Bài giảng Ngữ văn 6 bài 4 sách Cánh diều: Ôn tập văn bản nghị luận

Bài giảng Ngữ văn 6 bài 4 sách Cánh diều Ôn tập văn bản nghị luận có nội dung ôn tập về văn bản nghị luận cho các em học sinh lớp 6. Nhằm củng cố kiến thức và giúp các em ôn luyện và áp dụng vào làm bài. Mời thầy cô và các em cùng tham khảo nội dung chi tiết tại đây.

ÔN T P VĂN B N NGH  LU NẬ Ả Ị Ậ

Ho t đ ng 1 : Kh i đ ngạ ộ ở ộ

(HS hoàn thành Phi u h c t p 01: ế ọ ậ Vi t theo trí nh  nh ng n i dung c a bài h c 04: ế ớ ữ ộ ủ ọVăn ngh  lu nị ậ

Th i gian: 03 phút. Làm vi c cá nhân)ờ ệ

KĨ NĂNG N I DUNG C  THỘ Ụ Ể

Đ c – hi u văn ọ ể

b nả

Văn b n 1ảVăn b n 2: ả

M nh) ạ + Văn b n 2: V  đ p c a m t bài ca dao (Hoàng Ti n T u) ả ẻ ẹ ủ ộ ế ự

Th c hành Ti ng Vi t: ý nghĩa và tác d ng c a thành ng  và d u ch m ph y ự ế ệ ụ ủ ữ ấ ấ ẩ

Th c hành đ c hi u:  ự ọ ể + Văn b n: Thánh Gióng – t ả ượ ng đài vĩnh c u c a lòng yêu n ử ủ ướ c (Bùi M nh Nh ) ạ ị

Vi tế Vi t: Vi t đo n văn nêu c m nghĩ v  m t bài th  l c bát ế ế ạ ả ề ộ ơ ụ

Nói và nghe Nói và nghe: Trình bày ý ki n v  m t v n đ ế ề ộ ấ ề

ÔN T P Đ C HI U VĂN B N Ậ Ọ Ể Ả

 KI N TH C CHUNG Ế Ứ V  VĂN NGH  LU NỀ Ị Ậ

I.  Đ nh nghĩaị :  Văn  b n  ngh   lu n  là  lo i  văn  b n  nh m  thuy t  ph c  ngả ị ậ ạ ả ằ ế ụ ườ ọi  đ c, 

người nghe v  m t v n đ  nào đó. ề ộ ấ ề

II. Phân lo i:ạ  Các d ng văn ngh  lu n :ạ ị ậ

­ Ngh  lu n văn h c: ị ậ ọ  là văn b n ngh  lu n bàn v  các v n đ  văn h c.ả ị ậ ề ấ ề ọ

­  Ngh  lu n xã h i: là văn b n ngh  lu n v  các v n đ  thu c các lĩnh v c xã h i, ị ậ ộ ả ị ậ ề ấ ề ộ ự ộchính tr , đ o đ c, chân lý đ i s ng, g m hai d ng chính:ị ạ ứ ờ ố ồ ạ

+ Ngh  lu n v  m t t  tị ậ ề ộ ư ưởng đ o líạ

 + Ngh  lu n v  m t hi n tị ậ ề ộ ệ ượng đ i s ngờ ố

III. Đ c đi m c a văn ngh  lu nặ ể ủ ị ậ

Khi nh c t i m t bài văn ngh  lu n là ta nh c t i tính thuy t ph c và ch t ch  trong ắ ớ ộ ị ậ ắ ớ ế ụ ặ ẽ

h  th ng lí l  và d n ch ng đ  làm sáng t  m t ý ki n đệ ố ẽ ẫ ứ ể ỏ ộ ế ược đ a ra. ư

­ Ý ki n  ế thường là m t nh n xét mang tính kh ng đ nh ho c ph  đ nh thộ ậ ẳ ị ặ ủ ị ường nêu   ởnhan đ  ho c m  đ u bài vi t.ề ặ ở ầ ế

­ Lí lẽ th ng t p trung nêu nguyên nhân, tr  l i các câu h i: ườ ậ ả ờ ỏ Vì sao?, Do đâu? 

­ B ng ch ng (d n ch ng) thằ ứ ẫ ứ ường là các hi n tệ ượng, s  li u c  th  nh m minh h a, ố ệ ụ ể ằ ọlàm sáng t  cho lí l ỏ ẽ

IV. Cách đ c hi u văn b n ngh  lu n:ọ ể ả ị ậ

1. Nh n bi t thành ph n c a văn b n ngh  lu nậ ế ầ ủ ả ị ậ

­ C n nh n bi t phầ ậ ế ương th c bi u đ t: Phứ ể ạ ương th c bi u đ t chính là ngh  lu n. Nh ng ứ ể ạ ị ậ ưbên c nh đó phạ ương th c bi u đ t ngh  lu n còn đứ ể ạ ị ậ ược k t h p các phế ợ ương th c khác nh m ứ ằthuy t ph c ngế ụ ườ ọi đ c nh  bi u c m, t  s , miêu t ư ể ả ự ự ả

­ Nh n bi t v n đ  ngh  lu n: V n đ  nhà văn đ a ra bàn lu n là v n đ  gì? ậ ế ấ ề ị ậ ấ ề ư ậ ấ ề

