Kiến thức: Giúp học sinh hiểu được khái niệm đoạn văn, chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn.. Học sinh viết được các đoạn văn mạch lạc, đủ sức làm sáng tỏ một nội dun
Trang 1Tuần 3 - Tiết 10
Ngày soạn:
Ngày dạy:
XÂY DỰNG ĐOẠN TRONG VĂN BẢN
A.MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu được khái niệm đoạn văn, chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa
các câu trong đoạn văn Học sinh viết được các đoạn văn mạch lạc, đủ sức làm sáng tỏ một
nội dung nhất định Vận dụng viết được đoạn văn theo yêu cầu
2 Kĩ năng: Nhận biết từ ngữ chủ đề, câu chủ đề và qua hệ giữ các câu trong đoạn văn
- Hình thành chủ đề, viết các từ ngữ chủ đề và câu chủ đè , viết các câu liền mạch theo chủ
đề nhất định Trình bày đoạn văn theo kiểu qui nạp, song hành, diễn dichm tổng- phân -
hợp
3 Thái độ, tình cảm:Rèn kỹ năng xây dựng đoạn văn Giáo dục các em ý thức học tập tốt
4 Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ
- Phần chuẩn bị theo yêu cầu ở tiết trước
- PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm Nhóm trưởng:
Đọc 2 đoạn văn- thảo luận và hoàn thành phiếu học tập:
Từ ngữ chủ đề
Câu chủ đề
Quan hệ Nội
dung các câu
văn
Nhận xét
C PHƯƠNG PHÁP/ KỸ THUẬT DẠY HỌC
-Kĩ thuật động não, thảo luận: - Kĩ thuật trình bày một phút:
- Kĩ thụât viết tích cực: Hs viết các đoạn văn
- PP trực quan, vấn đáp, thuyết trình, nêu vấn đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
Trang 2Nếu như câu là cơ sở để trực tiếp để tạo nên đoạn văn thì đoạn lại là cở sở trực tiếp của
VB Các câu trong đoạn có quan hệ như thế nào? cách trình bày một đoạn ra sao Ta sẽ đi tìm câu trả lời
HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I- Thế nào là đoạn văn:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1)HS đọc thầm VD/ SGK?
(2) VB trên gồm mấy ý ? Mỗi ý được
chia làm mấy đoạn ?
(3) Dấu hiệu nào giúp em nhận ra đoạn
văn ?
(4) Thế nào là đoạn văn ? HS chia đoạn
ở văn bản “Người thày đạo cao đức
trọng”?
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
a- VD: Ngô Tất Tố và tác phẩm Tắt đèn/SGK b- Nhận xét:- VB trên gồm hai đoạn+ hình thức:- từ chỗ chữ đầu viết hoa lùi đầu dòng và câu cuối có chấm xuống dòng
+ Nội dung: diễn đạt một ý tương đối hoàn chỉnh
c- KL: 1 / SGK
- Văn bản“ Người thày đạo cao đức trọng “ có
4 đoạn:
+ G.thiệu thày Chu văn An + Thày là người đạo cao + Thày là người đức trọng
+ Tình cảm khi thày mất
Lưu ý: cần phân biệt đoạn văn với đoạn ý: Khi chia các văn bản trong tiết Đọc - Hiểu ta thường căn cứ vào các ý để phân đoạn Đó là đoạn ý Một đoạn ý có thể gồm một hay nhiều đoạn văn
II-Từ ngữ và câu trong đoạn văn:
1- Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) HS đọc thầm đoạn 1 SGK? Nêu nội dung
đoạn 1? Nội dung đó nằm ở phần nào?
(2) HS đọc đoạn 2 ? Cho biết nội dung chính
của đoạn ? Nội dung đó nằm ở câu nào? ? vì
sao em chọn câu đó ?
(3) Theo em thế nào là từ ngữ chủ đề ?
