Tiểu luận trình bày các phương pháp và công cụ quản lý nhà nước (QLNN) về kinh tế lý luận và thực tiễn các phương pháp và công cụ QLNN về kinh tế

Nếu nguyên tắc quản lý nhà nước về kinh tế là cái phải thi hành và tương đối ổn định thì phương pháp quản lý của nhà nước về kinh tế lại là cái có thể lựa chọn và có tính linh hoạt cao..

Đề bài: Trình bày các phương pháp và công cụ Quản lý Nhà nước (QLNN) về kinh

tế Lý luận và thực tiễn các phương pháp và công cụ QLNN về kinh tế mà anh/chịquan tâm?

Bài làm

Phần 1: Phương pháp Quản lý Nhà nước về kinh tế

Phương pháp quản lý của Nhà nước về kinh tế là tổng thể những cách thức tácđộng có chủ đích và có thể có của Nhà nước lên nền kinh tế quốc dân và các bộ phậnhợp thành của nó để thực hiện các mục tiêu quản lý kinh tế quốc dân (tăng trưởngkinh tế, ổn định kinh tế và công bằng kinh tế)

Nếu nguyên tắc quản lý nhà nước về kinh tế là cái phải thi hành và tương đối

ổn định thì phương pháp quản lý của nhà nước về kinh tế lại là cái có thể lựa chọn và

có tính linh hoạt cao

Qúa trình quản lý là quá trình thực hiện các chức năng quản lý theo đúngnhững nguyên tắc đã định Nhưng các nguyên tắc đó chỉ được vận dụng và được thểhiện thông qua các phương pháp quản lý nhất định Vì vậy, vận dụng các phương

pháp quản lý là một nội dung cơ bản của quản lý kinh tế Mục tiêu, nhiệm vụ củaquản lý chỉ được thực hiện thông qua tác động quan trọng đến sự thành công hay thấtbại các mục tiêu và nhiệm vụ của quản lý kinh tế Vai trò quan trọng của phươngpháp quản lý còn ở chỗ nó nhằm khơi dậy những động lực kích thích tính năng động,sang tạo của con người và tiềm năng của hệ thống cũng như các cơ hội có lợi bênngoài.

Phương pháp quản lý kinh tế của nhà nước là biểu hiện cụ thể của mối quan hệqua lại giữa Nhà nước với các đối tượng quản lý kinh tế, tức là mối quan hệ giữanhững con người cụ thể, sinh động với tất cả tính phong phú, phức tạp của đời sống

Vì vậy, các phương pháp quản lý kinh tế mang tính chất đa dạng và phong phú, dó làvấn đề phải đặc biệt lưu ý trong quản lý kinh tế, vì nó chính là bộ phận năng độngnhất của hệ thống quản lý kinh tế Phương pháp quản lý thường xuyên thay đổi trongtừng tình huống cụ thể, tùy thuộc vào đặc điểm của đối tượng cũng như năng lực vàkinh nghiệm của Nhà nước và đội ngũ cán bộ viên chức nhà nước

Tác động của các phương pháp quản lý kinh tế luôn luôn là tác động có mụcđích nhằm phối hợp hoạt động, đảm bảo sự thống nhất Vì vậy, mục tiêu quản lý kinh

tế quyết định việc lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế Trong mọi quá trình quản lý

kinh tế phải luôn luôn điều chỉnh các phương pháp nhằm đạt được mục đích tốt nhất.

Nhà nước có quyền lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế nhưng không có nghĩa làchủ quan, tùy tiện muốn sử dụng phương pháp nào cũng được Mỗi phương phápquản lý kinh tế khi sử dụng lại tạo ra một cơ chế tác động mang tính khách quan vốn

có của nó Bên cạnh những yếu tố tích cực phù hợp với mục tiêu dự đoán của Nhànước cũng có thể xuất hiện một số hiện tượng nằm ngoài dự đoán ban đầu, thậm chítrái ngược với mục tiêu đặt ra Điều đó đòi hỏi Nhà nước phải tỉnh táo, sâu sát thực

tế, kịp thời có biện pháp bổ sung để khắc phục các mặt tiêu cực khi chúng xuất hiện

