Thuật ngữ này là tên gọi chung cho tất cả các dụng cụ, thiết bị được sử dụng trong các thí nghiệm phân tích hàm lượng chất, trong việc định tính và định lượng thành phần dungdịch.. Rửa
Trang 1BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÊ QUÝ ĐÔN
Trang 2LỜ̀I CẢM ƠN
Trong suốt thời gian thực hiện đề tài, tôi may mắn nhận được sự giúp đỡ tận tìnhcủa gia đình, thầy cô và bạn bè Vì vậy, những trang đầu của khóa luận này, tôi xin bày tỏlòng biết ơn tới những người đã nhiệt tình dạy dổ, giúp đỡ tôi trong thời gian qua
Trước hết, tôi xin bày tỏ long biết ơn sâu sắc tới DS Nguyễn Thị Thanh Huyền,người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tôi những kỹ năng cần thiết, cách tư duy và hỗ trợgiúp tôi giải quyết nhưng khó khăn khi thực hiện khóa luận này
Đồng thời, tôi xin trân trọng cảm ơn ban giám hiệu, các thầy cô giáo, các cán bộTrường Cao Đẳng Lê Quý Đôn đã giảng dạy, chỉ bảo, dìu dắt tôi trong suốt thời gianthực tập tại trường
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, những người thân yêu đã độngviên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thời gian tôi thực hiện đề tài này
Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do còn nhiều hạn chế về mặc lý luận và thựctiễn nên khóa luận có thể còn nhiều thiếu sót Tôi rất mong được sự góp ý của thầy côgiáo và các bạn
Tôi xin chân thành cảm ơn
Trang 3DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình 1 Các Dụng Cụ Dùng Trong Phòng Thí Nghiệm 3
Hình 2 Rửa Dụng Cụ Thí Nghiệm 6
Hình 3 Micropipette 7
Hình 4 Pipet Bầu 8
Hình 5 Bình Định Mức 10
Hình 6 Cân Phân Tích 12
Hình 7 Buret 13
Hình 8 Chày cối 14
Hình 9 Pipet Thẳng 15
Hình 10 Ống Đong 16
Hình 11 Bình Tam Giác 17
Hình 12 Cốc Có Mỏ 18
Hình 13 Bình Gạn 19
Trang 4TÊN ĐỀ TÀI BÁO CÁO TRÌNH BÀY CÔNG DỤNG VÀ CÁCH SỬ DỤNG CÁC DỤNG CỤ CHÍNH XÁC, DỤNG CỤ KHÔNG CHÍNH XÁC DÙNG TRONG PHÒNG THÍ
NGHIỆM
I TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI BÁO CÁO
tâm chú trọng vào chất lượng sản phẩm Bởi đây là vật dụng cần thiết, liên quan đến độ an toàn và tính chínhxác trong kết quả nghiên cứu
các phòng nghiên cứu, phòng thí nghiệm hóa học vi sinh, sinh học môi trường, trong các trung tâm kiểmnghiệm, kiểm định, các công ty về thực phẩm, dược phẩm…
trong các phòng nghiên cứu, thí nghiệm Thuật ngữ này là tên gọi chung cho tất cả các dụng cụ, thiết bị được
sử dụng trong các thí nghiệm phân tích hàm lượng chất, trong việc định tính và định lượng thành phần dungdịch Chúng được sử dụng để tổng hợp và phân tích các yếu tố cần nghiên cứu rồi đưa ra sản phẩm hoặc kếtluận mới
dụng cụ này thường được làm từ vật liệu có tính chống chịu tốt, tuổi thọ và độ bền cao để đảm bảo an toàncho người sử dụng Ngoài ra, chúng còn phải đảm bảo có tuổi thọ cao, cung cấp sự an toàn cho người dùng.Cho nên chúng ta có đề tài báo cáo: “Trình bày công dụng và cách sử dụng các dụng cụ chính xác, dụng cụkhông chính xác dùng trong phòng thí nghiệm”