+  V n đ  th  hi n qua nhan đ ấ ề ể ệ ề

+ Các t  khóa l p đi l p l i.ừ ặ ặ ạ

­  Nh n  bi t  lu n  đi m:  Lu n  đi m  là  quan  đi m,  t   tậ ế ậ ể ậ ể ể ư ưởng,  ch   trủ ương  mà  người  vi t ế

mu n  bi u  đ t.  Lu n  đi m  thố ể ạ ậ ể ường  đ ng    đ u  đo n  văn,  ho c  cu i  đo n.  Lu n  đi m ứ ở ầ ạ ặ ố ạ ậ ể

thường là câu có tính ch t kh ng đ nh, ho c ph  đ nh.ấ ẳ ị ặ ủ ị

­ Nh n bi t lu n c : lu n c  là c  s  đ  tri n khai lu n đi m. Lu n c  là lí l  và d n ậ ế ậ ứ ậ ứ ơ ử ể ể ậ ể ậ ứ ẽ ẫ

ch ng. ứ

­ Nh n bi t các thao tác l p lu n: ch ng minh, gi i thích, so sánh, phân tích, bình lu n, bác ậ ế ậ ậ ứ ả ậ

b ỏ

2. Hi u n i dung và hình th c văn b nể ộ ứ ả :

­ N i dung th  hi n qua  ý nghĩa nhan đ , ch  đ , t  tộ ể ệ ề ủ ề ư ưởng, thái đ , tình c m c a tác ộ ả ủ

gi  v i v n đ  ngh  lu n.ả ớ ấ ề ị ậ

­ Hình th c th  hi n qua cách dùng t , đ t câu, chi ti t, hình  nh, ứ ể ệ ừ ặ ế ả

3. Liên h  văn b n v i b i c nh l ch s  và v n d ng văn b n vào đ i s ng:ệ ả ớ ố ả ị ử ậ ụ ả ờ ố

­ Liên h  v i các tác gi , văn b n có m i qua h  v i ch  đ , đ  tài đ  th y đệ ớ ả ả ố ệ ớ ủ ề ề ể ấ ược nét 

đ c s c c a văn b n đó.ặ ắ ủ ả

­ C n rút ra cho mình bài h c gì đ  v n d ng vào th c ti n đ i s ng.ầ ọ ể ậ ụ ự ễ ờ ố

 VĂN B N Đ C HI UẢ Ọ Ể

³ Ôn t p văn b n 1: ậ ả Nguyên H ng­ nhà văn c a nh ng ng ồ ủ ữ ườ i cùng kh ổ 

(Nguy n Đăng M nh)ễ ạ

I. TÁC GI  NGUY N ĐĂNG M NHẢ Ễ Ạ

­ Quê quán:  Sinh ra t i Nam Đ nh, nguyên quán Gia Lâm,  ạ ị

thành ph  Hà N i ố ộ

­  V  tríị : Nguy n  Đăng M nh đ ễ ạ ượ c coi là nhà nghiên c u  ứ

đ u ngành v  văn h c Vi t Nam hi n đ i và đ ầ ề ọ ệ ệ ạ ượ c phong 

t ng danh hi u Nhà giáo Nhân dân.  ặ ệ

II. VĂN B N: Ả Nguyên H ng ­ nhà văn c a nh ng ng ồ ủ ữ ườ i cùng kh ổ

1. Xu t xấ ứ: Trích Tuy n t p Nguy n Đăng M nh ể ậ ễ ạ , t p 1, 2005.ậ

2.  Phương th c bi u đ tứ ể ạ : Ngh  lu n ị ậ

3. N i dung ch  y uộ ủ ế : Tác gi  Nguy n Đăng M nh đã ch ng minh Nguyên H ng ả ễ ạ ứ ồ

là  nhà  văn  nh y  c m,  khao  khát  tình  yêu  thạ ả ường  và  đ ng  c m  v i  nh ng  ngồ ả ớ ữ ười cùng kh  nh t trong xã h i cũ. S  đ ng c m và tình yêu ngổ ấ ộ ự ồ ả ườ ặi đ c bi t  y xu t ệ ấ ấphát t  chính hoàn c nh xu t thân và môi trừ ả ấ ường s ng c a ông.ố ủ

­ Nguyên H ng x ng đáng đồ ứ ược coi là nhà văn c a nh ng ngủ ữ ười cùng kh ổ

4. Đ c s c ngh  thu tặ ắ ệ ậ

­ H  th ng lí l  s c bén;  d n ch ng chân th c, thuy t ph c.ệ ố ẽ ắ ẫ ứ ự ế ụ

­ S  d ng m t s  bi n pháp tu t : li t kê, so sánh, đi p.ử ụ ộ ố ệ ừ ệ ệ

I. Đ NH HỊ ƯỚNG PHÂN TÍCH VĂN B NẢ

 1. Dàn ý

1.1. Nêu v n đ  :ấ ề gi i thi u tác gi , xu t x  văn b n, và v n đ  bàn lu n c a văn b nớ ệ ả ấ ứ ả ấ ề ậ ủ ả1.2. Gi i quy t v n đ :ả ế ấ ề

*  Khái quát v  văn b n: ề ả b  c c văn b n, trình t  l p lu n, phố ụ ả ự ậ ậ ương th c bi u đ t, ư ể ạ

* H  th ng lu n đi m, lu n c  c  b n:ệ ố ậ ể ậ ứ ơ ả

a. Nguyên H ng là con ngồ ười nh y c mạ ả

­ Nguyên H ng r t d  xúc đ ng, r t d  khócồ ấ ễ ộ ấ ễ :

+ Khóc khi nh  đ n b n bè, đ ng ch  t ng chia bùi s  ng t ớ ế ạ ồ ỉ ừ ẻ ọ

+ Khóc khi nghĩ đ n đ i s ng kh  c c c a nhân dân mình ngày tr ế ờ ố ổ ự ủ ướ c.

+ Khóc khi nói đ n công  n c a T  qu c, quê h ế ơ ủ ổ ố ươ ng đã sinh ra mình, đ n công  n c a  ế ơ ủ

Đ ng, c a Bác H  đã đem đ n cho mình lí t ả ủ ồ ế ưở ng cao đ p c a th i đ i ẹ ủ ờ ạ

