Bài giảng Ngữ văn 6 bài 2 sách Cánh diều: Ôn tập thơ

''Bài giảng Ngữ văn 6 bài 2 sách Cánh diều là tài liệu tham khảo dành cho các thầy cô giáo và các em học sinh để phục vụ công tác dạy và học của mình. Giúp các em học sinh củng cố kiến thức môn Ngữ văn và ôn tập nắm chắc kiến thức về: Đặc điểm thơ lục bát; Cách đọc hiểu tác phẩm thơ lục bát;... Mời thầy cô và các em cùng tham khảo chi tiết bài giảng tại đây.

 ÔN T P TH Ậ Ơ

(TH  L C BÁT) Ơ Ụ

 N i dung ôn ộ

t p:ậ

Đ c – hi u văn b nọ ể ả Đ c hi u văn b n: ọ ể ả

+Văn b n 1: À  i tay m  (Bình Nguyên)ả ơ ẹ+ Văn b n 2: V  thăm m  (Đinh Nam Khả ề ẹ ương)

Th c hành Ti ng Vi t: Bi n pháp tu t   n dự ế ệ ệ ừ ẩ ụ

Th c hành đ c hi u: ự ọ ể+ Văn b n: Ca dao Vi t Namả ệ

Vi tế Vi t: T p làm th  l c bát.ế ậ ơ ụ

Nói và nghe Nói và nghe: K  l i m t tr i nghi m đáng nh ể ạ ộ ả ệ ớ

Ho t đ ng 2: Ôn t p ki n th c c  b nạ ộ ậ ế ứ ơ ả

ÔN T P Đ C HI U VĂN B NẬ Ọ Ể Ả

 Câu h i ôn t pỏ ậ :  Em hãy nh c nhanh l i nh ng y u t  hình th c c a ắ ạ ữ ế ố ứ ủ

m t bài th  nói chung và nh ng đ c đi m c a th  th  l c bát.ộ ơ ữ ặ ể ủ ể ơ ụ

G i ý tr  l iợ ả ờ

1. M t s  y u t  hình th c c a bài thộ ố ế ố ứ ủ ơ

­ Dòng th  g m các ti ng đơ ồ ế ược s p x p thành hàng; các dòng th  có th  gi ng ho c ắ ế ơ ể ố ặkhác nhau v  đ  dài, ng n.ề ộ ắ

­ V n là phầ ương ti n t o tính nh c c  b n c a th  d a trên s  l p l i (hoàn toàn ho c ệ ạ ạ ơ ả ủ ơ ự ự ặ ạ ặkhông hoàn toàn) ph n v n c a âm ti t. Vân có v  trí   cu i dòng th  g i là v n chân,   ầ ầ ủ ế ị ở ố ơ ọ ầ ở

gi a dòng th  g i là v n l ng.ữ ơ ọ ầ ư

­ Nh p là nh ng đi m ng t h i khi đ c m t dòng th  Ng t nh p t o ra s  hài hoà, ị ữ ể ắ ơ ọ ộ ơ ắ ị ạ ự

đ ng th i giúp hi u đúng ý nghĩa c a dòng th ồ ờ ể ủ ơ

­ C n bi t rõ tên tác ph m, tên t p th , tên tác gi , năm xu t b n, tìm hi u nh ng thông ầ ế ẩ ậ ơ ả ấ ả ể ữtin liên quan đ n hoàn c nh sáng tác bài th ế ả ơ

­ C n hi u đầ ể ược bài th  là l i c a ai, nói v  ai, v  đi u gì?ơ ờ ủ ề ề ề

­ Đ c kĩ bài th , c m nh n ý th  qua ọ ơ ả ậ ơ các y u t  hình th c c a bài th  l c bát: ế ố ứ ủ ơ ụ

nhan đ , dòng th , s  kh  th , v n và nh p, các hình  nh đ c s c, các bi n ề ơ ố ổ ơ ầ ị ả ặ ắ ệ

pháp tu t ,…ừ  Ý th    đây là c m xúc, suy nghĩ, tâm tr ng, nh ng s  vi c, s  ơ ở ả ạ ữ ự ệ ự

v t,… Đ ng c m v i nhà th , dùng liên tậ ồ ả ớ ơ ưởng, tưởng tượng, phân tích kh  năng ả

bi u hi n c a t ng t  ng , chi ti t, v n đi u,… m i c m nh n để ệ ủ ừ ừ ữ ế ầ ệ ớ ả ậ ược ý th , th u ơ ấ

hi u hình tể ượng th , cái tôi tr  tình, nhân v t tr  tìnhơ ữ ậ ữ

­ Ch  ra đỉ ược tình c m, c m xúc c a ngả ả ủ ười vi t và tác đ ng c a chúng đ n ế ộ ủ ế

suy nghĩ và tình c m c a ngả ủ ườ ọi đ c

­T  nh ng câu th  đ p, l i th  l , ý th  hay, t  hình từ ữ ơ ẹ ờ ơ ạ ơ ừ ượng th , cái tôi tr  tình, ơ ữnhân v t tr  tình, hãy lùi xa ra và nhìn l i đ  lí gi i, đánh giá toàn bài th  c  v  ậ ữ ạ ể ả ơ ả ề

n i dung và ngh  thu t. C n ch  ra độ ệ ậ ầ ỉ ược nh ng nét đ c đáo, sáng t o trong hình ữ ộ ạ

th c bi u hi n; nh ng đóng góp v  n i dung t  tứ ể ệ ữ ề ộ ư ưởng

 VĂN B N Đ C HI UẢ Ọ Ể

* Hoàn thành phi u h c t p 02: ế ọ ậ

PHI U  H C T P 02: Ế Ọ Ậ

H  và tên HS: ……….ọNhi m vệ ụ: Nh  l i ki n th c đ c hi u văn b n và th c hi n các n i dung phía ớ ạ ế ứ ọ ể ả ự ệ ộ

dưới:

