- Trình bày được mục đích của việc làm đất trong trồng trọt, các công việc làm đất đối với mục đích trồng trọt khác nhau - Biết được khái niệm, những căn cứ để xác định thời vụ, mục đíc
Trang 1BÀI 16: GIEO TRỒNG CÂY NÔNG NGHIỆP
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Hiểu được cơ sở khoa học, ý nghĩa thực tế của quy trình sx và bảo vệ môi trường trong trồng trọt
- Xác định được các khâu của quy trình sx, giải thích được vì sao phải thực hiện từng khâu theo trình tự nhất định
- Trình bày được mục đích của việc làm đất trong trồng trọt, các công việc làm đất đối với mục đích trồng trọt khác nhau
- Biết được khái niệm, những căn cứ để xác định thời vụ, mục đích kiểm tra, xử
lí hạt giống
- Phân biệt được các phương pháp gieo hạt: gieo vãi, gieo hàng, gieo hốc Trình bày vd minh họa
- Có ý thức cùng gia đình thực hiện làm đất, bón phân cho cây trồng ở vườn gia đình để đảm bảo cây trồng sinh trưởng, pt tốt
2 Kĩ năng:
- Nắm được các yêu cầu kỹ thuật của việc gieo trồng và các phương pháp gieo hạt trồng cây non
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
4 Năng lực, phầm chất hướng tới
- Năng lực chung: Năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề; Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực sử dụng ngôn ngữ; Năng lực tính toán
- Phẩm chất: Tự lập, tự tin, tự chủ; Có trách nhiệm bản thân và cộng đồng
II PHƯƠNG PHÁP-KĨ THUẬT
1 Phương pháp
Trang 2- PP dạy học Gợi mở - vấn đáp, PP thuyết trình, PP hoạt động nhóm, PP công tác độc lập
2 Kĩ thuật dạy học
- Kĩ thật dặt câu hỏi, thuyết trình + Trực quan + ĐTNVĐ
III CHUẨN BỊ
- Chuẩn bị của Thầy: Giáo án
Sơ đồ hình 27, 28
Tìm hiểu cách làm đất ở địa phương
Cách gieo trồng ở địa phương
Bảng phụ
- Chuẩn bị của Trò : dụng cụ học tập, nghiên cứu bài và trả lời câu hỏi
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- GV trả bài kiểm tra và nhận xét
3 Bài mới.
Hoạt động 1: GV giới thiệu bài mới
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động (5’) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập
của mình.HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học
Phương pháp dạy học: thông qua kênh hình bằng TVHD.GV chọn tranh ảnh,
hoặc 1 đoạn phim phù hợp
Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực xử lí tình huống,
năng lực giao tiếp, năng lực nhận thức
Trong chương trước ta đã nghiên cứu cơ sở của trồng trọt, đó là đất trồng, phân bón, giống cây trồng và bảo vệ cây trồng Trong chương tiếp này, ta sẽ nghiên cứu quá
Trang 3trình sx 1 loại cây trồng Quá trình đó phải làm những việc gì và thực hiện theo trình
tự ntn Ta nghiên cứu chương II, việc đầu tiên ta phải làm là: “ Gieo trồng cây nông nghiệp”
HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức Mục tiêu: - cơ sở khoa học, ý nghĩa thực tế của quy trình sx và bảo vệ môi
trường trong trồng trọt
- các khâu của quy trình sx, giải thích được vì sao phải thực hiện từng khâu theo trình tự nhất định
Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương
pháp thuyết trình
Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực xử
lí tình huống, năng lực giao tiếp, năng lực nhận thức
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của hs Nội dung
+ Theo em hiểu thì thời vụ
gieo trồng là như thế nào?