+ Khóc khi k  l i nh ng n i đau, oan trái c a nh ng nhân v t ể ạ ữ ỗ ủ ữ ậ

→ Bi n pháp tu t : Li t kê, đi p c u trúc "Khóc khi "ệ ừ ệ ệ ấ

­ Không bi t Nguyên H ng đã khóc bao nhiêu l n.ế ồ ầ

­ Hình  nh so sánh: M i dòng ch  ông vi t ra là m t dòng nả ỗ ữ ế ộ ước m t t  trái tim nh y ắ ừ ạ

c mả

 Tâm h n nh y c m, d  xúc đ ng c a Nguyên H ng.ồ ạ ả ễ ộ ủ ồ

b. Th i th   u thi u tình thờ ơ ấ ế ương c a Nguyên H ngủ ồ

­ Hoàn c nh s ng th i  u th :ả ố ờ ấ ơ

 Tu i th  c a Nguyên H ng thi u th n tình c m gia đình,  khao khát c  v t ch t ổ ơ ủ ồ ế ố ả ả ậ ấ

l n tình thẫ ương nên hình thành trong ông tính nh y c m, d  thông c m v i ngạ ả ễ ả ớ ườ ấi b t 

h nh.ạ

c. “Ch t dân nghèo, ch t lao đ ng”   nhà văn Nguyên H ngấ ấ ộ ở ồ

­ Hoàn c nh s ng c c kh :ả ố ự ổ

+ T  th i c p sách đ n trừ ờ ắ ế ường: l n l i v i đ i s ng dân nghèo đ  t  ki m s ng b ng ặ ộ ớ ờ ố ể ự ế ố ằ

nh ng ngh  nh  m n, chung đ ng v i m i h ng tr  h  h ng và các l p c n bã.ữ ề ỏ ọ ụ ớ ọ ạ ẻ ư ỏ ớ ặ

+ Năm 16, khi đ n H i Phòng: càng nh p h n v i cu c s ng c a h ng ngế ả ậ ẳ ớ ộ ố ủ ạ ườ ưới d i đáy thành th ị

­ T o nên "ch t dân nghèo, ch t lao đ ng":ạ ấ ấ ộ

+ V  ngoài: tho t đ u ti p xúc không th  phân bi t v i nh ng ngẻ ạ ầ ế ể ệ ớ ữ ười dân lam lũ hay 

nh ng bác th  cày nữ ợ ước da s m màu n ng gió.ạ ắ

+ L i sinh ho t: thói quen ăn m c, đi đ ng, nói năng, thái đ  giao ti p,  ng x , thích thú ố ạ ặ ứ ộ ế ứ ửriêng trong ăn u ng, ố

➩ Ch t dân nghèo, lao đ ng th m sâu vào văn chấ ộ ấ ương ông

d. Thái đ , tình c m c a ngộ ả ủ ười vi tế

­ Đ ng c m v i cu c đ i nhi u b t h nh, đáng thồ ả ớ ộ ờ ề ấ ạ ương c a nhà ủvăn Nguyên H ng.ồ

­ Bày t  t m lòng trân tr ng, ng i ca nh ng nét đ p trong tâm h n ỏ ấ ọ ợ ữ ẹ ồnhà văn, đ c bi t là tình yêu thặ ệ ương c a Nguyên H ng dành cho ủ ồ

nh ng ngữ ười cùng kh ổ

2. Đ nh hị ướng phân tích

 Nguy n Đăng M nh là m t nhà nghiên c u  đ u ngành c a văn h c Vi t Nam. Văn ễ ạ ộ ứ ầ ủ ọ ệ

b nả  Nguyên H ng ­ nhà văn c a nh ng ng i cùng kh   ồ ủ ữ ườ ổ là m t ph n trong công trình ộ ầnghiên c u c a ông v  nhà văn Nguyên H ng. B ng ni m đ ng c m, s  trân tr ngứ ủ ề ồ ằ ề ồ ả ự ọ  v i ớNguyên  H ng,  Nguy n  Đăng  M nh  đã    ch ng  minh  Nguyên  H ng  là  nhà  văn  nh y ồ ễ ạ ứ ồ ạ

c m, khao khát tình yêu thả ường và đ ng c m v i nh ng ngồ ả ớ ữ ười cùng kh  nh t trong xã ổ ấ

h i cũ. Nguyên H ng x ng đáng độ ồ ứ ược coi là nhà văn c a nh ng ngủ ữ ười cùng khổ

    Văn b n có b  c c ba ph n rõ ràng, l p lu n ch t ch , d n ch ng thuy t ph c.ả ố ụ ầ ậ ậ ặ ẽ ẫ ứ ế ụ  

Ph n đ u tác gi  ch ng minh ầ ầ ả ứ Nguyên H ng là con ngồ ười nh y c m; pạ ả h n th  hai ầ ứông làm sáng t  tu i th  thi u tình thỏ ổ ơ ế ương c a Nguyên H ng; ph n còn l i nói v  hoàn ủ ồ ầ ạ ề

c nh s ng c c kh  c a Nguyên H ng. T  đó, Nguy n Đăng M nh làm sáng t  đả ố ự ổ ủ ồ ừ ễ ạ ỏ ược 

ph m ch t và nh ng nét riêng bi t làm nên phong cách văn chẩ ấ ữ ệ ương c a Nguyên H ng.ủ ồ

 Trước h t, Nguy n Đăng M nh giúp ngế ễ ạ ườ ọi đ c hi u Nguyên H ng là con ể ồ

người nh y c m (r t d  xúc đ ng, r t d  khóc).ạ ả ấ ễ ộ ấ ễ  Nguyên H ng đã khóc bi t bao ồ ế

l n! Khóc khi nh  đ n b n bè, đ ng chí t ng chia bùi s  ng t.ầ ớ ế ạ ồ ừ ẻ ọ  Khóc khi nghĩ đ n đ i ế ờ

s ng kh  c c c a nhân dân mình ngày trố ổ ự ủ ướ  Khóc khi nói đ n công  n c a T  qu c, c ế ơ ủ ổ ố quê h ươ ng đã sinh ra mình, đ n công  n c a Đ ng, c a Bác H  đã đem đ n cho mình  ế ơ ủ ả ủ ồ ế

lí t ưở ng cao đ p c a th i đ i. Khóc khi k  l i nh ng n i đau, oan trái c a nh ng  ẹ ủ ờ ạ ể ạ ữ ỗ ủ ữ

nhân v t ậ  Tác gi  đã s  d ng bi n pháp tu t : li t kê, đi p c u trúc "ả ử ụ ệ ừ ệ ệ ấ Khóc khi ", 

hình  nh so sánh ả “ m i dòng ch  ông vi t ra là m t dòng n ỗ ữ ế ộ ướ c m t nóng b ng t  trái  ắ ỏ ừ tim vô cùng nh y c m c a mình ạ ả ủ ”. Gi ng văn th m thía, xúc đ ng v i nh ng câu văn ọ ấ ộ ớ ữ

có nh p đi u, giàu hình  nh, cách dùng t  ng  có tính ch t kh ng đ nh, ị ệ ả ừ ữ ấ ẳ ị Nguy n Đăng ễ

