Giáo án sinh học 8 học kỳ 2 full trọn bộ mới nhất

Năng lực: - Năng lực chung: Năng lực tự giải quyết vấn đề, hợp tác, tự học - Năng lực chuyên biệt : Năng lực kiến thức sinh học, năng lực thể chất.. Năng lực: - Năng lực chung: Năng lực

Trang 1

Ngày soạn: 18/01/2020 Ngày dạy: 20/01/2020

Tiết 37:

VITAMIN VÀ MUỐI KHOÁNG

I Mục tiêu :

1 Về kiến thức :

- Trình bày được vai trò của vitamin và muối khoáng

- Vận dụng được những hiểu biết về vitamin và muối khoáng trong việc xâydựng thực đơn, khẩu phần ăn hợp lí

2 Về kỹ năng:

Rèn kỹ năng phân tích, quan sát, kỹ năng vận dụng kiến thức vào đời sống

3 Thái độ : Giáo dục ý thức vệ sinh thực phẩm Biết cách phối hợp, chế biến

thức ăn khoa học

4 Năng lực, phẩm chất

4.1 Năng lực:

- Năng lực chung: Năng lực tự giải quyết vấn đề, hợp tác, tự học

- Năng lực chuyên biệt : Năng lực kiến thức sinh học, năng lực thể chất

4.2 Phẩm chất: Tự giác, tự tin, có trách nhiệm với bản thân

II Chuẩn bị.

- GV chuẩn bị : Tranh ảnh một số nhóm thức ăn chứa vitamin, khoáng

Tranh trẻ em bị thiếu vitamin D ( còi xương) bướu cổ do thiếu Iốt

- HS: Nghiên cứu sgk

III Tiến trình bài dạy:

1.Ổn định tổ chức lớp.

2 Bài cũ:

Thân nhiệt là gì? Tại sao thân nhiệt của người lại luôn ổn định?

Trình bày cơ chế điều hoà thân nhiệt khi trời nóng lạnh

Vitamin đối với đời sống

- Y/c hs nghiên cứu thôngtin mục  -> hoàn thànhbài tập mục 

- Y/c hs nghiên cứu thôngtin mục 2 và bảng 34.1Thảo luận trả lời câu hỏi:

có đáp án đúng (1, 3, 5, 6)

- HS tiếp tục đọc phầnthông tin mục  và bảngtóm tắt vai trò của vitamin,thảo luận để tìm ra câu trảlời

- Yêu cầu nêu được:

I Vai trò của vitamin đối với đời sống:

- Vitamin là hợp chất hoáhọc đơn giản, là thànhphần cấu trúc của nhiềuenzim -> Đảm bảo sự hoạtđộng sinh lí bình thườngcủa cơ thể

- Con người không tự tổnghợp được Vitamin mà phảilấy từ thức ăn

- Cần phải phối hợp cânđối các loại thức ăn để

1

Trang 2

+ Thực đơn trong bữa ăncần được phối hợp như thếnào để cung cấp đủvitamin cho cơ thể? Liên

HĐ2: Tìm hiểu vai trò của

muối khoáng đối với cơthể

- GV yêu cầu đọc thông tin

 và bảng 34.2 -> trả lờicâu hỏi

+ Vì sao nếu thiếu Vitamin

- Gv tổng kết lại nội dung

đã thảo luận

? Em hiểu gì về muốikhoáng?

+ Vitamin là hợp chất hoáhọc đơn giản

+ Tham gia cấu trúc nhiềuenzim, thiếu vitamin sẽgây rối loạn hoạt động của

cơ thể

+ Thực đơn cần phối hợpthức ăn có nguồn gốc từđộng vật và thực vật

- HS đọc kỹ thông tin vàbảng tóm tắt vai trò củamột số muối khoáng, quansát tranh ảnh: Nhóm thức

ăn chứa vitamin, trẻ em bịcòi xương do thiếuVitamin

- Thảo luận nhóm ->

Thống nhất ý kiến

+ Thiếu Vitamin D -> Trẻcòi xương vì: Cơ thể chỉhấp thụ canxi khi có mặtvitamin D

+ Cần sử dụng muối Iốt đểphòng tránh bệnh bướu cổ

- HS trả lời, tự rút ra kếtluận

cung cấp đủ vitamin cho

4 C ủ ng cố:

- Vitamin có vai trò gì đối với hoạt động sinh lí của cơ thể?

- Kể những điều em biết về vitamin và vai trò của các loại vitamin đó?

- Vì sao cần bổ sung thức ăn giàu chất sắt cho các bà mẹ sau khi mang thai?

Trang 3

Ngày soạn: 31/01/2020 Ngày dạy : 03/02/2020

Tiết 38 : TIÊU CHUẨN ĂN UỐNG

NGUYÊN TẮC LẬP KHẨU PHẦN I.

Mục tiêu : sau khi học xong bài này hs phải:

2 Về kỹ năng: Phát triễn kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình Rèn kỹ năng

vận dụng kiến thức vào đời sống

3 Thái độ: Giáo dục ý thức tiết kiệm nâng cao chất lượng cuộc sống.

4 Năng lực, phẩm chất:

4.1 Năng lực: - Năng lực chung: Năng lực tự giải quyết vấn đề, hợp tác, tự học

II.

Chuẩn bị

GV chuẩn bị: Tranh ảnh các nhóm thực phẩm chính Tranh tháp dinh dưỡng

HS chuẩn bị: Nghiên cứu bài mới

Mở bài: Các chất dinh dưỡng cung cấp cho cơ thể hàng ngày theo tiêu chuẩn

quy định gọi là tiêu chuẩn ăn uống Vậy dựa trên cơ sở khoa học nào để đảm bảo chế

độ dinh dưỡng hợp lí? Đó là điều chúng ta cần tìm hiểu ở bài này

Hoạt động của GV Hoạt động của học sinh Nội dung HĐ1: Tìm hiểu nhu cầu dinh

dưỡng của cơ thể

* GV yêu cầu HS nghiên cứuthông tin phần , đọc bảng “Nhu cầu dinh dưỡng khuyếnnghi cho người Việt Nam “tr120 -> trả lời các câu hỏi:

+ Nhu cầu dinh dưỡng ở cáclứa tuổi khác nhau như thếnào ? Vì sao có sự khác nhauđó?

+ Sự khác nhau về nhu cầudinh dưỡng ở mỗi cơ thể phụthuộc vào những yếu tố nào?

- HS tự thu nhận thôngtin Thảo luận nhóm đểtrả lời các câu hỏi

Yêu cầu nêu được:

+ Nhu cầu dinh dưỡngcủa trẻ em cao hơn ngườitrưởng thành vì cần tíchluỹ cho cơ thể phát triển

Người già nhu cầu dinhdưỡng thấp vì sự vậnđộng của cơ thể ít

+ Nhu cầu dinh dưỡngphụ thuộc vào lứa tuổi,

I Nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể:

- Nhu cầu dinh dưỡngcủa từng người khônggiống nhau

- Nhu cầu dinh dưỡngphụ thuộc:

+ Lứa tuổi + Giới tính + Trạng thái sinh lí + Lao động

3

Trang 4

- Gọi đại diện trả lời, nhậnxét, bổ sung.

? Vì sao trẻ em suy dinhdưỡng ở các nước đang pháttriển chiếm tỷ lệ cao?

HĐ2: Tìm hiểu giá trị dinh

dưỡng của thức ăn.

- Y/c HS nghiên cứu thôngtin, q/s tranh các nhómthực phẩm, bảng giá trịdinh dưỡng một số loạithức ăn -> hoàn thànhphiếu học tập

Loại thực phẩm Tên thực

phẩm

-Giàu Gluxit -Giàu Protêin -Giàu Lipit -Nhiều vitamin và MK

- Gv yêu cầu hs thảo luận:

+ Khẩu phần ăn uống củangười mới ốm khỏi có gì khácngười bình thường?

+ Vì sao trong khẩu phần cầntăng cường rau, quả tươi?

+ Tại sao người ăn chay vẫnkhoẻ mạnh?

