Kiến thức: - HS nắm được các bước của quá trình tạo lập văn bản để viết văn bản có phương pháp và hiệu quả hơn.. Chú ý đến sự mạch lạc - ý thức tạo lập văn bản một cách tự giác trong
Trang 1Tuần 3 Tiết 12
Ngày soạn:
Ngày dạy
QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1 Ở NHÀ
A.MỤC TIÊU
1 Kiến thức: - HS nắm được các bước của quá trình tạo lập văn bản để viết văn bản có
phương pháp và hiệu quả hơn
- Đánh giá kết quả học tập của Hs qua bài viết ở nhà
2/ Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng tạo lập văn bản có bố cục, liên kết, mạch lạc
- KNS cơ bản được giáo dục: Nhận thức- giao tiếp- tư duy sáng tạo- trình bày một phút
3 Thái độ:vận dụng kiến thức đã học để tạo lập văn bản có hiệu quả Chú ý đến sự mạch
lạc
- ý thức tạo lập văn bản một cách tự giác
trong các bài TLV
4 Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
B PHƯƠNG TIỆN, HỌC LIỆU
Đề - đáp án
- Đề bài viết ở nhà: Hs chọn 1 trong 2 đề sau:
Đề1: Kể lại một câu chuyện đã cho em bài học ý nghĩa
Đề 2: Dựa vào bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ,em hay kể thành câu
chuyện
*Hướng dẫn:
Yêu cầu chung:
Đề 1
1.Thể loại : Tự sự
2.Nội dung: Câu chuyện có ý nghĩa
a.Mở bài: - Giới thiệu câu chuyện
b.Thân bài : Kể lại diễn biến câu chuyện theo các sự việc chính
c.Kết bài : Nêu cảm nghĩ và bài học cho bản thân
3.Hình thức:
- Bố cục đầy đủ, mạch lạc
- Diễn đạt rõ ràng, biết hình thành các đoạn văn hợp lí
- Ít lỗi chính tả Ngôn ngữ trong sáng, có cảm xúc
Về hình thức: Trình bày sạch đẹp, rõ ràng, ít mắc lỗi chính tả - 1đ Bài viết trình bày bẩn, mắc nhiều lỗi chính tả (10 lỗi trở lên) không tính điểm trình bày
Về nội dung:9 điểm
- Mức tối đa: Đảm bảo đầy đủ các yêu cầu trên.Cần tập trung làm rõ ý sau:
Trang 2MB: Giới thiệu nhân vật, thời gian địa điểm xảy ra câu chuyện
TB: Kể diễn biến câu chuyện theo trình tự
- Kết bài: Nêu ý nghĩa của chuyện nói chung và suy nghĩ của em về chuyện đó
- Nội dung có sáng tạo, hấp dẫn Lời văn có hình ảnh, dẫn dắt câu chuyện hợp lí
- Thể hiện được tình cảm, cảm xúc chân thành, trong sáng của bản thân
- Mức chưa tối đa: Đảm bảo đầy đủ các ý như trên nhưng lời kể chưa có sự sáng tạo, diễn
đạt còn lẩn quẩn Cảm xúc cá nhân chưa rõ ràng
Mức không đạt: Không kể được câu chuyện hoặc bỏ giấy trắng
Đề 2
* Hình thức: Viết đúng kiểu bài tự sự có kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm, sử dụng linh hoạt các hình thức ng ôn ngữ ( lời kể, đối thoại )
* Nội dung:
MB : Giới thiệu hoàn cảnh được gặp Bác…
TB : Kể diễn biến sự việc dựa theo nội dung bài thơ:
- Hoàn cảnh, thời gian: tả không gian trong đêm mưa,…
- Lần thứ nhất thức giấc: Tả hình ảnh Bác Hồ qua sự quan sát và cảm nhận của anh đội viên: tư thế, dáng ngồi, những cử chỉ, hành động của Bác…
- Lần thứ ba thức giấc: Tả, cảm nhận và trò chuyện với Bác Anh hốt hoảng, lo lắng cho Bác, hiểu thấu và cảm phục tấm lòng bao la của Bác, hạnh phúc sung sướng khi được thức cùng Bác…
KB :
-Cảm nghĩ về Bác, về lần gặp Bác…
- Liên hệ bản thân: Sống, chiến đấu xứng đáng với sự hi sinh của Bác
- Biểu điểm:
+ Mức tối đa: Đảm bảo đầy đủ các yêu cầu trên
- Biết vận dụng quan sát- nhận xét, tưởng tượng trong bài viết
- Ngôn ngữ trong sáng, giàu hình ảnh, cảm xúc Không mắc lỗi diễn đạt, chính tả , nhất là l/n
+ Mức chưa tối đa : Bài viết chưa rõ nội dung Mất lỗi chính tả và diễn đạt
Trình bày chưa khoa học
+ Mức không đạt: lạc đề- bỏ bài
Yêu cầu thời gian nộp bài: 1 tuần sau khi giao đề
C PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC
- Động não, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, bài học
- PP phân tích, thực hành , vấn đáp, nêu vấn đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
Trang 3Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1)Hãy trình bày những hiểu biết của em
về tính kiên kết, bố cục và mach lạc
trongvăn bản?
