng phân phối số tiết trong quá trình bồi dưỡng là bao nhiêu? + Phân phối thời gian khảo sát, sửa bài kiểm tra
+ Kế hoạch giao việc tự học cho học sinh (Lưu ý: bản thân của học sinh không thể tự nghiên cứu mà không có người hướng dẫn)
- Kiến thức thi học sinh giỏi bộ môn nào cũng vậy rất rộng, trong khi đó thời gian ôn tập lại ngắn, cấu trúc đề thi cũng thay đổi theo thời gian rất nhiều vấn đề gây khó khăn cho giáo viên dạy lẫn học sinh học, theo tôi khâu hết sức quan trọng đó là cần có sự sàng lọc, dự đoán một chương trình tương đối gọn để bồi dưỡng cho học sinh lĩnh hội được thuận lợi
- Nhất thiết phải bồi dưỡng theo quy trình từ thấp đến cao, từ d đến khó để các em bắt nhịp dần
- Xây dựng chuyên đề bồi dưỡng học sinh giỏi là một trong những yếu tố quan trọng để người giáo viên xác định được nhiệm vụ của mình dạy cho học sinh nội dung gì và dạy như thế nào? Để thực hiện nhiệm vụ này, giáo viên cần căn cứ vào kế hoạch của Sở GD&ĐT, vào nhiệm vụ của nhà trường về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, vào khung chương trình và cấu trúc đề thi để xây dựng chuyên đề bồi dưỡng cho đúng trọng tâm kiến thức Cụ thể, với kinh nghiệm nhiều năm qua, tôi đã xây dựng hệ thống chương trình bồi dưỡng gồm 4 chuyên đề lớn như sau:
Chuyên đề 1: Công dân với đạo đức
Chuyên đề 2: Công dân với kinh tế
Chuyên đề 3: Công dân với pháp luật
Chuyên đề 4: Công dân với các vấn đề về chính trị - xã hội
Với 4 chuyên đề xây dựng theo cấu trúc thi học sinh giỏi đã khái quát được toàn
bộ khung chương trình thi Trên cơ sở đó có sự phân bố thời gian hợp lý để học sinh có khả năng tiếp thu đầy đủ nội dung đã xây dựng
- Bản thân mỗi giáo viên sau mỗi kỳ thi hàng năm cần đúc rút kinh nghiệm
để nâng cao hiệu quả là điều rất quan trọng
2.4 Tiến trình dạy và học
2.4.1 Ở trên lớp
Bước 1: Tiến hành ôn tập lý thuyết theo chuyên đề, thời lượng ôn tập
chiếm 1/2 tổng thời lượng của chương trình bồi dưỡng Sau mỗi chuyên đề cần
Trang 6kiểm tra để biết được học sinh tiếp thu và vận dụng kiến thức ở mức độ nào Sau
đó liên kết, móc nối các chuyên đề với nhau
Bước 2: Vận dụng làm bài tập theo chuyên đề, chiếm 1/4 tổng thời lượng
chương trình Trong từng chuyên đề yêu cầu học sinh làm tất cả các dạng bài tập, chú ý tới đặc trưng riêng của bài tập trong chuyên đề Ở bước này cần lưu ý:
Nên áp dụng:
- Thực hiện phương châm: dạy chắc cơ bản rồi dạy nâng cao, thông qua những bài luyện tập cụ thể để dạy phương pháp tư duy - dạy kiểu dạng bài có quy luật, loại bài có tính đơn lẻ rồi luyện các dạng tổng quát
- Trong mỗi bài tập cần đưa ra nhiều câu với mức độ từ d đến khó (có thể
4 đến 6 câu nhỏ) và câu cuối cùng ta nên vận dụng vào thực tế để các em hiểu rõ đây là câu vận dụng tích hợp
- Sau mỗi bài tập nâng cao giáo viên cần đưa ra phương pháp giải hoặc những lưu ý nhằm giúp học sinh tự khắc sâu kiến thức
Nên tránh:
- Tránh nôn nóng, bỏ qua bài tập cơ bản, cho ngay bài khó, kết quả là
không định hình được phương pháp từ đơn giản đến phức tạp
- Tránh coi những bài đơn lẻ không có quy luật chung là quan trọng, cho học sinh làm nhiều hơn những bài có nguyên tắc chung, kết quả là học sinh
