BIỂU TƯỢNG GIÓ TRONG TRUYỆN KIỀU (Nguyễn Thị Khánh Trinh Lớp SP Ngữ văn K38) 1 Dẫn nhập Truyện Kiều của Nguyễn Du được xem là một trong những đỉnh cao nghệ thuật văn học chữ Nôm nói riêng và kiệt tác.
Trang 1BIỂU TƯỢNG GIÓ TRONG TRUYỆN KIỀU
(Nguyễn Thị Khánh Trinh - Lớp SP Ngữ văn K38)
1 Dẫn nhập
Truyện Kiều của Nguyễn Du được xem là một trong những đỉnh cao nghệ
thuật văn học chữ Nôm nói riêng và kiệt tác của văn học Việt Nam nói chung Tác phẩm đã góp phần ghi dấu và kiến tạo vị trí đặc biệt của Nguyễn Du trong đời sống văn học dân tộc Theo thống kê của Trần Đình Sử, có khoảng 661 bài
viết về Truyện Kiều và được nghiên cứu trên rất nhiều phương diện: Khảo
đính, chú giải, tìm hiểu khám phá những giá trị nội dung và nghệ thuật, dịch và giới thiệu ra nước ngoài trong những nghiên cứu đó, việc đi tìm hiểu về các
biểu tượng trong Truyện Kiều được không ít người quan tâm và nghiên cứu.
Hiện nay, việc đi tìm hiểu các biểu tượng đang là xu hướng phổ biến trong nghiên cứu văn học, nhất là trong văn học trung đại Vì trong mỗi thời kì văn học trung đại, các nhà văn dù sáng tác bằng chữ Hán hay chữ Nôm đều sử dụng rất nhiều hình ảnh, biểu tượng để làm nổi bật nội dung, nghệ thuật của mình
Truyện Kiều từ khi ra đời đã mang trong mình làn gió của thời đại, những vấn
đề xã hội chứa đựng trong tác phẩm được xây dựng thông qua cuộc đời lưu lạc
mười lăm năm gió bụi nhân vật “Tài hoa bạc mệnh” Thúy Kiều Trong Truyện
Kiều của Nguyễn Du, hình ảnh, biểu tượng xuất hiện rất nhiều, từ những biểu
tượng cụ thể sự vật – hiện tượng, con người cho đến những biểu tượng tự nhiên, thiên nhiên, vô hình, tâm linh Bên cạnh các hệ thống biểu tượng khác thì, biểu tượng gió nổi lên như một điểm sáng về nghệ thuật thu hút sự quan tâm, chú ý của nhiều người
Với mong muốn tìm hiểu giá trị về mặt biểu đạt và nghệ thuật của hình ảnh
nghệ thuật này, chúng tôi đi sâu tìm hiểu thế giới biểu tượng Gió trong ngôn ngữ
nghệ thuật Truyện Kiều.
2 Nghệ thuật sử dụng biểu tượng Gió trong Truyện Kiều
2.1 Sự xuất hiện biểu tượng gió trong Truyện Kiều
Hình ảnh “gió” từ xưa tới nay đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các nhà văn, nhà thơ Không còn quá xa lạ thậm chí, nhắc tới hình ảnh “gió” người
Trang 2ta nghĩ ngay đến sự tự do, đến sự trong xanh, bay cao Hay trong những tác
phẩm thần thoại, gió biểu tượng cho giao thông, sự chiến tranh hay với các nhà
văn, nhà thơ bây giờ là sự gợi mở không gian, thời gian, là sự xuất hiện của mẹ thiên nhiên bình dị, mộc mạc Nó đi vào văn chương hết sức nhẹ nhàng như
những gì tự nhiên vốn có, thế nhưng “gió” trong Truyện Kiều không trôi nhanh
qua kẽ tay vuột mất trong tự nhiên mà để lại những bâng khuâng, mang mác, quẫn quanh trong tâm trí người đọc