- HS suy nghĩ- phân tích ví dụ
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Khái quát kiến thức
a-VD: VB Ngô Tất Tố - TP Tắt đèn b- Nhận xét: * Đoạn 1
- ND: Giới thiệu khái quát về Ngô Tất Tố
- Ngô Tất Tố, ông là nhà văn => Đó là từ chủ đề
* Đoạn 2 Giá trị NDvà NT của TP Tắt đèn- câu 1
Trang 3- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ sung
- Gọi Hs đọc ghi nhớ SGK
- Vì câu 1 tập trung nội dung của đoạn văn Các câu sau làm rõ cho nội dung câu này
=> đó là câu chủ đề
c Kết luận* Ghi nhớ: SGK
2- Cách trình bày nội dung đoạn văn
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG NHÓM
- Giao nhiệm vụ cho các nhóm - phiếu học tâp
- Tổ chức cho các nhóm thảo luận GV quan sát,
khích lệ HS
- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả thảo luận qua
phiếu học tập
- Tổ chức cho HS nhận xét
- Đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận
-Các nhóm khác tham gia ý kiến
-Nhận xét, rút kinh nghiệm
Đọc 2 đoạn văn- thảo luận và hoàn thành phiếu học tập:
Từ ngữ chủ đề Có từ ngữ chủ đề
Quan hệ Nội
dung các câu
văn
Các câu giải thích rõ nghĩa cho từ chủ đề Nội dung đoạn văn triển khai các ý ngang nhau ( Song hành )
Các câu giải thích rõ nghĩa cho câu chủ đề
- Nội dung đoạn văn triển khai các ý phụ thuộc nhau, câu nọ làm rõ ý cho câu kia ( Đoạn diễn dịch)
Nhận xét - Đoạn có thể có hoặc không có câu chủ đề nhưng có từ ngữ chủ đề
- Quan hệ giữa các câu:+ Ngang hàng về ý nghĩa và cấu tạo NP => Song hành +Quan hệ phụ thuộc, bổ sung, diễn giải ý câu chủ đề Câu CĐ ở đầu đoạn ( đoạn diễn dịch) , câu CĐ ở cuối đoạn (Qui nap)
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
-HS đọc VD phần b- SGK?
(1) Nội dung đoạn văn? Nội
dung đó nằm ở câu nào? Câu
đó nằm ở vị trí nào?
(2) Các câu trong đoạn được
trình bày theo trình tự nào ?
(3) Hãy cho biết cách trình bày
nội dung đoạn văn ?
-Đoạn văn b / SGK + ND: Nguyên nhân cây có màu xanh là do chất diệp lục + ND đó nằm ở câu cuối của đoạn văn
+ ND đoạn văn trình bày từ các ý cụ thể -> ý khái quát ( Cách quy nạp )
(1) (2) (3)
(4) Câu chủ đề
Trang 4HS đọc cả phần bài học SGK ? * Ghi nhớ : SGK
HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Gọi Hs đọc bài tập 1
- Gọi Hs làm miệng
- Gọi nhận xét
Bài 1:
Đoạn văn có 2 ý - 2 đoạn văn:
Đoạn 1: Giới thiệu thày đồ dốt lại lười
Đoạn 2 : Châm biếm thày đồ dốt
- Gọi Hs đọc yêu cầu bài tập
- HS làm việc cá nhân,suy nghĩ- phân
tích ví dụ
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
- Cho Hs
- Trình bày ý kiến
- Gọi Hs nhận xét
Bài 2 a.Đoạn 1: Diễn dịch
(1) Câu chủ đề (2) (3)
b.Đoạn 2-: Song hành
(1) _(2) _(3) _(4)
- Gọi Hs nêu yêu cầu bài tập
- Cho Hs làm việc cá nhân
- Gọi Hs trình bày ý kiến
- Gọi HS khá - giỏi nhận xét
- Gọi HS giỏi đọc đoạn trước và sau khi
chuyển
- GV tổng hợp ý kiến
Bài 3 Đoạn diễn dịch:
(1) Chủ đề: “Lịch sử ấy”
(2) (3) (n)
- Đoạn quy nạp:
(1) (2) (3)
(n) Chủ đề: “ Như vậy, lịch sử ấy”
HOẠT ĐỘNG IV VẬN DỤNG
Mỗi đoạn trong thân bài là một kết cấu hoàn chỉnh Tự mỗi đoạn cũng có 3 phần: mở đoạn- thân đoạn- kết đoạn Đó là đoạn mẫu mực trong văn nghị luận Đoạn này được gọi
là : Tổng - phân - hợp Qui nạp và diễn dịch có thể coi là hai biến thể của Tổng - phân- hợp Muốn chuyển đoạn diễn dịch thành đoạn qui nạp ta chỉ cần chuyển câu chủ đề từ đầu đoạn xuống cuối đoạn và thay đổi một số từ ngữ cho phù hợp và ngược lại Mô hình đoạn Tổng- phân - hợp như sau:
(1) Chủ đề 1
Trang 5(2) (3) (4)
(n) Chủ đề 2
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, SÁNG TẠO
- Làm bài tập 4 / SGK
- Xem bài “ Từ tượng hình và từ tượng thanh “
- Ôn tập văn tự sự để chuẩn bị viết bài số 1.’
- Trao đổi với bạn, hình thành sơ đồ tư duy hoặc hoàn thiện bảng hệ thống kiến thức bài học:
(2) (3) (n) Qui nạp (1) (2) (3)
(n) Chủ đề