1 Dụng cụ chính xác: micropipette, pipet bầu, bình định mức, cân chính xác,buret…
bình gạn, cốc có mỏ, cốc có chân…
Trang 5***VỆ SINH DỤNG CỤ
Trước khi tiến hành thí nghiệm, mọi dụng cụ thủy tinh phải được rửa sạch Để kiểm tra
độ sạch của dụng cụ, khi đổ nước vào dụng cụ và đổ ra, nếu dụng cụ sạch, sẽ không cònnhững giọt nước bám ở thành dụng cụ Nếu dụng cụ không sạch phải rửa bằng dung dịchrửa sau
Rửa dụng cụ hóa học
Để đảm bảo độ chính xác của kết quả phân tích hóa học, các dụng cụ sử dụng trong thínghiệm phải thật sạch sẽ Vì thế, kỹ thuật viên phải biết cách rửa dụng cụ để đảm bảođược độ sạch của nó Để chọn phương pháp làm sạch, cần phải:
rửa dụng cụ Có thể dùng các phương pháp riêng lẻ như: cơ học, vật lý, hóa học hoặc kết hợp các phươngpháp đó để làm sạch chất bẩn bám trên dụng cụ
Rửa dụng cụ thủy tinh
Độ sạch của dụng cụ thủy tinh đem dùng có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả của một phépthử hoặc một phép định lượng Các dụng cụ thủy tinh như cốc vại có mỏ, buret, pipet,bình nón, bình cầu v.v… đều phải thật sạch, đặc biệt là khi được dùng để định lượngbằng phương pháp vi sinh vật, thử chất gây sốt, hoặc khi dùng để lấy một thể tích nhỏchất lỏng hay dung dịch
Một trong những chất làm sạch dụng cụ thủy tinh tốt nhất là acid nitric đun nóng Hỗnhợp acid cromic cũng là tác nhân làm sạch rất tốt dùng đê loại sạch chất hữu cơ khỏi bềmặt thủy tinh mà không phải đun nóng Hỗn hợp này được pha chế bằng cách hòa tan
200 g natri dicromat (TT) hoặc kali dicromat (TT) vào khoảng 100 ml nước, làm lạnhtrong nước đá rồi thêm từ từ 1500 ml acid sulfuric (TT), vừa thêm vừa khuấy Việc phachế phải được thực hiện trong cốc vại bằng thủy tinh boro-silicat và cần đeo kính bảo hộkhi thêm acid Hỗn hợp acid cromic là chất rất ăn mòn và hút nước, vì thế, phải được bảoquản trong những bình thủy tinh có nút mài và để ở nơi an toàn Khi để yên, tinh thể acidcromic có thể được tạo thành, tách ra khỏi hỗn hợp, khi đó cần gạn để loại đi Nếu hỗnhợp acid cromic có màu xanh thì không dùng nữa
Dụng cụ thủy tinh được xử lý bằng hỗn hợp acid cromic cần phải rửa bằng nước rất nhiềulần để tránh acid cromic bị hút bám lên bề mặt Không dùng hỗn hợp này để làm sạchnhững bình đựng dùng cho các phép đo quang học
Trang 6Mặc dù hỗn hợp acid cromíc là chất làm sạch rất tốt, nhưng nó cũng được khuyến cáokhông sử dụng ở nhiều phòng thí nghiệm vì acid cromic có trong danh sách chất thải độchại nguy hiểm của cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) Để rửa sạch dụng cụ thủy tinh,người ta còn có thể dùng những dung dịch tẩy rửa tổng hợp hoặc những hóa chất tẩy cótính kiềm như trinatri phosphat; dùng những chất này cũng có yêu cầu phải rửa nhiều lầnbằng nước Tất cả dụng cụ thủy tinh cuối cùng đều được tráng bằng nước cất và làm khôtrước khi dùng.