không học được phương pháp tư duy khoa học
Bước 3: Vận dụng làm bài thi tổng hợp và sửa bài, chiếm 1/4 tổng thời
lượng Chúng ta nên cho các em làm quen với các đề thi năm trước và đề thi học sinh giỏi các tỉnh Đây cũng là cách giáo viên giúp cho học sinh trang bị cho các
em k năng hoàn thiện, và sự phản xạ với các đề thi, kiểu đề thi từ đòi hỏi thấp đến đòi hỏi cao, tổng hợp kiến thức, rèn luyện k năng, cách làm bài
2.4.2 Tự học ở nhà của học sinh
- Cần phải tăng cường hướng dẫn cho học sinh học theo tài liệu có định hướng theo chuyên đề, hoàn thành yêu cầu nắm vững kiến thức k năng đã học trên lớp, các bài tập phát triển nâng cao
- Hướng dẫn các em học sinh cách sưu tầm tài liệu, tăng cường khai thác thêm các kênh thông tin trên mạng internet
- Giáo viên phải cung cấp, giới thiệu tài liệu hay, cần thiết và bổ ích cho các em Trực tiếp cùng các em phân tích các tài liệu có liên quan
- Ở mỗi chủ đề kiến thức giáo viên phải đảm bảo quan điểm tích hợp nội dung các đơn vị kiến thức vì vậy giúp học sinh tổng hợp hóa kiến thức rất quan trọng, có nhiều cách hệ thống hóa kiến thức:
+ Hệ thống kiến thức bằng phương pháp sơ đồ hóa
+ Hệ thống kiến thức bằng bảng so sánh
+ Hệ thống kiến thức theo chủ đề
+ Hệ thống kiến thức bằng bài tập nhận thức
+ Hệ thống kiến thức thông qua việc phân tích kênh hình
- Hướng dẫn học sinh cách học và cách ghi chép, cách trả lời các câu hỏi tư duy theo vấn đề lôgic
Trang 7- Hướng dẫn học sinh biết học nhóm với nhau, khi trao đổi một vấn đề gì đó các em sẽ có một câu trả lời đa chiều, cách phân tích sẽ sâu hơn
- Tích cực đổi mới giảng dạy bằng cách tạo điều kiện cho học sinh trao đổi, thảo luận
- Trong tự học, phải thường xuyên nêu câu hỏi để tự trả lời Nếu không giải đáp được hoặc không tự tin thì cần chủ động trao đổi với thầy, với bạn
- Nên tiến hành học nhóm thường xuyên để có thể bổ sung thiếu sót, chỉnh sửa cho nhau
- Thường xuyên tự kiểm tra, đánh giá kết quả tự học của mình để thấy được cái đúng-sai, phương pháp học, k năng…để kịp thời điều chỉnh
2.5 Hình thành động cơ, kỹ năng học tập bộ môn
2.5.1 Đối với giáo viên
- Chuẩn bị nội dung chu đáo trước khi lên lớp bồi dưỡng
- Gây hứng thú học tập bộ môn ngay trong quá trình lên lớp theo thời khóa biểu
- Hình thành cho học sinh tính tự giác trong học tập Đây là yếu tố cơ bản
để các em thành công
+ Cần phải tăng cường hướng dẫn cho học sinh tự học ở nhà, học theo tài liệu có định hướng theo chuyên đề, hoàn thành yêu cầu: nắm vững kiến thức k năng đã học trên lớp, các bài tập phát triển nâng cao
+ Hướng dẫn học sinh tăng cường khai thác thêm các kênh thông tin trên mạng internet
- Giáo viên ngay từ những buổi đầu lên lớp phải thể hiện sự nghiêm túc, nhiệt tình trong công việc, giao nhiệm vụ cụ thể cho cho học sinh
- Thường xuyên kiểm tra, đánh giá và phân loại đúng đối tượng học sinh
để lựa chọn chính xác học sinh đi thi
- Giáo viên cần có sự linh hoạt sát thực trong đánh giá học sinh vì năng lực của các em khác nhau để động viên khuyến khích các em