Nhóm 1 + 2 : Bài th  “À  i tay m ”  (Bình Nguyên)ơ ơ ẹ

Nhóm 3 : Bài th  “V  thăm m ” (Đinh Nam Khơ ề ẹ ương)

Nhóm 4: Chùm Ca dao Vi t Namệ

1. Vài nét v  tác gi  (n u có)ề ả ế

 Văn b n 1: Văn b n ả ả À  i tay m ơ ẹ (Bình Nguyên)

I. TÁC GI  BÌNH NGUYÊNẢ

­ Tên th t là Nguy n Đăng Hào, sinh ngày 25 tháng 1 năm 1959.  ậ ễ

­ Quê quán:  xã Ninh Phúc, TP Ninh Bình, t nh Ninh Bình.  ỉ

­ Ông v a là nhà th , v a là ngh  sĩ nhi p  nh Vi t Nam.  ừ ơ ừ ệ ế ả ệ

­ Hi n nay tác gi  Bình Nguyên đang làm Ch  t ch H i Văn h c Ngh  thu t  ệ ả ủ ị ộ ọ ệ ậ Ninh Bình. 

­ S  nghi p:  ự ệ + Đã nh n t i hai gi i “Th  l c bát” (Gi i A­2003; Gi i Ba­2010) trên báo  ậ ớ ả ơ ụ ả ả Văn Ngh   ệ

+ Các tác ph m th  chính: ẩ ơ Hoa Th o M c (2001) ả ộ ;   Trăng đ i (2004) ợ ;  Đi vè 

n i không ch  (2006) ơ ữ ;  Lang thang trên gi y (2009) ấ ;   Nh ng ng n gió đ ng  ữ ọ ồ (2015) ;   Trăng h n m t l n thu (2018)… ẹ ộ ầ

-. Bài th  mang âm hơ ưởng ca dao dân ca Vi t Nam, giúp tác gi  b c l  đệ ả ộ ộ ược tình 

m u t  gi n d  mà sâu l ng, tha thi t.ẫ ử ả ị ắ ế

1. B  c c văn b nố ụ ả : 02 ph n:ầ

-. Ph n 1ầ : t  đ u… “ừ ầ À ơi tay mẹ vẫn còn hát ru”: V  đ p đôi bàn tay mẻ ẹ ẹ

-. Ph n 2:ầ  Còn l i: Ý nghĩa l i ru c a mạ ờ ủ ẹ

4. N i dung chínhộ

- Bài th  À  i tay m ơ ơ ẹ (Bình Nguyên) là bài th  bày t  tình c m c a ngơ ỏ ả ủ ười m  ẹ

v i đ a con nh  bé c a mình. Qua hình  nh đôi bàn tay và nh ng l i ru, bài th  ớ ứ ỏ ủ ả ữ ờ ơ

đã kh c h a thành công m t ngắ ọ ộ ười m  Vi t Nam đi n hình: v t v , ch t chiu, ẹ ệ ể ấ ả ắyêu thương, hi sinh đ n quên mình. ế

- Qua bài th , ngơ ườ ọi đ c th y đấ ược tình m u t  gi n d  mà thiêng liêng, b i đ p ẫ ử ả ị ồ ắcho HS v  ý nghĩa cao c  c a tình m u t  trong cu c s ng.ề ả ủ ẫ ử ộ ố

5. Đ c s c ngh  thu t: ặ ắ ệ ậ

- Th  th  l c bát nh p nhàng nh  l i hát ru con.ể ơ ụ ị ư ố

- Ph i h p hài hòa các bi n pháp tu t :  n d , đi p t , đi p c u trúc.ố ợ ệ ừ ẩ ụ ệ ừ ệ ấ

III. Đ NH HỊ ƯỚNG PHÂN TÍCH VĂN B NẢ

Bàn tay m  ch n m a sa  ẹ ắ ư Bàn tay m  ch n bão qua mùa màng ẹ ặ

À  i tay m  v n còn hát ru ơ ẹ ẫ

Ru cho m m ng n gió thu ề ọ

Ru cho tan đám s ươ ng mù lá cây

Ru cho cái khuy t tròn đ y ế ầ Cái th ươ ng cái nh  n ng ngày xa nhau ớ ặ

1.1. Nêu v n đ : ấ ề gi i thi u tác gi , văn b n, và v n đ  bàn lu n c a văn b n.ớ ệ ả ả ấ ề ậ ủ ả

1.2. Gi i quy t v n đ :ả ế ấ ề

B1: Khái quát v  văn b n: ề ả ch  đ , th  th , b  c c văn b n, ch  đ , …ủ ề ể ơ ố ụ ả ủ ề

B2: Phân tích n i dung – ngh  thu t c a văn b n theo lu n đi m:ộ ệ ậ ủ ả ậ ể

 a. V  đ p c a hình  nh đôi tay mẻ ẹ ủ ả ẹ

*Bàn tay m  tr ẹ ướ c giông bão cu c đ i ộ ờ : 

Bàn tay m  ch n m a sa  ẹ ắ ư Bàn tay m  ch n bão qua mùa màng ẹ ặ

- Các bi n pháp tu t  đệ ừ ược tác gi  s  d ng:ả ử ụ

+ Hình  nh hoán d :ả ụ  “Bàn tay m ” đ  ch  m  v i bao ph m ch t t t đ p, h t lòng ẹ ể ỉ ẹ ớ ẩ ấ ố ẹ ế

hi sinh vì con.

