Kiến thức: - Hướng dẫn học sinh hiểu trong văn bản “Hai Cây Phong “có hai mạch kể lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau của người kể “Tôi”, ”Chúng tôi”.. Vào một ngày nọ
Trang 1Tuần : 9- Tiết : 33
Ngày soạn:
Ngày dạy:
HAI CÂY PHONG (AI- Ma- Tốp )
A.MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: - Hướng dẫn học sinh hiểu trong văn bản “Hai Cây Phong “có hai mạch kể lồng vào
nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau của người kể “Tôi”, ”Chúng tôi” Giúp học sinh
hiểu rõ nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc động cho người kể chuyện NT kể - tả- biểu
cảm đan xen
- Hiểu và cảm nhận được tình yêu quê hương và lòng biết ơn người thầy đã vun trồng mơ ước
và hi cọng cho tâm hồn tuổi thơ
2 Kĩ năng: Rèn kỹ năng cảm nhận TP văn học có giá trị văn chương , phát hiện, phân tích nghệ
thuật kể chuyện trong tác phẩm và các hình ảnh sinh động, biểu cảm trong đoạn trích
3 Thái độ, tình cảm: Giáo dục các em tình yêu quê hương, lòng biết ơn thầy cô giáo
4 Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
-Năng lực đọc hiểu văn bản
-Năng lực sử dụng tiếng Việt và giao tiếp (qua việc thảo luận trên lớp, thuyết trình trước lớp hệ
thống tác phẩm văn học)
-Năng lực cảm thụ thẩm mĩ (nhận ra giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản)
B CHUẨN BỊ
- Tư liệu, hình ảnh về tác giả và tác phẩm
- Phiếu học tập
C PHƯƠNG PHÁP/ KỸ THUẬT DẠY HỌC
-Kĩ thuật động não, thảo luận: - Kĩ thuật trình bày một phút:
- Kĩ thụât viết tích cực - PP trực quan, vấn đáp, thuyết trình, nêu vấn đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
-Hát một bài về mái trường, thầy cô, bạn bè
Có những mảnh đời bất hạnh, có những tuổi thơ chôn vùi trong đói khổ, đòn roi Những rồi
một người thầy đã đến miền quê nghèo khó, mang hết lòng nhiệt tình để thắp lên mơ ước, niềm
tin cho những cô cậu trò tất cả đã qua đi thành kỉ niệm không bào giờ phai nhạt “ Hai cây
phong” chính là kỉ niệm về một người thầy
HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) HS đọc thông tin ở SGK
(2) Cho HS quan sát hình ảnh và và cho
biết những nét chính về tác giả- tác
phẩm bằng đoạn văn thuyết minh?
- Nhận xét - rút kinh nghiệm
1-Tác giả(1928)-Là nhà văn Cư-Rơ- Gư - Xtan một nước cộng hoà ở vùng Trung Á thuộc Liên- xô trước đây
-Tác phẩm quen thuộc: Cây non , Người thầy đầu tiên; Con tàu trắng
2-Tác phẩm
-Trích từ tác phẩm “Người thầy đầu tiên”
Trang 2-Nhan đề“Hai cây phong” do người biên soạn đặt
Mở đầu tác phẩm là hình ảnh hai cây phong cao lớn được trồng cạnh nhau trên một ngọn đồi lộng gió Không ai biết rõ về nguồn gốc của hai cây phong đó Mãi sau này, khi làng Ku-ku-rêu đón bà An-tư-nai một người viện sĩ nổi tiếng cũng là người dân làng về mở trường, bí mật về hai cây phong mới được hé lộ