tránh bị bỏng khi bổ sungaxit, bổ sung từ từ 66ml dung
hết Thêm nước cất vừa đủ 1lít, bảo quản trong bình tốimàu, tránh ánh sáng
- Tráng lại bằng nước cất
- Vẩy khô
- Xếp vào vị trí
Trang 7Hình 2 Rửa Dụng Cụ Thí Nghiệm
LƯU Ý:
Độ sạch của dụng cụ thủy tinh đem dùng có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả của một phépthử hoặc một phép định lượng Các dụng cụ thủy tinh như cốc vại có mỏ, buret, pipet,bình nón, bình cầu v.v… đều phải thật sạch, đặc biệt là khi được dùng để định lượngbằng phương pháp vi sinh vật, thử chất gây sốt, hoặc khi dùng để lấy một thể tích nhỏchất lỏng hay dung dịch
Kết quả của một phép phân tích có thể bị sai dù được thực hiện rất cẩn thận chỉ vì dụng
cụ thủy tinh không đảm bảo sạch Trong mọi trường hợp, dụng cụ thủy tinh được sử dụngphải đảm bảo sạch về mặt hình thức và hóa học, thậm chí được tiệt trùng hoặc vô khuẩn
CHÍNH XÁC DÙNG TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM
A Dụng cụ chính xác
này đến nơi khác chúng thường được dùng trong các phòng thí nghiệm hóa, hóa lý, sinh hóa, hóa dược hay
dược liệu, xét nghiệm chuyên dùng để hút các mẫu hóa chất, vi sinh, sinh học phân tử với thể tích rất nhỏ từ0.5µL 20µL 100µL, 1000µL, 5000µL,…
Gilson, mettle Toledo, biologix…Thể tích giới hạn trên mỗi loại Micropipette đều được ghi trên thân Tùymỗi nhu cầu sử dụng mà chọn Micropipette phù hợp và sử dụng đúng cách
***Các bước thao tác với Micropipette đúng cách
tip sử dụng cho pipet
tip
rằng tất cả dung dịch được đẩy ra khỏi đầu tip
6/ 25
Trang 8- Sau khi sử dụng xoay thể tích về mức tối đa ghi trên thân Micropipette.
Hình 3 Micropipette
sinh học tế bào, sinh học phân tử…) dùng để hút và phân phối một lượng dung dịch chất lỏng, hóa chất từnơi này sang nơi khác Với độ chính xác cao pipet bầu có thể lấy chính xác 4 chữ số thập phân Bên cạnh đó,với thiết kế đa dạng, nhiều kích cỡ thể tích (10,25,50 ml…) pipet bầu cho phép các nhà nghiên cứu có thể đothể tích của dung dịch gốc đậm đặc
Pipet thủy tinh
Pipet nhựa
Micropipet (đơn kênh hoặc đa kênh, Micropipet cơ hoặc điện tử)
Pipet thủy tinh còn được chia ra làm nhiều pipet khác nhau, phụ thuộc vào thể tích,hình dạng Thường được sử dụng kèm với ống bóp cao su Các loại hay thường sử dụngnhư: pipet thẳng, pipet bầu, pipet pasteur
Trang 9Dung tích (ml) Sai số cho phép (ml)
Dùng lực bàn tay tác động lên quả bóp bằng cao su, bóp nhẹ nhàng rồi thả ra, dung dịch sẽ chạy ngược vàotrong pipet sao cho nó đi qua vạch mức ở phía bên trên Bịt chặt đầu trên của pipet bằng ngón trỏ tay phảitrước khi di chuyển nó ra khỏi bình chứa dung dịch Từ từ thả ngón tay ra để dung dịch thoát ra ngoài pipetđến vạch mức Để điều chỉnh lượng dung dịch trong pipet được chuẩn xác, tay cần phải khô ráo, sạchsẽ.Tiếp đó, sử dụng giấy khô, lau sạch phía ngoài đầu dưới của pipet
- Chuyển pipet sang dụng cụ chứa dung dịch vừa lấy, có thể là bình nón, bìn tam giác,bình định mức,… Cần giữ pipet luôn thẳng đứng, đầu dưới kê vào thành bình, góc nghiêng 45 độ Từ từ thả ngóntrỏ tay phải để chất lỏng chảy vào bình chứa cho đến khi chỉ còn giọt chất lỏng bé phía trong pipet thì kê đầudưới của nó vào thành bình và xoay nhẹ khoảng 5 giây để dung dịch tự chảy ra hết, không được thổi, tránh tạokhí vào trong bình
8/ 25
Trang 103 Bình định mức
- Bình định mức là dụng cụ thí nghiệm phổ biến được hiệu chuẩn dùng để đong chínhxác thể tích dung dịch với thiết kế dạng bầu tròn phần dưới và phần cổ cao có nút nhám đậy Bình định mứcđược in dung tích bình và các thông số kỹ thuật trên thành bình