- Gọi đại diện trả lời, bổ sung

? Để xây dựng khẩu phần ănhợp lí cần dựa vào những căn

cứ nào?

giới tính, lao động

- Đại diện nhóm TL, cácnhóm khác bổ sung

- HS trả lời

- HS tự thu nhận thôngtin qsát tranh, vận dụngkiến thức vào thực tế,thảo luận nhóm - hoànthành phiếu học tập

- Đại diện nhóm lên bảnghoàn thành trên bảng, cácnhóm khác nhận xét, bổsung -> Đáp án chuẩn

- HS trả lời

- KL ghi vở

- N/c sgk + Kinh nghiệmthực tế TL câu hỏi

- HS thảo luân nêu được:

+ Người mới ốm khỏicần thức ăn bổ dưỡng đểtăng cường sức khoẻ

+ Tăng cường vitamin vàchất xơ (dễ tiêu hoá)+ Họ dùng sản phẩm từdầu thực vật như đậuvừng, lạc chứa nhiềuPrôtêin

+ Thành phần các chất + Năng lượng chứatrong nó

+ Cần phối hợp các loạithức ăn để cung cấp đủcho nhu cầu của cơ thể

II Khẩu phần và nguyên tắc lập khẩu phần

- Khẩu phần là lượngthức ăn cung cấp cho

cơ thể ở trong mộtngày

- Nguyên tắc lập khẩuphần:

+ Căn cứ vào giá trịdinh dưỡng của thứcăn

+ Đảm bảo: đủ lượng( calo), đủ chất ( Lipit,prôtêin, gluxit, vitaminmuối khoáng )

Trang 5

+ Nghiên cứu bài mới Xem kỹ bảng 37.1 Ghi tên các thực phẩm cần tính toán

ở bảng 37.2

Ngày soạn : 31/01/2020 Ngày dạy : 05/02/2020

- Biết đánh giá được định mức đáp ứng của 1 khẩu phần mẫu

- Biết cách xây dựng khẩu phần hợp lí cho bản thân

2 Về kỹ năng : Rèn kỹ năng phân tích , kỹ năng tính toán

3 Thái độ : Giáo dục ý thức bảo vệ sức khoẻ , chống suy dinh dưỡng , béo phì

4.1 Năng lực:

- Khẩu phần là gì ? Nguyên tắc lập khẩu phần ?

- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

- Đại diện nhóm lên điềnbảng – Các nhóm khácnhận xét bổ sung

I Phương pháp lập khẩu phần:

- Bước1:Kẻ bảng tínhtheo mẫu

- Bước 3: Tính giá trịtừng loại thực phẩm đã

5

Trang 6

dụ để nêu cách tính :

- Thành phần dinhdưỡng

- Năng lượng

- Muối khoấng ,vitamin

+ Chú ý :

- Hệ số hấp thụ của cơ thểvới Prôtêin là 60%

- Lượng VitaminC thất thoát

- Lên bảng chữa bài Ghi nhớ kiến thức

kê trong bảng

- Bước 4: + Cộng các

số liệu đã liệt kê + Đối chiếu với bảng “Nhu cầu dinh dưỡngkhuýên nghị cho ngườiViệt Nam”

II Đ ánh giá 1 khẩu phầ n:

Thực phẩm Trọng lượng Thành phần dinh dưỡng NLượng khác

- GV yêu cầu hs thay đổi

1 vài loại thức ăn rồi tínhtính toán lại số liệu chophù hợp

- Từ bảng 37,2 đã hoàn thành, hs tính toán mức đáp ứngnhu cầu và điền vào bảngđánh giá ( Bảng 37.3)

- HS tập xác định một sốthay đổi về loại thức ăn vàkhối lượng dựa vào bữa ănthực tế rồi tính lại cho phùhợp với mức đáp ứng nhucầu

4 Củng cố

- GV nhận xét thấi độ tinh thần của hs trong giờ thực hành

- Kết quả bảng 37.2, 37.3 là nội dung để gv đánh giá một số nhóm

5 Dặn dò.

- Hoàn thành báo cáo

- Nghiên cứu bài 38

6

Trang 7

Chương VII : BÀI TIẾT

Tiết 40 : BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I Mục tiêu: Sau khi học xong bài này HS phải :

II Chuẩn bị

- GV chuẩn bị Bảng 38, tranh vẽ H38., 38.2, 38.3 Mô hình thận người

- HS chuẩn bị : Nghiên cứu bài mới

III Hoạt động dạy - h ọ c:

1 Ổn định tổ chức :

2 Bài cũ

3 Bài mới

Mở bài : GV mở bài bằng các câu hỏi nêu vấn đề

+ Hằng ngày ta bài tiết ra môi trường ngoài những sản phẩm nào ?+ Thực chất của hoạt động bài tiết là gì ?

HĐ1 : Tìm hiểu bài tiết

- GV yêu cầu hs làm việcđộc lập với sgk

- GV yêu cầu các nhóm thảoluận :

+ Các sản phẩm thải cầnđược bài tiết được phát sinh

từ đâu ?+ Hoạt động bài tiết nàođóng vai trò quan trọng ?

- HS tự thu nhận và xử lýthông tin ở mục 

- Thảo luận, thống nhất ýkiến – Yêu cầu nêu được :+ Sản phẩm thải cần đượcbài tiết phát sinh từ hđộngTĐC của tế bào và cơ thể

+ Hoạt động bài tiết có vaitrò quan trọng là :

I Bài tiết:

7

Trang 8

- Gọi HS trả lời.

- GV chốt lại đáp án đúng

- GV yêu cầu hs TL câu hỏi:

+ Bài tiết đóng vai trò quantrọng như thế nào với cơ thểsống ?

- HS liên hệ trả lời: Phân cóphải là sản phẩm bài tiết haykhông?

HĐ2: Tìm hiểu cấu tạo của

hệ bài tiết nước tiểu

- GV yêu cầu hs quan sáttranh H38.1, đọc kỹ chúthích – Tự thu nhận thôngtin

- GV yêu cầu các nhóm thảoluận -> Hoàn thành bài tậpmục 

- Cho hs trình bày – GVcông bố đáp án đúng : 1d,2a, 3d, 4d

- GV yêu cầu hs trình bàytrên mô hình ( Tranh vẽ )cấu tạo cơ quan bài tiếtnước tiểu ?

- Bài tiết CO2 của hệ hô hấp

- Bài tiết chất thải của hệbài tiết nước tiểu

- Đại diện nhóm trình bày,lớp nhận xét, bổ sung

- Một hs trình bày, lớp nhậnxét dưới sự điều khiển của

GV -> Kết luận

- Vận dụng kiến thức Trảlời

- HS làm việc độc lập vớisgk Quan sát kỹ hình vẽ ,ghi nhớ cấu tạo :Cơ quanbài tiết nước tiểu, thận

- HS thảo luận theo nhóm( 2-3 em ) Thống nhất đáp

án

- Đại diện nhóm trình bàyđáp án

Một hs lên trình bày , lớpnhận xét , bổ sung

+ Bài tiết là hoạt độngcủa cơ thể, thải loại cácchất cặn bã, chất độc hại

ra môi trường + Nhờ hoạt động bài tiết

mà tính chất môi trườngbên trong luôn ổn địnhtạo điều kiện thuận lợicho hoạt động TĐC diễn

4 Củng cố

- HS đọc phần ghi nhớ

- Bài tiết có vai trò quan trọng như thế nào đối với cơ thể sống ?

- Bài tiết ở cơ thể người do cơ quan nào đảm nhận ?

- Nêu cấu tạo của cơ quan bài tiết nước tiểu

Bảng so sánh nước tiểu đầu và nước tiểu chính thức

Đặc điểm Nước tiểu đầu Nước tiểu chính thức

- - Nồng độ các chất hoà tan

- Chất độc , chất cặn bả

- Chất dinh dưỡng 8

Trang 9

Tiết 41: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I Mục tiêu : Sau khi học xong bài này, học sinh phải:

II

Chuẩn bị :

Tranh H39.1

III Hoạt động dạy học :

HĐ 1 : Tạo thành nước tiểu.

- Hướng dẫn HS quan sátH39.1, tìm hiểu quá trìnhhình thành nước tiểu

? Sự hình thành nước tiểugồm những quá trình nàodiễn ra ở đâu?

- Gọi đại diện trả lời câu hỏi1

- Hoạt động cá nhân theoyêu cầu của GV

- HS trả lời Nhận xét bổsung được 3 quá trình

- HS trình bày trên tranh

- Thảo luận nhóm, trả lời

- Đại diện trả lời Cácnhóm bổ sung

1 Tạo thành nước tiểu

+ Quá trình lọc máu: ởcầu thận => tạo nước tiểuđầu

+ Quá trình hấp thụ lại ởống thận

+ Quá trình bài tiết tiếp

- Hấp thụ lại các chất cầnthiết bài tiết các chấtthừa, tạo nước tiểu chínhthức

9

Trang 10

- Gọi 2 HS lên trả lời câu 2trên bảng phụ.