An-tư-nai năm 15 tuổi đã có một tuổi thơ vô cùng bất hạnh Cô bé phải sống với người thím độc ác luôn đánh đập cô bé Vào một ngày nọ, thầy giáo Đuy-sen một người thanh niên cộng sản được cử về mở trường dạy học ở làng Ku-ku-rêu, hai người đã gặp nhau Thầy Đuy-sen vô cùng quý mến An-tư-nai và cầu xin gia đình bà thím cho An-tư-nai đi học Sau bao nhiêu vất vả, cuối cùng thầy đã thành công
Thầy Đuy-sen và An-tư-nai cùng lũ học trò đã trải qua rất nhiều khó khăn, trong thời tiết khắc nghiệt với cái rét lạnh cóng nhưng họ vẵn có một nghị lực phi thường Nhưng không may mắn,
bà thím An-tư-nai đã quyết gả cô cho một tên quý tộc to lớn và thô thiển để lấy tiền Thầy Đuy-sen đã ra sức bảo vệ An-tư-nai Hai thầy trò đã cùng nhau trồng hai cây phong bé nhỏ trên ngọn đồi và thầy Đuy-sen nói với An-tư-nai rằng giờ đây An-tư-nai như hai cây phong này vậy, nhưng sau này, khi lớn lên, nai chắc chắn sẽ thành công Nhưng sự thật quá phũ phàng, An-tư-nai vẫn bị bắt đi làm vợ lẽ mặc sức thầy Đuy-sen đã ra sức chống cự bọn quý tộc đến nỗi bị chúng đánh gãy tay và máu chảy đầm đìa
Sau ba ngày sống trong địa ngục, cuối cùng An-tư-nai đã được thầy Đuy-sen cùng công an giải cứu và đưa lên tỉnh học Lúc này, An-tư-nai đã biết mình có tình cảm với thầy Đuy-sen Cô viết thư cho thầy nhưng Đuy-sen không muốn làm ảnh hưởng tới việc học của An-tư-nai, anh đã không trả lời Đã mấy lần An-tư-nai nhìn lầm người khác thành Đuy-sen nhưng dường như điều
đó gần như vô vọng vì Đuy-sen đã đi bộ đội và bị báo tin mất tích Năm 1946, An-tư-nai trở về quê hương xưa, nơi cô đã lớn lên, đã sống những ngày tháng cùng với người thầy Đuy-sen của mình, đặt tên cho ngôi trường mà cô đỡ đầu là:"trường Đuy-sen" - ngôi trường mang tên người cộng sản đầu tiên
II-ĐỌC - HIỂU TÁC PHẨM
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
-GV hướng dẫn HS đọc: Đọc chậm rãi, hơi
buồn, gợi nhớ của người kể chuyện, chú ý
đổi giọng giữa những đoạn người kể chuyện
xưng tôi và chúng tôi
1-Đọc- chú thích
2-Bố cục: 4 đoạn
Trang 3-Học sinh đọc văn bản
-Giải thích từ khó ( chú thích SGK)
-H thực hiện theo y/c của G
ĐV chia làm mấy phần?
- Nội dung mỗi phần?
- Xác định các mạch kể trong văn bản và cho
biết mối quan hệ giữa hai mạch kể?
-Đầu -> Phía tây: Giới thiệu vị trí làng quê cuả nhân vật tôi
-Tiếp -> Phía trên làng: Nỗi nhớ về hai cây phong và tâm trạng của nhân vật tôi khi về thăm làng
-Tiếp->Biếc kia: Kỉ niệm tuổi thơ với hai cây phong
-Còn lại: Nhớ đến người trồng 2 cây phong
Trong văn bản, hai mạch kể ( xưng tôi và chúng tôi ) ít nhiều phân biệt vừa lồng vào nhau.Tôi ở mạch kể chính là một hoạ sĩ Mạch kể này bao bọc mạch kể phụ chúng tôi (người kể và bọn con trai ngày trước) Hai mạch kể thể hiện tình cảm của tác giả với lạng Kur- ku- rêu và hai cây phong.
3.Phân tích:
a- Hình ảnh hai cây phong và những kí ức tuổi thơ:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Quan sát những đoan văn đầu của VB
cho biết 2 cây phong được giới thiệu qua
những chi tiết nào ?
(2) Miêu tả 2 cây phong tác giả sử dụng
nghệ thuật gì? Cách so sánh đó có tác dụng
gì?