+ Em hãy cho một số ví dụ
về thời vụ gieo trồng
_ Giáo viên nhấn mạnh
thêm cụm từ “khoảng thời
gian” có nghĩa là thời vụ
gieo trồng được kéo dài chứ
không phải bó hẹp trong
một thời điểm Tùy theo loại
cây trồng mà khoảng thời
gian này dài hay ngắn
_ Yêu cầu học sinh đọc mục
Thời vụ gieo trồng là khoảng thời gian người
ta gieo trồng một loại cây nào đó
Học sinh cho ví dụ
_ Học sinh lắng nghe
_ Học sinh đọc và trả
I Thời vụ gieo trồng:
Mỗi loại cây trồng được gieo trồng vào một khoảng thời gian đó được gọi là thời vụ
Trang 41 SGK và trả lời câu hỏi:
+ Căn cứ vào đâu mà người
ta có thể xác định được thời
vụ gieo trồng?
+ Trong các yếu tố trên, yếu
tố nào có tác dụng quyết
định nhất đến thời vụ? Vì
sao?
+ Tại sao lại dựa vào loại
cây trồng để xác định thời
vụ gieo trồng?
+ Tại sao khi xác định được
thời vụ gieo trồng lại phải
căn cứ vào tình hình phát
sinh sâu, bệnh ở địa
phương?
_ Giáo viên treo bảng, chia
nhóm và yêu cầu các nhóm
thảo luận để hoàn thành
bảng
+ Hãy cho biết các loại cây
trồng ứng với thời gian của
lời:
Phải dựa vào các yếu tố: khí hậu, loại cây trồng, tình hình phát sinh sâu, bệnh ở mỗi địa phương
Trong đó yếu tố khí hậu quyết định nhất Vì mỗi loại cây trồng thích hợp với ẩm độ nhất định
Vì mỗi loại cây trồng
có đặc điểm sinh vật học và yêu cầu ngoại cảnh khác nhau nên thời gian gieo trồng cũng khác nhau
Làm như thế để có thể tránh được những đợt sâu, bệnh phát sinh, gây hại cho cây
_ Học sinh quan sát, chia nhóm và thảo luận
_ Cử đại diện trả lời, nhóm khác bổ sung
1 Căn cứ để xác định thời vụ gieo trồng:
Để xác định thời vụ gieo trồng cần phải dựa vào các yếu tố: khí hậu, loại cây trồng, tình hình phát sinh sâu, bệnh ở địa phương
2 Các vụ gieo trồng:
Có 3 vụ gieo trồng trong năm:
_ Vụ đông xuân: tháng 11 đến tháng 4, 5 năm sau
_ Vụ hè thu: từ tháng 4 đến tháng 7
_ Vụ mùa: từ tháng 6 đến tháng 11
Trang 5các vụ gieo trồng ở địa
phương em?
_ Giáo viên chốt lại kiến
thức và giảng:
Các tỉnh miền Bắc còn có
vụ đông từ tháng 10 -12
gieo trồng các loại rau, màu,
khoai tây, đậu tương,…
_ Giáo viên ghi bảng
Các vụ gieo trồng
Thời gian và cây trồng
+ Vụ đông xuân: tháng
11 – 4, 5 năm sau, thường trồng luá, ngô, rau, khoai,…
+ Vụ hè thu: từ tháng 4 – 7, thường trồng luá, ngô, khoai
+ Vụ mùa : 6 -11 trồng lúa, rau
_ Học sinh lắng nghe
_ Học sinh ghi bài
_ Yêu cầu học sinh đọc mục
I.1 và hỏi:
+ Kiểm tra hạt giống để làm
gì?
+ Theo em kiểm tra hạt
giống theo tiêu chí nào?
_ Học sinh đọc và trả lời:
Nhằm đảm bảo hạt giống có chất lượng tốt
đủ tiêu chuẩn đem gieo
Theo các tiêu chí:
+ Tỷ lệ nảy mầm cao
+ Không có sâu, bệnh
+ Độ ẩm thấp
+ Không lẫn giống khác
và hạt cỏ dại
II Kiểm tra và xử lí hạt giống:
1 Mục đích kiểm tra hạt giống:
Nhằm đảm bảo hạt giống có chất lượng đủ tiêu chuẩn đem gieo
Trang 6_ Giáo viên bổ sung và
giảng thêm Tiêu chí 6 thì
không can vì không phải cứ
hạt to là giống tốt
_ Giáo viên tiểu kết, ghi
bảng
_ Yêu cầu học sinh đọc mục
I.2 và hỏi:
+ Xử lí hạt giống nhằm mục
đích gì?