- GV chốt kiến thức

- Đại diện lên bảng làm

- Các nhóm nhận xét, bổsung

- Ghi nhớ kiến thức

Nội dung bảng phụ Đặc điểm Nước tiểu đầu Nước tiểu chính thức

2 : Bài tiết nước tiểu:

- Yêu cầu HS đọc thông tinSGK

? Sự bài tiết nước tiểu diễn ranhư thế nào?

? Thực chất của quá trình tạothành nước tiểu là gì ?

- GV nhận xét, bổ sung hoànthiện kiến thức

? Vì sao sự tạo thành nướctiểu diễn ra liên tục mà sự bàitiết nước tiểu lại gián đoạn

- HS kết luận, ghi vở

2 Bài tiết nước tiểu:

- Nước tiểu chính thức-> bể thận -> ống dẫnnước tiểu -> tích trữ ởbóng đái -> ống đái -> rangoài

IV

Kiểm tra đánh giá

? Sự bài tiết nước tiểu diễn ra như thế nào?

? Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là gì ?

Tổn thương của hệ bài tiết nước tiểu Hậu quả

Cầu thận bị viêm và suy thoáiỐng thận bị tổn thương hoặc làm việc kém hiệu quả

Đường dẫn nước tiểu bị nghẽn bởi sỏi

10

Trang 11

Tiết 42 VỆ SINH HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I Mục tiêu Sau khi học xong bài này, HS phải:

ĐVĐ: Hoạt động bài tiết có vai trò quan trọng với cơ thể Làm thế nào để có

hệ bài tiết khỏe mạnh

- Đọc, quan sát hình, traođổi nhóm, hoàn thành

1 Một số tác nhân chủ yếu gây hại cho hệ bài tiết n ướ c tiểu

Trang 12

luận nhóm hoàn thành phiếuhọc tập số 1

- GV treo bảng PHT số 1 gọi

2 HS lên bảng làm, các HSkhác tự làm ở PHT cá nhân

- Gọi các HS khác chữa bài,hoàn chỉnh PHT

Cầu thận bị viêm và suy thoái Quá trình lọc máu bị trì trệ ->cơ thể bị

nhiễm độc ->chết ống thận bị tổn thương hay làm việc kếm

- Hướng dẫn HS đọc lại thôngtin mục 1, hoàn thành bảng 40

- Yêu cầu các HS khác chữabài

- GV chốt kiến thức Từ bảng

HS tự đề ra thói quen sốngkhoa học

1 Thường xuyên giữ vệ sinh an toàn cho

cơ thể cũng như hệ bài tiết nước tiểu

- Hạn chế tác hại của vi sinh vật gâybệnh

2 Khẩu phần ăn uống hợp lí:

+ Không ăn quá nhiều Prôtêin, quá mặn,quá chua, nhiều chất tạo sỏi

+ Không ăn thức ăn ôi thiu

+ Uống đủ nước

- Tránh cho thận làm việc quá nhiều,hạn chế khả năng tạo sỏi

+ Hạn chế tác hại của các chất độc + Tạo điều kiện cho việc lọc máuđược thuận lợi

+ Đi tiểu đúng lúc, không nên nhịn tiểu lâu + Hạn chế khả năng tạo sỏi

IV

Kiểm tra đánh giá:

? Các tác nhân nào gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu

? Nêu các thói quen sống khoa học

V Dặn dò :

12

Trang 13

- Học bài, làm bài tập.

- Đọc mục Em có biết

- Nghiên cứu bài mới.

Ngày soạn: 12 /02/2019 Ngày dạy : 14/02/2019

Chương 3 : DA

Tiết 43 : CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA DA

I Mục tiêu:

1 Kiến th ứ c :

- Mô tả được cấu tạo của da

- Thấy rõ mối quan hệ giữa cấu tạo và chức năng của da

II Chuẩn bị:

- Tranh câm cấu tạo của da

- Các miếng bìa ghi thành phần cấu tạo

- Mô hình cấu tạo da

III Tiến trình dạy học:

Đ 1: Tìm hiểu cấu tạo da

+ Cấu tạo của da

- Yêu cầu HS quan sát H41.1 đối chiếu mô hình cấutạo da: Thảo luận:

? Xác định giới hạn từng lớpcủa da

? Đánh mũi tên, hoàn thành

sơ đồ cấu tạo da

- GV treo tranh câm cấu tạo

da -> gọi HS lên bảng dáncác mảnh bìa rời về:

+ Cấu tạo chung: Giới hạn

- Hoạt động cá nhân :Đọc thông tin ghi nhậnkiến thức

- Thảo luận nhóm, trả lờicác kiến thức

- Đại diện nhóm làm bàicác HS khác bổ sung

1 Cấu tạo của da

Da có cấu tạo ba lớp:

+ Lớp biểu bì:

- Tầng sừng, tầng tế bàosống

Trang 14

các lớp của da.

+ Thành phần cấu tạo mỗilớp

- Yêu cầu HS đọc lại TT:

? Vì sao ta thấy lớp vẩytrắng bong ra như phấn ởquần áo

? Vì sao ta thấy da luônmềm mại mà không thấmnước

? Vì sao ta nhận biết đượcđặc điểm mà da ta tiếp xúc

? Da có phản ứng như thếnào khi trời nóng hay lạnhquá

? Lớp mỡ dưới da có vai trògì

? Tóc và lông mày có tácdụng gì

- GV HD HSchốt kiến thức

HĐ2 : Chức năng của da.

- Yêu cầu HS trả lời các câuhỏi sau:

? Đặc điểm nào của da thựchiện chức năng bảo vệ

? Bộ phận nào giúp da tiếpnhận kích kích, bài tiết

? Da điều hoà thân nhiệtbằng cách nào

? Da có chức năng gì

+ HS tự rút kết luận về cấutạo da

- Thảo luận, trả lời câu hỏi

+ Tế bào ngoài cùng hoásừng chết

+ Các sợi mô liên kết bênchặt, có nhiều tuyến nhờn

- Co dãn mạch máu dưới

da, tuyến mồ hôi, cơ cochân lông, lớp mỡ dưới da

+ HS tự rút kết luận vềchức năng của da

2 Chức năng của da.

IV.Kiểm tra - đánh giá:

- Da có cấu tạo như thế nào ?

Trang 15

II Chuẩn bị:

- Tranh ảnh về bệnh ngoài da

III Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tổ chức.

2 Bài cũ:

- Trình bày cấu tạo và chức năng của da

- Da thực hiện chức năng điều hòa thân nhiệt như thế nào?

3 Bài mới.

ĐVĐ: Làm thế nào để da thực hiện tốt chức năng của mình ?

H

Đ 1 : Bảo vệ da.

- Y/c HS dựa vào kiến thức

thực tế và SGK, trả lời câuhỏi

? Da bẩn có hại như thế nào

? Da bị xây xát có hại nhưthế nào

? Giữ da sạch bằng cáchnào? Liên hệ bản thân

- Y/c HS kết luận

HĐ2: Rèn luyện da.

- GV phân tích mối quan hệgiữa rèn luyện thân thể vàrèn luyện da

- Hoạt động cá nhân Đọc

TT trả lời câu hỏi

- HS trả lời, nhận xét bổsung

- Da bị xây xát dễ nhiễmtrùng

-> Cần giữ da sạch vàkhông bị xây xát

2 Rèn luyện da :

- Cơ thể là khối thốngnhất, rèn luyện cơ thể là

15

Trang 16

- GV yêu cầu HS thảo luậnnhóm hoàn thành bài tập.

- Gọi đại diện HS đọc kếtquả

- GV lưu ý cho HS hìnhthức tắm nước lạnh phải:

Được rèn luyên thườngxuyên.Trước khi tắm phảikhởi động

- HD HS rút ra KL

H

Đ 3 : Phòng chống bệnh ngoài da.

