Kiến thức: - Giúp học sinh hiểu được thế nào là nói quá, tác dụng của nói quá trong văn chương cũng như trong đời sống hàng ngày.. - Gọi 1 HS kể chi tiết nói về cái chết của cô bé bán d
Trang 1Tuần : 10 - Tiết : 37
Ngày soạn:
Ngày dạy:
NÓI QUÁ
A.MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: - Giúp học sinh hiểu được thế nào là nói quá, tác dụng của nói quá trong văn chương
cũng như trong đời sống hàng ngày
2 Kĩ năng: - Rèn kỹ năng vận dụng từ nói quá vào cuộc sống khi nói và viết
3 Thái độ, tình cảm: - Giáo dục các em ý thức học tập tốt
Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ
- Phiếu bài tập
C PHƯƠNG PHÁP/ KỸ THUẬT DẠY HỌC
- Động não, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, bài học
- PP phân tích, thực hành , vấn đáp, nêu vấn đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
Có một câu chuyện thần thoại của người Việt kể rằng: Ngày xưa, xưa lắm, trời đất còn là một vùng hỗn độn tối tăm, bỗng xuất hiện một vị thần khổng lồ chân dài không sao kể xiết Mỗi bước thần đi là băng từ vùng này sang vùng khác, bước từ núi nọ sang núi kia
Trong đoạn truyện cô vừa kể có chi tiết, hình ảnh nào gây cho em ấn tượng mạnh? Vì sao?
- Gọi 1 HS kể chi tiết nói về cái chết của cô bé bán diêm trong “ Cô bé bán diêm” của An - đec- xen và cho biết ý nghĩa của cái chết đó?
=> Xét về cách sử dụng ngôn ngữ, trong 2 VD cô và bạn vừa kể có gì giống nhau?
HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I-Nói quá và tác dụng của nói quá:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Gọi Hs đọc ví dụ SGK?
- Nêu nội dung của câu tục ngữ?
- Để nói thời gian rất ngắn đó, câu tục ngữ
đã nói ntn?
- Em hiểu “ Chưa năm đã sáng“, “ Chưa
cười đã tối “ nghĩa là thế nào?
- Thực chất ý câu tục ngữ nói điêù gì? ?
ND câu ca dao phản ánh?
? Để nói nỗi vất vả nhọc nhằn ấy của
người nông dân ca dao đã nói ntn?
- Thử thay các Vd trên bằng các câu đồng
nghĩa:Đêm tháng 5 rất ngắn- Ngày tháng
10 rất ngắn- Mồ hôi rơi rất nhiều
1-Ví dụ: SGK 2-Nhận xét:
-Câu tục ngữ thông báo thời gian của đêm tháng
5 và ngày tháng 10 là rất ngắn
+ Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng + Ngày tháng 10 chưa cười đã tối
=>Rất ngắn và rất nhanh
-Câu ca dao: Nỗi vất vả, nhọc nhằn của người nông dân
-Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
=>Nói như vậy là không đúng thực tế, nhưng nó lại phản ánh 1 sự thật là mồ hôi chảy rất nhiều
=>Cách nói phóng đại, có hình ảnh, mang tính biểu cảm cao Cách nói như vậy người ta gọi là nói quá
Trang 2- So sánh hai cách dùng để thấy tác dụng
của nó?
- Thế nào là nói quá? Tác dụng?
3 Kết luận * Ghi nhớ: SGK
+ Có thể sử dụng phép nói quá bằng 4 cách Đó là Cường điệu bằng hình ảnh biểu tượng đặc sắc Cường điệu bằng các quán ngữ miêu tả tác động trực tiếp tới con người Cường điệu vô lí về tầm vóc của sự việc bằng những so sánh về lượng Cường điệu đến phi lí bằng những tục ngữ, thành ngữ
+ Phạm vi sử dụng của nói quá: Trong giao tiếp hàng ngày, trong văn chương nghệ thuật(loại trữ tình, châm biếm, anh hùng ca)
+ Trong phép tu từ nói quá, sự cường điệu qui mô chỉ là phương tiện, công cụ biểu đạt Vì vậy khi tạo lập cũng như phân tích phép nói quá cần chú ý tới nghĩa hàm ẩn của lời nói
HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- GV nêu yêu cầu bài tập
- Cho HS trình bày miệng?
