TIỂU LUẬN môn THANH TOÁN QUỐC tế PHÂN TÍCH rủi RO THANH TOÁN TRONG THƯƠNG vụ 100 CONTAINER điều VIỆT NAM XUẤT KHẨU SANG ITALY

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dungngười bán tại Việt Nam và được chuyển phát nhanh cho ngân hàng của nhà nhập khẩu ở châu Âu.→ Rủi ro đã xảy ra: bộ chứng từ gốc hồ sơ gốc bao

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CƠ SỞ II TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN MÔN THANH TOÁN QUỐC TẾ

PHÂN TÍCH RỦI RO THANH TOÁN TRONG

THƯƠNG VỤ 100 CONTAINER ĐIỀU VIỆT NAM

XUẤT KHẨU SANG ITALY

Nhóm: 2 Lớp: K59F – ML119 Giảng viên: ThS Phạm Thị Châu Quyên

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 9 năm 2022

5 Trương Yến Khoa 2011115255 100%

6 Nguyễn Văn Lợi 2011116445 100%

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần danh mục

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

DANH MỤC HÌNH iii

DANH MỤC VIẾT TẮT iv

Chương 1: PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG 1

1.1 Thông tin chi tiết tình huống 1

1.1.1 Tóm tắt tình huống 1

1.1.2 Diễn biến tình huống 1

1.1.3 Kết quả 3

1.2 Nguyên nhân xảy ra tình huống 4

1.2.1 Sơ hở trong việc xác minh danh tính khách hàng 4

1.2.2 Sử dụng phương thức thanh toán tiềm ẩn nhiều rủi ro 4

1.2.3 Quá phụ thuộc vào công ty môi giới 5

1.2.4 Hạn chế về năng lực nghiệp vụ trong giao dịch quốc tế 5

Chương 2: PHÂN TÍCH VÀ NHẬN DIỆN RỦI RO 6

2.1 Rủi ro liên quan đến phương thức thanh toán 6

2.1.1 Quy trình thanh toán D/P 6

2.1.2 Ưu điểm 6

2.1.3 Nhược điểm 7

2.2 Rủi ro trong giao kết hợp đồng 7

Chương 3: ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 9

3.1 Chú trọng đến việc xác minh danh tính đối tác 9

3.2 Sử dụng phương thức thanh toán hiệu quả và an toàn 9

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần danh mục3.3 Chủ động trong việc giành quyền vận tải 103.4 Sử dụng vận đơn theo lệnh thay cho vận đơn đích danh 10

KẾT LUẬN 11

DANH MỤC THAM KHẢO a

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần danh mục

DANH MỤC HÌNH

Hình 1: Quy trình thanh toán D/P 6Hình 2: Rủi ro về luật pháp 8

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần danh mục

DANH MỤC VIẾT TẮT

1 D/P Documents Against Payment Phương thức thanh toán

Trả tiền nhận chứng từ

2 AWB Airway Bill Vận đơn hàng không

3 FTA Free Trade Agreement Hiệp định Thương mại tự do

4 L/C Letter of Credit Thư Tín dụng

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần danh mục

Chương 1:

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dung

Chương 2: PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG 2.1 Thông tin chi tiết tình huống

2.1.2 Diễn biến tình huống

- Giai đoạn ký kết hợp đồng:

+ Chủ thể của hợp đồng: 6 doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nhân điều tại Việt Nam

ký kết hợp đồng với 5 doanh nghiệp tại Italy để xuất khẩu nhân điều sang nước này thông qua công ty môi giới Kim Hạnh Việt Nam

+ Đối tượng của hợp đồng: 100 container nhân điều (tương đương 20 triệu USD).+ Phương thức thanh toán: “Nhờ thu”, hay còn gọi là “Trả tiền nhận chứng từ D/P”.+ Phương tiện vận chuyển: do các hãng tàu quốc tế là Cosco, YANGMING, HMM, ONE vận chuyển Điểm đến là Cảng Genoa, Cảng LA Spezia

- Giai đoạn vận chuyển hàng hóa sang Italy:

+ Sau thời gian hoàn thành giao hàng, các doanh nghiệp Việt Nam lấy được bộ

chứng từ từ hãng vận chuyển Chứng từ sau đó được chuyển đến cho ngân hàng của

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dungngười bán tại Việt Nam và được chuyển phát nhanh cho ngân hàng của nhà nhập khẩu ở châu Âu.