- Yêu cầu HS hoàn thànhbảng 42.2

- GV ghi nhanh lên bảng

Sử dụng tranh ảnh, giớithiệu một số bệnh ngoài da

- Thảo luận hoàn thànhbảng 42.1và bài tập

- Hai nhóm đọc kết quả,các nhóm khác bổ sung

3 Phòng chống bệnh ngoài da:

- Các bệnh ngoài da:

+ Do vi khuẩn, nấm,bỏng nhiệt, bỏng hoá chất

- Phòng bệnh:

Giữ vệ sinh thân thể,môi trường, tránh bị xâyxát, bỏng, vệ sinh nguồnnước

- Chữa bệnh: Theo chỉdẫn của bác sĩ

IV Kiểm tra - đánh giá:

- Bảo vệ da như thế nào ? Nêu cơ sở khoa học của các biện pháp đó?

- Em phải làm gì để rèn luyện da?

- Đọc ghi nhớ

V Dặn dò:

- Học bài trả lời câu hỏi SGK

- Tìm hiểu bài mới

- Ôn bài phản xạ

16

Trang 17

Ngày soạn: 17/02/2019 Ngày dạy : 21 /02/2019

Chương IX: THẦN KINH VÀ GIÁC QUAN

Tiết 45 : GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Trình bày được cấu tạo và chức năng của nơ ron Xác định được nơ ron làđơn vị cơ bản của hệ thần kinh

- Phân biệt được cấu tạo của hệ thần kinh

- Phân biệt chức năng của hệ thần kinh sinh dưỡng và hệ thần kinh vận động

- Trình bày cấu tạo và chức năng của da

- Da thực hiện chức năng điều hòa thân nhiệt như thế nào?

3 Bài mới:ĐVĐ: Hệ thần kinh có cấu tạo như thế nào để phù hợp với hoạt

động của mình?

* H Đ 1 : Nơ ron đơn vị

cấu tạo của hệ thần kinh

MT: Mô tả được cấu tạocủa một nơ ron điểnhình

- Hướng dẫn HS quan sátH43.1 và kiến thức đã

- Quan sát hình theoy/c của GV, tự hoàn

Chức năng: Điều khiển, điều

hòa , phối hợp các hoạt độngcủa các cơ quan, hệ cơ quantrong cơ thể

1 Nơ ron đơn vị cấu tạo của

hệ thần kinh:

- Cấu tạo của nơ ron:

+ Thân: Chứa nhân, xungquanh là sợi nhánh -> Chấtxám

+ Một sợi trục dài: thường có

17

Trang 18

học hoàn thành bài tậpmục 1

? Mô tả cấu tạo của một

- GV theo dõi, bổ sung

*HĐ2 : Các bộ phận của

hệ thần kinh

- GV thông báo có nhiềucách phân chia các bộphận của HTK giới thiệuhai cách phân chia

+ Theo cấu tạo

+ Theo chức năng

- Yêu cầu HS quan sát H43.2 đọc bài tập, lựachọn cụm từ điền vàochổ trống

- GV thông báo kết quả

1-não, 2, tuỷ sống, 3-bósợi cảm giác, 4-bó sợivận động

- Yêu cầu HS đọc tt nắm

sự phân chia hệ thầnkinh dựa vào chức năng

? Phân biệt chức năngcủa hệ thần kinh vậnđộng và hệ thần kinhsinh dưỡng

- Tự rút ra kết luận vềcấu tạo của nơ ron

- Thảo luận nhómhoàn thành bài tậpđiền từ

- Hai HS đọc kết quả,các HS khác nhận xét

- Lớp sữa chữa, rút rakết luận đúng

- Qua tt HS tự rút rađược sự khác nhau vềchức năng của hệ thầnkinh sinh dưỡng và hệthần kinh vận động

Trả lời câu hỏi

- KL ghi vở

bao miêlin và tận cùng có cúc

xi náp-> chất trắng

- Chức năng: Cảm ứng, dẫntruyền

2 Các bộ phận của hệ thần kinh:

a, Cấu tạo:

- Trung ương thần kinh: Não

và tủy sống

- Bộ phận ngoại biên:dây thầnkinh và các hạch thần kinh

b, Chức năng:

- Hệ thần kinh vận động:

Điều khiển hoạt động của cơvân; là hoạt động có ý thức

- Hệ thần kinh sinh dưỡng:

Điều khiển hoạt động của cơtrơn; là hoạt động không có ýthức

IV

Kiểm tra đánh giá:

? Trình bày cấu tạo của một nơ ron

? Cấu tạo của hệ thần kinh

? Chức năng của hệ thần kinh

V

Dặn dò :

- Học bài trả lời câu hỏi SGK

- Tìm hiểu bài mới Tiết sau học ở phòng thực hành

- Chuẩn bị thực hành theo nhóm

+ HS: ếch 1 con

18

Trang 19

+ Bông thấm nước, khăn lau.

+ 4 bộ đồ mổ + Dung dịch HCL 0,3%; 1%; 3%

Ngày soạn: 24 /02/2019 Ngày dạy : 26 /02/2019

Tiết 46 : THỰC HÀNH TÌM HIỂU CHỨC NĂNG ( LIÊN QUAN ĐẾN CẤU TẠO)

+ Nêu được chức năng của tuỷ sống

+ Đối chiếu với H44.2 nắm được cấu tạo của tuỷ sống

III

Hoạt động dạy - học :

* HĐ 1: Tìm hiểu chức năng của tuỷ sống.

Tiến hành thí nghiệm theo bảng 44 SGK trên ếch đã huỷ não,

- GV lưu ý: Sau khi huỷ não treo trên giá khoảng 5-6 phút cho hết choáng sau mỗi bước thí nghiệm phải rửa sạch rồi mới kích thích lại

- GV lần lượt biểu diễn các thí nghiệm, yêu cầu HS quan sát cách tién hành, ghi lại kết quả thí nghiệm

+ Bảng các bước tiến hành thí nghiệm và kết quả đúng:

Bước thínghiệm

Điều kiện thínghiệm

Thínghiệm

Trang 20

III

Cắt ngang tuỷ

ở đôi dây thần kinh da giữa lưng 1,2

Huỷ tuỷ ở trên vết cắt ngang

34567

hơn bằng HCL 1%

- Kích thích chi đó rất mạnh bằng HCL 3%

- Kích thích chi sau rất mạnh bằng HCL 3%

- Kích thích chi trước rất mạnh bằng HCL 3%

- Kích thích chi sau rất mạnh bằng HCL 3%

- Cả 4 chi đều co

- Chỉ 2 chi sau co

- Chỉ hai chi trước

co

- Hai chi trước không co nữa

- Hai chi sau co

* HĐ 2 : Tìm hiểu cấu tạo của tuỷ sống.

Tuỷ sống Đặc điểm Cấu tạo ngoài - Vị trí : Nằm trong ống xương sống từ đốt sống cổ I đến đốt thắt

lưng II

- Hình dạng: + Hình trụ, dài 50 cm + Có 2 chổ phình là phình cổ và phình thắt lưng

+ Màu trắng bóng

+ Màng tuỷ: 3 Lớp ( màng cứng, màng nhện và màng nuôi ) ->

Bảo vệ và nuôi dưỡng tuỷ sống

Cấu tạo trong + Chất xám: Nằm trong, là căn cứ thần kinh của các phản xạ

không điều kiện + Chất trắng: Nằm ngoài, là các đường dẫn truyền nối các căn cứthần kinh trong tuỷ sống với nhau và với bộ não

IV Báo cáo thu hoạch:

Học cấu tạo tuỷ sống

- Hoàn thành báo cáo thu hoạch

- Nghiên cứu trước bài mới

20

Trang 21

Tiết 47 : DÂY THẦN KINH TỦY

I Mục tiêu : Sau khi học xong bài này, HS phải:

II Đồ dùng dạy - học

1 Ổn định tổ chức lớp.

2 Bài cũ:

- Trình bày cấu tạo và chức năng của tủy sống?

- Kiểm tra sự chuẩn bị của Học sinh

3 Bài mới:

Họa động 1: Tìm hiểu cấu tạo của dây thần kinh

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin SGK Quansát hình 44.2, 45.1  trảlời câu hỏi:

+ Trình bày cấu tạo dâythần kinh tủy

- GV hoàn thiện lại kiếnthức

- GV treo tranh câm hình45.1, gọi HS lên dán cácmảnh bìa chú thích vào

- HS quan sát kỹ hình, đọcthông tin SGK Tr.142 

Tự thu thập thông tin

- Một HS trình bày cấutạo dây thần kinh tủy, lớp

bổ sung

- Một vài HS lên dántranh câm, lớp nhận xét

21

Trang 22

Hoạt động 2: Chức năng của dây thần kinh tủy

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thí nghiệm đọc kỹbảng 45 SGK tr.143 rút

ra kết luận+ Chức năng của rễ tủy?

