Kiến thức - Học sinh trình bày được khái niệm phản ứng hóa học, biết được bản chất của phản ứng hóa học - Học sinh biết được phản ứng hóa học chỉ xảy ra khi các chất tiếp xúc với nhau,
Trang 1KẾ HOẠCH BÀI DẠY TIẾT 15, 16: PHẢN ỨNG HÓA HỌC
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
1 Kiến thức
- Học sinh trình bày được khái niệm phản ứng hóa học, biết được bản chất của phản ứng hóa học
- Học sinh biết được phản ứng hóa học chỉ xảy ra khi các chất tiếp xúc với nhau, một số phản ứng cần phải đun nóng và một số khác cần thêm chất xúc tác mới xảy ra
- Học sinh nhận biết được khi nào có phản ứng hóa học xảy ra
2 Năng lực
- Hình thành năng lực chung: năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực quan sát, năng lực giao tiếp
- Hình thành năng lực chuyên biệt: năng lực ngôn ngữ hóa học
3 Phẩm chất: Hình thành phẩm chất: Chăm chỉ, trách nhiệm, yêu môi trường
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Thiết bị dạy học:
Hóa chất: Mg hoặc Zn, axit H2SO4 loãng, đường, bột sắt, bột S, cây nến
Dụng cụ: ống nghiệm, kẹp ống nghiệm, đèn cồn, công tơ hút, nam châm
- Học liệu: Bảng phụ:
vật lý
Hiện tượng hóa học
1 Lưu huỳnh cháy trong khí oxi tạo ra khí
lưu huỳnh đioxit có mùi hắc
2 Thủy tinh nóng chảy được thổi thành
bình cầu
3 Cây nến cháy trong trong không khí tạo
thành cacbon đioxxit và hơi nước
4 Cồn để trong lọ bị bay hơi
5 Đun nóng đường tạo thành nước và than
6 Nung nóng hỗn hợp lưu huỳnh và sắt
được hợp chất sắt (II) sunfua
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Tiến trình dạy học:
Tiết 15: I Định nghĩa và II Diễn biến của phản ứng hóa học
Tiết 16 III Khi nào phản ứng hóa học xảy ra và IV Làm thế nào nhận biết có phản
ứng hóa học xảy ra
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh
- GV đưa bài tập kiểm tra trên bảng phụ,
yêu cầu HS làm việc cá nhân để tìm ra
câu trả lời đúng
- GV yêu cầu các học sinh khác nhận
xét, sau đó kết luận
HS đọc câu hỏi, làm việc cá nhân và phát biểu
Trang 23 Tổ chức các hoạt động dạy học
3.1 Mở đầu
* Mục đích: HS xác định được kiến thức cần chiếm lĩnh để hiểu được thế nào
là phản ứng hóa học và biết được bản chất của phản ứng hóa học là gì?
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh – Nội dung chính
GV tổ chức học sinh tiếp cận vấn đề qua
câu hỏi thực tế
? Các hiện tượng thuộc loại hiện tượng
hóa học ở trong bài tập kiểm tra bài cũ,
có chung đặc điểm gì?
Gv ghi các ý trả lời của HS ra góc bảng
GV dẫn dắt vào bài mới
- HS thảo luận nhóm đưa ra câu trả lời
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh – Nội dung chính
GV tổ chức học sinh tiếp cận vấn đề qua
câu hỏi thực tế
? Các hiện tượng thuộc loại hiện tượng
hóa học ở trong bài tập kiểm tra bài cũ,
có chung đặc điểm gì?
Gv ghi các ý trả lời của HS ra góc bảng
GV dẫn dắt vào bài mới
- HS thảo luận nhóm đưa ra câu trả lời
3.2 Các hoạt động hình thành kiến thức mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu về định nghĩa phản ứng hóa học
* Mục đích: Định nghĩa phản ứng hóa học là gì? Các chất có mặt trong phản ứng hóa học được gọi là gì? Biết cách viết và đọc phương trình chữ
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh – Nội dung chính
Yêu cầu HS làm việc theo cặp đôi
nghiên cứu SGK và trả lời các câu hỏi
sau:
1 Phản ứng hóa học là gì?
2 Các chất có mặt trong phản ứng hóa
học được gọi là gì?
3 Phản ứng hóa học được ghi theo
phương trình chữ như thế nào? Hãy lấy
1 ví dụ
4 Khối lượng các chất trong phản ứng
biến đổi như thế nào?
- GV theo dõi và hỗ trợ HS thực hiện
nhiệm vụ
- Gv tổ chức điều hành cho HS báo cáo
và thảo luận
- GV chốt kiến thức
I Định nghĩa
- HS hoạt động theo cặp đôi và thực hiện nhiệm vụ
- Đại diện 1 cặp đôi lên trình bày bằng cách viết lên bảng
- Cặp khác nhận xét và bổ sung
- Định nghĩa: Phản ứng hóa học là quá trình biến đổi từ chất này thành chất khác
- Chất ban đầu gọi là chất tham gia phản ứng, chất mới sinh ra gọi là chất sản phẩm
- PT chữ của phản ứng hóa học:
Trang 3Tên các chất phản ứng → Tên các chất sản phẩm
- Trong quá trình phản ứng, khối lượng chất tham gia phản ứng giảm dần, khối lượng sản phẩm tăng dần
Hoạt động 2: Tìm hiểu về bản chất của phản ứng hóa học
* Mục đích: Học sinh biết được bản chất của phản ứng là do sự thay đổi về liên kết giữa các nguyên tử
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh – Nội dung chính
Yêu cầu HS làm việc nhóm 4 người,
nghiên cứu SGK và hình 2.5 trang 48 và
trả lời các câu hỏi sau đây:
Theo sơ đồ hình 2.5, hãy cho biết:
1 Trước phản ứng, những nguyên tử
nào liên kết với nhau?