- HS nhận xét bài của nhóm bạn?
- Muốn xác định được nói quá ta dựa vào
căn cứ nào?
- Gọi Hs nêu yêu cầu -3 HS lên bảng ?
- HS nhận xét bài của bạn? GV bổ sung
- Cho biết tác dụng của nói quá?
- GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân?
- Cho Hs trình bày lên bảng
- HS nhận xét?- GV nhận xét
- GV cho Hs chơi trò chơi: 3 tổ, mỗi tổ một
đội 2 em Thi 2 vòng
GV đọc:
+ Nhanh
+ Chậm
+ Đẹp
+ Xấu
+ Lười
+ Đen + Trắng + Khoẻ + ăn + Chạy
- Hướng dẫn HS viết đoạn văn: Chọn đề
tài- Dung lượng đoạn- Phép nói quá?
- Gọi HS khá giỏi trình bày?
Bài 1:
a.Sỏi đá cũng thành cơm => Giá trị to lớn của sức lao động
b.Lên đến tận trời => Rất khoẻ đi đến đâu cũng được => Niềm lạc quan
c.Thét ra lửa => Người có quyền sinh, quyền sát Bài 2:
a.Chó ăn đá, gà ăn sỏi b.Bầm gan tím ruột
c Ruột để ngoài da Bài 3:
+ Người con gái ấy đẹp nghiêng nước nghiêng thành
+ Những chiến sĩ mình đồng, da sắt đã chiến thắng
+ Mình nghĩ nát óc mà chưa giải được bài toán này Bài 4:
+ Vòng 1: Mỗi đội cử 1 bạn- nghe GV đọc, ghi các câu thàh ngữ có sử dụng nói quá tìm được - 10 câu = 10 điểm
+ Vòng2: Đấu loại trực tiếp: tất cả đứng thàh vòng tròn- khi đến lượt phải đọc được câu thành ngữ sử dụng nói quá- ai bỏ lượt sẽ bị loại Người về sau cùng 10 đ, thứ 2- 8 đ, thứ 3:6 đ
Bài 5: Hs thực hiện theo yêu cầu của GV
HOẠT ĐỘNG IV VẬN DỤNG
- GV sử dụng phiếu bài tập:
Trang 3Hãy nối thông tin cột A với thông tin cột B cho hợp lí:
A B
Chưa ăn đã hết; không cánh mà
bay; một ngày dài hơn thế kỉ
Cường điệu đến phi lí bằng những tục ngữ, thành ngữ
Tiếc đứt ruột; chết nửa người; đói rã
họng; trông lác mắt
Cường điệu vô lí về tầm vóccủa sự việc bằng những so sánh về lượng
Ba đầu sáu tay; long trời lở đất; gấp
trăm gấp nghìn
Cường điệu bằng các quán ngữ miêu tả tác động trực tiếp tới con người
Ruột để ngoài da; chân cứng đá
mềm; ngàn cân treo sợi tóc
Cường điệu bằng hình ảnh biểu tượng đặc sắc
Có bạn cho rằng: nói quá chính là nói khoác Em có đồng ý không? vì sao?
- Gọi HS trình bày quan điểm cá nhân
Giống nhau: Đều là phóng đại qui mô, tính chất, mức độ của sự vật hiện tượng
Khác nhau: Là biện pháp tu từ nhằm nhấn mạnh,
gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm ( Tác động tích
cực vào nhận thức và tình cảm của người nghe)
Nhằm làm cho người nghe tin vào những điều không có thực, nó tác động tiêu cực đến người nghe VD truyện “ con rắn vuông”
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, SÁNG TẠO
(1) Tìm hiểu phạm vi sử dụng của phép nói quá
(2) Đọc một số câu ca dao, tục ngữ có sử nói quá
VD:Tìm năm thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá
+ Đen như than + Ngáy như sấm + Đau như đứt ruột
+ Kêu như tránh đánh + Nắng như đổ lửa
(3) Chuẩn bị bài ôn tập truyện ký theo câu hỏi SGK
*Tôi đi học
Thanh Tịnh
*Trong lòng
mẹ-Ng.Hồng
*Tức nước vỡ
bờ- Ngô T.Tố
* Lão Hạc
Nam Cao
-
