Giáo án Ngữ văn lớp 11 (Học kỳ 1) được biên soạn theo Công văn 5512 nhằm hệ thống kiến thức cũng như đánh giá năng lực của học sinh. Giáo án có nội dung bài học gồm: ôn tập các tác phẩm văn học; khái niệm về ngôn ngữ, lời nói cá nhân; các bài tập vận dụng;... Mời thầy cô và các em cùng tham khảo chi tiết giáo án tại đây nhé.
Trang 1 HS nh n bi t, nh đậ ế ớ ược tên tác gi và hoàn c nh ra đ i c a các tác ph m.ả ả ờ ủ ẩ
HS hi u và lí gi i để ả ược hoàn c nh sáng tác có tác đ ng và chi ph i nh th nàoả ộ ố ư ế
t i n i dung t tớ ộ ư ưởng c a tác ph m.ủ ẩ
B c tranh chân th c, sinh đ ng v cu c s ng xa hoa uy quy n n i ph chúa ứ ự ộ ề ộ ố ề ơ ủ
Tr nh và thái đ , tâm tr ng c a nhân v t “tôi” khi vào ph chúa ch a b nh cho Tr nh ị ộ ạ ủ ậ ủ ữ ệ ịCán
V đ p tâm h n Lê H u Trác: danh y, nhà th , nhà văn, nhà nho, thanh cao, coi ẻ ẹ ồ ữ ơ
thường danh l i. Nh ng nét đ c s c v bút pháp kí s : tài quan sát, miêu t sinhợ ữ ặ ắ ề ự ả
đ ng nh ng s vi c có th t; l i k chuy n lôi cu n, h p d n; ch n l a chi ti t ộ ữ ự ệ ậ ố ể ệ ố ấ ẫ ọ ự ế
đ c s c; đan xen văn xuôi và th ặ ắ ơ
V n d ng hi u bi t v tác gi , hoàn c nh ra đ i c a tác ph m đ phân tích giá ậ ụ ể ế ề ả ả ờ ủ ẩ ể
tr n i dung, ngh thu t c a tác ph m kí.ị ộ ệ ậ ủ ẩ
Trang 23. Ph m ch t: ẩ ấ Giúp h c sinh rèn luy n b n thân phát tri n các ph m ch t t t đ p nh ọ ệ ả ể ẩ ấ ố ẹ ưyêu nước, nhân ái, chăm ch , trung th c, trách nhi m.ỉ ự ệ
II. THI T B D Y H C VÀ H C LI UẾ Ị Ạ Ọ Ọ Ệ
1.Chu n b c a giáo viên:ẩ ị ủ
Giáo án
Phi u bài t p, tr l i câu h iế ậ ả ờ ỏ
S u t m tranh, nh v Lê H u Trácư ầ ả ề ữ
B ng phân công nhi m v cho h c sinh ho t đ ng trên l pả ệ ụ ọ ạ ộ ớ
B ng giao nhi m v h c t p cho h c sinh nhàả ệ ụ ọ ậ ọ ở
2.Chu n b c a h c sinh:ẩ ị ủ ọ
Đ c trọ ước ng li u trong SGK đ tr l i câu h i tìm hi u bàiữ ệ ể ả ờ ỏ ể
Các s n ph m th c hi n nhi m v h c t p nhà (do giáo viên giao t ti t trả ẩ ự ệ ệ ụ ọ ậ ở ừ ế ước)
Đ dùng h c t pồ ọ ậ
III. TI N TRÌNH BÀI D YẾ Ạ
A. HO T Đ NG KH I Đ NGẠ Ộ Ở Ộ
a) M c tiêu: ụ T o h ng thú cho HS, thu hút HS s n sàng th c hi n nhi m v h c ạ ứ ẵ ự ệ ệ ụ ọ
t p c a mình. HS kh c sâu ki n th c n i dung bài h c.ậ ủ ắ ế ứ ộ ọ
b)N i dung: ộ Nhìn hình đoán tác giả
c) S n ph m: ả ẩ Nh n th c và thái đ h c t p c a HS.ậ ứ ộ ọ ậ ủ
d)T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
GV giao nhi m v :ệ ụ
* GV t ch c cu c thi ổ ứ ộ Ai nhanh h n ơ
Các nhóm s thi k tên các Danh y th y thu c n i ti ng c a VN?ẽ ể ầ ố ổ ế ủ
Trang 3G i ý: Tôn Th t Tùng, Ph m Ng c Th ch, Tu Tĩnh, Đ ng Văn Ng , H iợ ấ ạ ọ ạ ệ ặ ữ ả
Thượng Lãn Ông, Đ ng Văn Chung, H Đ c Diặ ồ ắ
HS th c hi n nhi m v , báo cáo k t qu th c hi n nhi m v :ự ệ ệ ụ ế ả ự ệ ệ ụ
Giáo viên gi i thi u vào bài: ớ ệ Trong s 7 b c danh y c a VN thì Lê H u ố ậ ủ ữ Trác đ c bi t h n c B i vì ông không ch là m t th y thu c n i ti ng mà ặ ệ ơ ả ở ỉ ộ ầ ố ổ ế còn đ ượ c xem là m t trong nh ng tác gi văn h c có nh ng đóng góp l n ộ ữ ả ọ ữ ớ cho s ra đ i và phát tri n c a th lo i kí s Ông đã ghi chép m t cách ự ờ ể ủ ể ạ ự ộ trung th c và s c s o hi n th c c a cu c s ng trong ph chúa Tr nh qua ự ắ ả ệ ự ủ ộ ố ủ ị
“Th ượ ng kinh kí s ” ( Kí s lên kinh). Đ hi u rõ tài năng, nhân cách c a ự ự ể ể ủ
Lê H u Trác cũng nh hi n th c xã h i Vi t Nam th k XVIII, chúng ta s ữ ư ệ ự ộ ệ ế ỉ ẽ tìm hi u đo n trích Vào ph chúa Tr nh (Trích Th ể ạ ủ ị ượ ng kinh kí s ) ự
Trang 4B. HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH CẠ Ộ Ế Ứ
Ho t đ ng 1: Tìm hi u chungạ ộ ể
a) M c tiêu: ụ Tìm hi u chung v tác gi và tác ph mể ề ả ẩ
b) N i dung: ộ GV yêu c u HS v n d ng sgk, ki n th c đ th c hi n ho tầ ậ ụ ế ứ ể ự ệ ạ
đ ng cá nhân.ộ
c) S n ph m: ả ẩ Câu tr l i c a HS.ả ờ ủ
d) T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
Trang 5HO T Đ NG C A GV HSẠ Ộ Ủ D KI N S N PH MỰ Ế Ả Ẩ
Trang 6Bước 1: chuy n giao nhi m vể ệ ụ
GV h i: N i dung chính c a Ti u ỏ ộ ủ ể
cu i th k XVIII. Ông là tác gi c a ố ế ỉ ả ủ
b sách y h c n i ti ng ộ ọ ổ ế H i th ả ượ ng y tông tâm lĩnh.