Biểu tượng “gió” được sử dụng và xuất hiện khá nhiều trong tác phẩm, là
một biểu tượng chứa đựng nhiều ý nghĩa về mặt không gian, thời gian, số phận
con người… Mặc dù xuất hiện khá nhiều trong Truyện Kiều (53 lần) nhưng
cho tới nay chưa có bất cứ một bài viết, nghiên cứu nào đi tìm hiểu về biểu tượng gió và trong quá trình tìm hiểu – thống kê Người nghiên cứu cho rằng,
ngoài xuất hiện là một biểu tượng tự nhiên thì “gió” là một nhân tố phản ánh,
tác động trực tiếp, biểu hiện rõ cho những sóng gió, biến cố của cuộc đời kiều suốt mười lăm năm lưu lạc Xuất phát từ một khía cạnh mà người viết muốn đề cập ngoài lề để có thể “xem” là cơ sỡ xuất phát cho những sóng gió cuộc đời Kiều Và bên cạnh những biểu tượng khác, nhân vật hay những giá trị hiện thực,
nhân đạo xung quanh tác phẩm thì “gió” như nguyên cơ thổi trang đời Kiều
cùng tuyệt tác Truyện Kiều vào lòng người đọc
Ở phần mở đầu thiên truyện, khi giới thiệu gia đình Kiều, Nguyễn Du nói đến Vương Quan trước, tiếp đến là Thuý Vân rồi mới đến Thuý Kiều, không theo thứ bậc chị trước em sau Trúc Viên Lê Mạnh Liêu cho rằng ngày xưa trọng nam khinh nữ nên giới thiệu Vương Quan trước, tả Thuý Vân trước Kiều
là cố ý dồn hết cái đẹp cho em để đến khi tả chị chỉ dùng hai chữ "phần hơn" là
đủ Cách làm đó Lê Mạnh Liêu khen là cao diệu Chính xác, nhưng đó là cái nhìn mặt nổi về thi pháp, còn một cách nhìn tiềm phục cũng đáng lưu ý là Nguyễn Du đã giới thiệu ba chị em nhà họ Vương theo trình tự cấu trúc các quẻ trong kinh Dịch một cách linh hoạt
Quẻ đơn có ba vạch, vạch trên cùng tượng trưng cho hàng thiếu niên (em út) chỉ Vương Quan, vạch giữa chỉ hàng trung niên (em thứ) Thuý Vân, vạch
dưới cùng chỉ hàng trưởng bối (cả) là Thúy Kiều Trong Truyện Kiều, Viên
Trang 3ngoại họ Vương cha đẻ Thuý Kiều tương ứng với quẻ Càn, mẹ Thuý Kiều tương ứng với quẻ Khôn Vương Quan, tương ứng với quẻ Cấn là con trai út Cấn còn
có tượng là hiền nhân quân tử phù hợp với cách mô tả của Nguyễn Du:
“Một trai con thứ rốt lòng Vương Quan là chữ nối dòng nho gia”
Thuý Vân tương ứng với quẻ Ly vì là con gái thứ Ly là mặt trời có hình tượng tròn đầy cao quý phù hợp với vóc dáng Thuý Vân:
“Vân xem trang trọng khác vời Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang”
Kim Trọng và Thúc Sinh cả hai đều là người tình của Thuý Kiều, họ còn
ở tuổi trung niên, tương ứng với quẻ Khảm có tượng là mặt trăng, cho nên giữa
họ và Thuý Kiều có mối liên kết qua hình tượng mặt trăng
Thuý Kiều là chị cả tương ứng với quẻ Tốn có tượng là gió Mệnh vận cả
đời Kiều gắn liền với gió, bao nhiêu gió trong Truyện Kiều hầu như thổi dồn
vào đời Kiều đẩy cô gái ngây thơ phong gấm vùi dập xuống chốn bùn nhơ Ngay
từ đầu Truyện Kiều phong ba đã nổi:
“Một lời nói chữa kịp lời Phút đâu ngọn gió cuốn cờ đến ngay”.