+ Các hình  nh  n dả ẩ ụ: " m a sa"; ư  " bão qua mùa màng" Đây là nh ng hình  nh  ữ ả thiên nhiên th ườ ng g p trong cu c s ng th ặ ộ ố ườ ng ngày, song cũng là hình  nh bi u  ả ể

t ượ ng cho nh ng v t v , khó khăn, th  thách trong cu c đ i ữ ấ ả ử ộ ờ

+ Các đ ng t  m nh: “ch n”, “ch n ộ ừ ạ ắ ặ ”đã di n t  s  m nh m , kiên c ễ ả ự ạ ẽ ườ ng c a m   ủ ẹ

tr ướ c bão giông, th  thách c a cu c đ i ử ủ ộ ờ

        hai câu th  đ u đã v  ra hai th  gi i đ i l p nhau: th  gi i bên ngoài bàn tay  Ở ơ ầ ẽ ế ớ ố ậ ế ớ

m  v i bao bão gió, m a sa d  d i; còn th  gi i bên trong bàn tay m  là th  gi i  ẹ ớ ư ữ ộ ế ớ ẹ ế ớ

c a bình yên, d u êm khi có m  che ch ủ ị ẹ ở

→ Bàn tay m  đã ch ng đ  l i m i giông bão cu c đ i đ  con đẹ ố ỡ ạ ọ ộ ờ ể ược bình an trưởng thành: m  “ch n m a sa”; m  “ch n bão qua mùa màng”.  Bàn tay m  chính là vòm ẹ ắ ư ẹ ặ ẹ

tr i bình yên c a con.   hai câu th  đ u, ngờ ủ Ở ơ ầ ườ ọi đ c còn th y s  đ i l p gi a bàn tay ấ ự ố ậ ữ

nh  bé c a m  v i bao bão giông, m a sa d  d i, kh c nghi t c a thiên nhiên, cu c ỏ ủ ẹ ớ ư ữ ộ ắ ệ ủ ộ

đ i. M  vờ ẹ ượt qua t t th y vì lòng yêu thấ ả ương con l n lao, vô b ớ ở

 Nh  v y, qua hai câu th  đ u, ngư ậ ơ ầ ườ ọi đ c th y hình  nh m  m nh m , kiên ấ ả ẹ ạ ẽ

cường trước khó khăn, chông gai trong cu c đ i đ  b o v  con, cho con độ ờ ể ả ệ ược h nh ạphúc, bình yên. Đó chính là s c m nh phi thứ ạ ường, b n năng c a ngả ủ ười làm m ẹ

* Bàn tay m  d u dàng nuôi n ng con: ẹ ị ấ

V n bàn tay m  d u dàng ẫ ẹ ị

À  i này cái trăng vàng ng  ngon ơ ủ

À  i này cái trăng tròn ơ

À  i này cái trăng còn n m nôi ơ ằ

+ Phó t  “v n”ừ ẫ  cho th y bàn tay m  th t di u kì: Trấ ẹ ậ ệ ước bão giông cu c đ i, bàn tay ộ ờ

m  m nh m , quy t li t “ch n”, “ch n”; v y mà trẹ ạ ẽ ế ệ ắ ặ ậ ước con v n bàn tay  y c a m  ẫ ấ ủ ẹ

l i d u dàng bi t bao.ạ ị ế

+T  láy “d u dàngừ ị ”: di n t  hành đ ng nh  nhàng, có th  g i ra nh p đ a nôi kh  ễ ả ộ ẹ ể ợ ị ư ẽkhàng, đem đ n c m giác d  ch u. Trong vòng tay m , con đế ả ễ ị ẹ ược v  v , yêu thỗ ề ương.+ T  láy “à  iừ ơ ” đượ ặ ạc l p l i 3 l n, đ ng đ u 3 dòng th  t o đi p khúc ngân nga, ầ ứ ầ ơ ạ ệ

khi n cho giai đi u l i ru thêm ng t ngào, th  thi t, đ a con vào gi c ng  say n ng.ế ệ ờ ọ ơ ế ư ấ ủ ồ+ M  g i conẹ ọ  là cái trăng vàng, cái trăng tròn, cái trăng còn n m nôi. Đây là cách g i  ằ ọ

đ a con bé b ng đ y yêu th ư ỏ ầ ươ ng, trìu m n, ch a đ ng s  trân quý, nâng niu c a m   ế ứ ự ự ủ ẹ

