MÙA XUÂN CỦA TÔI Vũ Bằng A.MỤC TIÊU 1.Kiến thức:- Một số hiểu biết bước đầu về tác giả Vũ Bằng - Cảm xúc về những nét riêng của cảnh sắc thiên nhiên, không khí mùa xuân Hà Nội, về mi
Trang 1Tuần 16 Tiết 63
Ngày soạn:
Ngày dạy:
MÙA XUÂN CỦA TÔI
(Vũ Bằng)
A.MỤC TIÊU
1.Kiến thức:- Một số hiểu biết bước đầu về tác giả Vũ Bằng
- Cảm xúc về những nét riêng của cảnh sắc thiên nhiên, không khí mùa xuân Hà Nội, về
miền Bắc qua nỗi lòng “sầu xứ”, tâm sự day dứt của tác giả
- Sự kết hợp tài hoa giữa miêu tả và biểu cảm; lời văn thấm đẫm cảm xúc trữ tình, dào dạt
chất thơ
2 Kĩ năng:- Đọc - hiểu văn bản tùy bút
- Phân tích áng văn xuôi trữ tình giàu chất thơ, nhận biết và làm rõ vai trò của các yếu tố
miêu tả trong văn biểu cảm
3 Thái độ:- Giáo dục HS lòng yêu đất nước
4 Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
B PHƯƠNG TIỆN, HỌC LIỆU
1 Giáo viên:- Soạn giáo án
2 Học sinh: Chuẩn bị bài mới
C PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC
-Kĩ thuật động não, thảo luận: - Kĩ thuật trình bày một phút:
- Kĩ thụât viết tích cực: Hs viết các đoạn văn
- PP trực quan, vấn đáp, thuyết trình, giảng bình, đọc diễn cảm, nêu vấn đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
1 Các nhóm cử đại diện hát hoặc
ngâm một vài câu hát miêu tả về vẻ
đẹp của mùa xuân?
2 Hãy nhớ lại những nét riêng của
quê hương mình về thời tiết, sinh
hoạt, cảnh vật khi xuân về, tết đến và
cho biết những ấn tượng sâu sắc nhất
của em?
- HS chia sẻ ý kiến với bạn
-Gọi HS nhận xét ý kiến của bạn?
-GV tổng hợp - kết luận
1 Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc
(Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải)
2 Đặc điểm:
Thời tiết: ấm áp, có mưa phùn
Sinh hoạt: đông vui, rộn rã
Cảnh vật: xanh tươi, đầy sức sống
Ấn tượng của em: Nấu nồi bánh chưng cùng gia đình để đón năm mới
Trang 2Mùa xuân tươi đẹp nhẹ nhàng, tự nhiên vào thơ, vào nhạc, vào họa để rồi như vô tình đánh rơi vào trái tim bạn đọc một nỗi niềm xao xuyến, rạo rực đến nao lòng
HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC I.TÌM HIỂU CHUNG
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Cho Hs đọc thầm SGK
(1)Nêu hiểu biết của em về tác giả
Vũ Bằng?
(2) Gọi HS giới thiệu : Mùa xuân của
tôi” ?
- Gọi HS trả lời câu hỏi
- HS tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
- GV tổng hợp , bổ sung, kết luận
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả:
- Vũ Bằng (1913-1984) là nhà văn, nhà báo có
sở trường về truyện ngắn, tuỳ bút, bút ký
2 Tác phẩm:
- Trích trong tập “Thương nhớ mười hai”
(1960-1971)
- Văn bản “Mùa xuân của tôi”là đoạn trích trong bài “Tháng giêng mơ về trăng non, rét ngọt”
Đây là tác phẩm được đánh giá là xuất sắc nhất của Vũ Bằng Trong những năm chiến tranh, đất nước bị chia cắt, sống ở Sài Gòn, nhà văn đã gửi vào trang sách nỗi niềm thương nhớ da diết, quặn xót về đất Bắc, về Hà Nội, về gia đình với lòng mong mỏi đất nước hoà bình, thống nhất như tâm sự sau:
"Ai đi về Bắc ta theo với Thăm lại non sông, đất Lạc Hồng
Từ thuở mang gươm đi mở cõi Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long"
(Huỳnh Văn Nghệ)
II ĐOC- HIỂU VĂN BẢN
Trang 3Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Bài văn này là một bài tuỳ bút
- Em hãy nhắc lại đặc điểm chung của
thể tuỳ bút ?