M nhạ  làm n i b t tâm h n nh y c m, d  xúc đ ng c a Nguyên H ng. Chính s  nh y ổ ậ ồ ạ ả ễ ộ ủ ồ ự ạ

c m, d  khóc, d  xúc đ ng là s i dây k t n i tâm h n Nguyên H ng v i bao s  ph n ả ễ ễ ộ ợ ế ố ồ ồ ớ ố ậ

b t h nh trong xã h i. ấ ạ ộ

 Đi u gì làm nên tính nh y c m, d  thông c m v i nh ng ngề ạ ả ễ ả ớ ữ ườ ấ ại b t h nh c a ủ

Nguyên H ng?ồ  M t trong nh ng lí do l n mà tác gi  Nguy n Đăng M nh đ a ra  ộ ữ ớ ả ễ ạ ư

là do nhà văn tr i qua ả th i th   u thi u tình thờ ơ ấ ế ương. Đ u tiên ph i nói đ n hoàn ầ ả ế

c nh s ng th i  u th  c a nhà văn đ y b t h nh. Gi ng văn l ng xu ng xúc đ ng khi ả ố ờ ấ ơ ủ ầ ấ ạ ọ ắ ố ộNguy n Đăng M nh k  v  hoàn c nh c  c c c a chú bé H ng trong t p h i kí c a nhà ễ ạ ể ề ả ơ ự ủ ồ ậ ồ ủvăn.T p h i kí chính là khúc tâm tình v  tu i th  cay đ ng c a Nguyên H ng. Đó là ậ ồ ề ổ ơ ắ ủ ồ

c nh mả ồ côi cha t  năm 12 tu i, m  đi thêm bừ ổ ẹ ước n a và thữ ường làm ăn xa, sinh ra 

trong cu c hôn nhân ép u ng. Vì c nh ng  éo le, gia đình ch ng khinh ghét nên m  ộ ổ ả ộ ồ ẹ

H ng không th  g n gũi H ng. H n n a, ồ ể ầ ồ ơ ữ th i th   u c a nhà văn Nguyên H ng ph i ờ ơ ấ ủ ồ ả

s ng trong sồ ự cô đ n, b  khinh ghét: không đơ ị ược g n m ; ph i s ng nh  vào bà cô cay ầ ẹ ả ố ờnghi t­ luôn có ý mu n chia r  tình c m m  con H ng.Nguyên H ng t i thân và khao ệ ố ẽ ả ẹ ồ ồ ủkhát tình m u t : "ẫ ử Giá ai cho tôi m t  xu nh …"Không! Không có ai cho tôi c  Vì ng ộ ỉ ả ườ i 

ta có ph i m  tôi đâu!" ả ẹ  Tu i th  c a Nguyên H ng thi u th n tình c m gia đình,  khao ổ ơ ủ ồ ế ố ảkhát c  v t ch t l n tình thả ậ ấ ẫ ương nên hình thành trong ông tính nh y c m, d  thông ạ ả ễ

c m v i ngả ớ ườ ấ ại b t h nh

M t lí do quan tr ng khác đ  kh ng đ nh Nguyên H ng là nhà văn c a nhân dân ộ ọ ể ẳ ị ồ ủ

lao đ ng chính là ộ “ch t dân nghèo, ch t lao đ ng ấ ấ ộ ”   nhà văn.ở  “Ch t dân nghèo ấ ”  y là ấ

do hoàn c nh s ng c c kh  c a nhà văn. T  th i c p sách đ n trả ố ự ổ ủ ừ ờ ắ ế ường: l n l i v i đ i ặ ộ ớ ờ

s ng dân nghèo đ  t  ki m s ng b ng nh ng ngh  nh  m n, chung đ ng v i m i h ng ố ể ự ế ố ằ ữ ề ỏ ọ ụ ớ ọ ạ

tr  h  h ng và các l p c n bã. Năm 16, khi đ n H i Phòng: càng nh p h n v i cu c ẻ ư ỏ ớ ặ ế ả ậ ẳ ớ ộ

s ng  c a  h ng  ngố ủ ạ ườ ưới  d i  đáy thành  th   Đi u  đó t o  nên  "ị ề ạ ch t  dân  nghèo,  ch t  lao  ấ ấ

đ ng ộ ". Ngay v  ngoài c a nhà văn Nguyên H ng cũng th m đ m ch t lao đ ng tho t ẻ ủ ồ ấ ẫ ấ ộ ạ

đ u ti p xúc không th  phân bi t v i nh ng ngầ ế ể ệ ớ ữ ười dân lam lũ hay nh ng bác th  cày ữ ợ

nước da s m màu n ng gió. R i đ n l i sinh ho t nh  thói quen ăn m c, đi đ ng, nói ạ ắ ồ ế ố ạ ư ặ ứnăng, thái đ  giao ti p,  ng x , thích thú riêng trong ăn u ng, cũng c a ngộ ế ứ ử ố ủ ười lao đ ng ộnghèo.  Ch t  dân  nghèo,  lao  đ ng  th m  sâu  vào  văn  chấ ộ ấ ương  ông.  M i  trang  văn  c a ỗ ủNguyên H ng đồ ược ch t ra t  cu c đ i và con ngắ ừ ộ ờ ười th c c a ôngự ủ

Nguy n  Đăng  M nh  dùng  nh ng  c m  t   th t  đ t  nh   “ễ ạ ữ ụ ừ ậ ắ ư ch t  dân  nghèo,  ch t  lao  ấ ấ

đ ng” ộ đ  bình lu n, đánh giá s  hòa nh p gi a con ngể ậ ự ậ ữ ười và phong cách s ng và văn ố

chương c a Nguyên H ng th t th m thía. Chi ti t l i k  c a bà Nguyên H ng đủ ồ ậ ấ ế ờ ể ủ ồ ược 