Trang 7Bước 2: HS trao đ i th o lu n, ổ ả ậ
th c hi n nhi m vự ệ ệ ụ
+ HS đ c nhanh ọ Ti u d n, ể ẫ SGK.
+ HS l n lầ ượ ả ờ ừt tr l i t ng câu
Bước 3: Báo cáo k t qu ho t ế ả ạ
Tác gi (1724 – 1791). Hi u là H iả ệ ả
Thượng Lãn Ông ( Ông già lườ ởi
đ tấ
Thượng H ng )ồ
Quê quán: Làng Liêu Xá, huy n ệ
Đường Hào, ph Thủ ượng H ng, th ồ ị
tr n H i Dấ ả ương ( nay thu c huy n ộ ệ
Yên M t nh H ng Yên)ỹ ỉ ư
V gia đình: Có truy n th ng h c ề ề ố ọ
hành thi c , đ đ t làm quanử ỗ ạ
Ph n l n cu c đ i ho t đ ng y ầ ớ ộ ờ ạ ộ
h c và trọ ước tác c a ông g n v i ủ ắ ớ
quê ngo i ( Hạ ương S n – Hà Tĩnh)ơ
2. Tác ph m: ẩ Đo n “Vào ph chúa ạ ủ
Tr nh” nói v vi c Lê H u Trác lên ị ề ệ ữ
t i Kinh đô đớ ược d n vào ph chúaẫ ủ
th ượ ng y tông tâm lĩnh ghi l i vi c tácạ ệ
gi đả ược tri u vào ph cúa đ khám ệ ủ ể
b nh kê đ n cho th t ệ ơ ế ử
Trang 9Bước 1: GV chuy n giao ể
s câu tho i, l i c a quan chánh ố ạ ờ ủ
đường, l i th t , l i ngờ ế ử ờ ười
th y thu c trong ph , l i tác ầ ố ủ ờ
Trang 10nh th nào tr ư ế ướ c quang c nh ả ở
đ a thoang tho ng mùi hư ả ương”+ trong khuôn viên ph chúa “ ủ
Người gi c a truy n báo r n ữ ử ề ộràng, người có vi c quan qua l i nhệ ạ ư
m c c i.ắ ử(phân tích bài th mà tác gi ngâm) + ơ ả
N i cung độ ược miêu t g m nh ngả ồ ữ chi u g m, màn là, s p vàng, gh ế ấ ậ ế
r ng, đèn sáng l p lánh, hồ ấ ương hoa ngào ng t, cung nhân xúm xít, m t ạ ặ
ph n áo đ ầ ỏ+ ăn u ng thì “ Mâm vàng, chén ố
b c, đ ăn toàn c a ngon v t l ”ạ ồ ủ ậ ạ+ V nghi th c: Nhi u th t c ề ứ ề ủ ụNghiêm đ n n i tác gi ph i “ Nínế ỗ ả ả
th đ ng ch xa)ở ứ ờ ở
=> Ph chúa Tr nh l ng l y sang ủ ị ộ ẫ
tr ng uy nghiêm đọ ược tác gi miêuả
t b ng tài quan sát t m , ghi ả ặ ỷ ỷchép trung th c, t c nh sinh đ ng ự ả ả ộ
gi a con ngữ ười v i c nh v t. Ngôn ớ ả ậ
ng gi n d m c m c ữ ả ị ộ ạ
Trang 11+ Quang c nh tráng l , tôn ả ệ
nghiêm, l ng l y ( độ ẫ ường vào
ph , khuôn viên vủ ườn hoa, bên
trong ph và n i cung c a th t ,ủ ộ ủ ế ử
…)
+ Cung cách sinh ho t, nghi l , ạ ễ
khuôn phép (cách đ a đón th y ư ầ
thu c, cách x ng hô, k h u, ố ư ẻ ầ
T ra d ng d ng trỏ ử ư ước nh ng quy n ữ ế
rũ c a v t ch t. Ông s ng s trủ ậ ấ ữ ờ ước quang c nh c a ph chúa “ Khác gì ả ủ ủ
ng ph đào nguyên th a nào”ư ủ ủ
M c dù khen cái đ p cái sang n i phặ ẹ ơ ủ chúa xong tác gi t ra không đ ng tìnhả ỏ ồ
v i cu c s ng quá no đ ti n nghi ớ ộ ố ủ ệ
nh ng thi u khí tr i và không khí t doư ế ờ ự
2. Th t Cán và thái đ , con ngế ử ộ ười Lê
Trang 12+ Bi t khen ngế ười gi a phép t cữ ắ
“Ông này l y khéo”ạ
+ Đ ng d y c i áo thì “Tinh khíứ ậ ở
khô h t, m t khô, r n l i to, gânế ặ ố ồ
thì xanh nguyên khí đã hao
mòn âm dương đ u b t n h i ề ị ổ ạ
> m t c th m y u, thi u sinh ộ ơ ể ố ế ế
trước cu c s ng quá no đ , ti n ộ ố ủ ệ
nghi nh ng thi u khí tr i và khôngư ế ờ
“Ông này l y khéo”ạ+ Đ ng d y c i áo thì “Tinh khí ứ ậ ởkhô h t, m t khô, r n l i to, gân ế ặ ố ồthì xanh nguyên khí đã hao mòn
âm dương đ u b t n h i > m t ề ị ổ ạ ộ
c th m y u, thi u sinh khíơ ể ố ế ế
=> Tác gi v a t v a nh n xét ả ừ ả ừ ậkhách quan Th t Cán đế ử ược tái
hi n l i th t đáng s Tác gi ghi ệ ạ ậ ợ ảtrong đ n thu c “ 6 m ch t sác ơ ố ạ ế
và vô l c trong thì tr ng”. Ph i ự ố ảchăng cu c s ng v t ch t quá đ y ộ ố ậ ấ ầ
M t m t tác gi ch ra căn b nh ộ ặ ả ỉ ệ
c th , nguyên nhân c a nó, m t ụ ể ủ ộ
m t ng m phê phán “Vì Th t ặ ầ ế ử ởtrong ch n màn che trố ướng ph , ănủ quá no, m c quá m nên t ng ph ặ ấ ạ ủ
y u đi”ế+ Ông r t hi u căn b nh c a Tr nhấ ể ệ ủ ị Cán, đ a ra cách ch a thuy t ph c ư ữ ế ụ
nh ng l iư ạ
th c=> Ghi ki n th c then ch t ứ ế ứ ố