Than ôi! Cảnh “bể dâu” đến đoạn trường của cuộc đời Kiều đã bắt đầu ngay từ giây phút hồn ma của kĩ nữ đạm tiên xuất hiện, nó phũ phàng hất hung
mọi cái “êm đềm trướng rũ màn che” của cuộc đời Kiều Nó từng bước đưa
Kiều vào nơi gió bụi, gió táp đến trong buổi xuân xanh của đời nàng:
“Ào ào đổ lộc rung cây,
ở trong dường có hương bay ít nhiều
dè chừng ngọn cỏ lần theo dấu giày từng bước in rêu rành rành”
Đặc tả cảnh hồn ma Đạm Tiên xuất hiện, Nguyễn Du đã miêu tả tuyệt bút: có gió cuốn ào ào, có hương bay thoang thoảng, có dấu giày in rêu từng bước rành rành…, đủ cả hình ảnh, âm thanh, hương sắc Trong đó biểu tượng
“gió” đã làm nổi bật lên khung cảnh ghê rợn, đủ mùi âm u và như khởi đầu cho
hàng loạt sóng gió, và mặc dù bi kịch chỉ thực sự xuất hiện đầy đủ ở phần tai
Trang 4biến – vẫn tiếp tục ám đuổi Thúy Kiều ở màn tái hợp ở cuối truyện và ngay cả những phần tiếp theo gặp gỡ qua hình tượng màu sắc hai chiều của buổi du xuân, để rồi ngay sau đó Kiều bán mình chuộc cha và tiếp nối chuỗi ngày phong
ba bão táp Cảnh Kiều từ dã gia đình để dấn thân vào cuộc đời gió bụi :
“ Đùng đùng gió đục mây vần Một xe trong cõi hồng trần như bay”
Cảnh thật đáng sợ gió “đùng đùng” mây vần vũ như báo hiệu một sự đổ
vỡ hãi hùng Đời Kiều hiếm khi được cảnh “gió mát trăng thanh”, “gió quang mây tạnh” mà chỉ toàn cảnh “gió giật mây vần”, “gió táp mưa sa”, “gió thảm mưa sầu” Biểu tượng gió lúc này như hiện thân cho số phận lênh đênh vô
phương của Thúy Kiều và nàng đã dự cảm mình sẽ hoá thân thành gió:
“Trông ra ngọn cỏ lá cây, Thấy hiu hiu gió thì hay chị về”.
Như đã nói, Kiều thuộc quẻ Tốn có tượng là gió Mệnh vận cả đời Kiều
gắn liền với gió, nên cũng không quá bất ngờ khi tới lúc này nàng ý thức và linh cảm được số phận của mình sẽ hóa thân thành những cơn gió, đáng buồn thay người vẫn con thì phong ba tiếp tục theo đuổi mà quấn chắt, bùa vây lấy nàng
Kim Trọng tương tư Kiều đã đồng hoá nàng với gió:
“Bẻ bài rầu rĩ tiếng tơ, Trầm bay lạt khói, gió đưa lay rèm, Dường như bên nóc bên thềm, Tiếng Kiều đồng vọng, bóng xiêm mơ màng”.
Ở thanh lâu, Sở Khanh lừa Kiều diễn cảnh “quyến gió rũ mây” đẩy nàng đến mức “dập dìu lá gió cành chim” khiến Kiều đau đớn ê chề “mặt sao dày gió dạn sương” chẳng còn thiết tha với cuộc sống “thờ ơ gió trúc mưa mai”,
cho đến khi gặp lại Kim Trọng, mặc dầu khát khao hạnh phúc lứa đôi, nàng cũng không dám nhận lại quá khứ:
“Sinh rằng: “Rày gió mai mưa, Ngày xuân đã dễ tình cờ mấy khi” (337) “Đòi phen, gió tựa hoa hoa kề, (1241) Nửa rèm tuyết ngậm, bốn bề trăng thâu”.
Trang 5“Dù khi sóng gió bất tình, Lớn ra uy lớn, tôi đành phận tôi”.(1511)
“Xót thay! Đào lý một cành, Một phen mưa gió, tan tành một phen”.
“Lần thâu gió mát trăng thanh, Bỗng đâu có khách biên đình sang chơi” (2165)
“Một lời tuy có ước xưa, Xét mình dãi gió dầm mưa đã nhiều” (3079)
Từ biểu tượng “gió”, số phận của Kiều được người đọc hình dung ra và không khỏi xót xa “Trời kia quen thói má hồng đánh ghen”
2.2 Sự thể hiện của biểu tượng Gió trong Truyện Kiều
2.2.1 Gió là hiện tượng của thiên nhiên
Nhận xét về thiên nhiên trong Truyện Kiều, Đặng Thanh Lê từng nói: "Có
thể nói thiên nhiên trong "Truyện Kiều" cũng là một nhân vật, một nhân vật thường lặng lẽ, kín đáo nhưng không mấy khi không xuất hiện và luôn luôn thấm đượm tình người”.