đ a  vào  bài  vi t nh  m t  minh ch ng  sinh  đ ng  nh t, g n  gũi  nh t  giúp ngư ế ư ộ ứ ộ ấ ầ ấ ườ ọi  đ c 

hình dung ra “ch t dân nghèo, ch t lao đ ng” ấ ấ ộ

     Nhà nghiên c u văn h c Nguy n Đăng M nh đã g i vào bài vi t c a mình bi t bao ứ ọ ễ ạ ử ế ủ ếtình c m yêu m n, đ ng c m và trân tr ng v i Nguyên H ng. Ông đả ế ồ ả ọ ớ ồ ồng c m v i cu c ả ớ ộ

đ i nhi u b t h nh, đáng thờ ề ấ ạ ương c a nhà văn Nguyên H ng.  T  bài vi t, ngủ ồ ừ ế ườ ọi đ c 

nh n  th y  tác  gi g  bi t  n,  ng i  ca  nh ng  nét  đ p  trong  tâm  h n  nhà  văn  Nguyên ậ ấ ả ế ơ ợ ữ ẹ ồ

H ng, đ ng th i làm n i b t tình yêu thồ ồ ờ ổ ậ ương c a Nguyên H ng dành cho nh ng ngủ ồ ữ ười cùng kh ổ

Tóm l i, văn ạ b n Nguyên H ng­ nhà văn c a nh ng ng ả ồ ủ ữ ườ i cùng kh ổ  là văn b n ngh  ả ị

lu n đ c s c.V iậ ặ ắ ớ  hệ ố th ng lí l  s c bén;  d n ch ng chân th c, thuy t ph c; s  d ng ẽ ắ ẫ ứ ự ế ụ ử ụ

m t s  bi n pháp tu t : li t kê, so sánh, đi p, gi ng văn chân thành xúc đ ng, Nguy n ộ ố ệ ừ ệ ệ ọ ộ ễĐăng M nh x ng đáng là nhà nghiên c u đ u ngành c a văn h c hi n đ i Vi t Namạ ứ ứ ầ ủ ọ ệ ạ ệ  Qua văn b n, tác gi  Nguy n Đăng M nh đã ch ng minh Nguyên H ng là nhà văn nh y ả ả ễ ạ ứ ồ ạ

c m, khao khát tình yêu thả ường và đ ng c m v i nh ng ngồ ả ớ ữ ười cùng kh  nh t trong xã ổ ấ

h i cũ. S  đ ng c m và tình yêu ngộ ự ồ ả ườ ặi đ c bi t  y xu t phát t  chính hoàn c nh xu t ệ ấ ấ ừ ả ấthân  và  môi  trường  s ng  c a  ông.  Nguyên  H ng  x ng  đáng  đố ủ ồ ứ ược  coi  là  nhà  văn  c a ủ

nh ng ngữ ười cùng kh  ổ

 Đ  Đ C HI U S  1 Ề Ọ Ể Ố

ông vi t ra là m t dòng n ế ộ ướ c m t nóng b ng tình xót th ắ ỏ ươ ng ép th ng ra t  trái tim  ẳ ừ

vô cùng nh y c m c a mình ạ ả ủ

       (Nguyên H ngễ nhà văn c a nh ng ng ồ ủ ữ ườ i cùng kh ,  ổ Nguy n Đăng ễ

M nhạ ) 

Đ c đo n văn sau và tr  l i các câu h i:ọ ạ ả ờ ỏ

  Ai t ng ti p xúc v i Nguyên H ng đ u th y rõ đi u này: ông r t d  xúc đ ng,  ừ ế ớ ồ ề ấ ề ấ ễ ộ

r t d  khóc ấ ễ  Khóc khi nh  đ n b n bè, đ ng chắ t ng chia bùi s  ng t; khóc khi nghĩ  ớ ế ạ ồ ừ ẻ ọ

đ n đ i s ng kh  c c c a nhân dân mình ngày tr ế ờ ố ổ ự ủ ướ c; khóc khi nói đ n công  n c a  ế ơ ủ

T  qu c, quê h ổ ố ươ ng đã sinh ra mình, đ n công  n c a Đ ng, c a Bác H  đã đem  ế ơ ủ ả ủ ồ

đ n cho mình lắ t ế ưở ng cao đ p c a th i đ i; khóc khi k  l i nh ng n i đau, oan trái  ẹ ủ ờ ạ ể ạ ữ ỗ

c a nh ng nhân v t là nh ng đ a con tinh th n do chắnh mình Ộh  c uỢ nên,  [Ầ ]  ủ ữ ậ ữ ứ ầ ư ấ

Ai bi t đ ế ượ c trong 

cu c đ i mình, Nguyên H ng đã khóc bao nhiêu l n!  ộ ờ ồ ầ Có th  nói m i dòng ch   ể ỗ ữ

Câu 1. Xác đ nh ph ng th c bi u đ t chính c a đo n văn trên? ị ươ ứ ể ạ ủ ạ

Câu 2. Ch  ra m t thành ng  và gi i thích nghĩa c a thành ng  đ c tác gi  s  d ng ỉ ộ ữ ả ủ ữ ượ ả ử ụtrong đo n văn ?ạ

Câu 3. Câu “Khóc khi nh  đ n b n bè, đ ng chí t ng chia bùi s  ng t; khóc khi nghĩ  ớ ế ạ ồ ừ ẻ ọ

đ n đ i s ng kh  c c c a nhân dân mình ngày tr ế ờ ố ổ ự ủ ướ c; khóc khi nói đ n công  n c a  ế ơ ủ

T  qu c, quê h ổ ố ươ ng đã sinh ra mình, đ n công  n c a Đ ng, c a Bác H  đã đem đ n  ế ơ ủ ả ủ ồ ế cho mình lí t ưở ng cao đ p c a th i đ i; khóc khi k  l i nh ng n i đau, oan trái c a  ẹ ủ ờ ạ ể ạ ữ ỗ ủ

nh ng nhân v t là nh ng đ a con tinh th n do chính mình “h  c u” nên.” d ữ ậ ữ ứ ầ ư ấ ấu ch m ấ

ph y đẩ ược tác gi  s  d ng m y l n và có công d ng gì ? ả ử ụ ấ ầ ụ

Câu 4. Theo em, tình c m và thái đ  c a tác gi  Nguy n Đăng M nh dành cho Nguyên ả ộ ủ ả ễ ạ