lên b ng.ả s ch a có hi u qu ngay, chúa s tin dùng, công danh trói bu c. Đ tránh đợ ữ ệ ả ộ ề ẽ ượ c
vi c y ch có th ch a c m ch ng, dùngệ ấ ỉ ể ữ ầ ừ thu c vô thố ưởng vô ph t. Song, làm th ạ ế
l i trái v i y đ c. Cu i cùng ph m ch t, ạ ớ ứ ố ẩ ấ
lương tâm trung th c c a ngự ủ ười thày thu c đã th ng. Khi đã quy t tác gi ố ắ ế ả
Trang 13th ng th n đ a ra lý l đ gi i thích > ẳ ắ ư ẽ ể ảTác gi là m t thày thu c gi i có ki n ả ộ ố ỏ ế
th c sâu r ng, có y đ cứ ộ ứ
3. V đ p tâm h n, nhân cách c a Lê ẻ ẹ ồ ủ
H u Trác: ữ m t th y thu c gi i, b n lĩnh,ộ ầ ố ỏ ả giàu kinh nghi m, y đ c cao; xem thệ ứ ường danh l i, quy n quý, yêu t do và n p ợ ề ự ế
s ng thanh đ m.ố ạ
Ho t đ ng 4: T ng k tạ ộ ổ ế
a) M c tiêu: ụ HS n m đắ ược nh ng n i dung và ý nghĩa bài thữ ộ ơ
b) N i dung: ộ Hs s d ng sgk, ch t l c ki n th c đ ti n hành tr l i câu h i.ử ụ ắ ọ ế ứ ể ế ả ờ ỏc) S n ph m:ả ẩ
Trang 14 Giá tr n i b t c a đo n trích ị ổ ậ ủ ạ
là gì? Giá tr y th hi n ị ấ ể ệ ở
Đo n trích ạ Vào ph chúa Tr nh ủ ị
ph n ánh quy n l c to l n c a ả ề ự ớ ủ
Tr nh Sâm, cu c s ng xa hoa, ị ộ ố
hưởng l c trong ph chúa đ ng ạ ủ ồ
th i bày t thái đ coi thờ ỏ ộ ường danh l i, quy n quý c a tác gi ợ ề ủ ả
Trang 15b ng.ả
Giá tr hi n th c c a đo n trích:ị ệ ự ủ ạ
V l i đẽ ạ ược b c tranh chân th c ứ ự
và sinh đ ng v quang c nh và ộ ề ả
c nh s ng trong ph chúa Tr nh: ả ố ủ ị
xa hoa, quy n quý, hề ưởng l c ạ
Con người và ph m ch t c a tácẩ ấ ủ
1. S p x p s vi c di n ra sau đây đúng theo trình t :ắ ế ự ệ ễ ự
1 .Thánh ch 2 .Qua m y l n trỉ ấ ầ ướng g m 3. Vấ ườn cây ,hành lang 4.
B t m ch kê d n 5.Vào cung 6. Nhi u l n c a 7. H u mã quân túc ắ ạ ơ ề ầ ử ậ
tr c 8. gác tía, phòng trà 9. C a l n, đ i đự ử ớ ạ ường, quy n b ng 10.H u ề ổ ậ
mã quân túc tr c 11. v n i tr 12. H u cung .ự ề ơ ọ ậ
HS suy nghĩ và tr l i:……… ả ờ
2. Qua đo n trích anh (ch ) th y Lê H u Trác là ngạ ị ấ ữ ười nh th nào?ư ế
Trang 16 Là người th y thu c ……….ầ ố
Là nhà văn………
Là m t ông quan….ộ
HS ti p nh n nhi m v , ti n hành suy nghĩ, th o lu n và tr l i GV ế ậ ệ ụ ế ả ậ ả ờ
nh n xét, đánh giá k t qu bài làm, chu n ki n th c ậ ế ả ẩ ế ứ
Trang 17D. HO T Đ NG V N D NGẠ Ộ Ậ Ụ
a) M c tiêu: ụ Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, ạ ữ ầ ề ọ ể ả
n m đắ ược n i dung c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th cộ ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
b) N i dung: ộ HS làm nhà, n p s n ph m vào ti t sauở ộ ả ẩ ế
2 / Câu văn “B nh th này không b thì không đ ệ ế ổ ượ c” thu c lo i ộ ạ câu ph đ nh nh ng l i có n i dung kh ng đ nh.ủ ị ư ạ ộ ẳ ị
3/ N h ng di n bi n tâm tr ng c a Lê H u Trác khi kê đ n :ữ ễ ế ạ ủ ữ ơ
Có s mâu thu n, gi ng co:ự ẫ ằ
+ Hi u căn b nh, bi t cách ch a tr nh ng s ch a có hi u qu ể ệ ế ữ ị ư ợ ữ ệ ảngay s đẽ ược chúa tin dùng, b công danh trói bu c.ị ộ
+ Mu n ch a c m ch ng nh ng l i s trái v i lố ữ ầ ừ ư ạ ợ ớ ương tâm, y đ c, sứ ợ
Trang 18 Khinh th ng l i danh, quy n quý, yêu thích t do và n p s ng thanh ườ ợ ề ự ế ố
đ m, gi n d n i quê nhàạ ả ị ơ
d) T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
GV giao nhi m v : ệ ụ
Đ c văn b n sau và tr l i câu h i:ọ ả ả ờ ỏ
“B nh th này không b thì không đ ệ ế ổ ượ c. Nh ng s mình không ư ợ ở
lâu, n u mình làm có k t qu ngay thì s b danh l i nó ràng bu c, ế ế ả ẽ ị ợ ộ
không làm sao v núi đ ề ượ c. Chi b ng ta dùng th ph ằ ứ ươ ng thu c hòa ố
hoãn, n u không trúng thì cũng không sai bao nhiêu. Nh ng r i l i ế ư ồ ạ
nghĩ: Cha ông mình đ i đ i ch u n ch u n ờ ợ ị ơ ị ướ c, ta ph i d c h t lòng ả ố ế
thành, đ n i ti p cái lòng trung c a cha ông mình m i đ ể ố ế ủ ớ ượ c”.