- Là thể văn biểu cảm nên khi đọc bài
này chú ý giọng chậm rãi, sâu lắng,
mềm mại, hơi buồn se sắt, chú ý giọng
phù hợp với những câu cảm trong bài
* Giải nghĩa từ theo SGK
- Bài này chỉ là một đoạn trích nên
không có bố cục hoàn chỉnh Song
theo em bài này có thể chia làm mấy
đoạn ?
1 Đọc- Chú thích:
2 Bố cục: 3 đoạn
- Đoạn 1: Từ đầu đến “…mè luyến mùa xuân” ?
(Tình cảm của con người với mùa xuân – quy luật tất yếu.)
- Đoạn 2: Tiếp … “mở hội liên hoan”
(Cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đất trời
và lòng người.)
- Đoạn 3: Còn lại
(Cảnh sắc riêng của đất trời mùa xuân.)
3 Phân tích:
a.Cảnh sắc và không khí mùa xuân Hà Nội - đất Bắc
Hoạt động của GV-HS Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
Đọc đoạn trích từ "Mùa xuân của
tôi đến "mở hội liên hoan, trao
đổi những nội dung sau:
(1) Cảnh sắc và không khí mùa
xuân Hà Nội - đất Bắc, hiện lên
trong nỗi nhớ của "người con xa
xứ có những nét rất riêng, đó là
gì?
(2) Tìm những câu văn diễn tả
sức sống diệu kì của mùa xuân
trong thiên nhiên và lòng người
Em có đồng cảm cùng tác giả khi
cảm nhận về mùa xuân không?
Vì sao?
(3) Nhớ về mùa xuân, Vũ Bằng
không chỉ dừng lại ở cảnh vật mà
còn hướng ngòi bút của mình đến
không khí gia đình đón
tết:"nhang trầm, đèn nến,
* + Màu sắc đặc trưng: màu sông xanh, núi tím say mộng ước, cỏ xanh mướt, bầu trời hiện lên những làn sáng hồng hồng, đào hơi phai
+ Đặc trưng thời tiết: Mưa riêu riêu, gió lành lạnh
+ Âm thanh: tiếng nhạn kêu, tiếng trống chèo, + Hình ảnh con người:
+ Nghi lễ đón xuân: thắp nến trên bàn thờ Phật Thánh, bàn thờ tổ tiên
+ Gia đình: sum họp, đoàn viên,
+ Lòng người trong ngày xuân: thấy ấm áp,
→ Những nét đẹp trong cuộc sống nghĩa tình của con người, đó là nét đẹp văn hóa của người Hà Nội
* Sức sống diệu kì của mùa xuân:
- Sức sống của thiên nhiên:
-Sức sống của con người:
• Tình cảm của tác giả: cảm thấy trẻ trung, đầy sức sống, lòng mình say sưa một cái gì đó
Trang 4không khí gia đình đoàn tụ êm
đềm làm cho lòng anh ấm lạ ấm
lùng" Theo em, những câu văn
ấy chứa đựng tâm sự gì của tác
giả?
- HS chia sẻ ý kiến với bạn
-Gọi HS nhận xét ý kiến của bạn?