H ng trong đo n văn trên nh  th  nào? ồ ạ ư ế

G i ý tr  l iợ ả ờ

Câu 1. Đo n văn b n trên s  d ng ph ng th c bi u đ t chính: Ngh  lu nạ ả ử ụ ươ ứ ể ạ ị ậ

Câu 2. Thành ng  tác gi  s  d ng trong đo n văn trên là: ữ ả ử ụ ạ Chia ng t s  bùi ọ ẻ

Nghĩa c a thành ng  củ ữ hia ng t s  bùi ọ ẻ  là chia s  v i nhau, cùng hẻ ớ ưởng v i nhau, ớkhông k  ít hay nhi u.ể ề

Câu 3. Câu văn “Khóc khi nh  đ n b n bè do chính mình “h  c u” nên.” ớ ế ạ ư ấ  d u ch m ấ ấ

ph y đẩ ược tác gi  s  d ng 3 l nả ử ụ ầ

 Nh n m nh v  m t tâm h n nh y c a nhà văn Nguyên H ng: d  khó, d  xúc đ ng.ấ ạ ề ộ ồ ạ ủ ồ ễ ễ ộ

Câu 4. Tình c m và thái đ  c a tác gi  Nguy n Đăng M nh dành cho Nguyên H ng ả ộ ủ ả ễ ạ ồtrong đo n văn trên là: đ ng c m, trân tr ng m t con ngạ ồ ả ọ ộ ười – m t nhà văn có tu i ộ ổ

th  b t h nh và m t tâm h n cao đ p.ơ ấ ạ ộ ồ ẹ

 Đ  Đ C HI U S  2 Ề Ọ Ể Ố

Đ c đo n văn sau và tr  l i các câu h i:ọ ạ ả ờ ỏ

C nh ng   y đã ném Nguyên H ng vào môi tr ả ộ ấ ồ ườ ng nh ng ng ữ ườ i cùng kh  nh t  ổ ấ trong xã h i cũ. Ngay t  tu i c p sách đ n tr ộ ừ ổ ắ ế ườ ng, ông đã ph i lăn l n v i đ i s ng  ả ộ ớ ờ ố dân nghèo đ  t  ki m s ng b ng nh ng ngh  “nh  m n” n i v ể ự ế ố ằ ữ ề ỏ ọ ơ ườ n hoa, c ng ch ,  ổ ợ

b n tàu, b n ô tô, bãi đá bóng…chung đ ng v i m i h ng tr  “h  h ng” c a các l p  ế ế ụ ớ ọ ạ ẻ ư ỏ ủ ớ

“c n bã”, t i tr ặ ụ ẻ   […]  bán báo, bán xôi chè, bánh k o, hoa qu , bán các đ  ch i l t  ẹ ả ồ ơ ặ

v t, đi   b   ặ ở ế

con hay nh t bóng qu n, ho c ăn mày, ăn c p t  con cá, lá rau ặ ầ ặ ắ ừ

       (Nguyên H ng­ nhà văn c a nh ng ng ồ ủ ữ ườ i cùng kh ,  ổ Nguy n Đăng ễ

M nhạ ) 

Câu 1. Xác đ nh n i dung chính c a đo n văn ?ị ộ ủ ạ

Câu 2. Theo tác gi , tu i th  c a Nguyên H ng lăn l n, c  c c nh  th  nào?ả ổ ơ ủ ồ ộ ơ ự ư ế

Câu 3. Theo em, nh ng n i, nh ng công vi c mà c u bé Nguyên H ng ki m s ng nói ữ ơ ữ ệ ậ ồ ế ốlên đi u gì?ề

Câu 4.   tu i c p sách đ n tr ng, em nghĩ tu i th  c n nh ng gì? Ở ổ ắ ế ườ ổ ơ ầ ữ

G i ý tr  l iợ ả ờ

 Câu 1. Đo n văn b n trên nói v  tu i th  c  c c, lang thang, b t h nh c a nhà văn ạ ả ề ổ ơ ơ ự ấ ạ ủNguyên H ng.ồ

Câu 2  Theo tác gi , tu i th  c a Nguyên H ng lăn l n, c  c c :ả ổ ơ ủ ồ ộ ơ ự

­ Ông ph i làm nhi u ngh  c  c c đ  ki m s ng: t  nh ng ngh  “nh  m n” .ả ề ề ơ ự ể ế ố ừ ữ ề ỏ ọ

­  Nh ng  n i  ông  thữ ơ ường  đ n  là  n i  vế ơ ườn  hoa,  c ng  ch ,  b n  tàu,  b n  ô  tô,  bãi  đá ổ ợ ế ếbóng…;

­ Ông ti p xúc v i nhi u ngế ớ ề ườ ới v i m i h ng tr  “h  h ng” c a các l p “c n bã”, t i ọ ạ ẻ ư ỏ ủ ớ ặ ụ

tr  […]ẻ   bán báo, bán xôi chè, bánh k o, hoa qu , bán các đ  ch i l t v t, đi   b  con ẹ ả ồ ơ ặ ặ ở ếhay nh t bóng qu n, ho c ăn mày, ăn c p t  con cá, lá rau.ặ ầ ặ ắ ừ

Câu 3. Theo em, nh ng n i, nh ng công vi c mà c u bé Nguyên H ng ki m s ng nói ữ ơ ữ ệ ậ ồ ế ốlên: 

­ Tu i th  c  c c, thi u th n c  v  v t ch t và tinh th n c a nhà văn Nguyên H ng.ổ ơ ơ ự ế ố ả ề ậ ấ ầ ủ ồCâu 4.   tu i c p sách đ n tr ng, em nghĩ tu i th  c n đ c:Ở ổ ắ ế ườ ổ ơ ầ ượ

­  S ng  trong  tình  yêu  thố ương,  chăm  sóc,  che  ch   c a  ngở ủ ười  thân,  c n  m t  gia  đình ầ ộđúng nghĩa