( Trích Vào ph chúa Tr nh, Tr8, SGK Ng văn 11 NC,T p I, NXBGD 2007)ủ ị ữ ậ
1/ Văn b n trên có n i dung gì?ả ộ
2 / Xác đ nh hình th c lo i câu trong câu vănị ứ ạ “B nh th này không ệ ế
b thì không đ ổ ượ c”. Câu này có n i dung kh ng đ nh, đúng hay sai ?ộ ẳ ị
3/ Trình bày nh ng di n bi n tâm tr ng c a Lê H u Trác khi kê đ n? ữ ễ ế ạ ủ ữ ơ HS
ti p nh n nhi m v ,v nhà ti n hành hoàn thành nhi m v đ ế ậ ệ ụ ề ế ệ ụ ượ c giao
GV nh n xét, đánh giá và chu n ki n th c bài h c hôm nay ậ ẩ ế ứ ọ
Trang 191. Ki n th c:ế ứ
Nh n bi t khái ni m v ngôn ng , l i nói cá nhânậ ế ệ ề ữ ờ
Hi u v các quy t c c a h th ng ngôn ng và cách s d ng phù h p, hi u quể ề ắ ủ ệ ố ữ ử ụ ợ ệ ả trong các tình hu ng giao ti p c thố ế ụ ể
Nh n di n đậ ệ ược bi u hi n c a ngôn ng chung và l i nói cá nhân trong văn b nể ệ ủ ữ ờ ả
V n d ng linh ho t, sáng t o quy t c trong l i nói cá nhânậ ụ ạ ạ ắ ờ
2. Năng l c:ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n văn b nự ậ ế ả
Năng l c h p tác đ cùng th c hi n nhi m v h c t pự ợ ể ự ệ ệ ụ ọ ậ
Năng l c gi i quy t v n đ : HS lý gi i đự ả ế ấ ề ả ược hi n tệ ượng s d ng ngôn ng c aử ụ ữ ủ
gi i tr hi n nay, th hi n đớ ẻ ệ ể ệ ược quan đi m c a cá nhân đ i v i hi n tể ủ ố ớ ệ ượng
"sáng t o" ngôn ng l a tu i h c sinh.ạ ữ ở ứ ổ ọ
Năng l c sáng t o: HS b c l đự ạ ộ ộ ược thái đ đúng đ n v i vi c s d ng TV, sángộ ắ ớ ệ ử ụ
t o ra v n t cá nhân nh m làm giàu cho TV.ạ ố ừ ằ
Năng l c giao ti p TV: HS hi u v các quy t c c a h th ng ngôn ng và cách ự ế ể ề ắ ủ ệ ố ữ
s d ng phù h p, hi u qu trong các tình hu ng giao ti p c th ; hs cũng đử ụ ợ ệ ả ố ế ụ ể ược
hi u và nâng cao kh năng s d ng TV văn hóa.ể ả ử ụ
Năng l c s d ng ngôn ng : S d ng đúng TV trong 2 lĩnh v c bút ng và kh uự ử ụ ữ ử ụ ự ữ ẩ
ng , làm quen v i các l i nói cá nhân đữ ớ ờ ược sáng t o m i hi n nay.ạ ớ ệ
3. Ph m ch t: ẩ ấ Giúp h c sinh rèn luy n b n thân phát tri n các ph m ch t t t đ p nh ọ ệ ả ể ẩ ấ ố ẹ ưyêu nước, nhân ái, chăm ch , trung th c, trách nhi m.ỉ ự ệ
II. THI T B D Y H C VÀ H C LI UẾ Ị Ạ Ọ Ọ Ệ
1 . Chu n b c a giáo viên:ẩ ị ủ
Giáo án
Phi u bài t p, tr l i câu h iế ậ ả ờ ỏ
B ng phân công nhi m v cho h c sinh ho t đ ng trên l pả ệ ụ ọ ạ ộ ớ
B ng giao nhi m v h c t p cho h c sinh nhàả ệ ụ ọ ậ ọ ở
2. Chu n b c a h c sinh:ẩ ị ủ ọ
Đ c trọ ước ng li u trong SGK đ tr l i câu h i tìm hi u bàiữ ệ ể ả ờ ỏ ể
Các s n ph m th c hi n nhi m v h c t p nhà (do giáo viên giao t ti t trả ẩ ự ệ ệ ụ ọ ậ ở ừ ế ước)
Trang 20 Đ dùng h c t pồ ọ ậ
III. TI N TRÌNH BÀI D YẾ Ạ
A. HO T Đ NG KH I Đ NGẠ Ộ Ở Ộ
a) M c tiêu: ụ T o h ng thú cho HS, thu hút HS s n sàng th c hi n nhi m v h c ạ ứ ẵ ự ệ ệ ụ ọ
t p c a mình. HS kh c sâu ki n th c n i dung bài h c.ậ ủ ắ ế ứ ộ ọ
b)N i dung: ộ GV chi u ng li uế ữ ệ
Em bé B b khi m thanh nên có c ch : đ a tay và c m vào mi ng.ị ế ử ỉ ư ơ ệ
GV: Nh v y em bé A đã dùng ph ng ti n gì đ m hi u đ c ý em ? (ngônư ậ ươ ệ ể ẹ ể ượ
ng ) ữ GV: Vây ngôn ng là gì ?ữ
GV: Có ph i cá nhân nào cũng s dung ngôn ng gi ng nhau không ?ả ử ữ ố
GV: Không ph i cá nhân nào cũng s dung ngôn ng gi ng nhau. ả ử ữ ố
Người Vi t ngôn ng c a h là ti ng Vi t “ th c a c i vô cùng lâu ệ ữ ủ ọ ế ệ ứ ủ ả
đ i và vô cùng quí báu c a dân t c” nh ng v i ngờ ủ ộ ư ớ ười Anh là ti ng ế
Anh V y ngôn ng là gì ? Ngôn ng là c a chung hay c a riêng m i ậ ữ ữ ủ ủ ỗ
cá nhân?