-GV tổng hợp - kết luận
=> Mùa xuân trong mắt Vũ Bằng là mùa xuân trẻ trung, mùa xuân của thương yêu đằm thắm
=> mùa xuân là mùa của sự tươi mới, trẻ trung, đầy sức sống
* Những câu văn ấy chứa đựng nỗi nhớ của một người con người xứ Bắc xa quê luôn nhớ về quê hương, nhớ về gia đình, nhớ không khí đầm ấm được sum họp vui vầy bên những người thân thương nhất
Quả là mùa xuân bao giờ cũng thật tuyệt vời và cảm xúc của con người trong mùa xuân
là bất tận.Với Vũ Bằng, thông qua nhiều cách khác nhau, suy tưởng và hồi nhớ trong tình cảnh và tâm trạng buồn, xa, bồi hồi đã bao năm tháng trôi qua, xa cách cả về không gian
và thời gian nhưng nhớ đến mùa xuân tháng Giêng là cái miên man rạo rực, xôn xao và
ấm áp lại hiện về, sống lại trong lòng Và nhà văn cho chúng ta được sống cùng trong dòng cảm xúc miên man đó để mà cảm nhận thật rõ nét sức sống của thiên nhiên và con người trong mùa xuân
b.Cảnh sắc, hương vị mùa xuân Hà Nội sau ngày rằm tháng Giêng:
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Em đã học bài thơ "Nguyên tiêu" của
Bác Hãy đọc lại bài thơ ấy ?
- Còn ở đây, Vũ Bằng viết về mùa xuân
sau ngày rằm tháng Giêng như thế nào
? -Đọc đoạn 3
- Có gì khác nhau giữa cảnh sắc và
hương vị mùa xuân Hà Nội trước và sau
ngày rằm tháng Giêng ?
- Cảnh sắc đó được nhớ lại theo trình tự
nào ? Đặc điểm của cách kể, tả này ?
- Em có nhận xét gì về cách quan sát và
cảm nhận của tác giả ?Lí do tác gỉa yêu
mùa xuân nhất vào thời điểm đó
- Em hiểu được tác giả là người như thế
nào ?
- HS chia sẻ ý kiến với bạn
-Gọi HS nhận xét ý kiến của bạn?
-GV tổng hợp - kết luận
Sau rằm tháng Giêng
+ hơi phai nhuỵ vẫn còn phong
+ nức mùi hương ngan ngát
+ hết nồm
+ Xuân
+ Trong, có những nàn ánh sáng hồng
+ Giản dị có thịt thăn … bát canh trứng
+ Màn điều đã cất, lễ hoá vàng đã tốt
+ Êm đềm thường nhật
-> Biện pháp so sánh với sự quan sát và cảm nhận tinh tế -> sự thay đổi, chuyển biến của màu sắc và không khí, bầu trời, mặt đất, cỏ cây trong một khoảng thời gian ngắn -> Tác giả am hiểu kỹ càng và rất yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống và biết tận hưởng những
vẻ đẹp của cuộc sống
Trang 5- Qua việc tái hiện những cảnh sắc và không khí mùa xuân, sự hồi sinh của đất trời, cây
cỏ trồi lộc, đơm hoa, kết trái, cùng với một cuộc sống bình dị, sum họp gia đình đã khiến cho tác giả càng yêu mùa xuân nhất là vào thời điểm đó Cảnh mùa xuân trên đất Bắc là
sự giao hòa trọn vẹn của trời đất, con người
3 Tổng kết
Hoạt động của giáo viên-học
sinh
Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Cho biết nét đặc sắc trong
ngòi bút của nhà văn Vũ Bằng ?
(2)Qua tìm hiểu đoạn trích em
hãy nêu những cảm nhận nổi
bật nhất về cảnh mùa xuân và
tình cảm của tác giả ?
- HS chia sẻ ý kiến với bạn
-Gọi HS nhận xét ý kiến của
bạn?