- Gọi HS trả lời câu hỏi
- HS tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
- GV tổng hợp , bổ sung, kết luận
- Liên kết là sự nối liền giữa các câu, các đoạn 1 cách hợp lí tự nhiên(ND + HT )
- Bố cục là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo 1 trình tự, 1 hệ thống
-Mạch lạc là sự nối tiếp của các câu, các ý theo 1 trình tự hợp lí
Chúng ta đã tìm hiểu về bố cục và tính mạch lạc của văn bản.Vậy quá trình tạo lập một văn bản đảm bảo bố cục và mạch lạc cần đạt những yêu cầu gì.Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
HOẠT ĐỘNGII HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I CÁC BƯỚC TẠO LẬP VĂN BẢN
Hoạt động của giáo viên-học
sinh
Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Cho Hs đọc thầm SGK
- Khi nào người ta có nhu cầu tạo
lập văn bản?
- Ngoài việc viết bài tập làm văn
em đã từng tạo lập một văn bản
nào khác?
( viết thư, làm báo tường, viết
đơn )
Tình huống: Em được nhà trường
khen thưởng về thành tích học tập
Tan học , em rất vui và muốn về
nhà thật nhanh để kể cho mẹ nghe
em đã cố gắng như thế nào để có
được kết quả học tập tốt nhaư hôm
nay Nếu xây dựng một văn bản
nói thì:
-Văn bản ấy có nội dung gì? Nói
cho ai nghe? Để làm gì?
- Hãy hình dung: trướcc khi cho
ra đời văn bản Mẹ tôi tác giả định
1 Định hướng cho văn bản
- Tạo lập văn bản khi có nhu cầu phát biểu ý kiến hay viết thư cho bạn, viết bài cho báo tường của lớp, hoặc phải viết bài tập làm văn ở lớp, ở nhà
do nhu cầu chủ quan và nhu cầu khách quan
- Ví dụ 1: Tình huống ( GV nêu )
+ Xây dựng một văn bản nói + Nội dung: giải thích lí do đạt kết quả tốt trong học tập
+ Đối tượng: nói cho mẹ nghe
+ Mục đích: để mẹ vui và tự hào về đứa con ngoan ngoãn, giỏi giang của mình
- Ví dụ 2: Viết một bức thư cần định hướng:
+ Viết cho ai? xác định đối tượng đọc thư
+ Viết để làm gì? xác định mục đích viết thư
+ Viết về cái gì? xác định nội dung của vấn
đề
Trang 4hướng cho tác phẩm của mình như
thế nào?
- Đối tượng: En-ri-cô ( trẻ em )
- Mục đích: Để khuyên bảo, giáo
dục
- Nội dung: Sự không hài lòng
của cha về hành vi của En-ri-cô
- Kiểu bài: Nhật kí của En-ri-cô,
Bức thư của người cha
- Liệu có thể bỏ qua một vấn đề
nào trong 4 vấn đề trên được
không?
-Vậy, quá trình tạo lập một văn
bản cần phải xác định những vấn
đề nào?
- Văn bản Mẹ tôi có mấy phần?
Nội dung từng phần?
- Phần nội dung bức thư gồm mấy
ý? Đó là những ý nào?
- Em thử thay đổi vị trí các nội
dung trong văn bản và nêu nhận
xét?
- Như vậy, bước 2 trong quá trình
tạo lập văn bản là gì?
- Trong thực tế, người ta có thể
giao tiếp bằng các ý của bố cục
được hay không? Vì sao?
? Vậy, sau khi có bố cục, ta phải
làm gì?