→ Rủi ro đã xảy ra: bộ chứng từ gốc (hồ sơ gốc bao gồm cả vận đơn đường biển bản gốc) từ Việt Nam chuyển qua châu Âu đã “thất lạc”, cụ thể:

+ Ngân hàng phía Việt Nam thông qua dịch vụ chuyển phát nhanh DHL, gửi bộ chứng từ gốc cho ngân hàng thanh toán của người mua tại Thổ Nhĩ Kỳ Sau khi nhận được bộ chứng từ, ngân hàng của Thổ Nhĩ Kỳ thông báo: người mua không phải khách hàng của họ và thông báo đã gửi trả lại bộ chứng từ cho ngân hàng phía Việt Nam

+ Tuy nhiên, khi ngân hàng Việt Nam tra soát với công ty DHL về tình trạng giao phát theo số AWB (số vận đơn) do ngân hàng Thổ Nhĩ Kỳ cung cấp thì được phản hồi rằng số AWB này không thuộc về các ngân hàng phía Việt Nam Ngân hàng phía Việt Nam liên hệ nhiều lần hỏi về tình trạng bộ chứng từ trả về nhưng không nhận được phản hồi

+ Với các bộ chứng từ gửi đến các ngân hàng tại Italy, các ngân hàng tại Italy đều thông báo cho ngân hàng Việt Nam họ đã nhận được bộ chứng từ từ DHL, nhưng là các bản photocopy không phải bản gốc; hoặc có trường hợp là giấy trắng, không đủ điều kiện

để thanh toán

- Giai đoạn sau khi phát hiện ra các dấu hiệu nghi lừa đảo:

+ Ngày 08/03/2022, Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) có công văn thông báo việc

6 doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam gặp khó khăn trong việc thanh toán khi bán 100 container hạt điều cho nhóm 5 công ty nhập khẩu Italy, đã bị mất quyền kiểm soát 35 bộ chứng từ gốc với giá trị hàng hóa ước tính khoảng 162 tỷ đồng

+ Trong số 100 bộ chứng từ ban đầu thì các công ty giữ lại được hơn 50 bộ chứng

từ, đòi lại được thêm nhiều bộ chứng từ khác mà chính DHL gửi trả cho Việt Nam

+ Hãng COSCO đã đồng ý không giao lô hàng cho người mua trong nhóm nghi vấn

là lừa đảo, mặc dù họ đã có chứng từ gốc, đã nộp phí cảng và đang đòi lấy container ra khỏi cảng Hãng đã tạm thời ngừng vài ngày để phía Việt Nam có thời gian tiếp tục xử

lý

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dung+ Ngày 10/03/2022, cảnh sát tài chính Italy đã ra quyết định giữ tại cảng 4 container hạt điều được vận chuyển đến cảng Genoa của nước này.

+ Đại sứ quán Việt Nam tại Italy đã gửi công hàm đến các cơ quan sở tại như Bộ Ngoại giao, Bộ Kinh tế phát triển cùng các cơ quan chức năng có liên quan, cũng như các Phòng Thương mại, ngân hàng, các đối tác có thể hỗ trợ trong vụ việc có giá trị lớn và ảnh hưởng tới nhiều doanh nghiệp này

+ Đến ngày 22/03/2022, toàn bộ 35/35 container bị mất chứng từ gốc đều đã an toànnằm trong các cảng của Italy để các doanh nghiệp Việt Nam có thời gian chứng minh hàng là của mình, giành lại quyền sở hữu và giải phóng hàng Đồng thời, các công ty ViệtNam đã nộp đơn kiện ra các tòa dân sự và tòa án hình sự Italy tại các địa phương mà 5 công ty nhập khẩu trên của Italy đăng ký kinh doanh

+ Ngày 03/04/2022, các doanh nghiệp Việt Nam đã giành lại được quyền sở hữu 9

container hàng bị mất chứng từ gốc bằng hình thức đàm phán, xác nhận với phía người mua rằng họ không liên quan đến lô hàng và cũng chưa bao giờ mua hàng của Việt Nam Các công ty Việt Nam cũng đã nộp tiền đặt cược (150% giá trị lô hàng cho hãng vận chuyển) để được giải phóng 21 container

+ Các doanh nghiệp Việt Nam đã bán lại được 18 container hàng sang Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ Phần lớn trong số đó là những container không bị mất chứng từ gốc, đồng thời tích cực tìm kiếm các nhà phân phối khác ở châu Âu để bán những container hạt điềucòn lại