Cùng giống như các biểu tượng tự nhiên khác, biểu tượng gió xuất hiện
trong Truyện Kiều trước tiên vẫn là những hình ảnh tự nhiên, vốn có thuộc về
thiên nhiên Mang trong mình hơi gió mộc mạc, bình dị mà được Nguyễn Du thôi hồn mình vào trong từng câu thơ
“Một vùng cỏ áy, bóng tà, Gió hiu hiu thổi một và bông lau”.(98)
“Gió đâu sịch bức mành mành, Tỉnh ra, mới biết rằng mình chiêm bao” (213) Biểu tượng thiên nhiên “gió” đi vào Truyện Kiều, đi vào tâm hồn đại thi
hào Nguyễn Du lại có những nét rất riêng Nguyễn Du chỉ tạo cơ hội cho thiên nhiên xuất hiện khi cần tạo nền cảnh cho một cuộc gặp gỡ, hẹn hò hoặc khi bộc
lộ giúp những cảm nhận tâm trạng của các nhân vật về thời gian, không gian, cảnh ngộ
“Nỗi lòng kín chẳng ai hay, Ngoài tai để mặc gió hay mé ngoài” (1554)
Trang 6“Đêm thu gió lọt song đào, Nửa vành trăng khuyết, ba sao giữa trời (1637)
“Gió cao, ngọn lửa càng cao, Tôi đòi tìm đủ nàng nào thấy đâu” (1657)
Nguyễn Du đã sử dụng biểu tượng gió để xây dựng nên khung cảnh xung quanh từ cách gợi mở không gian, thời gian đến cả suy tưởng trong lòng người đọc, để họ có thể mở cánh cửa, tưởng tượng chiều sâu tác phẩm
2.2.2 Gió gắn với thế giới tâm linh của con người
Yếu tố tâm linh như thủ pháp nghệ thuật tạo nên sức hấp dẫn, mới lạ cho
tác phẩm Khi viết Truyện Kiều, Nguyễn Du đã lồng ghép các yếu tố tâm linh
vào tác phẩm một cách có ý thức, tạo nên một kiểu đan xen giữa thực và ảo
Sự có mặt của các yếu tố tâm linh: Trời, Phật, hồn ma, âm phủ, giấc mộng, thề nguyền… không phải là để thể hiện quan điểm bi quan yếm thế như một só ý kiến trước đây mà là một hình thức để tôn tạo và soi sáng hiện thực Đồng thời thừa nhận rằng: thật sự có sự tồn tại của yếu tố tâm linh trong văn chương Không gian tâm linh, không gian của các tác phẩm mang yếu tố tâm linh là không gian của cuộc sống ngày thường: ngôi miếu, ngôi nhà, bãi tha ma, trời đất… Đây là không gian của cõi trần nhưng mang không khí huyễn hoặc hư
ảo để ma quỉ, thần thánh xuất hiện, để người sống và người chết gặp nhau trò
chuyện, và đặc biết là nó xuất hiện nhiều nhất thông qua biểu tượng “gió”
Trong phần mở đầu Truyện Kiều, không khí tâm linh đã bàng bạc khắp
nơi, khắp chốn Đó là một bãi tha ma mà người dân nô nức đi tảo mộ, chăm sóc
mồ mả tổ tiên, ông bà Đó còn là không khí của ngày hội đạp thanh cho mọi người gặp gỡ, kết bạn giao lưu… Đặc biệt là, trong cảnh
“Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay”
“Phút đâu trận gió cuốn cờ đến ngay,
Ào ào đổ lộc rung cây”(120)
rồi thấy rõ :
“Đè chừng ngọn gió lần theo, Dấu giầy từng bước in rêu rành rành” (123)
Trang 7Chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, rất mong manh và thông qua hình tượng “gió”, bậc thầy ngôn ngữ Nguyễn Du dẫn dắt người đọc đi sâu vào cõi âm với “trăm loài ma”, “quỉ không đầu” trong cảnh “trường dạ tối tăm” để cảm ứng cùng người chết mà biết được cuộc sống của những oan hồn: hồn mồ côi, hồn đơn phách chiếc, cô hồn nheo nhóc tìm đường hóa sinh trong cõi âm mờ mịt
“Mai sau, dầu có bao giờ, Đốt lò hương ấy, so tơ phím này.