- Khi đến giai đoạn nước rút phải động viên học sinh chuẩn bị cả về tâm
lý và sức khỏe tốt nhất để đi thi
+ Thực hiện tốt chế độ dinh dưỡng để đảm bảo sức khỏe
+ Trao đổi với học sinh một vài kinh nghiệm như giữ bình tĩnh khi thi, tránh tình trạng học sinh lo lắng ảnh hưởng hiệu quả bài làm
- Giáo viên bồi dưỡng cần gần gũi học sinh, động viên, khích lệ đặt lòng tin vào các em trong quá trình học tập Hãy đặt niềm tin và hy vọng vào các em, lòng tin là yếu tố tác động mạnh mẽ tới ý chí quyết tâm của các em
2.5.2 Về phía học sinh
- Học sinh phải nhận thức đúng về tầm quan trọng của học tập, yêu thích môn học, say mê trong học tập và ham học hỏi
- Ngoài ra học sinh phải cần cù tích lũy và chăm chỉ rèn luyện định hướng học tập theo:
+ Rèn k năng viết, trình bày khoa học, logic
+ Tự lên mạng sưu tầm tài liệu, tham khảo
+ Mạnh dạn trao đổi với bạn bè và thầy cô
Trang 8+ Không giới hạn không gian học tập: ở trường học, ở trong lớp học, học ngoài ghế đá sân trường
+ Không giới hạn hình thức học bài: Có thể học một mình: kết hợp đọc, viết để nhớ lâu; có thể học cặp đôi
+ Chọn thời gian học bài thích hợp
2.6 Khâu kiểm tra và đánh giá
- Bản thân tôi luôn chú trọng khâu này nên đã dành một số lượng thời gian khá lớn trong quá trình bồi dưỡng (chiếm 1/4 tổng lượng thời gian)
- Tăng cường kiểm tra đánh giá, hình thức kiểm tra đánh giá nên đa dạng, phong phú:
+ Thường xuyên kiểm tra nội dung học sinh tự học bằng cách kiểm tra ở trên lớp (kiểm tra vấn đáp giáo viên với học sinh, học sinh với học sinh, kiểm tra viết theo dàn bài)
+ Hình thức kiểm tra thông qua các đề thi
- Tổng hợp điểm thi của các em để phân tích, đánh giá với mục đích: Sau mỗi chuyên đề cần kiểm tra để biết được học sinh học ở mức độ nào, biết đến đâu và rèn k năng làm bài thi (về cách trình bày, kiến thức, phân phối qu thời gian ) từ đó để điều chỉnh phương pháp dạy của giáo viên và học của học sinh cho phù hợp
2.7 Sử dụng quỹ thời gian bồi dƣỡng
- Trước đây chỉ thành lập đội tuyển học sinh giỏi khối lớp 12 nên thời gian bồi dưỡng rất ngắn Những năm gần đây nhà trường đã có kế hoạch thi học sinh giỏi cấp trường cho cả 3 khối lớp để có nguồn dự thi học sinh giỏi cấp Tỉnh nên các đội tuyển học sinh giỏi khối 10 và 11 đã được thành lập
- Để chương trình bồi dưỡng có hiệu quả cần có kế hoạch bồi dưỡng liên tục và đều đặn, không dồn ép ở thời gian cuối trước khi thi vừa quá tải đối với học sinh ảnh hưởng đến quá trình tiếp thu kiến thức ở môn học khác
- Đội tuyển lớp 12 thi sớm hơn rất nhiều so với đội tuyển lớp 10,11 nên việc cho học sinh nắm bắt kiến thức một số bài trước chương trình là rất cần thiết để từ đó học sinh mới có khả năng nắm bắt và trả lời các câu hỏi liên quan của đề thi
- Tuy nhiên trong quá trình bồi dưỡng tôi đã gặp trở ngại không nhỏ như
đã đề cập đó là số lượng lớn các em đội bồi lớp 11 khi lên lớp 12 không tiếp tục tham gia bồi dưỡng nữa Chúng tôi chỉ còn cách khắc phục là phải động viên các