+ Riêng 5 container còn nằm lại tại cảng Italy, sau một quá trình làm việc với các cơquan chức năng của nước sở tại, ngày 27/05/2022, Tòa án dân sự Larino đã ra phán quyết trả lại quyền sở hữu của 3 container nằm trong phạm vi tố tụng của tòa này Ngày 15 và 16/06/2022, Cảnh sát Kinh tế – Tài chính Napoli và Cảnh sát Quân đội cảng Genova đã raquyết định trả 2 container cuối cùng cho doanh nghiệp Việt Nam

Như vậy, tính đến thời điểm hiện tại, toàn bộ 100 container hạt điều đều đã được trả lại quyền sở hữu cho các doanh nghiệp Việt Nam

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dungNhư vậy, tính đến nay, toàn bộ 100 container hạt điều đều đã được trả lại quyền sở hữu cho các doanh nghiệp Việt Nam Mặc dù đã lấy lại được quyền kiểm soát toàn bộ container hàng nhưng tổn thất đối với các doanh nghiệp Việt là rất lớn khi phải chi trả chi phí lưu kho bãi, bảo quản hàng hoá, phí thuê luật sư, cước tàu vận chuyển hàng từ Italy đi các nơi,… Theo Thương vụ Việt Nam tại Italy, đây sẽ là một bài học lớn cho các nhà xuấtkhẩu Việt Nam cần phải tìm hiểu kỹ thông tin của đối tác.

2.2 Nguyên nhân xảy ra tình huống

2.2.1 Sơ hở trong việc xác minh danh tính khách hàng

- Theo Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics (VLA), sau thời gian dài chịu ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, mọi giao thương của doanh nghiệp xuất nhập khẩu bị đình trệ, thậm chí là mất khách hàng, nên khi có được những đơn hàng xuất khẩu mới, số lượng lớn và từ những thị trường uy tín,… rất dễ khiến các doanh nghiệp chủ quan, mất cảnh giác và vội vã đón nhận khi chưa tìm hiểu kỹ về đối tác Các thương nhân Việt Nam

đa phần chỉ nhìn vào phần lợi nhuận mà chưa hết sức quan tâm đến việc xác minh danh tính của khách hàng;

- Thị trường Italy lâu nay rất ít tiêu thụ sản phẩm hạt điều nhân của Việt Nam Do vậy, khi mà đơn hàng từ thị trường này lên tới 74 container với sản phẩm có chất lượng

và giá thành cao nhất trong thời gian ngắn, việc thiếu thông tin về khách hàng đã dẫn đến các rủi ro khó lường gây thiệt hại to lớn cho các doanh nghiệp;

- Trong một số trường hợp, doanh nghiệp chỉ giao dịch với đối tác qua điện thoại di động mà chưa xác minh rõ ràng địa điểm và vùng mà số điện thoại đó đăng ký Khi vụ việc xảy ra, cảnh sát địa phương thông báo rằng số điện thoại bị viết thiếu số và không tracứu được cụ thể chủ sở hữu

2.2.2 Sử dụng phương thức thanh toán tiềm ẩn nhiều rủi ro

- Các doanh nghiệp Việt đã thực hiện hợp đồng với phương thức thanh toán gọi là

“Trả tiền nhận chứng từ D/P” Phương thức này có nhiều thuận tiện cho người mua và bán nhưng cũng có nhiều rủi ro liên quan đến việc người mua có thể từ chối thanh toán trong bất kì trường hợp nào và ngân hàng nhờ thu không chịu trách nhiệm khi trường hợp

đó xảy ra;

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dung

- Với phương thức này có sự tham gia của ngân hàng người mua và ngân hàng người bán - là những cơ quan trung gian và giúp khống chế bộ chứng từ trước khi chuyển giao cho người bán Đây chính là “kẽ hở” tạo nên các hành vi lừa đảo

2.2.3 Quá phụ thuộc vào công ty môi giới

- Việc thuê công ty đứng ra soạn thảo hợp đồng có thể giảm thiểu chi phí cho doanh nghiệp nhưng cũng mang lại nhiều rủi ro trong các điều khoản Các công ty môi giới soạnthảo hợp đồng đưa ra cam kết sẽ chịu trách nhiệm khi có vấn đề xảy ra nhưng các điều khoản liên quan đến miễn trách không được quy định rõ gây bất lợi cho các chủ hàng;

- Việc tin vào một công ty môi giới đã làm được một số việc cho một vài doanh nghiệp trong ngành, nhiều doanh nghiệp đã tin tưởng và ký hợp đồng với những doanh nghiệp Italy do doanh nghiệp môi giới giới thiệu, mặc dù doanh nghiệp môi giới cũng không nắm được thông tin đầy đủ về những doanh nghiệp đối tác của họ tại Italy

