Kiến thức- Hướng dẫn học sinh biết cách làm thơ bảy chữ với những yêu cầu tối thiểu: Đặt câu thơ bảy chữ, biết ngắt nhịp 4/3, biết gieo đúng vần.. Hãy đọc, gạch nhịp và chỉ ra các tiếng
Trang 1Tuần : 19-Tiết : 69-70
Ngày soạn:
Ngày dạy:
HOẠT ĐỘNG NGỮ VĂN:
TẬP LÀM THƠ BẢY CHỮ
A.MỤC TIÊU:
1 Kiến thức- Hướng dẫn học sinh biết cách làm thơ bảy chữ với những yêu cầu tối thiểu:
Đặt câu thơ bảy chữ, biết ngắt nhịp 4/3, biết gieo đúng vần
- Tạo không khí mạnh dạn, sáng tạo vui vẻ
2 Kĩ năng:Nhận biết thơ nảy chữ
Viết các câu thơ bảy chữ với các yêu cầu : Đói - vần - nhịp
- KNS cơ bản được giáo dục: Giao tiếp- trình bày- viết tích cực
3 Thái độ : Tích cực - tự giác trong học tập
4 Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực đọc hiểu văn bản
B CHUẨN BỊ
- Giáo viên: Đọc kĩ những điều cần lưu ý, một số ví dụ sử dụng trong bài
- Học sinh: Làm phần chuẩn bị ở nhà ( SGK - tr164)
C PHƯƠNG PHÁP/ KỸ THUẬT DẠY HỌC
- Động não, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, bài học
- PP phân tích, thực hành , vấn đáp, nêu vấn đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Gọi học sinh đọc bài thơ
? Hãy đọc, gạch nhịp và chỉ ra các tiếng
gieo vần cũng như mối quan hệ bằng
trắc của 2 câu thơ kề nhau trong 2 bài
thơ sau
- Giáo viên gọi học sinh trình bày và
nhận xét lẫn nhau
I Nhận diện luật thơ
1 Đọc, gạch nhịp, chỉ ra cách gieo vần và mối quan hệ bằng trắc
- Câu thơ bảy chữ (có thể xen câu 6 chữ, 5 chữ)
- Ngắt nhịp 4/3 hoặc 3/4 nhưng phần nhiều là 4/3
-Vần có thể trắc, bằng nhưng phần nhiều là bằng, vị trí gieo vần là tiếng cuối câu 2 và 4 có khi cả tiếng cuối câu 1
- Luật bằng trắc theo 2 mô hình sau:
Trang 2- Giáo viên bật máy chiếu đưa ra đáp
án
- Gọi học sinh đọc và phát hiện chỗ sai
? Hãy chỉ ra chỗ sai, nói lí do và thử tìm
cách sửa lại cho đúng bài thơ ''Tối''
a) B B T T T B B
T T B B T T B
T T B B B T T
B B T T T B B
b) T T B B T T B
B B T T T B B
B B T T B T T
T T B B T B B
2 Chỉ ra chỗ sai luật
- Bài thơ ''Tối'' của Đoàn Văn Cừ chép sai hai chỗ: Sau ''Ngọn đền mờ'' không có dấu phẩy, dấu phẩy gây đọc sai nhịp Vốn là ''ánh xanh lè'' chép thành ''ánh xanh xanh'', chữ ''xanh'' sai vần
- Sửa: bỏ dấu phẩy, sửa chữ xanh thành một chữ hiệp vần với ''che'' ở trên ở đây có chữ lè (xanh lè) là thích hợp, nhưng có thể nghĩ đến các tiếng vàng khè hoặc ''bóng đèn mờ tỏ, bóng đêm nhoè'', hay ''bóng trăng nhoè'', hay ''ánh
trăng loe''
HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP/VẬN DỤNG
- Người biên soạn đã dấu đi 2 câu cuối
bài thơ của Tú Xương
? Hãy làm tiếp 2 câu còn lại
- Gợi ý: Xác định bài thơ viết theo luật
nào của bảng mẫu (bảng b) vậy 2 câu
tiếp theo phải theo luật của bảng này
Thơ Đường có luật: nhất, tam , ngũ bất
luận; nhị, tứ, lục phân minh
Bài thơ mở đầu kể chuyện thằng Cuội
ở cung trăng Như thế là đề tài bài thơ
xoay chuyện thằng Cuội ở cung trăng
Hai câu tiếp theo phải phát triển về đề
tài đó theo một hướng nào đó Muồn
thế người làm phải biết các truyện về
II Tập làm thơ
1 Làm tiếp hai câu cuối theo ý mình
Ví dụ:
- Nguyên văn 2 câu thơ cuối của Tú Xương là: Chứa ai chẳng chứa, chứa thằng Cuội
Tôi gớm gan cho cái chị Hằng
- Nếu nhấn mạnh tới việc nói dối khiến thằng Cuội lên cung trăng, bị người chê cười có thể viết:
Đáng cho cái tội quân lừa dối Già khấc nhân gian vẫn gọi thằng
- Hoặc giễu chú Cuội cô đơn nơi mặt trăng chỉ
có đá với bụi:
Cung trăng chỉ toàn đất cùng đá
Trang 3chú Cuội như Cuội nói dối, Cung trăng
có chị Hằng, có cây đa, có con thỏ ngọc
? Hãy làm tiếp bài thơ cho trọn vẹn
theo ý của mình
- Gợi ý: Xét luật bằng trắc của 2 câu đã
cho, thuộc bảng mẫu a Vậy 2 câu tiếp
theo phải theo luật của bảng này
Về nội dung 2 câu đầu đã vẽ ra cảnh
mùa hè, thì 2 câu tiếp phải nói tới
chuyện mùa hè, truyện nghỉ hè, chia
tay bạn, dặn dò bạn, hẹn hò nhau năm
sau
- Gọi học sinh trình bày bài thơ bảy chữ
tự làm ở nhà, các học sinh khác nhận
xét về luật bằng trắc, cách ngắt nhịp,
nội dung bài thơ của bạn
- Giáo viên nêu ưu nhược điểm và cách
sửa, động viên cho điểm những bài làm
tốt
Hít bụi suốt ngày đã sướng chăng
- Hoặc lo cho chị Hằng:
Coi trần ai cùng chường mặt nó Nay đến cung trăng bỡn chị Hằng ( Chữ mặt không đúng luật bằng, trắc)
2 Làm tiếp bài thơ dở dang cho trọn vẹn
Ví dụ:
- Phấp phới trong lòng bao tiếng gọi, Thoản hương lúa chín gió đồng quê
- Cảnh ấy lòng ai không phấn chấn
3 Trình bày bài thơ tự làm
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, SÁNG TẠO
- Ôn tập chuẩn bị kiểm tra tổng hợp cuối học kì I