nâu Dung tích giao động từ 5ml đến 2L
được kiểm soát nghiêm ngặt, dung tích được bảo đảm chính xác với độ sai số tối thiểu Thuỷ tinh sản xuấtbình định mức là loại thuỷ tinh borosilicate chịu nhiệt và chịu hoá chất ăn mòn tốt, vạch chia và dung tíchbình không bay màu trong quá trình sử dụng Đối với nhu cầu sử dụng không thường xuyên và độ chính xáctương đối, bình định mức Trung Quốc đáp ứng được nhu cầu của sinh viên, học sinh với giá thành vừa phải
Bình định mức là dụng cụ đo lường thể tích nhất định, bình định mức có các loại:
10ml, 25ml, 50ml, 100ml, 250ml, 500ml, 1 Lít, 2 Lít Thể tích bình định mức được khắctrên thân bình và sai số của bình Bình định mức thường có hình quả lê, có đáy phẳng.Miệng bình định mức được trang bị nắp chụp bằng nhựa được gắn khớp với miệng bìnhmài nhám giúp bình định mức kín gió từ đó dung dịch trong bình không bay hơi hoặcbiến chất theo thời gian
***Ưu điểm của sản phẩm:
Trang 11Hình 5 Bình Định Mức
a Công dụng
Đây là một trong những dụng cụ phổ biến trong phòng thí nghiệm với những vai tròquan trọng, nó được dùng để đo lường các chất lỏng, lưu trữ cùng bảo quản hóa chất,dung môi và chất lỏng
Bình định mức nâu được dùng để đo chính xác lượng chất lỏng đặc thù, chuẩn bịhay lưu trữ các dung dịch chuẩn Màu nâu của bình giúp bảo quản mẫu nhạy cảm với ánhsáng
b Tìm hiểu cấu tạo của bình định mức
Dụng cụ này bao gồm phần cầu ở phía dưới và thon dần lên trên và có ghi các sốliệu rõ ràng với độ chính xác cao về thể tích của dung dịch hay hỗn hợp cần dùng Trênthân bình có các vạch chia cho phép người dùng có thể xác định được thể tích trong bình,
kể cả là dung dịch có màu hay không màu Phía trên sản phẩm có nắp nhựa hoặc nắp thủytinh tùy loại với độ kín cao, đảm bảo độ an toàn và giúp cho các mẫu không bị rò rỉ rangoài khi tiến hành các thí nghiệm hoặc trong bảo quản
c Cách sử dụng
trước khi sử dụng
thể tích cần pha loãng đã xác định trước vào bình định mức có chứa sẵn một ít dung môi, sau đó nắp bình,lắc đều, nhẹ
bình.Các pha chế dung dịch chuẩn từ một chất gốc: thực hiện cân chính xác lượng chất gốc xác định và cho
nó vào một cốc nhỏ Sau đó thêm một lượng vừa đủ dung môi để hòa tan hết phần chất gốc
dung dịch vào bình, định mức đến vạch bằng dung môi.Đóng kín nắp bình và dùng tay giữ chặt nắp, dốcngược bình, lắc nhẹ cho dung dịch cùng dung môi được trộn lẫn
10/ 25
Trang 12*Lưu ý:
và gây sai sót, ảnh hưởng tới kết quả của thí nghiệm
mất tính chính xác Khi thực hiện hòa tan dung dịch, nó có các hiện tượng thay đổi nhiệt diễn ra như tỏanhiệt hoặc thu nhiệt, cần phải chờ nhiệt độ bình ổn định trở lại như mức ban đầu mới tiếp tục thí nghiệm.Không nên dùng tay cầm vào bầu bình khi thực hiện để bảo đảm tầm quan sát
và độ chính xác cao Vì vậy, thường được sử dụng trong các viện nghiên cứu, trong phòng thí nghiệm, tạicác cơ sở y tế, thú y, các công ty về ngành công nghiệp, các công ty hóa chất… Đây là loại cân phòng thínghiệm được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, giúp đo lường đưa ra kết quả chính xác
đạt độ đọc, độ phân giải đạt tới 0.0001g Nó được đánh giá là dòng cân chất lượng và có độ chính xác caogần như tuyệt đối được sử dụng trong các lĩnh vực nghiên cứu, thí nghiệm hay cân vàng…
như tuyệt đối
a Công dụng
Cân phân tích mang đến độ chính xác cao, có khả năng phân tích các mẫu vật, chấtgốc dùng để pha dung dịch với độ chính xác cao nhất Trong dòng cân phân tích còn cónhững loại cân thí nghiệm khác nhau:
Trang 13- Tạo độ ẩm không khí trong phòng từ 45%-60%, không thay đổi độ ẩm để không làm thay đổi các kết quả cân.