(3) HS đọc đoạn: Trong lòng tôi -> Cháy rừng
rực? Nêu ND đoạn?
(4) Cách miêu tả ở đây có gì đặc sắc?Nghệ
thuật?
(5) Qua đó giúp em hiểu gì vai trò hai cây
phong trong tâm hồn người làng Kur ku
-rêu?
- HS phát hiện chi tiết, nêu ý kiến nhận xét
- Xung phong trả lời câu hỏi
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ sung
- GV tổng hợp, kết luận
-Giữa ngọn đồi – 2 cây phong hiện lên rõ rệt như ngọn hải đăng trên núi
=>So sánh => Chỉ giá trị dẫn đường về làng của
2 cây phong Khảng định vai trò không thể thiếu của chúng đối với những người đi xa về làng Thể hiện niềm tự hào của người dân làng Ku-Ku-Rêu về 2 cây phong
-Tiếng thì thầm như làn sóng thuỷ triều
-Ngả nghiêng lay động lá cành
-Cất tiếng thở dài như thương tiếc người nào
=> So sánh => Tác giả miêu tả đặc điểm của 2 cây phong qua tiếng nói riêng và tâm hồn riêng của chúng
=> năng lực cảm nhận tinh tế của tác giả (Cảm nhận được sự sống của những vật vô tri vô giác)
- Hai cây phong là hồn quê, tình quê sâu nặng
Cảnh sắc làng quê được cảm nhận và khắc hoạ qua không gian xa gần, cao thấp , qua những đường nét đậm nhạt, qua màu sắc hài hoà, tươi thắm, đầy sức sống Người hoạ sĩ già nhớ quê, nhớ làng nhớ hai cây phong gắn bó với tuổi thơ và thầy bạn Cách kể tả đan xen đã thể hiện được những tình cảm tha thiết đằm thắm với quê hương thân yêu Đó là tình cảm thiêng liêng, bền chặt.
HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP
Bài1:VB: Hai cây phong được trích từ VB nào?
A- Truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng
B- Tiểu thuyết Đôn-Ki-Hô-Tê
Trang 4C- Truyện vừa Người thày đầu tiên
D- Truyện ngắn Cô bé bán diêm
Bài 2: Trong 2 mạch kể của VB, mạch kể nào quan trọng hơn?
A- Mạch kể của người kể chuyện xưng tôi
B- Mạch kể của người kể chuyện xưng chúng tôi
C- Mạch kể của người kể chuyện xưng ta
D- Mạch kể của người kể chuyện xưng chúng ta
Bài 3: Trong 2 cây phong, người kể chuyện giới thiệu mình làm nghề gì?
A- Nhà văn B- Nhạc sĩ C- Hoạ sĩ D- Nhà báo
HOẠT ĐỘNG IV VẬN DỤNG
ĐỌC THÊM
Như bao nhiêu lần trước, “Người thầy đầu tiên” vẫn khiến tôi rưng rưng xúc động và vấn vương mãi không thôi Từ thuở nhỏ, khi đọc đoạn trích “Hai cây phong”, tôi đã vô cùng ấn tượng với hình tượng người thầy Đuysen cùng cô học trò Antưnai Cho đến khi tiếp cận toàn bộ tác phẩm, tôi càng thấm thía hơn về hình tượng cây phong, về người thầy giáo khiêm nhường, hiền hậu Đuysen Và cũng không hiểu từ bao giờ, Đuysen cũng đã trở thành người thầy của chính tôi để lòng tôi luôn dậy lên cảm giác kính trọng, yêu mến khi nghĩ về thầy
Aitmatov kể câu chuyện ở đất nước ông mà tôi thấy gần gũi như ở đất nước tôi bởi sự tương đồng trong một giai đoạn lịch sử, trong tình cảm của con người với con người, trong đạo lý thầy trò “Người thầy đầu tiên” là câu chuyện về một người lính phục viên - một đoàn viên Cômxômôn vào buổi đầu của Cách mạng tháng Mười đã tình nguyện đến một vùng quê heo hút, hẻo lánh
