HÌNH THÀNH KIẾN THỨC I-Đặc điểm của câu ghép: Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt THẢO LUẬN CẶP ĐÔI - Giáo viên giao nhiệm vụ cho HS -Sử dụng phiếu học tập -HS đọc ví d
Trang 1Tuần : 11-Tiết :43
Ngày soạn:
Ngày dạy:
CÂU GHÉP
A.MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:- - Hướng dẫn học sinh nhớ lại được thế nào là câu ghép Tiếp tục tìm hiểu
để thấy được đặc điểm của câu ghép, biết nhận diện và đặt câu ghép, thấy được tác dụng của câu ghép trong văn chương cũng như trong đời sống hàng ngày
2 Kĩ năng: Phân biệt câu đơn và câu ghép Nối được các vế trong câu ghép
- KNS cơ bản được giáo dục: Biết ra quyết định: nhận ra và sử dụng câu ghép KN giao tiếp:
trình bày suy nghĩ, ý tưởng , trao đổi về đặc đierm , cách sử dụng câu ghép
3 Thái độ- Giáo dục các em ý thức sử dụng câu ghép hiệu quả
4 Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ
- Ôn lại kiến thức về câu ghép ở tiểu học
- Chuẩn bị theo yêu cầu SGK
- Phiếu học tập:
Câu có một
cụm C - V
Câu có hai hay
nhiều cụm
C- V
C PHƯƠNG PHÁP/ KỸ THUẬT DẠY HỌC
- Phân tích tình huống - Thực hành có hướng dẫn - Động não
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
Trò chơi:
Nếu thì
- 2 HS một lượt chơi
- HS 1: Nêu vế 1: Nếu c-v
+ HS 2: Tiếp vế 2: Thì c-v
- Cặp thứ 1:
+ Nếu ngày mai trời mưa +thì em sẽ dậy sớm hơn 10 phút để kịp đến trường đúng giờ
Nếu ngày mai trời mưa thì em sẽ dậy sớm hơn 10 phút để kịp đến trường đúng giờ
Trang 2- Hai về ghép lại thành câu hoàn chỉnh
về ý ngữ pháp và trọn vẹn về ý nghĩa
- Xung phong trả lời câu hỏi
- Tham gia nhận xét, bổ sung
-GV : Chúng ta vừa sử dụng kiểu câu
gi?
- Cặp thứ 2:
+ Nếu bạn cố gắng học tập + thì bạn sẽ đạt thành tích cao
Nếu bạn cố gắng học tập thì bạn sẽ đạt thành tích cao
HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I-Đặc điểm của câu ghép:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
- Giáo viên giao nhiệm vụ cho HS
-Sử dụng phiếu học tập
-HS đọc ví dụ SGK?
(1) Tìm các cụm C - V trong những
câu in đậm
(2) Phân tích cấu tạo của những câu
có hai hoặc nhiều cụm C - V
(3) Trình bày kết quả phân tích ở
hai bước trên vào bảng theo mẫu?
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
- Tổ chức cho HS thảo luận
- Quan sát, khích lệ HS
- Tổ chức trao đổi, rút kinh nghiệm
- GV tổng hợp ý kiến
1-Ví dụ: SGK 2-Nhận xét:
• Cụm C-V làm nòng cốt: Tôi/quên thế nào được…
+ Cụm C-V nhỏ bị bao chứa: Những cảm giác trong sáng ấy/nảy nở trong lòng tôi (như) mấy cành hoa tươi/mỉm cười giữa bầu tời…
=> Đây là câu có cụm C - V nhỏ nằm trong cụm C -
V lớn Trong đó, cụm C - V thứ nhất là cụm C - V lớn, hai cụm C - V sau là cụm C - V nhỏ
• Buổi mai hôm ấy,một buổi mai // đầy sương thu, mẹ tôi // âu yếm dẫn tay tôi đi trên con đường làng dài và hẹp
• Cảnh vật chung quanh tôi// đều thay đổi, (vì chính) lòng tôi// đang có sự thay đổi lớn: (hôm nay)
tôi/ đi học
Dự kiến sản phẩm của học sinh
Câu có một cụm
C - V
Tôi / quên thế nào được những cảm giác trong sáng
ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm
cười giữa bầu trời quang đãng
câu đơn
Câu có hai
hay nhiều cụm C-
V
Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp
Cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn
Trang 3Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, (vì chính) lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: (hôm nay) tôi đi học
Các cụm C-V không bao chứa nhau
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Đặc điểm cấu tạo của câu ghép?
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
- Gọi HS đọc ghi nhớ
- Câu ghép là câu có hai hay nhiều cụm chủ vị, các cụm chủ vị đó độc lập không bao chứa nhau
và mỗi cụm chủ vị tạo nên 1 vế của câu
3 Kết luận:
Ghi nhớ: SGK II-Cách nối các vế câu ghép:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- HS đọc câu in đậm ở cuối mục I ?