Như vậy, việc sử dụng các phương pháp quản lý kinh tế vừa là khoa học, vừa

là nghệ thuật Tính khoa học đòi hỏi phải nắm vững đối tượng với những đặc điểmvốn có của nó, để tác động trên cơ sở nhận thức và vận dụng các quy luật khách quanphù hợp với đối tượng Tính nghệ thuật biểu hiện ở chỗ biết lựa chọn và kết hợp cácphương pháp trong thực tiễn để sử dụng tốt tiềm năng và cơ hội của đất nước, đạtmục tiêu quản lý đề ra Quản lý kinh tế có hiệu quả nhất khi biết lựa chọn đúng đắn

và kết hợp linh hoạt các phương pháp quản lý Đó chính là tài nghệ quản lý của Nhànước nói riêng, của các viên chức quản lý nói chung

Các phương pháp quản lý chủ yếu của Nhà nước về kinh tế bao gồm :

1 Các phương pháp hành chính:

Phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế là các cách tác động trực tiếpbằng các quyết định dứt khoát mang tính bắt buộc của Nhà nước lên đối tượng vàkhách thể trong quản lý kinh tế của Nhà nước nhằm đạt mục tiêu đặt ra trong nhữngtình huống nhất định

Đặc điểm cơ bản của phương pháp hành chính trong QLKT của Nhà nước làtính bắt buộc, tính quyền lực Tính bắt buộc đòi hỏi các đối tượng quản lý phải chấpnhận nghiêm chỉnh các tác động hành chính, nếu vi phạm sẽ bị xử lý kịp thời thíchđáng Tính quyền lực đòi hỏi các cơ quan QLNN chỉ được phép đưa ra các tác độnghành chính đúng với thẩm quyền của mình Thực chất của phương pháp hành chínhtrong QLKT là sử dụng quyền lực nhà nước để tạo ra sự phục tùng của các cá nhân

và tổ chức trong hoạt động và quản lý kinh tế

Vai trò của phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế rất to lớn Nó xáclập trật tự kỷ cương làm việc trong hệ thống, kết nối các phương pháp khác lại thànhmột hệ thống có thể giấu dược ý đồ hoạt dộng và giải quyết các vấn đề đặt ra trongquản lý rất nhanh chóng

Phương pháp hành chính tác động về mặt tổ chức và tác động điều chỉnh hànhđộng của đối tượng quản lý kinh tế.

Theo hướng tác động về mặt tổ chức, Nhà nước xây dựng và không ngừnghoàn thiện khung pháp luật tạo ra một hành lang pháp lý cho các chủ thể kinh tế yêntâm hoạt động trong an toàn và trật tự Những chủ trương chính sách có tầm vóc lớn

và dài hạn của Nhà nước đều phải được thế chế hóa bằng các đạo luật do Quốc hộithông qua nhằm bảo đảm được chấp hành nhất quán Ban hành các văn bản quy định

về quy mô, cơ cấu, điều lệ hoạt động, tiêu chuẩn nhằm thiết lập tổ chức và xác địnhnhững mối quan hệ hoạt động nội bộ theo hướng tác động điều chỉnh hành động củađối tượng quản lý, quy định những thủ tục hành chính bắt buộc tất cả các chủ thể cơquan nhà nước, các doanh nghiệp đến hộ gia dình đều phải tuân thủ Những công cụnày nhằm giúp Nhà nước cụ thể hóa khung luật pháp và các kế hoạch hướng dẫn thịtrường, tác động trực tiếp vào các chủ thể, như thủ tục xét duyệt cấp giấy phép đầu

tư, thành lập doanh nghiệp, thủ tục dăng ký kinh doanh, đăng ký chất lượng, đăng kýnhãn hiệu hàng hóa, thủ tục cấp giấy phép xuất nhập khẩu

Phương pháp hành chính đòi hỏi chủ thể quản lý phảo có quyết định dứt khoát,

rõ ràng, dễ hiểu, có địa chỉ người thực hiện, loại trừ khả năng có sự giải thích khácnhau đối với nhiệm vụ được giao

Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ khi ban hành quyết định Vì vậyphương pháp hành chính sức cần thiết trong những trường hợp hệ thống quản lý rơivào những tình huống khóa khăn, phức tạp

Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ khi ban hành quyết định Vì vậyphương pháp hành chính hết sức cần thiết trong những trường hợp hệ thống quản lýrơi vào những tình huống khó khăn, phức tạp