­ C n đầ ược vui ch i, nô đùa, đơ ược đ n trế ường h c hành.ọ

­ C n đầ ược quan tâm chăm sóc v  v t ch t và tinh th n.ề ậ ấ ầ

(HS đ a đư ược ra ý ki n riêng, phù h p là đế ợ ược)

 Đ  Đ C HI U S  3 Ề Ọ Ể Ố

Đ c đo n văn sau và tr  l i các câu h i:ọ ạ ả ờ ỏ

Đ c th  Lò Ngân S n ta nh  đ ọ ơ ủ ư ượ c khám phá nh ng đ nh núi xa th  m ng và mãnh li t. V y đi u  ữ ỉ ơ ộ ệ ậ ề

gì đã nuôi d ưỡ ng và b i đ p nên v  đ p th  m ng và mãnh li t  y trong th  ông? ồ ắ ẻ ẹ ơ ộ ệ ấ ơ

Tr ướ c khi tr  thành nhà th , Lò Ngân S n là m t ng ở ơ ủ ộ ườ i “con c a núi”. Chú bé Lò Ngân S n sinh  ủ ủ

ra và l n lên   b n Qua, huy n Bát Xát, t nh Lào Cai. T  nh , chú bé  y đã l ng nghe t ng h i th  c a c   ớ ở ả ệ ỉ ừ ỏ ấ ắ ừ ơ ở ủ ỏ cây, hoa lá, c a núi r ng biên c ủ ừ ươ ng, đã đ m mình trong v  đ p hùng vĩ c a sông su i, thác đ , s ắ ẻ ẹ ủ ố ổ ườ n 

non… n i quê h ơ ươ ng x  s : ứ ở

Nh ng đ nh núi xa ữ ỉ

R ng thông g i đàn dê hi n g i m  núi ừ ọ ệ ọ ơ Nâng niu h t m ch ạ ạ

R ng sa m c v m v ừ ộ ạ ỡ Quay mình nh ng vòng đ ữ ườ ng       (Đ nh núi xa vùng mãnh li t)  ỉ ệ Khi l n lên, th  gi i c a c u bé sinh ra t  b n Qua ch c h n không ch  gi i h n    ớ ế ớ ủ ậ ừ ả ắ ẳ ỉ ớ ạ ở

b n làng biên gi i n a. M t đ t và b u tr i đã r ng m , muôn d m non sông t  b c vào nam, t  mi n  ả ớ ữ ặ ấ ầ ờ ộ ở ặ ừ ắ ừ ề

ng ượ c đ n mi n xuôi, t  đ u non đ n bãi bi n… đã ùa vào tâm h n m c m c, thi t tha, phóng khoáng  ế ề ừ ầ ế ể ồ ộ ạ ế

c a Lò Ngân S n. Nh ng vùng đ t Hoàng Liên S n hùng vĩ, mi n biên c ủ ủ ư ấ ơ ề ươ ng phía B c c a T  qu c v n  ắ ủ ổ ố ẫ

là m nh đ t m  nuôi d ả ấ ẹ ưỡ ng, b i đ p nên ch t th  hào s ng, tr m hùng và mãnh li t c a Chi u biên gi i  ồ ắ ấ ơ ả ầ ệ ủ ề ớ – bài th  đã đ ơ ượ c ph  nh c và tr  thành m t ca khúc đi cùng năm tháng: ổ ạ ở ộ

Đ c hi u ngoài SGK:ọ ể

Chiều biên giới em ơi

Có nơi nào cao hơn Như đầu sông đầu suốI Như đầu mây đầu gió Như quê ta ngọn núi Như đất trời biên cương.

(Chiều biên giới)

Dù có đi khắp mọi nẻo đường, những sườn non, dốc núi, những miền thác đổ réo sôi, vắt vẻo như dây leo của quê hương vẫn là con đường quyến rũ nhất với người con của núi Dường như đó cũng chính là con đường thơ ca của Lò Ngân Sủn:

Ta đi trên chín khúc Bản Xèo con đường là cái hạt ta gieo con đường là cái rễ lan tỏa dệt nên hoa trái, tiếng chim ca (Đi trên chín khúc Bản Xèo) Không có tình yêu tha thiết với núi rừng, với quê hương, với “chồi non cỏ biếc”, với “đầu sông đầu suối”, với những “bậc thang mây”… chắc hẳn không thể có nhà thơ

Lò Ngân Sủn với những câu thơ “vạm vỡ” mà âm vang như “con suối thác đổ”.

(Theo Nhà thơ Lò Ngân Sủn – người con của núi, Minh Khoa, báo

giaoduc.net.vn, ngày 12/11/2020)

Câu 1: Vì sao nhà th  Lò Ngân S n đ c tác gi  bài vi t g i là "ng i con c a núi”?ơ ủ ượ ả ế ọ ườ ủCâu 2: Xác đ nh câu nêu v n đ  chính trong văn b n.ị ấ ề ả

Câu 3: Nh ng đo n th  đ c d n đóng vai trò gì trong bài vi t?ữ ạ ơ ượ ẫ ế

Câu 4a: T  văn b n đ c hi u, em rút ra đi u l u ý nào khi tìm hi u tác ph m c a m t ừ ả ọ ể ề ư ể ẩ ủ ộnhà th ?ơ

Câu 4b: Theo em, tình yêu quê h ng có vai trò nh  th  nào v i m i ng i? (tr  l i ươ ư ế ớ ỗ ườ ả ờtrong kho ng 3 – 5 dòng)ả

G i ý tr  l iợ ả ờ

Câu 1: Lò Ngân S n đ c tác gi  bài vi t g i là "ng i con c a núi” b i  ủ ượ ả ế ọ ườ ủ ở ông sinh ra và l n lên đ m mình trong h i th  c a c  cây, hoa lá núi r ng  ớ ắ ơ ở ủ ỏ ừ biên c ươ ng.