+ Chức năng của dây thầnkinh tủy?

- Vì sao nói dây thần kinhtủy là dây pha?

- HS đọc kỹ nội dung thínghiệm và kết quả ở bảng

45 SGK tr 143 thảoluận nhóm  rút ra kếtluận về chức năng của rễtủy

- Đại diện nhóm trình bày,các nhóm khác bổ sung

- HS đọc kết luận SGK

II Chức năng của dây thần kinh tủy

- Rễ trước dẫn truyềnxung vận động (li tâm)

- Rễ sau dẫn truyền xungcảm giác ( hướng tâm)

- Dây thần kinh tủy do các

bó sợi cảm giác và vậnđộng nhập lại, nối với tủysống qua rễ trước và rễsau  dây thần kinh tủy làdây pha

IV Kiểm tra đánh giá

- Trình bày cấu tạo và chức năng của dây thần kinh tủy?

- Làm câu hỏi 2 SGK (tr.143)

Gợi ý:

Kích thích mạnh lần lượt các chi:

+ Nếu không gây co chi nào  rễ sau ( rễ cảm giác) chi đó bị đứt

+ Nếu chi nào co rễ trước ( rễ vận động) vẫn còn

+ Nếu chi đó không co; các chi khác co  rễ trước ( rễ vận động) của chi đó đứt

Trang 23

Tiết 48

TRỤ NÃO, TIỂU NÃO, NÃO TRUNG GIAN

I Mục tiêu :Sau khi học xong bài này, HS phải:

1 Kiến thức

Xác định vị trí và các thành phần của trụ não

Trình bày được chức năng chủ yếu của trụ nãoXác định được vị trí và chức năng của tiểu nãoXác định được vị trí và chức năng chủ yếu của não trung gian

II Đồ dùng dạy- học

Tranh phóng to hình 44.1 ; 44.2; 44.3

Mô hình bộ não tháo lắp

III Hoạt động dạy - học

1 Ổn định tổ chức lớp:

2 Bài cũ: Trình bày cấu tạo và chức năng của dây thần kinh tuỷ

Mở bài: Tiếp theo tủy sống là bộ não Bài bôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về vị

trí và các thành phần của bộ não, cũng như cấu tạo và chức năng của chúng

* Hoạt động 1: Vị trí và các thành phần của bộ não

- GV yêu cầu HS quansát hình 46.1  hoànthành bài tập điền từ tr

144

- GV chính xác lại thôngtin

- GV gọi 1-2 HS chỉ trêntranh vị trí, giới hạn củatrụ não, tiểu não, nãotrung gian

- HS dựa vào hình vẽ tìm hiểu vị trí các thànhphần não

- Hoàn chỉnh bài tập điềntừ

- 1-2 HS đọc đáp án, lớpnhận xét bổ sung

Đáp án:

1- Não trung gian2- Hành não3- Cầu não4- Não giữa5- Cuống não6- Củ não sinh tư

I

Vị trí và các thành phần của bộ não

- Não bộ kể từ dưới lêngồm: Trụ não, não trunggian, đại não, tiểu nãonằm phía sau trụ não

23

Trang 24

7- Tiểu não

* Hoạt động 2: Cấu tạo và chức năng của trụ não

- GV yêu cầu HS đọcthông tin tr.144 nêucấu tạo và chức năng củatrụ não?

- GV giới thiệu : Từ nhãnxám xuất phát 12 đôi dâythần kinh não gồm dâycảm giác, dây vận động

và dây pha

- GV không yêu cầu HSlàm bài tập: So sánh cấutạo và chức năng của trụnão và tủy sống

- HS tự thu nhận và xử lýthông tin để trả lời câuhỏi

- Chức năng:

+ Chất xám: Điều khiển,điều hòa hoạt động củacác nội quan

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin trả lờicâu hỏi

+ Nêu cấu tạo và chứcnăng của não trung gian?

- HS chỉ lên tranh hoặc

mô hình giới hạn nãotrung gian

- HS tự ghi nhận thôngtin, ghi nhớ kiến thức

- Một vài HS phát biểulớp bổ sung

III Não trung gian

- Cấu tạo và chức năng:

* Hoạt động 4: Tiểu não

- Y/c HS quan sát lạihình 46.1; 46.3, đọcthông tin trả lời câuhỏi

+ Vị trí của tiểu não

+ Tiểu não cấu tạo nhưthế nào?

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thí nghiệm mục 

tiểu não có chức năng gì?

- HS quan sát hình đọc kỹthông tin  nêu được:

+ Vị trí của tiểu não

+ Cấu tạo não

- Một vài HS trả lời, tự rút

ra kết luận

- HS căn cứ vào thínghiệm tự rút ra chứcnăng tiểu não

IV.T iểu n ão

- Vị trí: Sau trụ não, dướibán cầu não

- Cấu tạo:

+ Chất xám: ở ngoài làmthành vỏ tiểu não

+ Chất trắng: ở trong làcác đường dẫn truyền

- Chức năng: Điều hòa,phối hợp các cử độngphức tạp và giữ thăngbằng cơ thể

IV Kiểm tra đánh gi á

- Y.c HS : Trả lời câu hỏi SGK

V Dặn dò

24

Trang 25

* Học bài theo câu hỏi SGK

* Trả lời câu 2 vào vở Đọc mục “Em có biết”

Tiết 49 : ĐẠI NÃO

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Nêu rõ được đặc điểm cấu tạo đại não người, đặc biệt là võ đại não thể hiện

sự tiến hóa so với động vật thuộc lớp thú

- Biết được các vùng chức năng của võ đại não ở người

* Tranh phóng to hình 47.1,2,3,4

* Mô hình bộ não tháo lắp

* Bộ não lợn tươi, dao sắc

* Tranh câm hình 47.2 và các mảnh bìa ghi tên gọi các rãnh, các thùy não

III Hoạt động dạy – học

1 Ổ n định tổ chức lớp.

2 Bài cũ:

- Nêu cấu tạo và chức năng của trụ não, não trung gian

- Mô tả thí nghiệm chứng minh chức năng của tiểu não

3 Bài mới

* Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo của đại não

- GV yêu cầu HS quansát các hình 47.1 47.3+ Xác định vị trí của đạinão

+ Thảo luận nhóm, hoànthành bải tập điền từ

- GV điều khiển cácnhóm hoạt động chốtlại kiến thức đúng

- HS quan sát kỹ các hìnhvới chú thích kèm theo

tự thu nhận thông tin

- Các nhóm thảo luận,thống nhất ý kiến

+ Vị trí: Phía trên nãotrung gian, đại não rấtphát triển

+ Lựa chọn các thuật ngữcần điền

Các từ cần điền:

I Cấu tạo của đại não :

- Hình dạng cấu tạongoài:

+ Có 1 rãnh liên bán cầu

25

Trang 26

- GV yêu cầu HS quansát lại hình 47.1,2 trìnhbày cấu tạo ngoài của đạinão?

- GV yêu cầu HS tự rút

ra kết luận

- HD HS quan sát hình47.3, đối chiếu bộ nãolợn cắt ngang mô tảcấu tạo trong của đại não

- Cho HS giải thích hiệntượng liệt nữa người

1- Khe 2- Rãnh3- Trán 4- Đỉnh5- Thùy thái dương6- Chất trắng

- HS quan sát kỹ hình, kếthợp bài tập vừa hoànthành trình bày hìnhdạng cấu tạo ngoài của đạinão trên mô hình, lớpnhận xét bổ sung

- HS quan sát hình và bộnão lợn mô tả được:

+ Vị trí và độ dày của chấtxám, chất trắng

- Một HS phát biểu, lớpnhận xét bổ sung

chia đại não làm 2 nữa

+ Có nhiều rãnh sâu chiamỗi nữa bán cầu não làm

4 thùy ( trán, đỉnh, chẩm,thái dương)

+ Các khe và rãnh tạothành khúc cuộn não làmtăng diện tích bề mặtnão

- Cấu tạo trong:

+ Chất xám (ngoài) làmthành vỏ não, dày 2-3mm gồm 6 lớp

+ Chất trắng (trong) làcác đường thần kinh

Hầu hết các đường nàybắt chéo ở hành tủy hoặctủy sống

* Hoạt động 2: Sự phân vùng chức năng của đại não

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin

- Giới thiệu các vùngchức năng của vỏ não

- So sánh sự phân vùngchức năng giữa người vàđộng vật?