em khác tham gia bồi dưỡng Như vậy khó khăn khác lại nảy sinh, đó là chúng tôi gần như bổ sung kiến thức lại từ đầu Để có chất lượng bồi dưỡng tôi đã tăng cường thời gian bồi dưỡng bằng cách tăng buổi (3 đến 4, thậm chí nước rút không dưới 5 buổi/tuần), và tăng tiết/buổi mặc dù biết là dồn ép kiến thức song cũng chưa tìm ra được giải pháp nào tốt hơn Nhiều lúc phòng học không đủ đáp ứng phải tự nảy sinh “sáng kiến” đưa các em về nhà bồi dưỡng
Trang 92.8 Việc quản lý và chỉ đạo công tác bồi dưỡng của ban giám hiệu, nhà trường
- Sự chỉ đạo, quan tâm sâu sát và kịp thời của Ban giám hiệu, nhà trường thông qua những kế hoạch cụ thể và lâu dài cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
+ Kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường được xây dựng dựa trên nhiệm vụ năm học, sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT, đồng thời cần chú ý đến đặc điểm riêng của trường
+ Kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi được xây dựng chi tiết, tỉ mỉ, có sự bàn bạc thống nhất giữa lãnh đạo nhà trường và các tổ chuyên môn, thông qua ở hội đồng nhà trường, đồng thời thông báo cho hội phụ huynh học sinh được biết
để phối hợp thực hiện Trong kế hoạch nhà trường chú trọng đến: Xây dựng chương trình, tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi, thời gian bồi dưỡng; Lựa chọn, phân công giáo viên bồi dưỡng; Lựa chọn, thi chọn đội tuyển của các bộ môn; Quản lý, chỉ đạo công tác bồi dưỡng
- Lựa chọn đội ngũ giáo viên bồi dưỡng có năng lực chuyên môn vững vàng, có kinh nghiệm, tinh thần trách nhiệm cao, cố gắng phân công theo hướng
ổn định có tính kế thừa và phát huy năng lực và kinh nghiệm
- Nhà trường đã cố gắng phân công chuyên môn một cách hợp lý, một giáo viên chính dạy bồi dưỡng theo suốt các năm, như thế giáo viên sẽ đầu tư lâu dài, chủ động trong kế hoạch bồi dưỡng, nắm được mặt mạnh, mặt yếu của học sinh, nhờ đó tích lũy được nhiều kinh nghiệm Giáo viên này sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp với nhà trường về chất lượng bồi dưỡng
- Quan tâm theo dõi và đáp ứng các nhu cầu chính đáng của giáo viên và học sinh về phòng học; tài liệu bồi dưỡng có chế độ bồi dưỡng cho giáo viên
- Có chế độ ưu tiên khuyến khích đối với học sinh tham gia bồi dưỡng, tuyên dương khen thưởng kịp thời đối với các học sinh đạt thành tích
2.9 Công tác thi đua khen thưởng
Công tác thi đua khen thưởng là động lực thúc đẩy phong trào bồi dưỡng học sinh giỏi trong nhà trường, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất
lượng bồi dưỡng học sinh giỏi
Trong điều kiện thực tế của nhà trường, kinh phí cho hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi còn hạn chế dẫn đến công tác thi đua khen thưởng cho giáo viên và học sinh gặp nhiều khó khăn Song quan trọng hơn cả là cách thức khen thưởng, cần phải được tổ chức khen thưởng một cách kịp thời và trang trọng để ghi nhận
sự nổ lực lớn mà giáo viên và học sinh đạt được
2.9.1 Đối với giáo viên
- Trước hết, mỗi giáo viên trong nhà trường đều xác định rõ ràng phần
thưởng cao quý nhất của mình là sự tin yêu của các em học sinh, uy tín, sự tôn
trọng, thán phục của phụ huynh và bạn bè, đồng nghiệp