xứ núi đồi Trung Á để gieo lên những hạt mầm ánh sáng đầu tiên cho lớp trẻ Những đứa trẻ thất học trong tăm tối của kiếp người bán du mục quanh năm chỉ biết quẩn quanh thôn bản của mình
đã được khai sáng bằng một người thầy giáo chưa biết hết mặt chữ và giáo cụ chỉ có mỗi bức chân dung Lênin
Chuyện về thầy giáo Đuysen là một câu chuyện giản dị nhưng đã được Aitmatov kể lại bằng sự biến hóa tài tình trong ngôn ngữ Ở đó không chỉ có ngôn ngữ kể chuyện, trần thuật mà còn có ngôn ngữ tâm lý, ngôn ngữ hình tượng Sự hóa thân tài tình của tác giả vào 2 nhân vật họa sỹ và Antưnai cùng chất tự sự pha tính trữ tình, chất hồn nhiên pha chất biện chứng trong ngôn ngữ của truyện đã giúp tác giả thành công trong việc khắc họa đậm nét hình tượng người thầy giáo tình nguyện dũng cảm và đầy hoài bão, đầy nhân hậu
Thầy Đuysen là hình tượng của người lính cách mạng thấm nhuần chủ nghĩa nhân văn, những người đã quên thân mình vì sự nghiệp chung, vì tương lai của đất nước Thầy đến ngôi làng hẻo lánh đó và kiên nhẫn thuyết phục, kiên nhẫn đấu tranh để cho thế hệ trẻ ở đó thoát khỏi sự tăm tối của những định kiến cổ hủ, lạc hậu
Câu chuyện mà Aitmatov kể trong “Người thầy đầu tiên” có rất nhiều chi tiết đáng ghi nhớ nhưng điều tôi ấn tượng nhất vẫn là tình cảm ân cần của người thầy Là ý nghĩa truyền lửa trong việc dạy chữ của thầy Đuysen Thầy đã biết cách thức dậy những khao khát tiềm tàng trong học trò của mình, biết thắp lên niềm hy vọng ở tương lai Gấp trang sách lại, tôi vẫn như còn nghe văng vẳng lời thầy Đuysen gọi Antưnai: “Dòng suối trong trẻo của thầy!”, “Ngôi sao nhỏ trong sáng của thầy!”, “Ngọn lửa nhỏ của thầy!”… Đó là tình cảm của người thầy, của người cha, người anh
Trang 5và cả một người yêu thầm lặng Thầy Đuysen đã mang đến sự bình yên, niềm tin yêu và thắp lên trong lòng Antưnai những niềm hy vọng, khát vọng đổi thay bằng con đường học tập
Truyện để lại nhiều nuối tiếc khi cuối đời, thầy Đuysen sống trong cảnh cô đơn, lặng lẽ nhưng điều đó thêm một lần nữa khắc họa rõ nét hơn hình tượng về một thanh niên đầy hoài bão, đã chấp nhận hy sinh cuộc sống riêng tư của mình để làm đổi thay một ngôi làng, một vùng đất mà không cần một sự thừa nhận hay trả ơn nào
Thầy chính là cây phong với sức sống mạnh mẽ, bền bỉ nơi làng quê ấy, đồng thời là tấm gương mẫu mực để bất kỳ người giáo viên nào cũng có thể soi vào để tự học, tự rèn luyện
Tuệ Mẫn ( báo điện tử Hà Tĩnh)
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, SÁNG TẠO
1.2.Trong đoạn vừa phân tích, em hãy chọn từ 1- câu văn có sử dụng yếu tố miêu tả và cho biết tác dụng của yếu tố đó?
Đọc lại bài trong văn bản, tóm tắt văn bản, tìm hiểu tiếp kí ức tuổi thơ gắn liền với 2 cây phong ntn?
3 Hình ảnh 2 cây phong dưới con mắt của người hoạ sĩ?
-