Có con, cu c đ i c a m  tr  nên tr n v n, h nh phúc.  ộ ờ ủ ẹ ở ọ ẹ ạ

→ Nh  v y, trái ngư ậ ược v i v  c ng r n khi đ i m t v i cu c đ i, m  luôn d u dàng, ớ ẻ ứ ắ ố ặ ớ ộ ờ ẹ ịyêu thương con

c. Bàn tay m  nhi m màu, hi sinh vì conẹ ệ

Bàn tay m  th c m t đ i ẹ ứ ộ ờ

À  i này cái m t tr i bé con ơ ặ ờ Mai sau b  c n non mòn ể ạ

+ N u nh    kh  th  trên (ý b), m  g i con là ế ư ở ổ ơ ẹ ọ cái trăng vàng, cái trăng tròn, cái trăng  còn n m nôi thì đ n kh  th  này, m  g i con là “cái m t tr i bé con”. Hình  nh  n d   ằ ế ổ ơ ẹ ọ ặ ờ ả ẩ ụ

“cái m t tr i bé con” đã kh ng đ nh m t đi u con chính là ánh sáng cu c đ i m , là  ặ ờ ẳ ị ộ ề ộ ờ ẹ

m t tr i, là ngu n s ng c a m  Hình  nh th  khi n ta nghĩ đ n câu th  c a nhà th   ặ ơ ồ ố ủ ẹ ả ơ ế ế ơ ủ ơ Nguy n Khoa Đi m: “M t tr i c a b p thì n m trên đ i – M t tr i c a m  con n m  ễ ề ặ ờ ủ ắ ằ ồ ặ ờ ủ ẹ ằ trên l ng” ( ư  Khúc hát ru nh ng em bé l n trên l ng m ). L i th  th  hi n tình m u t  ữ ớ ư ẹ ờ ơ ể ệ ẫ ửthiêng liêng, tình yêu thương con bao la c a m  ủ ẹ

+ Thành ngữ “b  c n non mòn" ể ạ  g i s  thay đ i l n lao c a thiên nhiên, c a cu c đ i. ợ ự ổ ớ ủ ủ ộ ờ

Dù cho vũ tr  có xoay v n, đ i ngụ ầ ờ ười dâu b  thì tình yêu c a m  v i con s  mãi luôn ể ủ ẹ ớ ẽđong đ y tr i b , “à  i tay m  v n còn hát ru”.ầ ờ ể ơ ẹ ẫ

+ Hình  nh “Bàn tay mang phép nhi m màu” cho th y bàn tay m  nh  bàn tay c a bà ả ệ ấ ẹ ư ủtiên trong c  tích, đem l i bao đi u t t đ p cho cu c đ i con. Nh ng bàn tay c a m  ổ ạ ề ố ẹ ộ ờ ư ủ ẹkhông ph i trong c  tích mà t n t i ngay gi a đ i thả ổ ồ ạ ữ ờ ường, "ch t chiu t  nh ng dãi  ắ ừ ữ

d u" ầ  c a cu c đ i. T  láy “ch t chiu” đã di n t  s  gi  gìn, nâng niu c a m  M  ủ ộ ờ ừ ắ ễ ả ự ữ ủ ẹ ẹ

nh n h t v  mình bao cay đ ng, đ i m t v i bao m a sa, bão giông, tr i qua bao dãi ậ ế ề ắ ố ặ ớ ư ả

d u, nh c nh n, “th c m t đ i” đ  ch t chiu nh ng gì đ p đ , an lành nh t cho con, ầ ọ ằ ứ ộ ờ ể ắ ữ ẹ ẽ ấbao b c, v  v  và ch  che cho con.ọ ỗ ề ở

→ Người m  v t v , ch t chiu m t đ i đ  nuôi n ng con  dù cho b t c  đi u gì x y ẹ ấ ả ắ ộ ờ ể ấ ấ ứ ề ảra

*Tóm l i:   ph n đ u c a bài th , tác gi  Bình Nguyên đã tinh t  l a ch n ạ Ở ầ ầ ủ ơ ả ế ự ọ

hình  nh “bàn tay m ” đ  kh c ho  hình  nh m  B ng th  th  l c bát v i ả ẹ ể ắ ạ ả ẹ ằ ể ơ ụ ớ

nh p th  t a nh  l i hát ru, các bi n pháp  n d , hoán d , đi p ng , hình  nh ị ơ ự ư ờ ệ ẩ ụ ụ ệ ữ ả

đôi bàn tay m  hi n lên th t đ p đ ,  là n i h i t  v  đ p c a s  kiên cẹ ệ ậ ẹ ẽ ơ ộ ụ ẻ ẹ ủ ự ường, 

m nh m  vạ ẽ ượt qua m i th  thách, gian lao trong cu c s ng; song cũng vô cùng ọ ử ộ ố

m áp, d u dàng. Hình  nh đôi bàn tay t o t n m nh m  mà  m áp tr  thành 

bi u tể ượng cho người m  h t lòng vì con, hình  nh này đã nhi u l n đi vào các ẹ ế ả ề ầ

tác ph m văn h c, âm nh c. Ngẩ ọ ạ ười m  luôn  n ch a s c m nh phi thẹ ẩ ứ ứ ạ ường đ  ể

b o v  con trả ệ ước giông bão cu c đ i.ộ ờ

b. Ý nghĩa l i ru c a m ờ ủ ẹ

Ru cho m m ng n gió thu ề ọ

Ru cho tan đám s ươ ng mù lá cây

Ru cho cái khuy t tròn đ y ế ầ Cái th ươ ng cái nh  n ng ngày xa nhau ớ ặ

*L i ru th  hi n n i ni m c a m  lo nghĩ cho t t c  m i ng ờ ể ệ ỗ ề ủ ẹ ấ ả ọ ườ i:

Các hình  nh th  th  hi n n i ni m lo nghĩ c a m :ả ơ ể ệ ỗ ề ủ ẹ

+ "mềm ngọn gió thu", "tan đám sương mù lá cây" → Mẹ muốn xua tan đi cái rét mướ ạt, l nh l o c a th i ti t đ  con đẽ ủ ờ ế ể ược kho  m nh l n lên   S   m áp đ n ẻ ạ ớ → ự ấ ế

t  l i ru, t  trái tim ngừ ờ ừ ười m ẹ

+ "cái khuyết tròn đầy", "cái thương cái nhớ"   L i ru th  hi n tình th→ ờ ể ệ ương c a ủ

m  cho đ a con còn nh , ch a phát tri n đ y đ , thẹ ứ ỏ ư ể ầ ủ ương con khi ph i xa m  L i ả ẹ ờ

ru cũng th  hi n mong mu n con ngày m t trể ệ ố ộ ưởng thành, m  con không ph i xa ẹ ả

cách nhau

+ "sóng l ng bãi b i", "m a không d t ch  bà ng i khâu" ặ ồ ư ộ ỗ ồ  L i ru chan ch a ni m  ờ ứ ề canh cánh, ni m yêu th ề ươ ng v i bà ngo i;  mong m i bà luôn đ ớ ạ ỏ ượ c kho  m nh,  ẻ ạ

bình an.

+ M  nghĩ cho c  m i ngẹ ả ọ ười, cho cu c đ i: ộ ờ "cho đ i nín đau" ờ  M  mong cu c đ i là ẹ ộ ờ

+  n d  "Ẩ ụ cái khuy t tròn đ y", n ế ầ hân hóa "đ i nín cái đau" ờ

+ Nh p th  nh  l i hát, uy n chuy n, sâu l ng.ị ơ ư ờ ể ể ắ

→ Tác d ng:ụ

+ Tăng s c g i hình, g i c m cho s  di n đ t.ứ ợ ợ ả ự ễ ạ

+ Th  hi n s  hi sinh cao c  c a m  không ch  v i con mà là v i ngể ệ ự ả ủ ẹ ỉ ớ ớ ười thân, v i c  ớ ả

c ng đ ng.ộ ồ

a. Ngh  thu tệ ậ

+ Th  th  l c bát nh p nhàng nh  l i hát ru con.ể ơ ụ ị ư ố

+ Ph i h p hài hòa các bi n pháp tu t :  n d , đi p t , đi p c u trúc.ố ợ ệ ừ ẩ ụ ệ ừ ệ ấ

+ Ngôn ng  th  gi n d ; nh p đi u th  tha thi t, trìu m n.ữ ơ ả ị ị ệ ơ ế ế

b. N i dung: ộ

       Bài th  À  i tay m ơ ơ ẹ c a tác gi  Bình Nguyên là bài th  bày t  tình c m c a ủ ả ơ ỏ ả ủ

người m  v i đ a con nh  bé c a mình. Qua hình  nh đôi bàn tay và nh ng l i ru, bài ẹ ớ ứ ỏ ủ ả ữ ờ

th  đã kh c h a thành công m t ngơ ắ ọ ộ ười m  Vi t Nam đi n hình: v t v , ch t chiu, yêu ẹ ệ ể ấ ả ắ

thương, hi sinh đ n quên mình vì con. Qua bài th , ngế ơ ườ ọi đ c th y đấ ược tình m u t  ẫ ử

gi n d  mà thiêng liêng, b i đ p cho m i chúng ta v  ý nghĩa cao c  c a tình m u t  ả ị ồ ắ ỗ ề ả ủ ẫ ửtrong cu c s ng.ộ ố

2. Đ nh hị ướng phân tích

Tình m u t  là m t trong nh ng đ  tài quen thu c c a th  ca, ngh  thu t. Vi t v  tình ẫ ử ộ ữ ề ộ ủ ơ ệ ậ ế ề

m u t  thiêng liêng đã có bi t bao áng th  hay, bài hát đ p. Tìm đ n đ  tài đã quá quen ẫ ử ế ơ ẹ ế ềthu c nh ng nh ng sáng tác c a tác gi  Bình Nguyên v n gieo vào lòng ngộ ư ữ ủ ả ẫ ườ ọi đ c 

nh ng n i rung đ ng đ y ch t th  v  tình m u t  đ n s  mà th m thía, gi n d  mà sâu ữ ỗ ộ ầ ấ ơ ề ẫ ử ơ ơ ấ ả ị

s c.ắ

 Nói đ n nhà th  Bình Nguyên, Ch  t ch H i Văn h c Ngh  thu t Ninh Bình, b n ế ơ ủ ị ộ ọ ệ ậ ạ