2.2.4 Hạn chế về năng lực nghiệp vụ trong giao dịch quốc tế

- Đa số sự hiểu biết của các thương nhân Việt Nam còn hạn chế về pháp luật thương mại quốc tế, kinh nghiệm xuất khẩu hàng hóa đi nước ngoài hay thậm chí là năng lực sử dụng ngôn ngữ;

- Các doanh nghiệp chưa biết tận dụng chức năng của các cơ quan Thương vụ, Đại

sứ quán Việt Nam, Bộ Công thương, Bộ Ngoại giao trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam xúc tiến xuất nhập khẩu vào thị trường các nước;

- Việt Nam đã có nhiều vụ việc tương tự xảy ra và hơn nữa là ngay cả trên thị trườngItaly (vụ việc liên quan đến container tiêu) nhưng có rất ít bản tổng kết chi tiết vụ việc được đăng tải để cảnh giác cho các Thương vụ lớn sau này Vì vậy, các doanh nghiệp còn thiếu cảnh giác khi thực hiện các Thương vụ xuất nhập khẩu, chưa tìm hiểu và rút ra đượckinh nghiệm thực tế từ các trường hợp đã xảy ra trong quá khứ;

- Doanh nghiệp chưa nắm vững và hiểu rõ các quy định, nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi bên trong hợp đồng đó, cũng như các điều khoản liên quan đến miễn trách, liên quan đến bồi thường Như vậy, nếu như sau này xảy ra những vấn đề về tranh chấp pháp

lý thì việc xử lý sẽ giúp chúng ta nắm vững quy trình hơn

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dung

Chương 3: PHÂN TÍCH VÀ NHẬN DIỆN RỦI RO 3.1 Rủi ro liên quan đến phương thức thanh toán

3.1.1 Quy trình thanh toán D/P

Hình 1: Quy trình thanh toán D/P

Theo quy trình thanh toán D/P, doanh nghiệp điều của Việt Nam sau khi làm thủ tục xuất khẩu sẽ gửi bộ chứng từ cho hãng vận chuyển Chứng từ sau đó chuyển đến cho ngânhàng của người bán tại Việt Nam Ngân hàng Việt Nam có trách nhiệm chuyển phát nhanh bộ chứng từ này cho ngân hàng của nhà nhập khẩu ở Italy Nhà nhập khẩu sẽ tiến hành thanh toán cho ngân hàng nhập khẩu và nhận bộ chứng từ Với bộ chứng từ này, người mua có thể nhận hàng tại cảng và ngân hàng nhập khẩu tiến hành chuyển giao tiền cho ngân hàng phía Việt Nam

3.1.2 Ưu điểm

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dung

- Phương thức này có ưu điểm là dễ dàng đưa vào sử dụng do không yêu cầu hạn mức tín dụng với ngân hàng Ngân hàng không chỉ là người trung gian thu hộ, chi hộ, mà còn là người đại diện bên nhập khẩu thanh toán tiền cho bên xuất khẩu; đảm bảo cho tổ chức xuất khẩu được khoản tiền tương ứng với hàng hoá mà họ đã cung ứng; đồng thời đảm bảo cho tổ chức nhập khẩu nhận được số lượng, chất lượng hàng hoá tương ứng với

số tiền mình đã thanh toán;

- Về mặt thủ tục, phương thức này dễ dàng cho cả người bán và người mua Chi phí

và phí quản lý của việc sử dụng phương thức thanh toán này thấp hơn đáng kể so với các phương thức khác như tín dụng chứng từ

3.1.3 Nhược điểm

- Có thể thấy D/P là một phương thức thanh toán khá an toàn Tuy nhiên, trong thực

tế cũng tiềm ẩn một số rủi ro đối với người xuất khẩu như những rủi ro về việc thanh toáncủa nhà nhập khẩu hoặc liên quan đến chứng từ: người nhập khẩu từ chối nhận hàng, không thanh toán, thanh toán chậm, mất khả năng thanh toán hay nhà nhập khẩu lừa đảo,

…

- Phương thức thanh toán này tốn nhiều thời gian do phải thực hiện qua nhiều bước, việc lập chứng từ đòi hỏi phải có độ chính xác cao, ít sai sót và kiểm tra chứng từ tiến hành qua nhiều bên Nếu có sai sót phải sửa lại làm cho nhà nhập khẩu lâu nhận được chứng từ thanh toán để nhận hàng, tốn kém chi phí cho việc bảo quản hàng hóa ở cảng nhập khẩu, nhà xuất khẩu chập nhận được tiền thanh toán