Đối với những quyết định hành chính thì cấp dưới bắt buộc phải thực hiện,không được lựa chọn, chỉ có cấp thẩm quyền ra quyết định mới có quyền thay đổiquyết định

Cần phân biệt phương pháp hành chính với kiểu quản lý hành chính quan lieu

do việc lạm dụng các kỷ luật hành chính, sử dụng mệnh lệnh hành chính thiếu cơ sởkhoa học, theo ý muốn chủ quan, thường những mệnh lệnh hành chính thiếu cơ sởkhoa học, theo ý muốn chủ quan, thường những mệnh lệnh kiểu đó dễ gây ra các tổnthất cho quản lý, hạn chế sức sang tạo của người lao động Đó là nhược điểm của

phương pháp hành chính, cán bộ quản lý và ác cơ quan quản lý nhà nước nếu thiếutỉnh táo, say sưa với mệnh lệnh hành chính thì dễ sa vào tình trạng lạm dụng quyềnhành, là môi trường tốt cho bệnh chủ quan, duy ý chí, bệnh hành chính quan liêu, các

tệ nạn tham nhũng, đặc quyền đặc lợi…

Sử dụng phương pháp hành chính chỉ có hiệu quả cao khi quyết định đó có căn

cứ khoa học, được luật chứng đầy đủ về mặt kinh tế Người ra quyết định phải hiểu rõtình hình thực tế, nắm vững tình huống cụ thể Cho nên, khi đưa ra quyết định hànhchính phải cố gắng có đủ thong tin cần thiết cho việc ra quyết định Chủ thể quản lýchỉ ra quyết định trên cơ sở đủ đảm bảo về thong tin Tập hợp đủ thong tin, tính toándầy đủ đến các lợi ích và các khía cạnh có liên quan, bảo dảm cho quyết định hànhchính có căn cứ khoa học

Người quản lý giỏi, có nhiều kinh nghiệm không chỉ ra quyết định khi có thongtin mà còn dự đoán được những nét phát triển chính, những mặt tích cực cũng nhưnhững khía cạnh tiêu cực có thể diễn ra khi quyết định được thi hành, từ đó sẵn sàng

bổ sung các biện pháp phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực nếu có

Hai là, khi sử dụng phương pháp hành chính gắn chặt quyền hạn và tráchnhiệm của cấp ra quyết định, mỗi bộ phận, mỗi cán bộ khi sử dụng các quyền hạn đó

ở cấp càng cao, phạm vi ra quyết định càng rộng, nếu càng sai thì tổn thất càng lớn.

Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về quyết định của mình

Như vậy, phương pháp hành chính là hoàn toàn cần thiết, không có phươngpháp hành chính thì Nhà nước không thể quản lý kinh tế có hiệu quả Hoàn chỉnh hệthống pháp luật với các thể chế quản lý kinh tế phù hợp là nội dung cơ bản của quán

lý nhà nước về kinh tế ở nước ta hiện nay

2 Phương pháp kinh tế:

Phương pháp kinh tế trong quản lý nhà nước về kinh tế là cách thức tác độnggián tiếp của Nhà nước, dựa trên những lợi ích kinh tế có tính hướng dẫn lên đốitượng quản lý nhà nước về kinh tế nhằm làm cho họ quan tâm tới hiệu quả cuối cùngcủa sự hoạt động, từ đó mà tự giác, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao,không cần phải có sự tác động thường xuyên của Nhà nước bằng phương pháp hànhchính

Mọi hoạt dộng của con người đều tuân theo yêu cầu của các quy luật kháchquan Sự chi phối của các quy luật đối với các hoạt động sản xuất - kinh doanh củacon người dều được thực hiện thong qua lợi ích kinh tế Phương pháp kinh tế trongquản lý nhà nước về kinh tế là cách thức tác động của nhà nước lên đối tượng quản lý

nhà nước về kinh tế là cách thức tác động của Nhà nước lên đối tượng quản lý nhànước về kinh tế dựa trên cơ sở vận dụng các phạm trù kinh tế, các đòn bẩy kinh tế,các định mức kinh tế kỹ thuật.