HS th c hi n nhi m v , báo cáo k t qu th c hi n nhi m v : (1) ự ệ ệ ụ ế ả ự ệ ệ ụ
Thành ph n tình thái – (2)Thành ph n c m thán –(3) Các thành ph n tình thái,ầ ầ ả ầ
c m thánả
* GV nh n xét và d n vào bài m i: Cha ông ta khi d y con cách nói ậ ẫ ớ ạ
năng, cách s d ng ngôn ng trong giao ti p h ng ngày thử ụ ữ ế ằ ường s d ng câu ử ụ
ca dao:
“L i nói ch ng m t ti n mua ờ ẳ ấ ề
L a l i mà nói cho v a lòng nhau” ự ờ ừ
Đ hi u để ể ược đi u này, chúng ta s tìm hi u qua bài h c : “T ề ẽ ể ọ ừ
ngôn ng chung đ n l i nói cá nhân”ữ ế ờ
B. HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH CẠ Ộ Ế Ứ
Ho t đ ng 1: Hạ ộ ướng d n HS tìm hi u Ngôn ng Tài s n chung c a xã ẫ ể ữ ả ủ
h iộ
a) M c tiêu: HS n m đụ ắ ược ngôn ng Tài s n chung c a xã h iữ ả ủ ộ
b) N i dung: ộ GV yêu c u HS v n d ng sgk, ki n th c đ th c ầ ậ ụ ế ứ ể ự
hi n ho t đ ng cá nhân.ệ ạ ộ
c) S n ph m: ả ẩ Câu tr l i c a HS.ả ờ ủ
Trang 21d) T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
HO T Đ NG C A GV HSẠ Ộ Ủ D KI N S N PH MỰ Ế Ả Ẩ
Bước 1: chuy n giao nhi m vể ệ ụ
* GV đ t câu h i: ặ ỏ T i sao ngôn ạ
ng là tài s n chung c a XH ? ữ ả ủ
( GV phát v n HS tr l i)ấ ả ờ
Tính chung trong ngôn ng c a c ng ữ ủ ộ
đ ng đồ ược bi u hi n qua nh ng ể ệ ữ
phương di n nào ?ệ
( GV chia HS theo nhóm nh tr l i ỏ ả ờ
câu hói trình bày trướ ớc l p)
Bước 2: HS trao đ i th o lu n, ổ ả ậ
th c hi n nhi m vự ệ ệ ụ
+ HS đ c nhanh ọ Ti u d n, ể ẫ SGK.
+ HS l n lầ ượ ả ờ ừt tr l i t ng câu
Bước 3: Báo cáo k t qu ho t ế ả ạ
1/ Các y u t chung c a ngôn ế ố ủ
ng ữ
+ Các âm và các thanh
+ Các ti ng.ế+ Các t ừ+ Các ng c đ nh ( Thành ng , ữ ố ị ữ quán ng ).ữ
Trang 22Bước 4: Đánh giá k t qu th c hi n ế ả ự ệ
nhi m vệ ụ
+ GV nh n xét, b sung, ch t l i ki n ậ ổ ố ạ ế
th cứ
=> Ghi lên b ngả
Trang 23Ho t đ ng 2: Tìm hi u nh ng bi u hi n c a l i nói cá nhân.ạ ộ ể ữ ể ệ ủ ờ
a) M c tiêu: ụ hướng d n HS n m đẫ ắ ược nh ng bi u hi n c a l i nói cá ữ ể ệ ủ ờnhân
b) N i dung: ộ Hs s d ng sgk, ch t l c ki n th c đ ti n hành tr l i câu ử ụ ắ ọ ế ứ ể ế ả ờ
h i. ỏ c) S n ph m:ả ẩ
d) T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
Trang 24Bước 1: GV chuy n giao nhi m v h c ể ệ ụ ọ
+ GV quan sát, hướng d n, h tr khi HS ẫ ỗ ợ
c n. ầ Bước 3: Báo cáo k t qu ho t ế ả ạ
+ Vi c sáng t o t m i.ệ ạ ừ ớ+ Vi c v n d ng linh ho t, ệ ậ ụ ạsáng t o quy t c, phạ ắ ương th c ứchung. => Bi u hi n c th ể ệ ụ ể
nh t c a l i nói cá nhân là ấ ủ ờphong cách ngôn ng c a nhàữ ủ văn
L i nói cá nhân là s n ph m v a đờ ả ẩ ừ ược
t o ra nh các y u t và quy t c, ạ ờ ế ố ắ
phương th c chung, v a có s c thái riêngứ ừ ắ
và ph n đóng góp c a cá nhân.ầ ủ
Nh ng nét riêng, s sáng t o c a cá ữ ự ạ ủ
nhân khi dùng ngôn ng chung: gi ng ữ ọ
nói, v n t , s chuy n đ i nghĩa cho ố ừ ự ể ổ
t , vi c t o ra t m i,…ừ ệ ạ ừ ớ
Trang 25Ho t đ ng 5: Luy n t pạ ộ ệ ậ
a) M c tiêu: ụ N m đắ ược n i dung v a h cộ ừ ọ
b) N i dung: ộ Hs s d ng sgk, ch t l c ki n th c đ ti n hành tr l i câu ử ụ ắ ọ ế ứ ể ế ả ờ
s đau đ n. “ Thôi” là h ự ớ ư
t đừ ược nhà
Trang 26Bước 2: HS th o lu n, th c hi n ả ậ ự ệ
nhi m v h c t pệ ụ ọ ậ
+ HS ti p nh n, th o lu n nhóm và suy ế ậ ả ậ
nghĩ câu tr l iả ờ
+ GV quan sát, hướng d n, h tr khi HS ẫ ỗ ợ
c n. ầ Bước 3: Báo cáo k t qu ho t ế ả ạ
đ ng và th o lu nộ ả ậ
+ Các nhóm l n lầ ượt trình bày K t qu mongế ả
đ i:ợ
Bài t p 1. :ậ T ừ thôi đã được dùng v i ớ
nghĩa: s m t mát, s đau đ n. ự ấ ự ớ Thôi là