2 Sau phản ứng, những nguyên tử nào
liên kết với nhau?
3 Trong quá trình phản ứng, số nguyên
tử H cũng như số nguyên tử O có giữ
nguyên không?
4 Em hãy cho biết, các phân tử trước và
sau phản ứng có khác nhau không?
5 Vậy bản chất của phản ứng hóa học là
gì ?
- GV theo dõi và hỗ trợ HS thực hiện
nhiệm vụ
- Gv tổ chức điều hành cho HS báo cáo
và thảo luận
- GV chốt kiến thức
- HS làm việc theo nhóm 4 người là thực hiện nhiệm vụ
- Đại diện 1 nhóm trình bày bằng tại chỗ
- Nhóm khác nhận xét và bổ sung
- Trong phản ứng hóa học chỉ có liên kết giữa các nguyên tử thay đổi làm cho phân tử này biến đổi thành phân tử khác
Hoạt động 3: Khi nào phản ứng hóa học xảy ra?
* Mục đích: Học sinh biết được phản ứng hóa học xảy ra khi các chất tiếp xúc trực tiếp với nhau, một số phản ứng cần phải đun nóng đến nhiệt độ nào đó hoặc cần phải có chất xúc tác
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh – Nội dung chính
- GV làm thí nghiệm hình 2.6 Sgk
TN: Cho 1ml dung dịch HCl vào ống
nghiệm có chứa sẵn một vài mãnh kẽm
? Ở TN trên muốn PƯHH xãy ra cần
phải có điều kiện gì
- GV đặt vấn đề: Nếu để cồn, than trong
không khí thì các chất có tự bốc cháy
không
TN: châm lửa đèn cồn
Trang 4? Vậy ta cần phải làm thế nào để PƯ
xảy ra
- Đặt vấn đề: Nhân dân ta thường hay
nấu rượu, thì quá trình chuyển hoá từ
tinh bột sang rượu cần có điều kiện gì?
? Chất xúc tác có tác dụng gì
? Vậy khi nào thì PƯHH xãy ra?
GV chốt kiến thức
- HS quan sát thí nghiệm, trả lời các câu hỏi của GV đưa ra
- Phản ứng hoá học xảy ra khi các chất tiếp xúc với nhau, cung cấp nhiệt độ và chất xúc tác
Hoạt động 4: Làm thế nào để biết có phản ứng hóa học xảy ra?
* Mục đích: Học sinh biết được các dấu hiệu xảy ra phản ứng hóa học là có sự thay đổi về màu sắc, trạng thái, tính tan của chất hoặc có sự tỏa nhiệt và phát sáng
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh – Nội dung chính
GV hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm:
+ Cho đinh Fe (hoặc Zn) vào dung dịch
CuSO4
+ Cho dd BaCl2 t/d với dd H2SO4
? Biết được PƯHH này xãy ra nhờ vào
dấu hiệu nào
Gv chốt kiến thức
TH GD BVMT: Trong công nghiệp,
khi sử dụng các phản ứng hóa học để
sản xuất các chất cần thiết cho cuộc
sống đôi khi tạo ra các sản phẩm không
mong muốn gây hại cho môi trường như
CO2, SO2,…
- HS thảo luận nhóm đưa ra câu trả lời
- Dấu hiệu nhận biết: Có chất mới tạo ra + Màu sắc
+Trạng thái
+ Tính tan
+ Sự toả nhiệt, phát sáng
3.3 Hoạt động luyện tập
* Mục đích: Học sinh được luyện tập để nắm chắc, hiểu sâu về kiến thức mới học; phát triển các kĩ năng
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh – Nội dung chính
GV yêu cầu HS làm bài tập sau:
Ghi lại phương trình chữ của các phản
ứng xảy ra trong các hiện tượng mô tả
dưới đây:
1 Cây nến (parafin) cháy trong không
khí tạo thành khí cacbonic, hơi nước
2 Cho muối kalicacbonat K2CO3 vào
axit clohidric (HCl) tạo ra kaliclorua
(KCl), nước và khí cacbonic
Hãy cho biết dấu hiệu nào cho em biết
phản ứng hóa học đã xảy ra?
- Gv tổ chức điều hành cho HS báo cáo
Trang 5- GV nhận xét, cho điểm
- 2 Hs lên bảng chữa bài tập
- Các bạn khác nhận xét, bổ sung
1 parafin → cacbonic + hơi nước Dấu hiệu: có sự phát sáng và tỏa nhiệt
2 kalicacbonat + axit clohidric →kaliclorua + khí cacbonic
Dấu hiệu nhận biết: có khí bay ra
3.4 Hoạt động vận dụng
* Mục đích: Học sinh được vận dụng các kiến thức về phản ứng hóa học để làm bài tập được giao
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh
- GV Giao cho học sinh thực hiện tại nhà
và báo cáo kết quả vào tiết sau
Học bài cũ, làm bài tập 1,2,3,4, 5, 6 SGK
- GV kiểm tra thực hiện vào phần kiểm tra
bài cũ của tiết 13)
Giáo viên nhận xét, cho điểm
Chấm vở 2HS
- HS hoạt động độc lập hoàn thành bài tập tại nhà
- HS báo cáo, thảo luận (thực hiện
vào phần kiểm tra bài cũ của tiết 13)
- Đại diện HS lên trình bày bằng cách viết lên bảng
- Các bạn khác khác nhận xét, bổ sung