Tác động dựa trên lợi ích kinh tế chính là tạo ra động lự thúc đẩy con ngườitích cực hoạt động Động lực đó càng to lớn nếu nhận thức đầy đủ và kết hợp đúngđắn các lợi ích tồn tại khách quan trong hệ thống Mặt mạnh của phương pháp kinh tếchính là ở chỗ nó tác động vào lợi ích kinh tế của đối tượng quản lý (là cá nhân hoặccác doanh nghiệp) xuất phát từ đó mà họ lựa chọn phương án hoạt động vừa đảm bảolợi ích riêng, vừa đảm bảo lợi ích chung

Vì vậy, thực chất của các phương pháp kinh tế là đặt mỗi người lao động, mỗitập thể lao động dựa vào những điều kiện kinh tế dể họ có khả năng kết hợp với lợiích của hệ thống chung Điều đó cho phép người lao động lựa chọn con người có hiệuquả nhất dể thực hiện nhiệm vụ của mình

Đặc điểm của phương pháp kinh tế là tác động lên đối tượng quản lý khôngbằng cưỡng chính mà bằng lợi ích, tức là chỉ đề ra mục tiêu nhiệm vụ phải đặt ra, đưa

ra những điều kiện khuyến khích về kinh tế, những phương tiện vật chất có thể sửdụng để họ tự tổ chức thực hiện nhiệm vụ Chính các tập thể lao động (với tư cách là

dối tượng quản lý) vì lợi ích thiết thân, phải tự xác định và lựa chọn phương án giảiquyết vấn đề Phương pháp kinh tế cho phép có thể sử dụng những giải pháp kinh tếkhác nhau cho cùng một vấn đề Đồng thời, khi sử dụng các phương pháp kinh tế,Nhà nước phải biết tạo ra những tình huống, những điều kiện lợi ích cá nhân và củadoanh nghiệp phù hợp với lợi ích của nhà nước.

Phương pháp kinh tế tạo ra sự quan tâm vật chất thiết than của đối tượng quản

lý, chứa đựng nhiều yếu tố kích thích kinh tế cho nên tác động rất nhạy bén linh hoạt,phát huy được tính chủ động sang tạo của người lao động và các tập thể lao động

Với một biện pháp kinh tế đúng đắn, các lợi ích được thực hiện thỏa đáng thì tập thểcon người trong hệ thống quan tâm hoàn thành nhiệm vụ, người lao động hăng háisản xuất và nhiệm vụ chung được giải quyết nhanh chóng, có hiệu quả Phương phápkinh tế là phương pháp quản lý tốt nhất để thực hành tiết kiệm và nâng cao hiệu quảkinh tế Thực tế quản lý chỉ rõ khoán là một biện pháp tốt để giảm chi phí, nâng caonăng suất, chất lượng và hiệu quả

Phương pháp kinh tế mở rộng quyền hành động cho các cá nhân và các doanhnghiệp, đồng thời cũng tăng trách nhiệm kinh tế của họ Điều đó giúp Nhà nươc giảmđược nhiều việc điều hành, kiểm tra, dôn đốc những nhiệm vụ vụn vặt mang tính chất

sự vụ hành chính, nâng cao ý thức kỷ luật tự giác của con người và của mọi doanhnghiệp Việc sử dụng phương pháp kinh tế luôn luôn dược Nhà nước định hướngnhằm thực hiện các nhiệm vụ kế hoạch, các mục tiêu kinh tế của từng thời kỳ của đấtnước Nhưng đây không phải là những nhiệm vụ gò ép mệnh lệnh chủ quan mà lànhững mục tiệu, nhiệm vụ có căn cứ khoa học và cơ sở chủ động.

Nhà nước tác động lên đối tượng quản lý bằng phương pháp kinh tế theonhững hướng sau:

- Định hướng phát triển chung bằng các mục tiêu, nhiệm vụ phù hợp với điềukiện thực tế của hệ thống, bằng những chỉ tiêu cụ thể cho từng thời gian, từnphân hệ, từn cá nhân của hệ thống

- Sử dụng các định mức kinh tế ( mức thuế, mức lãi suất ngân hàng…), các biệnpháp đòn bẩy, kích thích kinh tế để lôi cuốn, thu hút, khuyến khích các cá nhân

và các doanh nghiệp phát triển sản xuất theo hướng vừa lợi nhà, vừa ích nước

- Bằng chính sách ưu đãi kinh tế để điều chỉnh hoạt động kinh tế trong cả nước

và thu hút được tiềm năng của Việt kiều cũng như các tổ chức, cá nhân ngườinước ngoài