- Bên cạnh đó, hằng năm nhà trường cần theo dõi thành tích mà giáo viên đạt được để tuyên dương ở các cuộc họp hội đồng, các l sơ kết, tổng kết
Trang 10- Hội đồng sư phạm nhà trường đã xây dựng quy chế thi đua chi tiết, gắn kết quả bồi dưỡng học sinh giỏi thành tiêu chí quan trọng để đánh giá thi đua đối với giáo viên và cán bộ quản lí
Với những phần thưởng tuy không lớn về giá trị vật chất nhưng là nguồn động viên tinh thần lớn đối với giáo viên làm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
2.9.2 Đối với học sinh
- Sau mỗi kỳ thi, nhà trường tổ chức l khen thưởng các em đạt giải một
cách trang trọng
- Những phần thưởng từ giáo viên bồi dưỡng, từ nhà trường, từ tập thể lớp, giáo viên chủ nhiệm dù nhỏ thôi cũng tạo nên động lực cho các em, khích
lệ các em trong thời gian bồi dưỡng và phát huy hết năng lực khi làm bài dự thi
3 Tính thực tiễn của sáng kiến
3.1 Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Với những kết quả trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi trong các năm qua
đã mang lại nhiều ý nghĩa hữu ích, thiết thực cho bản thân nói riêng và cho học sinh, tổ chuyên môn, nhà trường, ngành giáo dục nói chung
Đối với tổ chuyên môn, nhà trường, ngành giáo dục: từ kết quả trên góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của tổ, của nhà trường và đóng góp nhỏ bé vào thành tích chung cho tổ, nhà trường nói riêng và phong trào bồi dưỡng học sinh giỏi của tỉnh nói chung
Đối với bản thân: thông qua việc bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi có điều kiện thuận lợi để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; trau dồi, học hỏi mở rộng thêm kiến thức, đồng thời với thành tích trên đã tạo nền tảng vững chắc để bản thân tiếp tục bồi dưỡng học sinh giỏi trong những năm tiếp theo
Đối với học sinh: tạo sự hứng thú học tập môn giáo dục công dân và ngày càng tích cực hơn trong quá trình rèn luyện của mình
3.2 Những bài học kinh nghiệm
- Giúp cho giáo viên nhanh chóng phát hiện nhân tố trong dạy và học
- Qua thực ti n đề tài còn giúp cho người giáo viên mau chóng cải thiện phương pháp có hiệu quả hơn với các đối tượng dạy học cụ thể
- Việc áp dụng các bước trong đề tài còn là cơ sở cho giáo viên hiểu, vận dụng hoàn thiện và nâng cao kiến thức, k năng của mình; cũng như đo lường
và đánh giá, từ đó nâng cao kiến thức, k năng của đối tượng được lựa chọn
- Bài học qua thực nghiệm đề tài này còn giúp cho người dạy cần thấy rõ việc học rèn luyện kiến thức cơ bản là bản lề để rèn luyện kiến thức nâng cao
- Qua việc nghiên cứu sáng kiến này còn cho người đọc thấy rõ việc cập nhật thông tin, cách kiểm tra đánh giá đề thi bộ môn là một yêu cầu quan trọng đóng góp cho người dạy
- Tin tưởng, hy vọng và giành tình cảm, biết động viên khích lệ học sinh đúng lúc cũng là bài học đóng góp nên sự thành công
- Qua thực ti n dạy học và nghiên cứu đề tài này tôi nhận thấy sự thành công của đội tuyển học sinh giỏi 12 môn Giáo dục công dân nói riêng và các đội tuyển khác đòi hỏi người giáo viên phải tâm huyết với nghề, luôn có sự tìm tòi sáng tạo