“Duyên Đằng thuận nẻo gió đưa, (1531) Cùng chàng kết tóc xe tơ những ngày” (1531)
Trong Truyện Kiều, chúng ta không khó nhận ra đâu đó trong những câu
thơ chứa đựng yếu tố tâm linh, hình ảnh biểu tượng gió xuất hiện mang theo những dự cảm và cảm giác hết sức mơ hồ, lo sợ, điều này đã làm tăng mạch cảm xúc cũng như gợi mở, dự báo về những điều nhân vật phải đối diện,
2.2.3 Gió gắn với tình yêu nam nữ
Bên cạnh đó, biểu tượng “gió” còn thể hiện tình yêu nam nữ, những nỗi
nhớ thương hay những khó khăn, trắc trở trong tình yêu đôi lứa:
“Hải đường mơn mởn cành tơ, Ngày xuân, càng giò, càng mưa, càng nồng” (1284) Thề nguyền cũng dùng hình tượng “gió” như:
“Dù khi gió kép mưa đơn
Có ta đây, cũng chẳng cơn cớ gì!”
Gió kép, mưa đơn có nghĩa những tai họa, bất trắc bất thình lình có thể xảy ra với người phụ nữ chân yếu, tay mềm
2.2.4 Gió gợi niềm thương nỗi nhớ
Tình yêu của Kiều rất đỗi trong sáng và nó được gửi gắm qua những “làn gió” đầy ý vị: “Gió chiều như gợi cơn sầu,
Vi lô hiu hắt như màu khẩy trêu” (263)
“Lần lần, ngày gió đêm trăng, Thưa hồng rậm lục, đã chừng xuân qua” (369)
Trang 8Ngày gió đêm trăng là chỉ cho thời gian cứ thầm lặng đắp đổi thay nhau hết đêm tới ngày, hết ngày tới đêm thể hiện nỗi nhớ nhung không nguôi của Thúy Kiều
“Thờ ơ gió trúc mưa mai, (1249) Ngẩn ngơ trăm nỗi, dùi mài một thân” (1249)
Từ "dùi mài" kết hợp với cảnh “gió trúc mưa mai” ở đây theo nghĩa rộng
của sự kiên nhẫn, bền bỉ chịu đựng của con người trước các biến cố, sóng gió Vào lầu xanh là chấp nhận cảnh ê chề, là bằng lòng với sự đầy đọa của kiếp gái bán hoa Thiết nghĩ nàng Kiều đã “dùi mài” với sóng gió bản lĩnh sống của mình
để làm được điều đạo hiếu ấy cho nên mới có câu thơ này trong cảnh nàng tái ngộ với Kim Trọng ở cuối truyện:
“Một cung gió thảm mưa sầu, Bốn dây rỏ máu năm đầu ngón tay” (2569)
“Trước sau nào thấy bóng người, Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông” (2748)
“Bẻ bai, rủ rỉ tiếng tơ, Trầm bay lạt khói, gió đưa lay rèm” (2852) 2.2.5 Gió thể hiện sự ngăn cản tình yêu
Thề nguyền cũng dùng hình tượng “gió” như:
“Dù khi gió kép mưa đơn
Có ta đây, cũng chẳng cơn cớ gì!’
Gió kép, mưa đơn có nghĩa những tai họa, bất trắc bất thình lình có thể xảy ra với người phụ nữ chân yếu, tay mềm
“Nàng rằng: “Gió bắt, mưa cầm,
Đã cam tệ với tri âm bấy chầy” (385) “Vì ai ngăn đón gió đông, Thiệt lòng khi ở, đau lòng khi đi” (793)
Có thể nói, biểu tượng gió lúc này không đơn thuần là hình ảnh của những
hiện tượng tự nhiên, những cơn gió vô tình thổi những trang thơ Truyện Kiều
đi vào lòng người mà còn xoáy sâu bi kịch cuộc đời nhân vật Biểu tượng nhẹ nhàng nhưng có sức ảnh hưởng vô cùng lớn làm nổi bật giá trị tác phẩm
Trang 92.3 Sự linh hoạt ý nghĩa ẩn dụ trong biểu tượng gió
Truyện Kiều của Nguyễn Du không cốt tả cảnh thiên nhiên nhưng ông
lại mượn thiên nhiên nói hộ tâm trạng nhân vật Và thiên nhiên trở thành một nhân vật đặc biệt, lúc ẩn lúc hiện nhưng luôn có mặt đúng lúc Nhân vật thiên nhiên thường kín đáo, lặng lẽ bởi có mấy ai để ý đến, và nhiên và cảnh thiên nhiên cũng đến rất nhẹ Mỗi nhân vật đều gửi gắm tâm trạng mình vào thiên nhiên ấy hay Nguyễn Du đã rất thành công khi sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ
tình trong Truyện Kiều Bút pháp nghệ thuật ấy đã góp phần không nhỏ trong
việc khắc họa tính cách nhân vật của Nguyễn Du
Gió ngoài là hình ảnh của thiên nhiên, thì nó đi vào Truyện Kiều với những ngụ ý, chứa đựng nhiều ý nghĩa như:
Gió là hiện tượng của thiên nhiên
“Tiếng khoan như gió thoảng ngoài, Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa” (483)
Gió gắn với thế giới tâm linh của con người
“Mai sau, dầu có bao giờ, Đốt lò hương ấy, so tơ phím này.
