Hs nắm được hai cách biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp trong văn bản biểu cảm.. Kĩ năng :- Nhận biết đặc điểm chung của VB biểu cảm và hai cách biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gi
Trang 1Tuần 6 Tiết 21
Ngày soạn:
Ngày dạy:
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
A.MỤC TIÊU
1 Kiến thức :- HS năm được : Khái niệm văn biểu cảm Vai trò, đặc điểm của văn biểu
cảm Hs nắm được hai cách biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp trong văn bản biểu
cảm
2 Kĩ năng :- Nhận biết đặc điểm chung của VB biểu cảm và hai cách biểu cảm trực tiếp
và biểu cảm gián tiếp trong các văn bản biểu cảm cụ thể Tạo lập Vb có sử dụng các yếu
tố biểu cảm
- KNS cơ bản được giáo dục: Nhận thức- giao tiếp- tư duy sáng tạo- trình bày một phút
3 Thái độ : - Có nhu cầu biểu cảm trước một hành động, sự việc
4 Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ng
B PHƯƠNG TIỆN, HỌC LIỆU
- Phần chuẩn bị theo yêu cầu SGK
- Phiếu học tập
C PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC
- Động não, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, bài học
- PP phân tích, thực hành , vấn đáp, nêu vấn đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNGII HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I NHU CẦU BIỂU CẢM VÀ VĂN BIỂU CẢM
1 Nhu cầu biểu cảm của con người
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Đọc các câu ca dao Mỗi câu ca
dao trên biểu lộ tình cảm, cảm xúc gì?
(2)Theo em khi thổ lộ tình cảm, cảm
xúc của mình trong các bài ca dao trên
tác giả dân gian nhằm mục đích gì?
Em có nhận xét gì về tình cảm và mục
- Đọc ví dụ
- Tình cảm, cảm xúc bộc lộ:
+ Câu ca dao 1: lời than, sự thương cảm cho thân phận bé nhỏ, nỗi khổ đau oan trái không đựơc lẽ công bằng nào soi tỏ của người lao động
Trang 2đích thổ lộ tình cảm, cảm xúc của
người lao động trong 2 bài ca dao
trên?
(3) Như vậy khi nào người ta có nhu
cầu biểu cảm? Trong thư từ gửi cho
bạn bè hay người thân, em có thường
biểu lộ tình cảm không?
(4) Vậy người ta thường biểu lộ bằng
những phương tiện nào?
- HS suy nghĩ- phân tích ví dụ
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
+ Câu ca dao 2:Tình yêu quê hương đất nước, con người của nhân dân ta
- Mục đích:
+ Bài 1: Khơi gợi sự đồng cảm của người đọc với nỗi khổ của người lao động trong xã hội
cũ
+ Bài 2: Khơi gợi tình yêu quê hương, đất nước con người ở người đọc
=> Khi có những tình cảm dồn nén, chất chứa, muốn biểu hiện cho người khác cảm nhận được thì ta có nhu cầu biểu cảm
- Viết thư, làm thơ, viết văn…
Văn biểu cảm chỉ là một trong vô vàn cách biểu cảm của con người Người ta có thể biểu cảm qua các hình thức: ca hát, vẽ tranh, nhảy múa, đàn sáo…
2 Đặc điểm chung của văn biểu cảm
Hoạt động của giáo viên-học
sinh
Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Đọc đoạn văn SGK
(1)Đoạn văn 1 viết cho ai?
Người viết nhằm mục đích gì?
(2) Hãy chỉ ra những từ ngữ trực
tiếp thể hiện tình cảm của người
viết trong văn bản? Theo em việc
gợi lại những kỉ niệm xưa giữa
mình và bạn là để nhằm mục đích
nào của người tạo lập văn bản?
(3) Trong VD 2 tác giả miêu tả
những gì? Miêu tả như thế tác giả
nhằm bộc lộ điều gì? (Mục đích
chính của người viết đoạn văn
này là gì?)
(4) Từ tình cảm của bản thân, tác
giả có gợi cho người đọc cảm xúc
nào không? Nội dung của 2 đoạn
1.Đọc đoạn văn SGK (T72)
* Đoạn văn 1:- Viết cho người bạn ở xa
- Mục đích: Bộc lộ nỗi nhớ bạn, nhắc lại những kỉ niệm giữa mình và bạn
- Những từ ngữ trực tiếp thể hiện tình cảm:
+ Thảo thương nhớ ơi
+ … Xiết bao mong nhớ…
- Gợi kỉ niệm-> Thể hiện nỗi nhớ của mình với bạn-> gợi sự đồng cảm của bạn
Đọc đoạn văn 2 SGK( T72)
* Đoạn văn 2:
- Miêu tả:+ Tiếng hát đêm khuya trên đài
+ Sự im lặng trong đêm
+ Âm vang tiếng hát trong tâm hồn người nghe + Tiếng hát trong tưởng tượng
+ Tiếng hát của cô gái bỗng biến thành tiếng hát của quê hương, đất nước
Trang 3văn trên có gì khác so với văn
bản tự sự và miêu tả?