đ c nh  ngay đ n nh ng câu th  l c bát hay c a ông. Nhà th  c a c  đô Hoa L  này đã ọ ớ ế ữ ơ ụ ủ ơ ủ ố ư

nh n t i hai gi i “Th  l c bát” (Gi i A­2003; Gi i Ba­2010) trên báo Văn Ngh  Qua ậ ớ ả ơ ụ ả ả ệ

nh ng t p th  c a nhà th  Bình Nguyên đã xu t b n trong h n 15 năm qua, b n đ c ữ ậ ơ ủ ơ ấ ả ơ ạ ọ

khá quen thu c v i s  h n h u, d u dàng và tài hoa c a ông. M t trong nh ng bài th  ộ ớ ự ồ ậ ị ủ ộ ữ ơ

l c bát vi t v  tình m u t  đ  l i  n tụ ế ề ẫ ử ể ạ ấ ượng sâu đ m trong lòng ngậ ười yêu th  là bài ơ

th  “À  i tay m ”, đã đơ ơ ẹ ược nh c sĩ Tr n Vi t Tân ph  nh c thành bài hát cùng tên.ạ ầ ế ổ ạ

Trước tiên, ba kh  đ u c a bài th  đã cho ngổ ầ ủ ơ ườ ọi đ c th y đấ ược v  đ p c a hình ẻ ẹ ủ

Tác gi  s  d ng ả ử ụ hình  nh hoán d :ả ụ  “Bàn tay m ” đ  ch  m  v i bao ph m ch t t t ẹ ể ỉ ẹ ớ ẩ ấ ố

đ p, h t lòng hi sinh vì con. ẹ ế Các hình  nh  n dả ẩ ụ" m a sa", ư  " bão qua mùa màng” là 

nh ng hình  nh thiên nhiên th ữ ả ườ ng g p trong cu c s ng th ặ ộ ố ườ ng ngày, song cũng là hình 

nh bi u t ng cho nh ng v t v , khó khăn, th  thách trong cu c đ i.

đ ng t  m nh: “ch n”, “ch n ộ ừ ạ ắ ặ ”đã di n t  s  m nh m , kiên c ễ ả ự ạ ẽ ườ ng c a m  tr ủ ẹ ướ c bão  giông, th  thách c a cu c đ i ử ủ ộ ờ  

Nh  v y,  ư ậ ch  v i hai câu th  đ u đã v  ra hai th  gi i đ i l p nhau: th  gi i bên  ỉ ớ ơ ầ ẽ ế ớ ố ậ ế ớ

ngoài bàn tay m  v i bao bão gió, m a sa d  d i; còn th  gi i bên trong bàn tay m   ẹ ớ ư ữ ộ ế ớ ẹ

là th  gi i c a bình yên, d u êm khi có m  che ch ế ớ ủ ị ẹ ở  Bàn tay m  đã ch ng đ  l i m i ẹ ố ỡ ạ ọgiông bão cu c đ i đ  con độ ờ ể ược bình an trưởng thành: m  “ch n m a sa”; m  “ch n ẹ ắ ư ẹ ặbão qua mùa màng”.  Bàn tay m  chính là vòm tr i bình yên c a con.   hai câu th  ẹ ờ ủ Ở ơ

đ u, ngầ ườ ọi đ c còn th y s  đ i l p gi a bàn tay nh  bé c a m  v i bao bão giông, ấ ự ố ậ ữ ỏ ủ ẹ ớ

m a sa d  d i, kh c nghi t c a thiên nhiên, cu c đ i. M  vư ữ ộ ắ ệ ủ ộ ờ ẹ ượt qua t t th y vì lòng ấ ảyêu thương con l n lao, vô b ớ ở  Qua hai câu th  đ u, ngơ ầ ườ ọi đ c th y hình  nh m  ấ ả ẹ

m nh m , kiên cạ ẽ ường trước khó khăn, chông gai trong cu c đ i đ  b o v  con, cho ộ ờ ể ả ệcon được h nh phúc, bình yên. Đó chính là s c m nh phi thạ ứ ạ ường, b n năng c a ả ủ

người làm m ẹ

Không ch  miêu t  v  m nh m , kiên cỉ ả ẻ ạ ẽ ường c a đôi bàn tay m  trủ ẹ ước , tác 

gi  đã g i ra v  d u dàng c a đôi bàn tay m , luôn v  v , yêu thả ợ ẻ ị ủ ẹ ỗ ề ương con :

V n bàn tay m  d u dàng ẫ ẹ ị

À  i này cái trăng vàng ng  ngon ơ ủ

À  i này cái trăng tròn ơ

À  i này cái trăng còn n m nôi ơ ằ

Câu th  th  3 c a bài s  d ngơ ứ ủ ử ụ  phó t  “v n”ừ ẫ  cho th y bàn tay m  th t di u kì. ấ ẹ ậ ệ

Trước bão giông cu c đ i, bàn tay m  m nh m , quy t li t “ch n”, “ch n”; v y ộ ờ ẹ ạ ẽ ế ệ ắ ặ ậ

mà trước con v n bàn tay  y c a m  l i d u dàng bi t bao.ẫ ấ ủ ẹ ạ ị ế T  láy “d u dàngừ ị ” 

di n t  hành đ ng nh  nhàng, có th  g i ra nh p đ a nôi kh  khàng, đem đ n ễ ả ộ ẹ ể ợ ị ư ẽ ế

c m giác d  ch u. Trong vòng tay m , con đả ễ ị ẹ ược v  v , yêu thỗ ề ương. Không ch  ỉ

v y, ậ t  láy “à  iừ ơ ” đượ ặ ạc l p l i 3 l n, đ ng đ u 3 dòng th  t o đi p khúc ngân ầ ứ ầ ơ ạ ệnga, khi n cho giai đi u l i ru thêm ng t ngào, th  thi t, đ a con vào gi c ng  ế ệ ờ ọ ơ ế ư ấ ủsay n ng.ồ  M  g i conẹ ọ  là cái trăng vàng, cái trăng tròn, cái trăng còn n m nôi.  ằ Đây là cách g i đ a con bé b ng đ y yêu th ọ ư ỏ ầ ươ ng, trìu m n, ch a đ ng s  trân  ế ứ ự ự quý, nâng niu c a m  Có con, cu c đ i c a m  tr  nên tr n v n, h nh phúc.  ủ ẹ ộ ờ ủ ẹ ở ọ ẹ ạ