Câu 2: Câu văn nêu v n đ  chính:  ấ ề V y đi u gì đã nuôi d ậ ề ưỡ ng và b i đ p  ồ ắ nên v  đ p th  m ng và mãnh li t  y trong th  ông? ẻ ẹ ơ ộ ệ ấ ơ

Câu 3: Nh ng câu th  đóng vai trò d n ch ng trong bài vi t ữ ơ ẫ ứ ế

Câu 4a: Khi tìm hi u tác ph m c a m t nhà th , chúng ta c n tìm hi u  ể ẩ ủ ộ ơ ầ ể

nh ng nét khái quát v  m t thông tin quan trong là quê  h ữ ề ộ ươ ng c a nhà th   ủ ơ

đ  rút ra nh ng  nh h ể ữ ả ưở ng c a quê h ủ ươ ng đ n h n th  tác gi ế ồ ơ ả

Câu 4b: HS chia s  suy nghĩ ẻ

Ví d : Quê h ụ ươ ng có ý nghĩa vô cùng quan trong trong đ i s ng m i  ờ ố ỗ

ng ườ i. Quê h ươ ng nuôi d ưỡ ng, b i đ p tâm h n ta t  khi th   u, là n i  ồ ắ ồ ừ ơ ấ ơ

ch ng ki n bao bài h c bu n vui, bao k  ni m yêu th ứ ế ọ ồ ỉ ệ ươ ng c a m i ng ủ ỗ ườ i. 

Do đó, dù đi đâu, m i ng ỗ ườ i cũng ph i luôn h ả ướ ng v  quê h ề ươ ng. 

³ Ôn t p văn b n 2: ậ ả V  đ p c a m t bài ca dao  ẻ ẹ ủ ộ (Hoàng Ti n T u)ế ự

+ Là th y giáo ­ ngầ ườ ại d y văn h c b ng chính c m xúc ọ ằ ả

văn h c; b ng c m xúc chân thành nh t, gi n d  nh t c a ọ ằ ả ấ ả ị ấ ủ

trái tim mình

 ­ Công trình nghiên c u l n nh t c a nhà phê bình Hoàng ứ ớ ấ ủ

Ti n T  là “Bình gi ng ca dao”ế ự ả

II. VĂN B N: Ả V  đ p c a m t bài ca dao ẻ ẹ ủ ộ

1. Xu t xấ ứ: Trích Bình gi ng ca daoả  (1992)

2.  Phương th c bi u đ tứ ể ạ : Ngh  lu n ị ậ

3. N i dung: ộ Tác gi  Hoàng Ti n T u đã nêu lên ý ki n c a mình v  v  đ p c a bài ca ả ế ự ế ủ ề ẻ ẹ ủ

dao “Đ ng bên ni đ ng ngó bên tê đ ng… ứ ồ ồ ” c  v  n i dung và hình th c ngh  thu t.ả ề ộ ứ ệ ậ

III. Đ NH HỊ ƯỚNG PHÂN TÍCH VĂN B NẢ

1. Dàn ý:

1.1. Nêu v n đ : ấ ề

­ Tác gi  Hoàng Ti n T u là nhà nghiên c u hàng đ u v  chuyên ngành Văn h c dân ả ế ự ứ ầ ề ọgian

­ Văn b n:  “ả V  đ p c a m t bài ca dao ẻ ẹ ủ ộ ”  là bài vi t đ c s c c a ông.ế ặ ắ ủ

­  N i  dung  VB   ộ :Văn  b n  đã  th   hi n  s   tìm  hi u,  phân  tích  v   đ p  c a  bài  ca  dao ả ể ệ ự ể ẻ ẹ ủ

“Đ ng bên ni đ ng ngó bên tê đ ng…” c  v  n i dung và hình th c ngh  thu t c a ứ ồ ồ ả ề ộ ứ ệ ậ ủHoàng Ti n T u.ế ự  

1.2. Gi i quy t v n đ :ả ế ấ ề

*  Khái quát v  văn b n: ề ả b  c c văn b n, trình t  l p lu n, phố ụ ả ự ậ ậ ương th c bi u đ t, ư ể ạ

* H  th ng lu n đi m, lu n c  c  b n:ệ ố ậ ể ậ ứ ơ ả

a. Khái quát v  đ p c a bài ca daoẻ ẹ ủ

­ Tác gi  m  đ u b ng vi c trích bài ca dao. ả ở ầ ằ ệ

→ Cách vào đ  tr c ti p. ề ự ế

­ Nêu ra cái đ p, cái hay c a bài ca dao:ẹ ủ

+ Hai cái đ p: cánh đ ng và cô gái thăm đ ng.   Đ u đẹ ồ ồ → ề ược miêu t  r t hay.ả ấ+ Cái hay: cái hay riêng, không th y   b t kì bài ca dao khác.ấ ở ấ

➩ Kh ng đ nh bài ca dao đ p, hay riêng ẳ ị ẹ

b. Phân tích b  c c bài ca daoố ụ

 ­ Ý ki n c a nhi u ngế ủ ề ười: chia 2 ph n (2 câu đ u ­ 2 câu cu i, hình  nh cánh đ ng ­ ầ ầ ố ả ồhình  nh cô gái thăm đ ng)ả ồ

­ Ý ki n tác gi : Không hoàn toàn nh  v y.ế ả ư ậ

+ Ngay 2 câu đ u, cô gái đã xu t hi n: cô gái đã miêu t , gi i thi u r t c  th  ch  ầ ấ ệ ả ớ ệ ấ ụ ể ỗ

đ ng cũng nh  cách quan sát cánh đ ng.ứ ư ồ

+ C m t  "mênh mông bát ngát" đụ ừ ược đ t v  trí cu i 2 câu đ u và có s  đ o v  trí.ặ ị ố ầ ự ả ị

→ Cô gái hi n lên năng đ ng, tích c c: đ ng bên ni đ ng r i l i đ ng bên tê đ ng, ệ ộ ự ứ ồ ồ ạ ứ ồ

ng m nhìn c nh v t t  nhi u phía nh  mu n thâu tóm, c m nh n c  cánh đ ng bát ắ ả ậ ừ ề ư ố ả ậ ả ồngát

➩ Kh ng đ nh ý ki n không nên chia 2 ph n đ  phân tích.ẳ ị ế ầ ể