Hình 6 Cân Phân Tích
*Cách sử dụng cân dùng trong phòng thí nghiệm
Bước 1: Cân đã được bật nguồn và khởi động, dùng tay có đi găng tay đặt đĩa cân
lên bàn cân
Bước 2: Bạn bấm vào nút Zero để cân trở về trạng thái mặc đinh.
thuật.Kiểm tra đo lường, kiểm tra độ lặp lại, lệch tâm, sai số gần Max, kiểm tra độđúng,
Bước 4: Bạn sử dụng kẹp và găng tăng để đặt mẫu vật lên đĩa cân nhẹ nhàng và
tránh rơi mẫu vật ra ngoài
Bước 5: Kết quả được hiển thị trên màn hình, tiến hành ghi kết quả Bạn có thể
nhấn nút “Hold” để giữ số liệu
Bước 6: Bạn tiếp tục nhấn vào nút “Zero” để màn hình trở về mặc định và tiến
hành đo các mẫu vật khác
Bước 7: Sau khi hoàn thành, bạn lấy mẫu vật và đĩa cân ra ngoài.
Bước 8: Tiến hành tắt máy, tắt nguồn điện và vệ sinh ở những khu vực bề mặt cân,
khu vực xung quanh
Trang 145 Buret
Hình 7 Buret
Buret (burette) là ống thủy tinh dài, chia độ theo thể tích, phần dưới vuốt bé, có
van khóa và tận cùng bằng một đầu thuôn nhọn Có nhiều kiểu và dung tích khác nhau(thông thường các B có dung tích 2ml – 25ml -50 ml) được khắc trên thân ống chính xáctới 0,1 – 0,01 ml
*Các loại burette hiện nay
Hiện nay có loại buret tự động nạp dung dịch chuẩn đến điểm không Và cũng cóloại buret chuyên dụn Dùng đo thể tích dung dịch trong phân tích thể tích: dung dịchchứa trong buret sẽ chảy ra ngoài nhanh hay chậm tùy theo mức điều chỉnh van khóa, thểtích dung dịch đã chảy ra ngoài được dọc theo độ chia khắc trên thân ống buret
Trang 15b Các bước sử dụng buret như sau:
vệ sinh chuyên dùng cho thủy tinh, dốc ngược cho khô, đồng thời chỉnh khóa thẳng để đảm bảo toàn bộ dịchthừa sẽ chảy hết ra ngoài và tráng lại bằng nước cất
nghiêng Buret để dung dịch có thể tráng đều, vừa nghiêng vừa đổ ra bên ngoài Thực hiện lặp lại 3 lần
đảm bảo phần khóa này cũng sẽ làm sạch và được tráng bằng dung dịch chuẩn độ
dung dịch cong bên dưới chạm vạch O)
+ Bước 6: Chuẩn bị dung dịch mẫu thử cho ra bình chuẩn độ (có thể là bình tam giác).
nhỏ từ từ dung dịch chuẩn vào bình mẫu, vừa nhỏ vừa lắc nhẹ (nếu có máy khuấy thì không cần lắc bằngtay)
dịch chuẩn phản ứng hoàn toàn với mẫu thử
mẫu thử vừa đổi mầu bền vững trong 30 giây
b Cách sử dụng
14/ 25
Trang 16Khi dùng bộ dụng cụ này, lượng hóa chất sử dụng không được vượt quá 1/3 thể tích của cối Cầm chày bằng tay thuận, dùng lực tay kết hợp với chày để làm vỡ các hạt rắn trong cối cho tới khi đạt kích thước nhỏ như hạt đậu Dùng tay tỳ xuống chày, nhấn
và xoáy mạnh chày vào cối để nghiền nhỏ các hạt rắn đã được làm nhỏ trước đó,phải đệm khăn dưới đáy cối, kê lên để làm.Trong quá trình này, thi thoảng dừng lại, dùng thìahoặc đũa để trộn đảo hỗn hợp đang nghiền lên để những hạt to trồi lên rồi nghiền tiếp
Lặp lại quá trình này cho tới khi đạt tới kích thước mong muốn Sử dụng thìa cạo sạch phần chất rắn dính vào chày và cối rồi đổ chúng ra qua vị trí mỏ cối
Dùng nước sạch để rửa chày cối sau khi kết thúc công việc
được chia vạch vô cùng chi tiết từ đó người dùng có thể dễ dàng hút đúng lượng dung dịch họ cần sử dụng.Chúng thường có thang đo rộng, giúp cho người dùng dễ sử dụng trong hầu hết các thí nghiệm đơn giản
b Hướng dẫn cách sử dụng pipet đơn giản dễ thực hiện.