Nh  v y, trái ngư ậ ược v i v  c ng r n khi đ i m t v i cu c đ i, m  luôn d u ớ ẻ ứ ắ ố ặ ớ ộ ờ ẹ ị

dàng, yêu thương con

Bàn tay m  còn ch t ch a bao t o t n, hi sinh vì con: ẹ ấ ứ ả ầ

Bàn tay m  th c m t đ i ẹ ứ ộ ờ

À  i này cái m t tr i bé con ơ ặ ờ Mai sau b  c n non mòn ể ạ

À  i tay m  v n còn hát ru ơ ẹ ẫ

N u nh    kh  th  th  hai, m  g i con là ế ư ở ổ ơ ứ ẹ ọ cái trăng vàng, cái trăng tròn, cái trăng  còn n m nôi thì đ n kh  th  này, m  g i con là “cái m t tr i bé con”. Hình  nh  ằ ế ổ ơ ẹ ọ ặ ờ ả

n d  “cái m t tr i bé con” đã kh ng đ nh m t đi u con chính là ánh sáng cu c 

đ i m , là m t tr i, là ngu n s ng c a m  Hình  nh th  khi n ta nghĩ đ n câu  ờ ẹ ặ ơ ồ ố ủ ẹ ả ơ ế ế

th  c a nhà th  Nguy n Khoa Đi m: “M t tr i c a b p thì n m trên đ i – M t  ơ ủ ơ ễ ề ặ ờ ủ ắ ằ ồ ặ

tr i c a m  con n m trên l ng” ( ờ ủ ẹ ằ ư  Khúc hát ru nh ng em bé l n trên l ng m ữ ớ ư ẹ). 

L i th  th  hi n tình m u t  thiêng liêng, tình yêu thờ ơ ể ệ ẫ ử ương con bao la c a m  ủ ẹ

Bên c nh đó, v c s  d ng thành ngạ ệ ử ụ ữ “b  c n non mòn" ể ạ  g i s  thay đ i l n lao ợ ự ổ ớ

c a thiên nhiên, c a cu c đ i, qua đó kh ng đ nh m t đi u ch c ch n: dù cho vũ ủ ủ ộ ờ ẳ ị ộ ề ắ ắ

tr  có xoay v n, đ i ngụ ầ ờ ười dâu b  thì tình yêu c a m  v i con s  mãi luôn đong ể ủ ẹ ớ ẽ

đ y tr i b , “à  i tay m  v n còn hát ru”.ầ ờ ể ơ ẹ ẫ

Bàn tay mang phép nhi m m u ệ ầ

Ch t chiu t  nh ng dãi d u đ y thôi ắ ự ữ ầ ấ

 Hình  nh “Bàn tay mang phép nhi m màu” cho th y bàn tay m  nh  bàn tay c a bà ả ệ ấ ẹ ư ủtiên trong c  tích, đem l i bao đi u t t đ p cho cu c đ i con. Nh ng bàn tay c a m  ổ ạ ề ố ẹ ộ ờ ư ủ ẹkhông ph i trong c  tích mà t n t i ngay gi a đ i thả ổ ồ ạ ữ ờ ường, "ch t chiu t  nh ng dãi  ắ ừ ữ

d u" ầ  c a cu c đ i. T  láy “ch t chiu” đã di n t  s  gi  gìn, nâng niu c a m  M  ủ ộ ờ ừ ắ ễ ả ự ữ ủ ẹ ẹ

nh n h t v  mình bao cay đ ng, đ i m t v i bao m a sa, bão giông, tr i qua bao dãi ậ ế ề ắ ố ặ ớ ư ả

d u, nh c nh n, “th c m t đ i” đ  ch t chiu nh ng gì đ p đ , an lành nh t cho con, ầ ọ ằ ứ ộ ờ ể ắ ữ ẹ ẽ ấbao b c, v  v  và ch  che cho con.ọ ỗ ề ở

Tóm l i tác gi  Bình Nguyên đã tinh t  l a ch n hình  nh “bàn tay m ” ạ ả ế ự ọ ả ẹ

đ  kh c ho  hình  nh m  B ng th  th  l c bát v i nh p th  t a nh  l i hát ể ắ ạ ả ẹ ằ ể ơ ụ ớ ị ơ ự ư ờ

ru, các bi n pháp  n d , hoán d , đi p ng , hình  nh đôi bàn tay m  hi n lên ệ ẩ ụ ụ ệ ữ ả ẹ ệ

th t đ p đ ,  là n i h i t  v  đ p c a s  kiên cậ ẹ ẽ ơ ộ ụ ẻ ẹ ủ ự ường, m nh m  vạ ẽ ượt qua 

m i th  thách, gian lao trong cu c s ng; song cũng vô cùng  m áp, d u dàng. ọ ử ộ ố ấ ị