h t đư ừ ược nhà th dùng nh đ ng t ơ ư ộ ừ
nh m di n đ t n i đau c a mình khi ằ ễ ạ ỗ ủ
nghe tin b n m t, đ ng th i cũng là cách ạ ấ ồ ờ
nói gi m, nói tránh đ làm v i đi n i ả ể ơ ỗ
đau m t mát ngấ ườ ở ại l i
Bài t p 2. ậ Hai câu th c a H Xuân ơ ủ ồ
Hương được s p x p theo l i đ i l p: ắ ế ố ố ậ
xiên ngang – đâm to c; m t đ t – chân ạ ặ ấ
mây; rêu t ng đám – đá m y hòn ừ ấ , k t ế
h p v i hình th c đ o ng Thiên nhiên ợ ớ ứ ả ữ
trong hai câu th nh cũng mang theo n iơ ư ỗ
ni m ph n u t c a con ngề ẫ ấ ủ ười. Nhà th ơ
s d ng bi n pháp đ o ng đ làm n i ử ụ ệ ả ữ ể ộ
tâm tr ng ph n u t c a thiên nhiên mà ạ ẫ ấ ủ
cũng là s ph n u t c a nhà th Các ự ẫ ấ ủ ơ
đ ng t m nh nh ộ ừ ạ ư xiên, đâm k tế
th dùng trong câu th nh mơ ơ ằ
di n đ t n i đau c a mình ễ ạ ỗ ủkhi nghe tin b n m t, đ ng ạ ấ ồ
n i b t s ph n u t c a ổ ậ ự ẫ ấ ủthiên nhiên mà cũng là s ự
ph n u t c a con ngẫ ấ ủ ười >
T o nên n tạ ấ ượng m nh mạ ẽ làm nên c tính sáng t o c a ả ạ ủHXH
Trang 27h p v i các b ng nh ợ ớ ổ ữ ư ngang, to c ạ th ể
hi n s bệ ự ướng b nh, ngang ng nh c a thi sĩ.ỉ ạ ủ
Bài t p 3.ậ
S c g i, s liên tứ ợ ự ưởng c a t ng đã ủ ừ ữ
kh ng đ nh đẳ ị ược s c sáng t o c a Bác, ứ ạ ủ
đ c bi t là t l ng.ặ ệ ừ ồ
C u trúc so sánh m i l hai câu đ u ấ ớ ạ ở ầ
( theo c u trúc so sánh thông thấ ường thì
câu th đ u là Ti ng hát nh nh ti ng ơ ầ ế ư ư ế
mang đ m d u n phong cách sáng t o, ậ ấ ấ ạ
th hi n để ệ ược v đ p r t c đi n nh ngẻ ẹ ấ ổ ể ư
cũng r t hi n đ i c a m t thi sĩ – chi n sĩ.ấ ệ ạ ủ ộ ế
Bước 4: Đánh giá k t qu th c hi n ế ả ự ệ
s n ph m c a t ng cá nhân. ả ẩ ủ ừ
Có th nh n th y m i quan ể ậ ấ ố
h này qua bài th C nh ệ ơ ảkhuya c a H Chí Minh.:ủ ồ
S c g i, s liên tứ ợ ự ưởng c a ủ
t ng đã kh ng đ nh đừ ữ ẳ ị ược
s c sáng t o c a Bác, đ c ứ ạ ủ ặ
bi t là t l ng.ệ ừ ồ+ T l ng g i nh đ n ừ ồ ợ ớ ếChinh ph ngâm: Hoa dái ụnguy t, nguy t in m t t m / ệ ệ ộ ấ Nguy t l ng hoa, hoa th m ệ ồ ắ
t ng bông / Nguy t hoa, hoa ừ ệ nguy t trùng trùng / Trệ ước hoa dưới nguy t trong lòng ệxót đau. T l ng cũng g i ừ ồ ợ
nh đ n Truy n Ki u: Vàng ớ ế ệ ề gieo ng n nấ ước, cây l ng ồbóng sân
C u trúc so sánh m i l ấ ớ ạ ở hai câu đ u (theo c u trúc ầ ấ
so sánh thông thường thì câu
Trang 28thúc b t ng , đ c đáo: vì lo n i ấ ờ ộ ỗ
nước nhà
Trang 29D. HO T Đ NG V N D NGẠ Ộ Ậ Ụ
a) M c tiêu: ụ Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, ạ ữ ầ ề ọ ể ả
n m đắ ược n i dung c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th cộ ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
b) N i dung: ộ HS làm nhà, n p s n ph m vào ti t sauở ộ ả ẩ ế
T m n m n dùng đ ch m t v t nào đó nh bé, ra đ i mu n.ừ ọ ằ ể ỉ ộ ậ ỏ ờ ộ
b. T ừ gi i gi ng ỏ ắ cũng là t m i đừ ớ ược t o ra nh phạ ờ ương th c c u ứ ấ
t o t m i trong ti ng Vi t.ạ ừ ớ ế ệ
D a vào các t ch s đ m đang, tháo vát c a m t ngự ừ ỉ ự ả ủ ộ ười nào đó:
gi i giang, nhanh nh n.ỏ ẹ
D a vào nh ng t ch hình dáng: nh nh n.ự ữ ừ ỉ ỏ ắ
c. T ừ n i soi ộ là thu t ng dùng trong y h c m i đậ ữ ọ ớ ược t o ra trong ạ
th i gian g n đây nh vào phờ ầ ờ ương th c c u t o t m i trong ti ng Vi t:ứ ấ ạ ừ ớ ế ệ
T n i dùng đ ch nh ng gì thu c v bên trong: n i tâm, n i th t… T ừ ộ ể ỉ ữ ộ ề ộ ộ ấ ừ
soi dùng đ ch ho t đ ng dùng ánh sáng chi u vào.ể ỉ ạ ộ ế
N i soi chính là dùng phộ ương pháp đ a m t ng nh vào bên trong c th , ư ộ ố ỏ ơ ể
qua đó có th quan sát và phát hi n ra b nh lí c a con ngể ệ ệ ủ ười