3.2 Rủi ro trong giao kết hợp đồng

Việt Nam là một trong số các quốc gia chủ động hội nhập kinh tế, cơ bản định hình mạng lưới gồm 16 Hiệp định thương mại tự do (FTA) Các FTA đã và đang mở rộng cánhcửa thị trường cho hàng xuất khẩu của Việt Nam, cùng với đó các doanh nghiệp Việt cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn khi vẫn còn sự hạn chế về năng lực hiểu biết pháp luật thương mại quốc tế, kinh nghiệm xuất nhập khẩu hàng hóa đi nước ngoài hay là năng lực sử dụng ngôn ngữ

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dungCác doanh nghiệp nhân điều Việt Nam đã không làm chủ được trong khâu ký kết hợp đồng Trước hết, các doanh nghiệp chưa xác định thẩm quyền trong ký kết hợp đồng cũng như là chủ động trong việc soạn thảo hợp đồng Vấn đề tự soạn thảo hợp đồng mua bán hay để an toàn hơn là thuê một bên thứ ba có nghiệp vụ chuyên môn tư vấn là rất quan trọng để các doanh nghiệp có thể nắm vững và hiểu rõ được các quy định, trách nhiệm, nghĩa vụ trong hợp đồng giữa các bên cũng như các điều khoản liên quan đến miễn trách hay bồi thường,… Khi có xảy ra những vấn đề về tranh chấp pháp lý thì việc

xử lý chúng ta sẽ có thể nắm vững được quy trình hơn

Hình 2: Rủi ro về luật pháp

Tiểu luận môn Thanh toán quốc tế Phần nội dung

Chương 4: ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

4.1 Chú trọng đến việc xác minh danh tính đối tác

Các doanh nghiệp nên cảnh giác khi thấy giá rẻ với điều kiện thanh toán ưu đãi vì việc này rất hiếm khi xảy với giao dịch lần đầu mà không ẩn chứa ý định gì Nên cẩn trọng khi đối tác đưa ra các điều khoản về hợp đồng quá hấp dẫn, điều khoản về hợp đồngđộc lập; kiểm tra địa chỉ email, nhận biết giả mạo email để lừa đảo,… với dẫn chứng là các vụ án kinh tế điển hình

Để tránh được những rủi ro đó, doanh nghiệp cần tìm hiểu mặt pháp lý, nên chủ động gửi đăng ký kinh doanh của mình cho đối tác để có cơ sở đề nghị họ gửi đăng ký kinh doanh và coi đây là việc bình thường khi giao dịch để qua đó biết được thông tin củadoanh nghiệp Ngoài ra, có thể tìm hiểu đối tác qua sự giúp đỡ của Đại sứ quán, Thương

vụ Việt Nam ở nước sở tại Sau đó là kiểm tra qua tiếp xúc trực tiếp, qua các bạn hàng, Hiệp hội doanh nghiệp, công ty tư vấn,… hoặc qua website công ty (chú ý thay đổi ban lãnh đạo) Thêm nữa, doanh nghiệp nên điện thoại để biết cụ thể tên người, số điện thoại bàn, số di động, sử dụng địa chỉ email của công ty Đồng thời, có thể kết hợp với địa chỉ thư điện tử công cộng để dễ dàng hơn khi xác định người, công ty sau này vì họ phải đăng

ký dịch vụ điện thoại, thư điện tử riêng ở nước sở tại Nên đưa vào hợp đồng tên người liên hệ, số fax, địa chỉ email của công ty khi giao dịch chính thức

4.2 Sử dụng phương thức thanh toán hiệu quả và an toàn

Đối với phương thức thanh toán, để đảm bảo tính an toàn và tránh rủi ro trong giao dịch, các doanh nghiệp nên đề nghị đối tác sử dụng L/C không hủy ngang mở tại các ngânhàng uy tín quốc tế, đồng thời hạn chế cho khách hàng trả chậm Khi đối tác mở L/C, cần

đề nghị ngân hàng Việt Nam kiểm tra tính xác thực của L/C trước khi trao chứng từ Với các hình thức này, phía người bán sẽ biết được thông tin ngân hàng của người mua, như vậy, có thêm một yếu tố để kiểm tra đảm bảo an toàn Tuy nhiên, cũng không thể nói vì phương thức D/P mà dẫn đến rủi ro, đây là phương thức thanh toán phổ biến, nhất là trongthương mại nông sản Vì vậy, cần tìm ra những điểm sai sót để khắc phục cũng như quy định rõ ràng hơn để giảm thiểu rủi ro xảy ra