+ Có bao nhiêu phương
pháp xử lí hạt giống? Đặc
điểm của từng phương
pháp?
_ Tiểu kết, ghi bảng
+ Sức nảy mầm mạnh
+ Kích thước hạt to
_ Học sinh lắng nghe
_ Học sinh ghi bài
_ Học sinh đọc và trả lời:
Nhằm mục đích: vừa kích thích hạt nảy mầm nhanh, vừa diệt trừ sâu bệnh có ở hạt
Có 2 cách xử lí hạt giống:
+ Xử lí bằng nhiệt độ ngâm hạt trong nước ấm
ở nhiệt độ, thời gian khác nhau tuỳ từng loại cây trồng
+ Xử lí bằng hoá chất:
là cách trộn hạt với hoá chất hoặc ngâm hạt trong dung dịch chứa hoá chất, thời gian, tỉ lệ giữa khối lượng hạt với hoá chất và nồng độ hoá
2 Mục đích và phương pháp
xử lí hạt giống:
Xử lí hạt giống bằng nhiệt
độ và hóa chất làm cho hạt nẩy mầm nhanh và diệt trừ sâu, bệnh hại
Trang 7chất khác nhau tuỳ theo từng loại hạt giống
_ Học sinh ghi bài
_ Yêu cầu 1 học sinh
đọc to mục III.1 và hỏi:
+ Gieo trồng cần đảm
bảo những yêu cầu kĩ
thuật nào?
Thế nào là đảm bảo về
mật độ?
+ Thế nào là đảm bảo
về khoảng cách?
+ Thế nào là đảm bảo
về độ nông sâu?
_ 1 học sinh đọc to và trả lời:
Phải đảm bảo các yêu cầu
về thời vụ, mật độ, khoảng cách và độ nông sâu
Là số lượng cây, số hạt gieo trồng trên 1 đơn vị diện tích nhất định Mật độ gieo trồng theo giống cây, loại cây, thời vụ và điều kiện thời tiết
Là khoảng cách giữa các cây trồng với nhau trên diện tích canh tác Khoảng cách này cũng thay đổi theo giống cây, loại đất, thời vụ và thời tiết
Độ nông sâu khác nhau tuỳ theo loại cây Những hạt
có kích thước lớn thì gieo sâu hơn, hạt bé gieo nông Trung bình hạt gieo từ 2 -5cm
_ Học sinh ghi bài
III Phương pháp gieo trồng:
1 Yêu cầu kĩ thuật:
Gieo trồng phải đảm bảo các yêu cầu về thời vụ, mật
độ, khoảng cách và độ nông sâu
2 Phương pháp gieo trồng:
Có 2 phương pháp:
_ Gieo trồng bằng hạt
_ Gieo trồng bằng cây con
a Gieo bằng hạt:
_ Thường áp dụng đối với cây trồng ngắn ngày (lúa, ngô, đổ rau )
_ Có 3 cách gieo hạt:
+ Gieo vãi + Gieo theo hàng
Trang 8_ Giáo viên hoàn thiện
kiến thức cho học sinh
_ Giáo viên ghi bảng
_ Giáo viên treo tranh
27,28 , yêu cầu học sinh
quan sát và hỏi:
+ Ở nhà em thường thấy
người ta gieo trồng
bằng cách nào? Cho ví
dụ
+ Theo em có mấy
phương pháp gieo
trồng?
+ Quan sát hình 27 và
cho biết cách gieo hạt
trên hình?