- Cá nhân tự thu nhậnthông tin

- Trao đổi nhóm thốngnhất câu trả lời

- HS tự rút ra kết luận

II S ự phân vùng ch ứ c năng của đại não:

- Vỏ đại não là trungương thần kinh của cácphản xạ có điều kiện

- Vỏ não có nhiều vùng,mỗi vùng có tên gọi vàchức năng riêng

- Vùng chức năng chỉ có

ở người:

+ Vùng vận động ngônngữ

+ Vùng hiểu tiếng nói+ Vùng hiểu chữ viết

Nêu rõ các đặc điểm, cấu tạo và chức năng của đại não người chứng tỏ sự tiến hóa của người so với các động vật khác trong lớp thú?

V Dặn dò :

- Trả lời các câu hỏi SGK

* Kẻ phiếu học tập theo mẫu

Đặc điểm Cung phản xạ vận động Cung phản xạ dinh dưỡng

Cấutạo

- Trung ương

- Hạch thần kinh

- Đường hướng tâm

- Đường ly tâm26

Trang 27

Chức năng

Tiết 50 : HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG

I Mục tiêu : sau khi học xong bài này, HS phải:

1 Kiến thức:

- Phân biệt được phản xạ sinh dưỡng và phản xạ vận động

- Phân biệt được bộ phận giao cảm với bộ phận đối giao cảm trong hệ thầnkinh dinh dưỡng về cấu tạo và chức năng

2 Kỹ năng

- Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình

- Rèn kỹ năng quan sát so sánh, kỹ năng hoạt động nhóm

3 Thái độ: Giáo dục ý thức vệ sinh, bảo vệ hệ thần kinh.

4.1 Năng lực:

- Tranh phóng to các hình 48.1, 48.2, 48.3

- Bảng phụ ghi nội dung phiếu học tập

Mở bài: GV có thể sử dụng câu hỏi: Xét về chức năng hệ thần kinh được phân

chia như thế nào? Sau đó GV giới thiệu SGK tr 151

Hoạt động 1: Cung phản xạ sinh dưỡng

- GV yêu cầu HS quan sáthình 48.1

+ Mô tả đường đi của xungthần kinh trong cung phản

xạ của hình A và B

+ Hoàn thành phiếu học tậpvào vở

- Các nhóm căn cứ vàođường đi của xung thầnkinh trong hai cung phản

xạ và hình 48.1 thảoluận hoàn thành bảng

- Đại diện nhóm báo cáo,các nhóm khác bổ sung

I Cung phản xạ sinh dưỡng

Đặc điểm Cung phản xạ vận động Cung phản xạ sinh dưỡng Cấu

tạo

- Trung ương - Chất xám: Đại não

Tủy sống

- Chất xám: Trụ não; Sừngbên tủy sống

27

Trang 28

- Hạch thần kinh

- Đường hướng tâm

- Đường li tâm

- Không có

- Từ cơ quan thụ cảmđến trung ương

- Đến thẳng cơ quanphản ứng

- Có

- Từ cơ quan thụ cảm đếntrung ương

- Qua: Sợi trước hạch Sợi sau hạch->Chuyển giao ở hạch thầnkinh

Chức năng Điều khiển hoạt độngcơ vân ( có ý thức) Điều khiển hoạt động nộiquan ( không có ý thức)

Hoạt động 2: Cấu tạo của hệ thần kinh sinh dưỡng

Mục tiêu: - Nắm được cấu tạo hệ thần kinh sinh dưỡng.

- So sánh cấu tạo phân hệ giao cảm và phân hệ đối giao cảm

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin bảng 48.1 vàquan sát hình 48.3

+ Hệ thần kinh sinh dưỡngcấu tạo như thế nào?

- Nhận xét, KL

- GV yêu cầu HS quan sátlại hình 48.1,3 đọc thông tinbảng 48.1 tìm ra các điểmsai khác nhau giữa phân hệgiao cảm và phân hệ đốigiao cảm

- GV gọi một HS đọc tobảng 48.1

- HS tự thu nhận thôngtin nêu được gồm phầntrung ương và phần ngoạibiên

- HS làm việc độc lập vớiSGK

- Thảo luận nhóm nêuđược các điểm khác nhau+ Trung ương

- Hệ thần kinh sinh dưỡnggồm:

+ Phân hệ thần kinh giaocảm

+ Phân hệ thần kinh đốigiao cảm

Hoạt động 3: Chức năng của hệ thần kinh sinh dưỡng

- GV yêu cầu HS quan sáthình 48.3 thảo luận

+ Nhận xét chức năng của

hệ giao cảm và đối giaocảm?

+ Hệ thần kinh sinh dưỡng

có vai trò như thế nào trongđời sống?

- Nhận xét, KL chung

- HS tự thu nhận và xử lýthông tin

- Thảo luận nhóm thốngnhất ý kiến

Yêu cầu nêu được:

+ 2 bộ phận có tác dụngđối lập

+ ý nghĩa: Điều hòa hoạtđộng các cơ quan

- Đại diện nhóm phátbiểu, các nhóm khác bổsung

- Nhờ tác dụng đối lập đó

mà hệ thần kinh sinhdưỡng điều hòa được hoạtđộng của các cơ quan nộitạng

1- Dựa vào hình 48.2 trình bày phản xạ điều hòa hoạt động của tim lúc huyết

áp tăng

2- Trình bày sự giống nhau và khác nhau về cấu tạo và chức năng của phân hệthần kinh giao cảm và đối giao cảm trên tranh hình 48.3?

28

Trang 29

V Dặn dò

* Học bài theo nội dung SGK

* Làm câu hỏi 1 vào vở

* Đọc mục “Em có biết”

* Đọc trước bài 49

29

Trang 30

Tiết 51 : CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC

I Mục tiêu : Sau khi học xong bài này, HS phải:

- Hiểu được sự tạo ảnh trên màng lưới

2 Kỹ năng: Phát triển kỹ năng quan sát, phân tích kênh hình; Kỹ năng hoạt

động nhóm

3 Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ mắt.

4.1 Năng lực:

* Tranh phóng to các hình 49.1, 49.2, 49.3

* Mô hình cấu tạo mắt

1 Ổ n định tổ chức lớp.

2 Bài cũ : Trình bày sự khác nhau giữa HTK giao cảm và đối giao cảm?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Cơ quan phân tích

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin SGK trả lờicâu hỏi

+ Một cơ quan phân tíchgồm những thành phầnnào?

+ Ý nghĩa cơ quan phântích đối với cơ thể?

+ Phân biệt cơ quan thụcảm với cơ quan phân tích?

- GV lưu ý cơ quan thụcảm tiếp nhận kích thích t/đlên cơ thể - là khâu đầu tiêncủa cơ quan phân tích

- HS tự thu nhậnthông tin và trả lờicâu hỏi

- Một vài HS phátbiểu, lớp bổ sung

- HS tự rút ra kếtluận

I Cơ quan phân tích

- Cơ quan phân tích gồm:

+ Cơ quan thụ cảm+ Dây thần kinh+ Bộ phận phân tích; trungương ( vùng thần kinh ở đạinão)

- Ý nghĩa: giúp cơ thể nhậnbiết được tác động của môitrường

Hoạt động 2: Cơ quan phân tích thị giác

- Cơ quan phân tích thị giácgồm những thành phần

- HS dựa vào kiếnthức mục 1 để trả lời

II Cơ quan phân tích thị giác :

30

Trang 31

- GV hướng dẫn HS nghiêncứu cấu tạo cầu mắt

- GV treo tranh 49.2 gọi

HS lên trình bày cấu tạocầu mắt

- GV chốt kiến thức

- GV hướng dẫn HS quansát hình 49.3 nghiên cứuthông tin   nêu cấu tạocủa màng lưới

- GV hướng dẫn HS quansát sự khác nhau tế bào nón

và tế bào que trong mốiquan hệ với thần kinh thịgiác

- GV cho học sinh giảithích một số hiện tượng

+ Tại sao ảnh của vật hiệntrên điểm vàng lại nhìn rõnhất ?

+ Vì sao trời tối ta khôngnhìn rõ màu sắc của vật?

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin

+ Vai trò của thể thủy tinhtrong cầu mắt?

+ Trình bày quá trình tạoảnh ở màng lưới?