-GV tổng hợp - kết luận
- Gọi HS đọc ghi nhớ
-Nghệ thuật: Sử dụng từ ngữ: chắt lọc tinh tế, kỹ
càng, giàu hình ảnh, giàu tình cảm Giọng điệu: trìu mến, thiết tha Hình ảnh: chọn lọc, chân thật, giàu ý nghĩa.Biện pháp tu từ: điệp ngữ, so sánh, nhân hóa
- Cảnh sắc và không khí của Mùa xuân Hà Nội- đất Bắc hiện lên qua sự quan sát tinh tế và một nỗi nhớ tha thiết ,nồng nàn Bên cạnh đó ,viết về ko khí
sinh hoạt gia đình trước và sau rằm tháng Giêng
,nhà văn còn muốn chia sẻ một điều thầm kín mong muốn mọi gia đình sẽ luôn hạnh phúc và đầm ấm bên nhau
* Ghi nhớ; SGK HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP Hoạt động của GV-HS Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1)Em thích nhất câu văn hoặc
đoạn văn nào trong văn bản
Mùa xuân của tôi? Hãy giải
với bạn bè theo em thích
- HS chia sẻ ý kiến với bạn
-Gọi HS nhận xét ý kiến của
bạn?
-GV tổng hợp - kết luận
-Cách dùng các cụm từ "mùa xuân của tôi- mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội", " cái mùa xuân thần thánh của tôi" trong Mùa xuân của tôi (Vũ Bằng) thể hiện cảm xúc vui mừng, tình yêu và nỗi nhớ da diết của tác giả về quê hương
- Đoạn: “cùng với mùa xuân trở lại… yêu thương nữa” Vì đoạn văn cho thấy sự quan sát tinh tế của nhà văn, sự trẻ trung, tràn đầy sức sống của con người
và sự sinh sôi nảy nở của thiên nhiên tươi mới
HOẠT ĐỘNG IV VẬN DỤNG
Hoạt động của giáo viên-học
sinh
Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Bài văn đã gợi cho em những
tình cảm đẹp nào? Em sẽ làm gì để
Văn bản đã gợi cho em tình yêu thiên nhiên, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Em sẽ chăm chỉ học tập, rèn luyện để để trở thành người có ích cho gia đình và quê hương
Trang 6có thể sống thật ý nghĩa với những
tình cảm ấy?
- HS chia sẻ ý kiến với bạn
- Gọi HS nhận xét ý kiến của bạn?
- GV tổng hợp - kết luận
-Em hãy tìm hiểu qua sách, báo, in-tơ-nét, các phương tiện thông tin đại chúng hoặc hỏi người thân về những nét đặc trưng của các mùa nơi quê hương mình đang sống Ghi chép vào sổ tay cá
nhân hoặc viết thành một bài và chia sẻ
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, MỞ RỘNG
1 Sưu tầm một đoạn thơ/ đoạn văn viết về mùa xuân Ghi lại những suy nghĩ và cảm nhận của em khi đọc đoạn thơ/ đoạn văn đó
Trả lời
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
(Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải)
Cảm nhận ngắn:
Mùa xuân luôn là đề tài bất tận của thi ca nhạc họa xưa và nay Trong kho tàng văn học dân tộc Việt Nam ta đã biết đến “Mùa xuân chín” của Hàn Mạc Tử, “Mùa xuân xanh” của Nguyễn Bính, một “chiều xuân” của Anh Thơ Và giờ đây ta lại biết thêm “Mùa xuân nho nhỏ” của người con xứ Huế mộng mơ – Thanh Hải Khổ thơ trên là một bức tranh mùa xuân “thi trung hữu họa”, “thi trung hữu nhạc”, “thi trung hữu tình” hòa quyện với tâm trạng say sưa, ngây ngất của nhà thơ Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời, thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân to lớn của dân tộc Từ đó
mở ra những nghĩ suy về ý nghĩa và giá trị cuộc sống của mỗi cá nhân là sống có ích, sống cống hiến cho cuộc đời chung
(1) Viết bài giới thiệu mùa xuân trên quê hương em?
(2) Tiết sau: Sài Gòn tôi yêu
-