+ Phương pháp gieo
bằng hạt thường áp
dụng cho loại cây trồng
nào? Cho ví dụ
+ Hãy Trình bày lên ưu
và nhược điểm của
cách gieo hạt
_ Học sinh quan sát và trả lời:
Thường thấy gieo bằng hạt hoặc trồng cây con Ví dụ:
cây đậu thì gieo bằng hạt, còn
ớt thì trồng bằng cây con,…
Có 2 phương pháp gieo trồng:
+ Gieo bằng hạt
+ Trồng cây con
Hình (a) : gieo vãi, (b):
gieo hàng, (c): theo hốc
Áp dụng đối với cây trồng ngắn ngày Ví dụ: lúa, ngô,
đổ rau
Gieo vãi:
+ Ưu: nhanh, ít tốn công
+ Nhược: số lượng hạt nhiều, chăm sóc khó khăn
_ Gieo hàng, hốc:
+ Ưu: tiết kiệm hạt giống, chăm sóc dễ dàng
+ Nhược: tốn nhiều công
_ Học sinh ghi bài
+ Gieo theo hốc
b Trồng bằng cây con: _ Thường áp dụng rộng rãi với nhiều loại cây trồng ngắn ngày và dài ngày _ Ngoài 2 phương pháp gieo trồng trên, người ta còn tiến hành trồng bằng củ, cành, hom
Trang 9_ Giáo viên chốt lại
kiến thức, ghi bảng
_ Giáo viên treo hình
28, yêu cầu học sinh
quan sát và hỏi:
+ Phương pháp trồng
cây con thường áp dụng
cho những loại cây
trồng nào?
+ Em hãy kể ra vài loại
cây trồng ngắn ngày và
dài ngày
+ Ngoài 2 phương pháp
Trình bày trên, người ta
còn tiến hành trồng
bằng phương pháp nào
nửa không? (hình 28a,
28b)
+ Em hãy cho một số ví
dụ về cách trồng cây
_ Học sinh quan sát và trả lời:
Áp dụng rộng rãi với nhiều loại cây trồng ngắn ngày và dài ngày
Cây ngắn ngày: lúa, rau,
ớt, cải,…
Cây dài ngày: xoài, mít, mãng cầu,…
Còn trồng bằng cũ (28a), cành, hom (28b)
_ Học sinh cho ví dụ
+Trồng bằng cũ: hành, tỏi, khoai tây…
+ Trồng bằng cành, hom: rau muống, mía, khoai lang… _ Học sinh ghi bài
Trang 10_ Giáo viên hoàn thiện
lại kiến thức, ghi bảng
HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (10') Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học
Phương pháp dạy học: Giao bài tập
Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực nhận
thức
Gv hệ thống lại các nôi dung chính của bài học
Yêu cầu HS trả lời các bài tập sau :
*) Điền từ vào chỗ trống cho phù hợp.
a Yêu cầu kĩ thuật của việc cày đất là : ………
b Yêu cầu kĩ thuật của việc bừa đất là : ………
c Yêu cầu kĩ thuật của việc lên luống là………
d Yêu cầu kĩ thuật của việc bón lót là : ………
Vì sao cây trồng đúng thời vụ mới có năng suất cao ? Nước ta có những thời vụ nào trong năm ?
Vì sao cần kiểm tra và xử lý hạt giống trước khi gieo? Muốn kiểm tra tỉ lệ nảy mầm người ta làm thế nào ?
Người ta có thể gieo trồng Ngô bằng những cách nào? ưu, nhược điểm của từng phương pháp ?
Hs thảo luận nhóm, trả lời
Gv nx, kl
HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (8’) Mục tiêu: Vận dụng làm bài tập
Phương pháp dạy học: dạy học nêu và giải quyết vấn đề
Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực xử
lí tình huống, năng lực giao tiếp, năng lực nhận thức, tư duy sáng tạo
Liên hệ: Ở địa phương em đã tiền hành làm đất, bón phân lót cho cây như thế nào?
Trang 11HOẠT ĐỘNG 5: Hoạt động tìm tòi và mở rộng (2’) Mục tiêu: Tìm tòi và mở rộng kiến thức, khái quát lại toàn bộ nội dung kiến thức đã
học
Phương pháp dạy học: Giao nhiệm vụ
Định hướng phát triển năng lực: tự chủ-tự học, tìm hiểu tự nhiên và xã hội, giải
quyết vấn đề
Vẽ sơ đồ tư duy khái quát lại nội dung bài học
- Tìm hiểu, ghi chép, thời vụ gieo trồng lúa và 1 loài cây hoa màu nào đó ở địa phương
4 Hướng dẫn về nhà
- Trả lời tất cả các bài tập trong sách
- Đọc trước bài 17