Hình  nh đôi bàn tay t o t n m nh m  mà  m áp tr  thành bi u tả ả ầ ạ ẽ ấ ở ể ượng cho 

người m  h t lòng vì con, hình  nh này đã nhi u l n đi vào các tác ph m văn ẹ ế ả ề ầ ẩ

h c, âm nh c. Ngọ ạ ười m  luôn  n ch a s c m nh phi thẹ ẩ ứ ứ ạ ường đ  b o v  con ể ả ệ

trước giông bão cu c đ i.ộ ờ

Ph n sau bài th  tác gi  t p trung làm n i b t ý nghĩa l i ru c a m : ầ ơ ả ậ ổ ậ ờ ủ ẹ

Ru cho m m ng n gió thu ề ọ

Ru cho tan đám s ươ ng mù lá cây

Ru cho cái khuy t tròn đ y ế ầ Cái th ươ ng cái nh  n ng ngày xa nhau ớ ặ

L i ru ch t ch a bao n i ni m c a m  lo nghĩ cho t t c  m i ng ờ ấ ư ỗ ề ủ ẹ ấ ả ọ ườ i. Các hình 

nh th  th  hi n n i ni m lo nghĩ c a m :

Ru cho m m ng n gió thu ề ọ

Ru cho tan đám s ươ ng mù lá cây

Mẹ muốn xua tan đi cái rét mướ ạt, l nh l o c a th i ti t đ  con đẽ ủ ờ ế ể ược kho  m nh ẻ ạ

l n lên. Đó là s   m áp đ n t  l i ru, t  trái tim ngớ ự ấ ế ừ ờ ừ ười m ẹ

Ru cho cái khuyết tròn đầy Cái th ươ ng cái nh  n ng ngày xa nhau ớ ặ

L i ru th  hi n tình thờ ể ệ ương c a m  cho đ a con còn nh , ch a phát tri n đ y đ , ủ ẹ ứ ỏ ư ể ầ ủ

thương con khi ph i xa m  L i ru cũng th  hi n mong mu n con ngày m t trả ẹ ờ ể ệ ố ộ ưởng thành, m  con không ph i xa cách nhau.ẹ ả

Ru cho sóng l ng bãi b i ặ ồ

M a không d t ch  ngo i ng i vá khâu ư ộ ỗ ạ ồ

Ru cho đ i nín  cái đau ờ

À  i  M  ch ng m t câu ru mình ơ ẹ ẳ ộ

  L i ru chan ch a ni m canh cánh, ni m yêu th ờ ứ ề ề ươ ng v i bà ngo i: "sóng l ng bãi  ớ ạ ặ

b i", "m a không d t ch  bà ng i khâu  “, mong m i ngo i luôn đ ồ ư ộ ỗ ồ ỏ ạ ượ c kho  m nh,  ẻ ạ bình an. M  không ch  lo cho con bé b ng, lo cho ngẹ ỉ ỏ ười thân mà m  còn lo nghĩ cho ẹ

c  m i ngả ọ ười, cho cu c đ i: ộ ờ "cho đ i nín đau" ờ  M  mong cu c đ i là nh ng tháng ẹ ộ ờ ữngày bình yên, h nh phúc. ạ M  vì m i ngẹ ọ ười mà quên m t b n thân mình:  ấ ả "À 

Tóm l i , ạ v i th  th  l c bát nh p nhàng nh  l i hát ru con, ph i h p hài hòa các ớ ể ơ ụ ị ư ố ố ợ

bi n pháp tu t :  n d , đi p t , đi p c u trúc; ngôn ng  th  gi n d ; nh p đi u th  ệ ừ ẩ ụ ệ ừ ệ ấ ữ ơ ả ị ị ệ ơtha thi t, trìu m n, qua bài thế ế ơ ơ  À  i tay m ẹ, tác gi  Bình Nguyên đã th  hi n sâu s c ả ể ệ ắ tình c m c a ngả ủ ười m  v i đ a con nh  bé c a mình. Qua hình  nh đôi bàn tay và ẹ ớ ứ ỏ ủ ả

nh ng l i ru, bài th  đã kh c h a thành công m t ngữ ờ ơ ắ ọ ộ ười m  Vi t Nam đi n hình: v t ẹ ệ ể ấ

v , ch t chiu, yêu thả ắ ương, hi sinh đ n quên mình vì con. Qua bài th , ngế ơ ườ ọi đ c 

th y đấ ược tình m u t  gi n d  mà thiêng liêng, b i đ p cho m i chúng ta v  ý nghĩa ẫ ử ả ị ồ ắ ỗ ềcao c  c a tình m u t  trong cu c s ngả ủ ẫ ử ộ ố

Đ  bài 01:  Đ c đo n th  sau và tr  l i các câu h i: ề ọ ạ ơ ả ờ ỏ

Bàn tay m  ch n m a sa  ẹ ắ ư Bàn tay m  ch n bão qua mùa màng ẹ ặ

À  i tay m  v n còn hát ru ơ ẹ ẫ

       (Trích “À  i tay m ” – Bình Nguyên) ơ ẹ

Câu 1: Xác đ nh ph ng th c bi u đ t chính trong đo n trích trên.ị ươ ứ ề ạ ạ

Câu 2: Trong đo n trích, ng i con bé b ng đ c g i b ng nh ng c m t  ạ ườ ỏ ượ ọ ằ ữ ụ ừ