- HS quan sát  trảlời câu hỏi

- 1-2 HS trình bày,lớp bổ sung

- HS nêu được:

+ Điểm vàng mỗi chitiết ảnh được 1 tế bàonón tiếp nhận vàtruyền về não qua 1

tế bào thần kinh

+ Vùng ngoại vi:

nhiều tế bào nón vàque liên hệ với mộtvài tế bào thần kinh

- Đọc kỹ thông tin

rút ra kết luận về vaitrò của thể thủy tinh

và sự tạo ảnh

- Cơ quan phân tích thị giác:

+ Cơ quan thụ cảm thị giác+ Dây thần kinh thị giác+ Vùng thị giác(ở thùy chẩm)

1- Cấu tạo của cầu mắt

* Cấu tạo cầu mắt gồm:

- Màng bọc+ Màng cứng: Phía trước làmàng giác

+ Màng mạch: Phía trước làlòng đen

2- Cấu tạo của màng lưới

- Màng lưới (tế bào thụ cảm)gồm:

+ Tế bào nón: Tiếp nhận kíchthích ánh sáng mạnh và màusắc

+ Tế bào que: Tiếp nhận kíchthích ánh sáng yếu

- Điểm vàng: Là nơi tập trung

- Ánh sáng phản chiếu từ vậtqua môi trường trong suốt tớimàng lưới tạo nên 1 ảnh thunhỏ lộn ngược làm kích thích

tế bào thụ cảm thị giác hưngphấn-> TB TK thị giác -> dâythần kinh thị giác  vùng thịgiác ở não

31

Trang 32

Trình bày quá trình thu nhận ảnh của vật ở cơ quan phân tích thị giác

V Dặn dò :

* Học bài theo nội dung SGK: Đọc mục “Em có biết”

* Làm bài tập 3 tr.158 vào vở; Tìm hiểu các bệnh về mắt

32

Trang 33

Tiết 52 : VỆ SINH MẮT

I Mục tiêu : sau khi học xong bài này, HS phải

1 Kiến thức

- Hiểu rõ nguyên nhân của tật cận thị, viễn thị và cách khắc phục

- Trình bày được nguyên nhân gây bệnh dau mắt hột, cách lây truyền và biệnpháp phòng tránh

- GV kẻ bảng 50 gọi HS lênđiền

- GV hoàn thành lại kiến

- Một vài HS trả lời

- HS tự thu nhận thông tin

 ghi nhớ nguyên nhân

và cách khắc phục tật cậnthị và viễn thị

- HS dựa vào thông tin 1-2 HS lên làm bài tập,lớp nhận xét bổ sung

I Các tật của mắt

- Cận thị: là tật mà mắt chỉ

có khả năng nhìn gần

- Viễn thị là tật mà mắtchỉ có khả năng nhìn xa

33

Trang 34

Bảng 50 Các tật mắt, nguyên nhân và cách khắc phục

-Thể thủy tinh quá phồng: dokhông giữ vệ sinh khi đọc sách

- Đeo kính mặt lõm (kínhphân kỳ hay kính cận)

- Thể thủy tinh bị lão hóa (xẹp)

- Đeo kính mặt lồi ( kínhhội tụ hay kính viễn)

- GV liên hệ thực tế:

+ Do những nguyên nhânnào HS cận thị nhiều ?

+ Các biện pháp hạn chế tỷ

lệ HS mắc bệnh cận thị?

- HS vận dụng hiểu biếtcủa mình đưa ra cácnguyên nhân gây cận thị,

và đề các biện pháp khắcphục

Hoạt động 2: Bệnh về mắt

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin hoàn thànhphiếu học tập

- GV gọi HS lên đọc kết quả

- GV hoàn thành kiến thức

- HS đọc kỹ thông tin liên

hệ thực tế, cùng trao đổinhóm hoàn thành bảng

- Đại diện nhóm đọc đáp

án, các nhóm khác bổsung

giác  mù lòa5- Cách phòng tránh - Giữ vệ sinh mắt

- Dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ

+ Ngoài bệnh đau mắt hộtcòn có những bệnh gì vềmắt?

+ Nêu các cách phòng tránhcác bênh về mắt?

- HS kể thêm một số bệnh

về mắt

- HS liên hệ bản thân, trảlời

- Các bệnh về mắt+ Đau mắt đỏ+ Viêm kết mạc+ Khô mắt

1- Có các tật mắt nào? Nguyên nhân và cách khắc phục?

2- Tại sao không nên đọc sách ở nơi thiếu ánh sáng, không nên nằm đọc sách?

không nên đọc sách trên tàu xe?

3- Nêu hậu quả của bệnh đau mắt hột và cách phòng tránh?

V Dặn dò

* Học bài theo nội dung SGK34

Trang 35

Tiết 53 : CƠ QUAN PHÂN TÍCH THÍNH GIÁC

I Mục tiêu : Sau khi học xong bài này, HS phải

1 Kiến thức

- Xác định rõ thành phần của cơ quan phân tích thính giác

- Mô tả được bộ phận của tai và cấu tạo của cơ quan Coócti

- Trình bày được quá trình thu nhận các cảm giác âm thanh

* Tranh phóng to các hình 51.1, và 51.2

* Mô hình cấu tạo tai

1

Ổ n định tổ chức lớp

2 Bài cũ

? Có các tật nào của mắt ? Nêu nguyên nhân và cách khắc phục ?

? Nêu hậu quả của bệnh đau mắt hột Cách phòng tránh ?

3 Bài mới

Mở bài: Ta nhận biết được âm thanh là nhờ cơ quan phân tích thính giác Vậy

cơ quan phân tích thính giác có cấu tạo như thế nào?  Bài mới

Hoạt động 1: Cấu tạo của tai

- Cơ quan phân tích thínhgiác gồm những bộ phậnnào?

- GV hướng dẫn HS quansát hình 51.1 hoàn thànhbài tập điền từ tr.162 SGK

- HS vận dụng kiến thức

về cơ quan phân tích đểnêu được 3 bộ phận

- HS quan sát kỹ sơ đồcấu tạo tai  cá nhân làmbài tập

- Một vài HS phát biểulớp bổ sung hoàn chínhđáp án

Các từ cần điền:

1- Vành tai; 2- ốc tai3- Màng nhĩ; 4- Chuỗi

I Cấu tạo của tai

- Cơ quan phân tích thínhgiác gồm:

+ Tế bào thụ cảm thínhgiác

+ Dây thần kinh thínhgiác

+ Vùng thính giác ở thùythái dương

* Cấu tạo của tai

- Tai ngoài+ Vành tai: Hứng sóng âm+ Ống tai : Hướng sóngâm

+ Màng nhĩ: khuếch đạiâm

35

Trang 36

- GV gọi 1-2 HS lên đọc totoàn bộ bài tập và thông tintr.163 SGK.

- Tai được cấu tạo như thếnào? Chức năng từng bộphận?

- GV chốt kiến thức theohình 51.1

- Tai trong:

+ Bộ phận tiền đình: Thunhận thông tin và sựchuyển động của cơ thểtrong không gian

+ Ốc tai: thu nhận kíchsóng âm

Hoạt động 2: Chức năng thu nhận sóng âm

- GV hướng dẫn HS nghiêncứu thông tin  tr 164 thảo luận

+ Trình bày chức năng thunhận sóng âm của tai?

II Chức năng thu nhận sóng âm

- Sóng âm vào tai làmrung màng nhĩ, truyền quachuỗi xương tai, vào trongtai gây sự chuyển độngngoại dịch, rồi đến nộidịch trong ốc tai màng vàtác động lên các tế bào thụcác thính giác của cơ quancoocti nằm trên màng cơ

sở, làm các tế bào nàyhưng phấn chuyển thànhxung thần kinh truyền vềvùng thính giác, cho tanhận biết về âm thanh

Hoạt động 3: Vệ sinh tai

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin trả lời câuhỏi

+ Để tai hoạt động tốt cầnlưu ý những vấn đề gì?

+ Hãy nêu các biện phápgiữ vệ sinh và bảo vệ tai?

- HS tự thu nhận thôngtin nêu được:

+ Giữ vệ sinh tai

+ Bảo vệ tai

III Vệ sinh tai

- Giữ vệ sinh tai

- Bảo vệ tai:

+ Không dùng vật sắcnhọn ngoáy tai

+ Giữ vệ sinh mũi họng đểphòng bệnh cho tai

+ Có biện pháp chống,giảm tiếng ồn

1 - Trình bày quá trình thu nhận kích thích sóng âm?

2 - Vì sao có thể xác định âm phát ra từ bên phải hay bên trái?