(1) Tìm thêm các câu ghép trong
đoạn trích ở mục 1
(2) Trong mỗi câu ghép, các vế
câu được nối với nhau bằng cách
nào?
(3) Dựa vào những kiến thức đã
học ở các lớp dưới, hãy nêu thêm
ví dụ về cách nối các vế câu trong
câu ghép
- GV đưa thêm VD
- HS suy nghĩ- phân tích ví dụ
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
- Gọi Hs đọc ghi nhớ?
1 Ví dụ:
2 Nhận xét:
* Các câu ghép trong đoạn trích ở mục I là:
+ Hàng năm, cứ vào cuối thu….buổi tựu trường
+ Những ý tưởng ấy….không nhớ hết
* Cách nối các vế câu ghép trên là:
+ Câu “Hàng năm….buổi tựu trường.” các vế được nối bằng dấu phẩy và quan hệ từ “và”
+ Câu “Những ý tưởng ấy….không nhớ hết.”, các
vế được nối bằng dấu phẩy, quan hệ từ “vì”, “và”
+ Câu “Cảnh vật xung quanh tôi … tôi đi học.” các
vế nối bằng dấu phẩy, quan hệ từ “vì”, dấu hai chấm
* Một số ví dụ khác : + Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp (Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)→ nối bằng dấu phẩy
+ Nhưng trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậng nước, tôi muốn ôm choàng lấy lão mà òa lên khóc (Lão Hạc )→ nối bằng từ “nhưng”, “và” và dấu phẩy
3 Kết luận:
* Ghi nhớ: SGK
Trang 4Giữa các vế trong câu ghép tồn tại những quan hệ nghĩa rất phong phú Các từ nối trong câu ghép là dấu hiệu quan trọng để nhận biết những mối quan hệ này Trong trường hợp không dùng từ kết nối thì mối quan hệ giữa các vế khó nhận biết hơn và nhiều khi phải dựa
vào văn cảnh mới xác định được
HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Gọi Hs đọc bài tập 1?
- Gọi HS lên bảng xác định các cách nối vế
câu ghép?
- 2 vế câu trên được nối với nhau ntn?
- Nhắc lại cách nối các vế câu?
- Nêu yêu cầu bài tập?
- Gọi 3 HS lên bảng đặt câu?
- Gọi Hs nhận xét?
- Cho HS xác định yêu cầu bài tập?
- Gọi HS lên bảng thay đổi từng câu:
Bài 1:
a-Các vế câu ghép đều nối bằng dấu phẩy b- Các vế câu ghép đều nối bằng dấu phẩy c-Nối bằng dấu (: )
d-Nối bằng quan hệ từ: Bởi vì
Bài 2:
+ Vì trời mưa nên tôi đi học muộn
+ Nếu tôi được đi học thì tôi sẽ cố gắng + Tuy ông đã già nhưng ông vẫn khoẻ Bài tập 3:
(Vì) trời mưa (nên) tôi không đi học được
C V C V
Trời mưa nên tôi không đi học được Tôi không đi học được vì trời mưa
( Bỏ bớt 1 quan hệ từ) ( Đảo trật tự các vế câu)
- Yêu cầu chon 1 trong hai đề tài SGK
- Viết đoạn văn khoảng 3-5 câu,
- Gọi 2 HS trình bày lên bảng?
- nhận xét- rút kinh nghiệm
Bài tập 5:
- HS làm việc cá nhân
- Chữa đoạn văn lên bảng
- Nhận xét
HOẠT ĐỘNG IV VẬN DỤNG
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1)Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây, hãy đặt một
câu ghép chủ đề: Học sinh, gia đình, môi trường
a) vì nên (hoặc hởi vì cho nên ; sở dĩ là
vì )
b) nếu thì (hoặc hễ thì ;giá thì )
c) tuy nhưng (hoặc mặc dù nhưng )
d) không những mà (hoặc không chỉ mà ;
chẳng những mà )
+ Vì Lan chăm học nên bố mẹ lúc nào cũng yên tâm về bạn ấy
+ Nếu mẹ đi vắng thì bố con tôi sẽ phải ăn mì
+ Tuy sức nó sức khỏe yếu nhưng
nó luôn cố gắng trong học tập
+ Không những Lan hát hay mà bạn
ấy còn vẽ rất đẹp nữa
+ Đội “ môi trường xanh” đi đâu là rác thải không còn một thứ
Trang 5e) đâu đấy (hoặc nào nấy ; sao
vậy )
g) càng càng
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ sung
+ Lan càng lớn em ấy càng xinh
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, SÁNG TẠO
(1) Làm bài tập 4 / SGK / tr113-114
(2)Phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu ghép trong ví dụ sau và cho biết quan hệ giữa các
vế trong câu ghép?: Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch và chính người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta.
(3)Chuẩn bị bài: Câu ghép (tiếp)