(5) Hai đoạn văn trên thuộc loại
văn bản biểu cảm Vậy em hiểu
thế nào là văn biểu cảm? Hãy kể
tên một số văn bản biểu cảm mà
em đã đựơc học?
(6) Có ý kiến cho rằng: tình
cảm, cảm xúc trong văn biểu cảm
phải là tình cảm, cảm xúc thấm
nhuần tư tưởng nhân văn (Yêu
con người, thiên nhiên….) Qua 2
đoạn văn trên em có tán thành ý
kiến đó không? Vì sao?
G/V: Cho nên muốn viết văn
biểu cảm hay H/S cần phải tu
dưỡng đạo đức cho cao đẹp,
trong sáng
(7) ở 2 đoạn văn trên, em thấy
mỗi đoạn cách biểu cảm có gì
khác nhau? Như vậy trong cách
biểu cảm, thường có những cách
biểu cảm nào?
(8) Qua bài học hôm nay chúng
ta cần ghi nhớ điều gì về văn biểu
cảm?
- HS suy nghĩ- phân tích ví dụ
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
- Gv kết luận
- Gọi HS đọc ghi nhớ
- Mục đích: Bộc lộ tình cảm gắn bó với quê hương đất nước
- Gợi tình yêu quê hương đất nước trong mỗi con người.( Gợi sự đồng cảm nơi người đọc)
=> Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khơi gợi lòng đồng cảm nơi người đọc
=> Văn biểu cảm còn được gọi là văn trữ tình; Bao gồm các thể loại văn học như: Thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tuỳ bút…
- Đồng ý vì: Không phải tình cảm nào cũng có thể viết thành văn biểu cảm Những tình cảm tầm thường như đố kị, ích kỉ, nhỏ nhen,… dù có viết ra cũng chỉ làm người ta chê cười, sẽ không ai đồng cảm Những tình cảm trong văn biểu cảm phải là những tình cảm đẹp, trong sáng tinh tế Nó góp phần nâng cao phẩm giá và làm phong phú tâm hồn con người
=> Tình cảm trong văn biểu cảm thường là những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân văn( như yêu con người, thiên nhiên, tổ quốc, ghét những thói tầm thường, độc ác)
- ĐV1: Người viết gọi tên đối tượng biểu cảm, nói thẳng tình cảm của mình-> Thường gặp trong thư, nhật kí, chính luận
ĐV2: Từ việc miêu tả… Tác giả không nói trực tiếp mà gián tiếp thể hiện tình yêu quê hương Thường gặp trong tác phẩm văn học
=> Ngoài cách biểu cảm trực tiếp như tiếng kêu, lời than, văn biểu cảm còn sử dụng các biện pháp
tự sự, miêu tả để khêu gợi tình cảm
* Ghi nhớ: SGK T73
HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP/VẬN DỤNG
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Nêu yêu cầu bài tập 1
1 Bài 1:
Trang 4- HS suy nghĩ- phân tích đoạn văn
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
Đọc yêu cầu bài tập 2
-Hãy tìm xem trong 2 bài thơ, các tác
giả có sử dụng phương tiện miêu tả
hay tự sự không?
-Hai bài thơ biểu cảm trực tiếp hay
gián tiếp?
-Nội dung biểu cảm cuả mỗi bài?
a Đoạn văn a chỉ kể thuần tuý về hoa Hải đường, dưới góc độ khoa học, như một định nghĩa về hoa hải đường
b Cũng kể và tả về hoa hải đường nhưng nhằm biểu hiện và khêu gợi tình cảm yêu hoa
để mong được đồng cảm.Trong đoạn văn còn
có yêú tố tưởng tượng, liên tưởng, hồi ức…
2 Bài 2:
Bài: Nam quốc sơn hà: Khẳng định chủ
quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước mọi
kẻ thù xâm lược của nhân dân ta
Bài Phò giá về kinh: Thể hiện hào khí chiến
thắng và khát vọng thái bình thịnh trị củadân
tộc ta ở thời đại nhà Trần
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, MỞ RỘNG
(1) Làm các bài tập còn lại theo yêu cầu SGK
(2) Sưu tầm một số đoạn văn biểu cảm trong chương trình Ngữ văn 7 Tìm hiểu phương pháp biểu cảm vủa ví dụ vừa tim
(3) Trao đổi với bạn về các câu hỏi trong bài : Đặc điểm của văn biểu cảm
-