Ngày nay, xu hướng chung của các nước là mở rộng việc áp dụng phương phápkinh tế Để làm việc đó cần chú ý một số vấn đề quan trọng sau đây:

Phải hoàn thiện hệ thống các đòn bẩy kinh tế, nâng cao năng lực vận dụng cácquan hệ hang hóa - tiền tệ, quan hệ thị trường

Để áp dụng phương pháp kinh tế phải thực hiện sự phân cấp đúng đắn giữa cáccấp quản lý theo hướng mở rộng quyền hạn cho các cấp dưới

Sử dung phương pháp kinh tế đòi hỏi cán bộ quản lý phải có trình độ và nănglực về nhiều mặt bời vì sử dụng phương pháp kinh tế đòi hỏi cán bộ quản lý phải hiểubiết về thong thạo nhiều kiến thức và kinh nghiệm quản lý, đồng thời phải có tácphong quản lý dân chủ

Phương pháp kinh tế có độ bão hòa nhanh, do đó phải thường xuyên hoàn thiệnnhất là hệ thống định mức, tiêu chuẩn…

3 Phương pháp tâm lý giáo dục:

Phương pháp tâm lý giáo dục trong quản lý nhà nước về kinh tế là cách thứctác động của Nhà nước vào nhận thức và tình cảm của những con người thuộc đốitượng quản lý nhà nước về kinh tế nhằm nâng cao tính tự giác, tích cực và nhiệt tìnhlao động của họ trong việc thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

Phương pháp tâm lý giáo dục có ý nghĩa to lớn trong quản lý kinh tế vì đốitượng của quản lý là con người - một thực thể năng động và là tổng hòa của nhiềumối quan hệ xã hội Do đó, để tác động lên con người không chỉ dùng các phươngpháp hành chính, kinh tế, mà còn có tác động tinh thần, tâm lý - xã hội…

Phương pháp tâm lý giáo dục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật tâm lý Đặctrưng của phương pháp này là tính thuyết phục, tức là làm cho người lao động phânbiệt phải – trái, đúng – sai, lợi – hại, đẹp – xấu, thiện – ác, từ đó nâng cao tính tự giáclàm việc và sự gắn bó với doanh nghiệp

Phương pháp tâm lý giáo dục thường được sử dụng kết hợp với các phươngpháp khác một cách uyển chuyển, linh hoạt, vừa nhẹ nhàng, vừa sâu sát đến từngngười lao động, có tác động giáo dục rộng rãi trong xã hội Đây là một trong những

bí quyết thành công của nhiều công ty ở Nhật Bản, ở các nước Đông Nam Á và Bắc

Âu Khuyến khích về tinh thần phải đi liền với khuyến khích về vật chất

Nội dung giáo dục:

- Giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước để mọi người dân đềuhiểu, đều ủng hộ và đều quyết tâm xây dựng đất nước, có ý chí làm giàu

- Giáo dục ý thức lao động sáng tạo, có năng suất, có hiệu quả, có tổ chức

- Xóa bỏ tâm lý và phong cách của người sản xuất nhỏ mà biểu hiện là chủ nghĩa

cá nhân thu vén nhỏ mọn, tâm lý ích kỷ gia đinh đầu óc thiển cận, hẹp hỏi, tưtưởng địa phương, cục bộ, phường hội, bình quân chủ nghĩa, không chịu để aihơn mình, ghen ghét dố kỵ nhau, tác phong làm việc luộm thuộm, tùy tiện, cửaquyền, không biết tiết kiemj thời giờ, thích hội họp

- Xóa bỏ tàn dư tưởng phong kiến, thói đạo đức già, nói một đằng làm một nẻo,thích đặc quyền, đặc lợi, thích hưởng thụ, kìm hãm thanh niên, coi thường phụnữ

- Xóa bỏ tàn dư tư tưởng tư sản, với các biểu hiện xấu như chủ nghĩa thực dụng

vô đạo đức, cái gì cũng chỉ cốt có lợi, bất kể đạo đức, tình người, chủ nghĩa tự