V Dặn dò

* Học bài theo nội dung SGK

36

Trang 37

* Tìm hiểu hoạt động của một số vật nuôi trong nhà.

Tiết 54 : PHẢN XẠ KHÔNG ĐIỀU KIỆN

VÀ PHẢN XẠ CÓ ĐIỀU KIỆN

I Mục tiêu : Sau khi học xong bài này, HS phải:

1 Kiến thức

- Phân biệt được phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện

- Trình bày được quá trình hình thành các phản xạ mới và ức chế các phản xạ

cũ, nêu rõ các điều kiện cần khi thành lập các phản xạ có điều kiện

- Nêu rõ ý nghĩa của phản xạ có điều kiện đối với đời sống

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng quan sát và phân tích tình hình

- Rèn tư duy so sánh, liên hệ thực tế

- Kỹ năng hoạt động nhóm

3 Thái độ: Giáo dục ý thức học tập nghiêm túc, chăm chỉ.

4.1 Năng lực:

4.2 Phẩm chất: Có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng

* Tranh phóng to hình 52(13)

* Bảng phụ ghi nội dung bảng 52.2

1

Ổ n định tổ chức lớp

2 Bài cũ

- GV treo tranh vẽ cho HS trình bày cấu tạo của ốc tai

- Trình bày quá trình thu nhận và kích thích sóng âm

3 Bài mới

Mở bài: GV cho HS nhắc lại khái niệm phản xạ bài hôm nay sẽ tìm hiểu về

các loại phản xạ

Hoạt động 1: Phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện

- GV yêu cầu các nhóm làmbài tập mục  (tr.166SGK)

- GV ghi nhanh đáp án lêngóc bảng

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin (tr.166 SGK)

 chữa bài tập

- HS đọc kỹ nội dungbảng 52.1 Trao đổi trongnhóm hoàn thành bài tập

- Một số nhóm đọc kếtquả

- HS tự thu nhận thôngtin, ghi nhớ kiến thức

- Đối chiếu với kết quảbài tập sửa chữa, bổ

I Phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện

- Phản xạ không điều kiện

là những phản xạ sinh ra

đã có, ko cần phải học tâ ̣p

- Phản xạ có điều kiê ̣n làphản xạ được hình thành

37

Trang 38

- GV yêu cầu HS tìm thêm 2

ví dụ cho mỗi lọai phản xạ

- GV hoàn thành lại đáp ánrồi chuyển sang hoạt động 2

sung

- Một vài HS phát biểu,lớp nhận xét bổ sung

trong đời sống cá thể, làkết quả của học tâ ̣p, rènluyê ̣n

Hoạt động 2: Sự hình thành phản xạ có điều kiện

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thí nghiệm của Paplốp

Trình bày thí nghiệm thànhlập, tiết nước bọt khi có ánhđèn?

- GV cho gọi HS lên trìnhbày tranh

- GV cho HS thảo luận:

+ Để thành lập được phản

xạ có điều kiện cần cónhững điều kiện gì?

+ Thực chất của việc thànhlập phản xạ có điều kiện?

- GV mở rộng thêm đườngliên hệ tạm thời giống nhưbãi cỏ nếu ta đi thườngxuyên sẽ có con đường, takhông đi nữa cỏ sẽ lấp kín

- GV yêu cầu HS liên hệthực tế tạo thói quen tốt

- Trong thí nghiệm trênchúng ta chỉ bật đèn màkhông cho chó ăn nhiều lầnthì hiện tượng gì sẽ xảy ra?

+ Nêu ý nghĩa của sự hìnhthành và ức chế của phản xạ

có điều kiện đối với đờisống?

- GV yêu cầu HS làm bàitập mục  (tr.167)

- HS quan sát kỹ hình 52(13) đọc chú thích  tựthu nhận thông tin

- Thảo luận nhóm thốngnhất ý kiến nêu được cácbước tiến hành thínghiệm

- HS vận dụng kiến thức ởtrên nêu được các điềukiện để thành lập phản xạ

có điều kiện

- Rút ra KL

- HS nêu được: Chó sẽkhông tiết nước bọt khi cóánh đèn nữa

 đảm bảo sự thích nghivới điều kiện sống luônthay đổi

- HS dựa vào hình 52 kếthợp kiến thức về quá trìnhthành lập và ức chế phản

xạ có điều kiện lấy vídụ

+ Phải có sự kết hợp giữakích thích có điều kiện vớikích thích không điềukiện

+ Quá trình kết hợp đóphải được lặp đi, lặp lạinhiều lần

- Thực chất của việc thànhlập phản xạ có điều kiện

là sự hình thành đườngliên hệ thần kinh tạm thờinối các vùng của vỏ đạinão với nhau

b- Ức chế phản xạ có điều kiện

- Khi phản xạ có điều kiệnkhông được củng cố

phản xạ mất dần

- Ý nghĩa:

+ Đảm bảo sự thích nghivới môi trường và điềukiện sống luôn thay đổi

+ Hình thành các thóiquen tập quán tốt đối vớicon người

38

Trang 39

- GV nhận xét, sửa chữa,hoàn thiện các ví dụ của HS

- Một vài HS nêu ví dụ

Hoạt động 3: So sánh các tính chất của phản xạ không

điều kiện với phản xạ có điều kiện

- GV yêu cầu HS hoànthành bảng 52.2 tr 168

- GV treo bảng phụ gọi HSlên trình bày

- GV yêu cầu HS đọc kỹthông tin: Mối quan hệ giữaphản xạ có điều kiện vớiphản xạ không điều kiện

- HS dựa vào kiến thứccủa mục I và II, thảo luậnnhóm  làm bài tập

- Đại diện nhóm lên làmtrên bảng phụ, lớp nhậnxét bổ sung

III So sánh các tính chất của phản xạ không điều kiện với phản xạ có điều kiện

- So sánh: Nội dung bảng52.2 đã hoàn thiện

- Mối liên quan thông tin

 tr 168 SGK

1- Phân biệt phản xạ có điều kiện với phản xạ không điều kiện

2- Đọc mục “Em có biết” , trả lời câu hỏi: Vì sao quân sĩ hết khát và nhà chúa chịu mất mèo?

Trang 40

2 Kỹ năng: Rèn khả năng tư duy, suy luận

3 Thái độ: Giáo dục ý thức tập , xây dựng các thói quen, nếp sống văn hóa.

4 Năng lực, phẩm chất :

4.1 Năng lực:

4.2 Phẩm chất: Tự tin và có tinh thần vượt khó; Chấp hành kỉ luật

* Tranh cung phản xạ

* Tư liệu về sự hình thành tiếng nói, chữ viết

* Tranh các vùng của vỏ não

Mở bài: Sự thành lập và ức chế phản xạ có điều kiện có ý nghĩa rất lớn trong

đời sống Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu sự giống nhau và khác nhau giữa cácphản xạ có điều kiện ở người và động vật

Hoạt động 1: Sự thành lập và ức chế các phản xạ có điều kiện ở người Mục tiêu: Hiểu rõ sự thành lập và ức chế các phản xạ có điều kiện ở

người và từ đó chỉ ra sự giống nhau và khác nhau giữa các phản xạ

có điều kiện ở người và động

- GV yêu cầu HS nghiêncứu thông tin SGK trả lờicâu hỏi:

+ Thông tin trên cho em biếtnhững gì?

+ Lấy ví dụ trong đời sống

- Cá nhân tự thu nhậnthông tin và trả lời câuhỏi: Yêu cầu nêu được:

+ Phản xạ có điều kiệnhình thành ở trẻ từ rất sớm+ Bên cạnh những thànhlập , xảy ra quá trình ứcchế phản xạ giúp cho cơthể thích nghi với đờisống

+ Lấy được các ví dụ nhưtrong học tập, xây dựngthói quen

I Sự thành lập và ức chế các phản xạ có điều kiện ở người

- Sự thành lập phản xạ cóđiều kiện và ức chế cóđiều kiện là hai quá trìnhthuận nghịch liên hệ mậtthiết với nhau giúp cơ40

Tiêu đề	Giáo án Sinh học 8 học kỳ 2
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	giáo án
Năm xuất bản	2020

Định dạng
Số trang	84
Dung lượng	516,96 KB

Giáo án sinh học 8 học kỳ 2 full trọn bộ mới nhất

Buồng trứng và hooc mụn sinh dục

Điều hoà hoạt động của cỏc