Gió gợi niềm thương nỗi nhớ
“Một cung gió thảm mưa sầu, Bốn dây rỏ máu năm đầu ngón tay” (2569)
Ngăn cản tình yêu
“Vì ai ngăn đón gió đông, Thiệt lòng khi ở, đau lòng khi đi” (793)
Tình yêu trai gái không đúng đắn
“Nàng rằng: Mưa gió dập dìu, Liều thân, thì cũng phải liều thế thôi” (1203)
Gió gắn với cái ác, cái xấu do con người gây ra
“Tay tiên gió táp mưa sa, Khoảng trên dừng bút, thảo và bốn câu” (403)
Nó đi vào văn chương hết sức nhẹ nhàng như những gì tự nhiên vốn có,
thế nhưng “gió” trong Truyện Kiều không trôi nhanh qua kẽ tay vuột mất trong
Trang 10tự nhiên mà để lại những bâng khuâng, mang mác, quẫn quanh trong tâm trí người đọc
Sự linh hoạt trong nghệ thuật biểu đạt về hình thức của biểu tượng gió
trong Truyện Kiều đã thể tài năng và trình độ bậc thầy về ngôn ngữ của
Nguyễn Du Ông đã kiến tạo nên những giá trị thẩm mỹ và văn hoá một cách có
hệ thống và hợp lý của hai biểu tượng này Biểu tượng gió đi vào thơ ca không còn đơn thuần là hình ảnh của thiên nhiên vũ trụ bình thường nữa, cùng vì thế
mà những chỉ từ không đơn điệu với cách gọi gió mà xuất hiện với những chỉ từ khác nhau, tạo nên dấu ấn đặc biệt trong lòng người đọc về sự xuất hiện của biểu
tượng gió trong Truyện Kiều Nguyễn Du đã hết sức tỉ mĩ và tinh tế, sử dụng
điêu luyện ngôn ngữ để có thể chọn lọc ra từ ngữ chỉ riêng cho hai biểu tượng trăng và gió góp phần đào sâu, nâng cao ý nghĩa của những vần thơ
3 Kết luận
Thế giới biểu tượng đã đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần con người nói chung và trong văn học nói riêng Trong văn chương, các biểu tượng đã góp phần làm nên những cách thể hiện độc đáo và đặc sắc, tạo được
dấu ấn riêng biệt của mỗi tác giả Gió trong Truyện Kiều không chỉ là những
hình ảnh của thiên nhiên hay không đơn giản chỉ là một thi liệu mà còn là những biểu tượng mang một giá trị biểu đạt rất lớn nhiều tầng ý nghĩa
Biểu tượng gió đã góp phần không nhỏ vào việc thể hiện nội dung tư
tưởng, hình thức nghệ thuật của tác phẩm, nâng cao giá trị nghệ thuật của
Truyện Kiều Trên phương diện nội dung, biểu tượng gió góp phần thể hiện
tình yêu, thiên nhiên, cái đẹp, những ngại vật trong cuộc đời, phản ánh thế giới
tâm linh… Trên phương diện hình thức, biểu tượng gió được dụng công xây
dựng qua nhiều thủ pháp như ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa, so sánh, dụng điển… Có thể nói, bằng sự tài hoa của một nhà thơ giàu tâm hồn, Nguyễn Du đã xây dựng thành công nhiều biểu tượng mang nhiều lớp ý nghĩa trong kiệt tác của mình mà trong đó, trăng và gió là hai biểu tượng nổi bật
Việc nghiên cứu biểu tượng gió trong Truyện Kiều đã có ý nghĩa rất
quan trọng về mặt phương pháp luận, giúp người nghiên cứu có cái nhìn tổng quan về việc sử dụng các biểu tượng trong thơ văn Đồng thời gợi mở hướng