Trang 30Nêu được các thông tin v tác gi ( cu c đ i, ề ả ộ ờ s nghi p); ự ệ Nêu được
ng n ắ g n ọ thông tin c b n v tác ph m (Xu t x , đ tài, b c c)ơ ả ề ẩ ấ ứ ề ố ụ
Li t kê đệ ược nh ng t ng , hình nh, bi n pháp ngh thu t đữ ừ ữ ả ệ ệ ậ ược s d ng trongử ụ văn b n.ả
Nh n ra đậ ược n i dung c m xúc, ý nghĩa, tâm tr ng c a nhân v t tr tình, phát hi n độ ả ạ ủ ậ ữ ệ ượ ccác hình nh, chi ti t ngh thu t c a bài thả ế ệ ậ ủ ơ
Th y đấ ược tài năng ngh thu t c a nhà thệ ậ ủ ơ
2. Năng l c:ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n văn b nự ậ ế ả
Năng l c gi i quy t nh ng tình hu ng đ t ra trong các văn b nự ả ế ữ ố ặ ả
Năng l c đ c hi u m t văn b n th trung đ i theo đ c tr ng th lo iự ọ ể ộ ả ơ ạ ặ ư ể ạ
Năng l c trình bày suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân v ý nghĩa văn b nự ả ậ ủ ề ả
Năng l c sáng t o: HS xác đ nh đự ạ ị ược ý tưởng, tâm s c a các nhà th đự ủ ơ ược g iử
g m trong bài th ; trình bày đắ ơ ược suy nghĩ và c m xúc c a mình đ i v i giá tr ả ủ ố ớ ị
n i dung và ngh thu t c a bài th ộ ệ ậ ủ ơ
Trang 31 Năng l c h p tác: Th o lu n nhóm đ th hi n c m nh n c a cá nhân và l ng ự ợ ả ậ ể ể ệ ả ậ ủ ắnghe ý ki n c a b n đ t đi u ch nh cá nhân mình.ế ủ ạ ể ự ề ỉ
Năng l c thự ưởng th c văn h c/c m th th m m : h c sinh nh n ra đứ ọ ả ụ ẩ ỹ ọ ậ ược nh ng ữgiá tr th m m trong tác ph m; hi u đị ẩ ỹ ẩ ể ược nh ng giá tr c a b n thân qua vi c ữ ị ủ ả ệ
c m hi u tác ph m; hình thành và nâng cao nh ng xúc c m th m m ả ể ẩ ữ ả ẩ ỹ
3. Ph m ch t: ẩ ấ Giúp h c sinh rèn luy n b n thân phát tri n các ph m ch t t t đ p nh ọ ệ ả ể ẩ ấ ố ẹ ưyêu nước, nhân ái, chăm ch , trung th c, trách nhi m.ỉ ự ệ
II. THI T B D Y H C VÀ H C LI UẾ Ị Ạ Ọ Ọ Ệ
1. Chu n b c a giáo viên:ẩ ị ủ
Giáo án, phi u bài t p, câu h iế ậ ỏ
Tranh nh tác gi , , hình nh tr c quan (rêu, đá), nh c, videoả ả ả ự ạ
B ng phả ụ
B ng phân công nhi m v cho HS (b ng nhóm)ả ệ ụ ả
B ng giao nhi m v cho HS chu n b nhàả ệ ụ ẩ ị ở
2. Chu n b c a h c sinh:ẩ ị ủ ọ
Đ c trọ ước ng li u trong SGK đ tr l i câu h i tìm hi u bàiữ ệ ể ả ờ ỏ ể
Các s n ph m th c hi n nhi m v h c t p nhà (do giáo viên giao t ti t trả ẩ ự ệ ệ ụ ọ ậ ở ừ ế ước)
Đ dùng h c t pồ ọ ậ
III. TI N TRÌNH BÀI D YẾ Ạ
A. HO T Đ NG KH I Đ NGẠ Ộ Ở Ộ
a) M c tiêu: ụ T o h ng thú cho HS, thu hút HS s n sàng th c hi n ạ ứ ẵ ự ệ
nhi m v h c t p c a mình. HS kh c sâu ki n th c n i dung bài h c.ệ ụ ọ ậ ủ ắ ế ứ ộ ọ
b) N i dung: ộ GV chi u hình nh v tác giế ả ề ả
c) S n ph m: ả ẩ Nh n th c và thái đ h c t p c a HS.ậ ứ ộ ọ ậ ủ
d) T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
GV giao nhi m v : Trình chi u tranh nh, cho hs xem tranh nh (CNTT)ệ ụ ế ả ả
Chu n b b ng l p ghépẩ ị ả ắ
Đ c, ngâm th liên quan đ n tác gi ọ ơ ế ả HS th c hi n nhi m v :ự ệ ệ ụ
HS báo cáo k t qu th c hi n nhi m v :ế ả ự ệ ệ ụ
GV nh n xét và d n vào bài m i: ậ ẫ ớ H Xuân H ồ ươ ng là m t trong ộ
nh ng nhà th n i ti ng c a VHTĐ Vi t Nam. Bà đ ữ ơ ổ ế ủ ệ ượ c m nh danh là ệ
bà chúa th Nôm. Th c a bà là ti ng nói đòi quy n s ng, là ni m ơ ơ ủ ế ề ố ề
khao khát s ng mãnh li t. Đ c bi t nh ng bài th Nôm c a bà là c m ố ệ ặ ệ ữ ơ ủ ả
th c v th i gian tinh t , t o n n cho tâm tr ng. “T tình” (Bài II) là ứ ề ờ ế ạ ề ạ ự
m t trong nh ng bài th tiêu bi u cho đi u đó, đ ng th i th hi n ộ ữ ơ ể ề ồ ờ ể ệ
Trang 32đ ượ c nh ng đ c s c v th Nôm c a H Xuân H ữ ặ ắ ề ơ ủ ồ ươ ng.
B. HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH CẠ Ộ Ế Ứ
Ho t đ ng 1: Tìm hi u chungạ ộ ể
a) M c tiêu: ụ Tìm hi u chung v tác gi và tác ph mể ề ả ẩ
b) N i dung: ộ GV yêu c u HS v n d ng sgk, ki n th c đ th c ầ ậ ụ ế ứ ể ự
hi n ho t đ ng cá nhân.ệ ạ ộ
c) S n ph m: ả ẩ Câu tr l i c a HS.ả ờ ủ
d) T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
Trang 33HO T Đ NG C A GV HSẠ Ộ Ủ D KI N S N PH MỰ Ế Ả Ẩ
Trang 34Bước 1: chuy n giao nhi m vể ệ ụ
* GV h ng d n HS tìm hi u ph n ướ ẫ ể ầ
+ HS đ c nhanh ọ Ti u d n, ể ẫ SGK.
+ HS l n lầ ượ ả ờ ừt tr l i t ng câu
Bước 3: Báo cáo k t qu ho t ế ả ạ
đ ng và th o lu nộ ả ậ
+ HS trình bày s n ph m th o lu n K t ả ẩ ả ậ ế
qu mong đ i:ả ợ
1. Tác gi H Xuân Hả ồ ương
Ch a xác đ nh đư ị ược năm sinh năm m t.ấ
S ng vào kho ng n a cu i th k ố ả ử ố ế ỷ
XVIII – n a đ u th k XIX.ử ầ ế ỷ
ch y u kinh thành Thăng Long.ủ ế ở
Hoàn c nh xu t thân: trong m t gia đìnhả ấ ộ
nhà nho nghèo, cha làm ngh d y h c.ề ạ ọ
Là người đa tài đa tình phóng túng, giao
thi p v i nhi u văn nhân tài t , đi r t ệ ớ ề ử ấ
nhi u n i và thân thi t v i nhi u danh sĩ.ề ơ ế ớ ề
Cu c đ i, tình duyên c a H Xuân ộ ờ ủ ồ
Hương nhi u éo le ngang trái,ề
> H Xuân Hồ ương là m t thên tài kì ộ
n , là m t hi n tữ ộ ệ ượng đ c đáo trong l ch ộ ị
s văn h c Vi t Nam. Đử ọ ệ ược m nh danh ệ
Trang 36trong 2 câu đ u tác gi đ a ra th i gian ầ ả ư ờ
không gian đ nh n m nh tâm tr ng gì c a ể ấ ạ ạ ủ
Trang 37lu nậ
+ Các nhóm l n lầ ượt trình bày
* Nhóm 1
Câu 1 Th i gian: Đêm khuya (quá n a ờ ử
đêm) > Yên tĩnh, con người đ i di n v iố ệ ớ
+ “Văng v ng” > t láy miêu t âmẳ ừ ả
thanh t xa v ng l i ( ngh thu t l y ừ ọ ạ ệ ậ ấ
vào s tr tr i nh ng đ y b n lĩnh c a ự ơ ọ ư ầ ả ủ
Xuân Hương => xót xa, chua chát
+ Câu 2: n i cô đ n, bu n ỗ ơ ồ
t i và b bàng v duyên ủ ẽ ề
ph n c a nhân v t tr tình.ậ ủ ậ ữ
Trang 38+ Hình nh tả ương ph n:ả
Cái h ng nhan > < nồ ước non
> N i cô đ n kh ng khi p c a con ngỗ ơ ủ ế ủ ười
* Nhóm 2
Hai câu th c:ự
Câu 3 g i lên hình nh ngợ ả ười ph n côụ ữ
đ n trong đêm khuya v ng l ng v i bao ơ ắ ặ ớ
xót xa Mượn rượu đ gi i s u: Say r i ể ả ầ ồ
l i t nh > vòng lu n qu n không l i thoátạ ỉ ẩ ẩ ố
Câu 4: N i chán chỗ ường, đau đ n e ch ớ ề
Ng m v ng trăng: Thì trăng x bóng – ắ ầ ế
Khuy t – ch a tròn > s mu n màng dế ư ự ộ ở
dang c a cu c đ i nhà th : Tu i xuân ủ ộ ờ ơ ổ
trôi qua mà h nh phúc ch a tr n v nạ ư ọ ẹ
Ngh thu t đ i > tô đ m thêm n i s uệ ậ ố ậ ỗ ầ
đ n l c a ngơ ẻ ủ ười mu n màng l dộ ỡ ở
=> Ni m mong m i thoát kh i hoàn c nhề ỏ ỏ ả
th c t i nh ng không tìm đự ạ ư ược l i thoát. ố
Đó cũng chính là thân ph n c a ngậ ủ ười
người ph n cô đ n trong ụ ữ ơđêm khuya v ng l ng v i ắ ặ ớbao xót xa, cay đ ng.ắ+ Câu 4: n i chán chỗ ường, đau đ n, ê ch ( chú ý m i ớ ề ố
tương quan gi a v ng trăng ữ ầ
Trang 39 Tác gi dùng cách di n đ t: + Ngh thu t ả ễ ạ ệ ậ
đ i + Ngh thu t đ o ng > M nh m ố ệ ậ ả ữ ạ ẽ
> Mùa xuân đ n mùa xuân đi r i mùa ế ồ
xuân l i l i theo nh p tu n hoàn vô tình ạ ạ ị ầ
c a tr i đ t còn tu i xuân c a con ngủ ờ ấ ổ ủ ườ i
bu n t i mà cháy b ng khát ồ ủ ỏ
v ng h nh phúc cũng là n i ọ ạ ỗ lòng c a ngủ ười ph n ụ ữtrong xã h i phong ki n x a.ộ ế ư
Trang 40Bước 4: Đánh giá k t qu th c hi n ế ả ự ệ
nhi m v h c t pệ ụ ọ ậ
+ GV nh n xét, b sung, ch t ki n ậ ổ ố ế
th c=> Ghi ki n th c then ch t lên b ng.ứ ế ứ ố ả