Khi diễn đạt thành văn cần đảm
bảo được những yêu cầu cơ bản
nào?
-Sau khi viết văn xong cần phải
làm gì trước khi đem nộp? ( hoặc
gửi đến cho các nhà xuất bản )
-Tiêu chí để kiểm tra?
+ Viết như thế nào? xác định cách viết, kiểu bài
Không thể bỏ qua vấn đề nào trong 4 vấn đề trên đây
* Kết luận: Khi có nhu cầu giao tiếp, ta phải xây
dựng văn bản nói hoặc viết Muốn giao tiếp có hiệu quả, trước hết phải định hướng văn bản về đối tượng, nội dung, mục đích và kiểu văn bản sẽ tạo lập
2 Xây dựng bố cục:
-Văn bản “Mẹ tôi” gồm hai phần:
a Lí do viết thư
b Nội dung bức thư:
- Hình ảnh người mẹ qua thái độ của người cha khi En-ri-cô mắc lỗi
- Những lời nhắn nhủ của người cha
- Yêu cầu của người cha đối với con
không thể thay đổi vị trí các đoạn trong văn bản vì nó đã được bố trí có chủ ý để làm rõ mục đích
* Kết luận: Bước 2 trong quá trình tạo lập văn
bản là tìm ý, sắp xếp ý theo một bố cục hợp lí
3 Diễn đạt ( viết thành văn )
- Trong thực tế, người ta không thể giao tiếp bằng
bố cục được vì bố cục mới chỉ là các ý chính nên thiếu tính cụ thể mà người viết muốn trình bày
Sau khi có bố cục, ta phải diễn đạt thành lời văn có sự liên kết và có tính mạch lạc
- Yêu cầu khi viết văn:
+ Đúng chính tả + Đúng ngữ pháp
+ Dùng từ chính xác + Sát với bố cục
+ Có tính liên kết + Có sự mạch lạc
+ Lời văn trong sáng
4 Kiểm tra văn bản
- Đọc đi đọc lại để kiểm tra
- Bổ sung, sửa chữa nhỏ
- Tiêu chí kiểm tra:
Trang 5- Quá trình tạo lập văn bản phải
qua mấy bước?
Gọi học sinh đọc ghi nhớ sgk
+ Nội dung: Đúng - đủ - hay
+ Hình thức: Đẹp - sạch sẽ - khoa học
II Ghi nhớ: sgk - 46 HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP/VẬN DỤNG
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
Gọi H đọc tình huống bài tập 1
- Gọi HS trả lời miệng
- Nhận xét
- GV tổng hợp
-HS đọc và thực hiện BT2
-Người báo cáo đó không xác định được
yêu cầu của văn bản là nói về kinh nghiệm
học tốt
-Người tạo lập văn bản nói đó không chỳ
ý đến việc mình nói cho ai(người nghe ở
đây chính là các bạn dự hội nghị)
-HS đọc và thực hiện BT3
- Dàn bài có cần viết những câu trọn vẹn
đúng ngữ pháp hay không? Giữa các câu
có cần liên kết chặt chẽ không?
-Làm thế nào để phân biệt các ý lớn nhỏ
trong bài?
-Kiểm tra sự đầy đủ và mạch lạc của bố
cục bằng cách nào?
Bài tập 1 ( sgk - 46 )
- Khi tạo lập các văn bản cần tuân thủ 4
bước : định hướng, bố cục, diễn dạt, kiểm tra sau khi viết xong
Bài 2:
a- Không chỉ thuật lại công việc học tập
và báo cáo thành tích Điều quan trọng là mình phải từ thực tế ấy rút ra những kinh nghiệm học tập
b- Bạn đó xác định không đúng đối tượng giao tiếp, cần trình bày với HS chứ
không phải thầy cô
Bài tập 3 ( sgk -46 )
- Dàn bài chưa phải là văn bản nên chỉ cần rõ ý (càng ngắn gọn càng tốt)
- Phân biệt các ý bằng hệ thống kí hiệu hợp lí:
Ví dụ: A I 1,2,3 II 1,2,3
- Đối chiếu với nội dung và mục đích để
kiểm tra
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, MỞ RỘNG
(1) Vận dụng kiến thức đã học để viết bài hoàn chỉnh ở nhà ( GV giao đề cho HS)
- Thời gian nộp bài: 1 tuần sau khi giao đề
(2)Chuẩn bị bài: Những câu hát than thân
-
